بررسی پسا توافق در تئوری بازی ها
روش شناسی علمی در بررسی و تبیین پدیده های گوناگون،شیوه های مختلفی را برای شناخت دقیق تر پدیده ها پیش رو قرار می دهد که یکی از مهمترین شیوه ها "روش دیالکتیک" میباشد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از هادیان البرز، به این معنا که در مواجهه با طرف مقابل که حریف میباشد،گزاره های واقعی را از منابع معتبر که مورد تایید حریف باشند استخراج نموده، برعلیه طرف مقابل ویا برای تبیین وشفاف نمودن پدیده برای دوستان استفاده نماییم. درفضای پس از توافق هسته ای،بحث های فراوانی در داخل و خارج ازکشور مطرح گردید که گاه بر له یا علیه وگاه متناقض با یکدیگر ،برداشت های متفاوت وپراکنده ای را بمخاطب القاء می نمود؛ازهمین رو مارا برآن داشت که توافق انجام شده را با روش شناسی فوق در تئوری بازی ها بررسی وشفاف کنیم.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, هادیان البرز,یکی از فکت های مورد تایید طرف مقابل مراکز تصمیم سازی استراتژیک است که در غالب اندیشکده های مختلف در ایالات متحده واکثر کشورهای جهان برای حکومت ها تصمیم سازی انجام میدهند.اهمیت این مراکز بدلیل جایگاه تصمیم سازی استراتژیک که با بقاع هر تمدن وجامعه ای در ارتباط هستند، بمراتب مهمتر از جایگاه وزارت خارجه و حتی ریاست جمهوری میباشد وبه یک معنا قابل مقایسه نیستند چرا که ازسطح بالاتردرسطوح استراتژیک قرار دارندودولت ها درچارچوب حکومت ها در سطح تاکتیکی وتکنیکی اجرا کننده ی تصمیمات ساخته شده استراتژیست ها میباشند. برهمین مبنا مواقعی دولت ها در چارچوب تکنیکال یا تاکتیکال از گزاره های غیرواقعی در قالب جنگ روانی برعلیه حریف استفاده می کنند،اما گزاره های تصمیم سازی شده توسط اندیشکده های استراتژیک بعلت نقش مستقیم در بقاع تمدنی واجتماعی"دقیق،واقع بینانه وبدون جوسازی"تدوین میگردند.
,تمرکز هشت اندیشکده آمریکایی بر موضوع هستهای ایران
, تمرکز هشت اندیشکده آمریکایی بر موضوع هستهای ایران, تمرکز هشت اندیشکده آمریکایی بر موضوع هستهای ایران,یک هیئت منحصر به فرد از مقامات سابق آمریکا و ایران وضعیت مذاکرات و محرکهای سیاسی را که سرنوشت هرگونه توافق را در واشنگتن و تهران تعیین خواهند کرد مورد بررسی قرار دادند. مطالب زیر نکات اصلی بحثی است که در موسسه صلح آمریکا با مدیریت «استفان هادلی»، مشاور سابق امنیت ملی و در حال حاضر مدیر هیئت مدیره موسسه صلح آمریکا، انجام شد. این چهارمین نشست در مورد ایران بود که به میزبانی ائتلاف بیسابقه هشت اندیشکده آمریکایی – اندیشکده صلح آمریکا، اندیشکده وودرو ویلسون، اندیشکده رند، اندیشکده انجمن کنترل تسلیحات، اندیشکده امنیت نوین آمریکا، اندیشکده استیمسون، مشارکت برای یک آمریکای امن، و صندوق پلاشرز- برگزار شده است که محصولات استراتژیک دو اندیشکده مطرح جناح دموکرات و جمهوری خواه ویکی از اعضای ارشد شورای روابط خارجی امریکا"سیاست گذاراصلی سیاست خارجی امریکا" را طرح کرده ایم.
,اندیشکده نزدیک به دموکرات ها "موسسه رند"در گزارشی با عنوان «روزهای پس از توافق با ایران؛ واکنشهای منطقهای به توافق نهایی در زمینه هستهای» به بیان مهمترین اصول توافق جامع هستهای ایران و ۱+۵ و ارزیابی روند معادلات و اتفاقات پس از آن پرداخته است.
,این گزارش ۲۶ صفحهای توسط دو تن از تحلیلگران مسائل خاورمیانه به نامهای دالیا داسا کای (Dalia Dassa Kaye) و جفری مارتینی (Jeffrey Martini) نوشته و به تازگی منتشر شده است.
