پوکی استخوان؛ شکستگی خاموش
پوکی استخوان یا استئوپروز، حالتیست که در اثر تخریب بافت استخوانی، تودهای استخوان کاهش یافته سرانجام به شکستگی استخوان منجر میشود.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا، پوکی استخوان یا استئوپروز، حالتیست که در اثر تخریب بافت استخوانی، تودهای استخوان کاهش یافته سرانجام به شکستگی استخوان منجر میشود (تعداد و اندازهی تیغههای استخوانی بافت استخوانی کاهش مییابد.)
, شبکه اطلاع رسانی دانا,تودهی استخوانی هر فرد معمولاً در 30 تا 35 سالگی به بیشترین حد خود میرسد. پس از این سن، کم شدن توده استخوان به صورت یک روند طبیعی آغاز میشود. در واقع با افزایش سن، مقدار استخوانی که تخریب میشود، بیشتر از مقداری است که ساخته میشود. اگر بتوانیم ساختمان داخلی بافت استخوانی را با میکروسکوپ ببینیم، در حالت طبیعی، شبیه کندوی عسل است که با تخریب بافت استخوانی در این کندو اندازهی فضاهای خالی بزرگتر میشود و به عبارتی پوکتر میشود. بدین ترتیب، استخوانها نازک و شکننده میشوند، به حدی که به راحتی و حتی به خودی خود میشکنند.(مخصوصاً در ناحیه سر استخوان ران که در گودی استخوان لگن جا دارد، ستون مهرهها و مچ دست).
,زمان یائسگی عامل خطر دیگری برای پوکی استخوان است، بطوریکه بعضی، عملاً پوکی استخوان را فقط بیماری دوران یائسگی میدانند. هنگام یائسگی، مقدار هورمون (استروژن) در بدن زنان خیلی کم میشود. پایین آمدن این هورمون در خون، از دست دادن (استحکام) استخوان و پوکی آن را سبب میشود. پوکی استخوان، بیماری خاموش نیز نامیده میشود، زیرا ممکن است شما متوجه هیچ علامتی نشوید. طی سالها ممکن است استخوانهایتان را از دست بدهید، اما ندانید که پوکی استخوان دارید، تا زمانیکه ناگهان یکی از استخوانهایتان بشکند. بعضی مواقع، وجود برخی از بیماریها مثل پرکاری تیروئید، کم کاری غدد جنسی، آرتریت روماتوئید، یا مصرف بعضی از داروها مثل کورتن و لووتیروکسین باعث کم شدن قدرت استخوانها و در نتیجه پوکی آنها میشود.
,سن شروع وشیوع پوکی استخوان:
, سن شروع وشیوع پوکی استخوان:,در زنان پوکی استخوان چهار برابر مردان دیده میشود. در سالهای بعد از یائسگی، مخصوصاً در سالهای اول، معمولاً قدرت استخوان با سرعت زیادی کاهش مییابد. سپس این سرعت کم میشود ولی روند ادامه مییابد. زنان، مخصوصاً آنها که بیشتر از 60 سال دارند بیشترین مبتلایان به پوکی استخواناند. در مردان با افزایش سن، کاهش ناگهانی و عمدهی هورمونهای جنسی، چنان که در زنان اتفاق می افتد، پیش نمیآید. کاهش تراکم وقدرت استخوان در آنها خیلی آهستهتر اتفاق میافتد. اما در 65 تا 70 سالگی، زنان و مردان با یک سرعت استخوانهای خود را از دست میدهند.
,علائم و عوارض پوکی استخوان:
, علائم و عوارض پوکی استخوان:,چنان که قبلاً گفته شد، ممکن است دچار پوکی استخوان باشید، بدون آن که از بیماری خود اطلاع داشته باشید. به همین سبب است که پوکی استخوان ”بیماری خاموش“ نامیده میشود. در مراحل اولیهی بروز پوکی استخوان، علائم آن به ندرت ظاهر میشود، که این ظاهر نشدن علائم تشخیص بیماری را دشوار میکند.
,پوکی استخوان در مراحل بعدی موجب بروز مسائل زیر میگردد:
,شکستگی خود به خود یا کمر درد شدید در نقطهای خاص که نشانه شکستگی ست.
,از نمونههای آن، این است که شاید روزی که فرد خم میشود تا ساک خرید روزانهاش را بردارد و به خرید برود، دردی شدید در پهلویش احساس میکند و بعداً متوجه میشود که دندهای شکسته دارد. وقتی بیماری خیلی شدید باشد، فشارهای خفیفی مثل خم شدن به جلو، بلند کردن جاروبرقی، عطسه یا سرفه کردن میتواند باعث شکستگی مهره شود. شکستگی های ناحیه لگن، معمولاً در اثر افتادن و سقوط کردن فرد رخ میدهند. این شکستگی ها از همه بدتر است، زیرا میتواند حتی خطر مرگ در پی داشته باشد. نیمی از افرادی هم که زنده میمانند معمولاً تا آخر عمر علیل بوده، چنانچه نمیتوانند بدون مراقبت دایمی آشنایی یا پرستاری زندگی کنند و برای همهی عمر به عصا یا واکر نیاز دارند.