,در توضیح پایگاه اینترنتی موسسه «رَند» درباره این گزارش میخوانیم:
, در توضیح پایگاه اینترنتی موسسه «رَند» درباره این گزارش میخوانیم:, در توضیح پایگاه اینترنتی موسسه «رَند» درباره این گزارش میخوانیم:,این چشم انداز با قبول این فرض که توافق نهایی بین ایران و ۱+۵ در زمینهی هستهای"حاصل میشود"آغاز میگردد و در ادامه واکنش بالقوه دو تن از مهمترین شرکای ایالات متحده آمریکا در منطقه یعنی اسرائیل و عربستان سعودی را بررسی میکند. نویسندگان بر این باورند که به دلیل اینکه نگرانیهای این شرکا فراتر از برنامه هستهای تهران است، اسرائیل و عربستان سعودی به احتمال زیاد از توافق نهایی استقبال نمیکنند. به عبارت دیگر نویسندگان انتظار ندارند که عربستان و اسرائیل تهاجمیترین مخالفتهای خود را برای اجرای توافقنامه نهایی به کار گیرند: برای اسرائیل حمله نظامی به زیرساختهای هستهای ایران و برای عربستان کسب بازدارندگی هستهای برای خودش. علاوه بر این نویسندگان طیف وسیعی از اقدامات را که ایالات متحده آمریکا میتواند برای رسیدگی به نگرانیهای شرکایش و پیشگری از اقدامات بیثبات کننده به کار گیرد، ارائه میدهند.
,نکته قابل توجه در این گزارش بندهایی از توافق جامع میان ایران و ۱+۵ است که محققان موسسه رند به عنوان پیش فرض خویش مطرح میکنند و تحلیل خود از واکنش اسرائیل و عربستان را بر مبنای این اصول ارائه میدهند. جالب توجه است که اصول مطرح شده در این گزارش حاوی پیشرویهای چشمگیر از سوی طرف غربی است و با توجه به جایگاه مهم این اتاق فکر در سیاستگذاریهای هیات حاکمه آمریکا به خصوص حزب دموکرات باید نسبت به توافق بر سر همین اصول در توافق نهایی اعلام خطر کرد.
,موسسه رند در این گزارش، مهمترین اصول توافق جامع هستهای میان ایران و ۱+۵ را به شرح ذیل بیان کرده است:
,Iran may continue to enrich uranium, but limits are placed on the degree of enrichment and on the number and types of centrifuges, including at Fordo
,۱٫ ایران ممکن است به غنیسازی ادامه دهد، اما با محدودیتها شامل درجه غنیسازی و تعداد و نوع سانتریفیوژها خصوصا در سایت فوردو است.
,The Arak heavy water reactor will be turned into a light water reactor with no reprocessing and subject to International Atomic Energy Agency (IAEA) safeguards
,۲٫ رآکتور آب سنگین اراک به یک رآکتور آب سبک تبدیل خواهد شد که قابلیت بازفرآوری نداشته باشد و تحت نظارت کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی باقی بماند.
,The deal includes intrusive IAEA inspection of nuclear sites; Iran agrees to sign and ratify the Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT) Additional Protocol, which permits IAEA access to non-declared sites with little notification
,۳٫ این توافق شامل بازرسیهای ناخوانده آژانس از تاسیسات هستهای ایران خواهد بود؛ ایران متعهد میشود نسبت به امضا و تصویب پروتکل الحاقی معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (ان.پی.تی) اقدام کند. امضای این پروتکل به آژانس اجازه بازرسی سرزده از سایتهای اعلامنشده را میدهد.
,Iran would share information with IAEA on Possible Military Dimensions (PMD) of the program
,۴٫ ایران متعهد میشود اطلاعات لازم درباره ابعاد احتمالی نظامی برنامه خود را ارائه کند.
,The phasing out of nuclear-related sanctions is linked to implementation of the agreement, including the lifting of unilateral U.S. sanctions through new legislation by Congress, the lifting of sanctions by the EU, and the removal of sanctions under a new UN Security Council resolution
,۵٫ کاهش تدریجی تحریمهای مرتبط با برنامه هستهای ایران به اجرای توافقنامه منوط میشود. شامل رفع تحریمهای یکجانبه آمریکا با تصویب قوانین جدید در کنگره این کشور، لغو تحریم های اروپا و حذف تحریم ها تحت قطعنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل صورت خواهد گرفت.
,اندیشکده نزدیک به جمهوری خواهان"مؤسسه واشنگتن" در مطالب خود با عنوان "معامله هستهای ایران چه تأثیری بر استراتژی گستردهتر آمریکا خواهد گذاشت؟" متحدان آمریکا نظیر اسرائیل و کشورهای سنی جهان عرب اکنون از زبان اوباما این تضمین را میشنوند که سیاست منطقهای کاخ سفید مبنی بر تقویت متحدان و مقابله با برهمزنندگان [ثبات منطقه] همچنان پابرجاست. این در حالی است که متحدان آمریکا بیشتر از آنکه به حرفهای ما اعتماد کنند، تصور میکنند برنامههای مخفیانهای در دستور کار دولت اوباما قرار دارد که آنها از آن بیخبرند.
,این مسئله که دولت آمریکا پیش از توافق هستهای، به سراغ متحدان ما رفت و جهت آماده کردن آنها برای پذیرش توافق، همراه با تضمین همکاری، به آنها سلاح و تمرین نظامی داد، نشان میدهد توافق با ایران نه امنیت و نه ثبات منطقه را تضمین میکند، بلکه با استراتژی بلندمدت آمریکا مبنی بر ایجاد ثبات در خاورمیانه و امنیت برای متحدانش در تضاد است. همین باعث میشود تضمینهای اوباما به متحدان آمریکا هم بیاثر شود.
,نگرانیهای موثقی وجود دارد مبنی بر اینکه ایران از مبالغ هنگفتی که در پی توافق به دست خواهد آورد، برای بیثبات کردن منطقه استفاده میکند. آنچه دولت آمریکا باید انجام دهد این است که دقیقاً توضیح دهد چگونه میخواهد بهرغم توافق هستهای، با سیاستهای ایران در منطقه مقابله کند. از جمله اینکه اوباما باید نشان دهد چگونه میخواهد بعد از مدت 5 تا 15 سال که در توافق آمده، از پیشرفتهای هستهای ایران و اشاعه فناوری هستهای در منطقه جلوگیری کند، در حالی که به ایران به عنوان یک کشور آستانه رسیدن به سلاح هستهای مشروعیت بخشیده است.
,اگر دولت نتواند توافق هستهای را در قالب استراتژی منطقهای خود بگنجاند، متحدان و افراد شکاک ممکن است تصور کنند که آمریکا موضع خود را به سمت و سویی اعلام نشده کج کرده و یا دستکم دچار تناقض در استراتژی شده است، که هر دوی این تصورها ما را به همان تابلو [نقاشی بمب نتانیاهو] برمیگرداند. از سوی دیگر، تغییر یا برگشتن از توافقی با این ابعاد، آن هم زمانی که اجرای مفاد آن آغاز شود، بسیار دشوار است. همینطور اجرای این توافق تأثیرگذار و رها کردن تبعات آن برای دولت بعدی، کاری مسئولیتپذیرانه و بجا نیست.
,فیلیپ گوردون عضو ارشد اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا:گفتگوها درباره برنامه هسته ای ایران با حصول توافقی پایان یافته است که توانایی های هسته ای ایران را در ازای لغو تحریم های اقتصادی و مالی این کشور محدود خواهد کرد. قبل از اینکه تحریم ها لغو شود، ایران باید نشان دهد که محدودیت های مورد توافق را اجرا کرده است. این سه نکته عبارتند از: اول) لازم بودن تصویب توافق: گوردون گفت شورای امنیت سازمان ملل متحد و کنگره آمریکا باید این توافق را تصویب کنند، که دو ماه طول خواهد کشید. بعد از آن آژانس بین المللی انرژی اتمی باید به راستی آزمایی این بپردازد که قبل از لغو تحریم ها آیا ایران اطلاعات لازم را درباره فعالیت های هسته ای خود ارائه کرده و آیا دو سوم از سانتریفوژهای خود ، هسته رئاکتور هسته ای آب سنگین خود، و چندین تن اورانیوم کم غنی شده خود را برچیده است یا خیر. به گفته گوردون «این روند هم دست کم چند ماه طول خواهد کشید.» دوم) راستی آزمایی عنصری بسیار ضرروی است: گوردون در سخنرانی خود با اشاره به نمونه های بارز از تخلفات گذشته ایران گفت :«جامعه بین المللی این آمادگی را ندارد که به سادگی به ایران اعتماد کند.» این توافق، که در آن نظارت سفت و سخت تصریح شده است، همچنین شامل ساز و کاری است که به قدرت های بزرگ اجازه می دهد بدون نیاز به فائق آمدن بر یک حق وتو در شورای امنیت، تحریم ها را از نو برقرار کنند. گوردون توضیح داد :«اگر ایران تقلب کند، توافق باطل است و تحریم ها باز می گردند.» سوم) نبود گزینه بدیل خوب: گوردون همچنین گفت :«گزینه بدیل این توافق هسته ای لزوما گزینه بهتری نیست، بلکه عدم توافق است. » اگر کنگره این توافق را باطل کند، ایران سانتریفوژهای جدید نصب خواهد کرد، یک رئاکتور آب سنگین احداث خواهد کرد، و به غنی سازی اورانیوم خواهد پرداخت و همه اینها را بدون تن دادن به نظارت و راستی آزمایی که در این توافق روی آن تصریح شده است، انجام خواهد داد.
,جمع بندی تام مطالب مراکز تحقیقات استراتژیک امریکایی وسایر نهادهای تصمیم ساز ایالات متحده در تئوری بازی ها چارچوبی را مشخص میسازد که"میزان استراتژی های تعیین شده ای که در توافق احصاء گردیده،ضمن احراض منافع اصل نیازمندی طرف مقابل را نشان میدهد که بواقع راهی جز مذاکره با ایران نداشتند" و از طرفی در داخل کشور نیز توجه به این فکت های قطعی،درصد واقعی"برد – برد"بین الطرفین را برای قضاوت شفاف میسازد.
,,
مجید یزدانفر کارشناس مسایل بین الملل
,انتهای پیام /ج
]
ارسال دیدگاه