,کوتاه شدن قد، روند طبیعی افزایش سن است، ولی چنانچه کاهش قد قابل توجه بیش از 5/2 سانتیمتر باشد(نسبت به 20 سالگی)، ممکن است همین، اولین علامت پوکی استخوان باشد.
,بعضی از محققان عقیده دارند قوز پشت وافتادن دندانها در سالهای بالا نیز ناشی از همین پوکی استخوان است.
,عوامل مستعد کننده پوکی استخوان که قابل کنترل نیستند:
,جنسیت: زنان بسیار بیشتر از مردان به پوکی استخوان و شکستگی ناشی از آن دچار میشوند.( در واقع 4 برابر آقایان). زیرا زنان از ابتدا تراکم استخوان کمتری دارند و بیشتر هم عمر میکنند.
,سن: با افزایش سن احتمال بروز پوکی استخوان بیشتر میشود.
,شروع یائسگی: استروژن هورمون زنانهای است که از کاهش تودهی استخوان جلوگیری میکند. تولید استروژن در تخمدانها بعد از یائسگی متوقف میشود، در نتیجه، از دست رفتن تودهی استخوان تسریع میشود. زنانی که یائسگی زود رس دارند (قبل از 45 سالگی)، مانند بانوانی که تخمدانهای آنها را با جراحی برداشتهاند بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخواناند.
,وراثت بر مقدار استخوانهای شما و سرعت از دست دادن آنها تأثیر دارد، اگر مادر شما شکستگی لگن یا مهره، ساعد و... داشته باشد، احتمال ابتلای شما به شکستگی 2 برابر افراد دیگر است.
,بانوانی که دارای استخوانهای کوچک بوده، کوتاه قد و یا لاغراند، به خاطر وجود تودهی استخوانی کمتر، مستعد بروز پوکی استخواناند. نژاد: بانوان اروپایی شمالی یا افراد ساکن آسیای جنوب شرقی، بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخواناند.
,بعضی از بیماریها نظیر بیماری تیروئید، پاراتیروئید، غدد جنسی، و غدد فوق کلیوی میتوانند به پوکی استخوان منجر شوند.
,عوامل خطری که میتوانید آنها را کنترل کنید:
,وزن کم بانوان بسیار لاغر باعث کم شدن قدرت استخوان هم میشود.
,ورزش نکردن کاهش تودههای استخوان را تسریع میکند. ورزش مناسب به افزایش مقدار استخوان و سلامت بیشتر شما کمک میکند.
,اگر به قدر کافی کلسیم مصرف نمیکنید بدن شما سلولهای استخوانی را تخریب میکند تا کلسیم مورد نیاز خود را از آنها به دست آورد.
,زنانی که سیگار میکشند بیشتر از آنها که سیگار نمیکشند به پوکی استخوان (و سایر بیماریها) دچار میشوند.
,بعضی داروهای تجویزی نظیر کورتن که در درمان آرتوروز و آسم استفاده می شود، برنامهی غذایی پر پروتئین و کمبود ویتامین دی از عوامل خطر دیگرند.
,آزمایشهای سنجش تراکم استخوان
, آزمایشهای سنجش تراکم استخوان,انجام این آزمایشها فعلاً برای تشخیص و پیگیری درمان دقیقترین روش است. این آزمایش ها؛ معمولاً 3 تا 5 سال یک بار تکرار میشوند تا روند پوکی استخوان و احتمالاً درمان آن مشخص شود. به هر حال به یاد داشته باشید که تشخیص پوکی استخوان خیلی ساده نیست و در بیشتر موارد وقتی تشخیص داده میشود که فرد دچار شکستگی شده است. بنابراین بهترین راه، پیشگیری از بیماری پوکی استخوان است.
,برای جلوگیری از پوکی استخوان چه باید کرد؟
, برای جلوگیری از پوکی استخوان چه باید کرد؟,دریافت کلسیم و ویتامین دی کافی ،ترک سیگار، داشتن فعالیت فیزیکی مداوم و متعادل (مثلاً حداقل 30 دقیقه پیادهروی روزانه)، خانم های یائسهای که دارای عوامل مستعد کنندهی پوکی استخوان هستند و افراد مبتلا به بیماریهای تیروئید باید با پزشک خود در این باره مشورت کنند.
,مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران
]
ارسال دیدگاه