به بهانه سالروز کودتای 28 مرداد؛
کودتایی که طرح آن انگلیسی بود!
طرح کودتای نظامی 28 مرداد که موجب سقوط دولت مصدق و سر کار آمدن دولت زاهدی شد را باید در اصل، یک طرح انگلیسی دانست.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از سایت کریمه، تابستان سال ۱۳۲۰ بود که در میانه جنگ جهانی دوم، نیروهای بریتانیا و شوروی وارد ایران شدند؛ از این رو رضاشاه پهلوی عملاً از کشور تبعید و محمدرضا به جای پدر بر تخت سلطنت نشست؛ اماعدم اقتدار نسبی شاه جوان، بویژه در سالهای ابتدایی، به تنش میان نیروهای سیاسی و تزلزل نهادهای قدرت دامن میزد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, کریمه،, کریمه،, کریمه،,... این روند همچنان ادامه داشت تا اینکه در روز ۲۵ مرداد با ناکام ماندن کودتای نظامیان، شاه به خارج از کشور فرار کرد! با این رویداد دولت مصدق که دغدغه و برنامه اصلی اش به اجرا درآوردن قانون ملی شدن صنعت نفت بود تصور کردند خطر برطرف شده است.
,اما یک روز قبل از وقوع کودتای دوم یعنی در ۲۷ مرداد ۱۳۳۲ آیتالله کاشانی در نامهای به مصدق از قطعی بودن کودتایی دیگر خبر داد.
,کودتای دوم نیز بدون مقاومت مردمی و دخالت احزابی چون حزب توده که از قدرت نظامی سازمان افسرانش بهره میبرد، در عرض چند ساعت به پیروزی رسید و سرلشکر زاهدی نخستوزیر شد.
,گفتنی است که از جمله بازوهای اجرای کودتا و کانونهای مهم مخالفت و توطئه علیه دولت مصدق، نظامیان بودند که در کانون افسران بازنشسته به رهبری فضلالله زاهدی هدایت میشدند.
,ناگفته نماند که بیشتر عناصر نظامی و انتظامی که در دستگاه دولت مصدق بودند، دوطرفه بازی میکردند؛ ازجمله سرهنگ اشرفی فرماندار نظامی تهران، سرتیپ مدبر رئیس شهربانی و نادری رئیس کارآگاهی شهربانی ظاهراً منتسب به دستگاه مصدق بودند ولی در شروع کودتا، نقش بسیار حساسی ایفا کردند؛ از همه مهمتر سرتیپ تیمور بختیار، فرمانده منطقه کرمانشاه بود که از مخالفان سرسخت دولت ملی مصدق شمرده میشد.
, ناگفته نماند که بیشتر عناصر نظامی و انتظامی که در دستگاه دولت مصدق بودند، دوطرفه بازی میکردند؛ ازجمله سرهنگ اشرفی فرماندار نظامی تهران، سرتیپ مدبر رئیس شهربانی و نادری رئیس کارآگاهی شهربانی ظاهراً منتسب به دستگاه مصدق بودند ولی در شروع کودتا، نقش بسیار حساسی ایفا کردند؛ از همه مهمتر سرتیپ تیمور بختیار، فرمانده منطقه کرمانشاه بود که از مخالفان سرسخت دولت ملی مصدق شمرده میشد.,به همین علت بود که پس از کودتای ۲۸ مرداد، گروهی از نظامیان که در کودتا شرکت کرده بودند و نقش فعالی نیز داشتند، به سمتها و پستهای بالای نظامی رسیدند...
,از سوی دیگر برادران رشیدیان (اسدالله، سیفالله و قدرتالله) نیز در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ نقش عمدهای ایفا کردند. این سه برادر، صاحب چندین بانک و شرکت بزرگ تجاری بودند و در شهرکسازی با شاه و برادرانش همکاری میکردند؛ درواقع، برادران رشیدیان، عوامل عمده بریتانیا در ایران بودند که انگلیسیها از طریق آنها تلاشهای خود را برای ایجاد اختلاف بین سران جبهه ملی آغاز کرده بودند.
,از دیگر عوامل اجرایی بسیار مهم کودتا چماقدارانی بودند که با تحریک افراد ساده و بازاری، تظاهراتی را در کوچهها و خیابانها به راه میانداختند و به طرفداری از شاه و دولت زاهدی، شعار سر میدادند.
,
,
, این افراد در روز ۲۸ مرداد در سبزهمیدان و خیابان ارگ، پس از بستن بازار، در دستههای سیچهل نفری به بانکها و وزارتخانهها حمله کرده و عکسهای شاه را به در و دیوار چسباندند و بعد سراغ روزنامههای طرفدار دولت مصدق، تودهایها و ادارهها رفتند و آنها را آتش زدند؛ این گروه پس از ورود شاه نیز برای مراسم استقبال، پیشقدم بودند و او را تا کاخ همراهی کردند.
,از دیگر عوامل داخلی کودتای ۲۸ مرداد، گروهی از سیاستمداران معروف ایرانی و هوادار بریتانیا بودند، ازجمله این افراد سیدضیاءالدین طباطبایی بود که بریتانیا تلاش میکرد زمینههای نخستوزیری او را فراهم کند.
,انگلیسیها حتی پیش از آنکه مصدق زمام امور را به دست گیرد، شاه را برای نخستوزیری سیدضیاءالدین، زیر فشار گذاشته بودند؛ شاه ظاهراً با این امر موافق بود و در همان موقع که مجلس، مصدق را برای نخستوزیری معرفی کرد، با سیدضیاءالدین دراین باره درحال گفتوگو بود. از دیگر این افراد، جمال امامی بود که رهبری فراکسیون طرفدار انگلیس را در مجلس برعهده داشت؛ در واقع، تلاشهای جمال امامی و فراکسیون هوادارش برای مختل ساختن مجلس بود.
,در این بین یکی از ابزارهای بسیار مهم برای زمینهسازی کودتا و آمادهسازی افکار عمومی برای پذیرش کودتا، مطبوعات بود که از آنها بهعنوان «عوامل ویژه» یاد میشود.
,حملات مطبوعات به مصدق ابعاد جدید و خطرناکی مییافت و وی را به دلیل اجازه فعالیت به حزب توده به داشتن ارتباطهای کمونیستی و به خاطر شعار مشهورش مبنی بر اینکه «شاه باید سلطنت کند نه حکومت» به نقشهکشی برای برانداختن تاج و تخت سلطنت متهم میکردند.
,تا اینکه طی روزهای دهه سوم مرداد ۱۳۳۲، نشریههای حزب توده، «شهباز» و «به سوی آینده» وقوع کودتا را هشدار میدادند اما کسی به این هشدارها توجه نمیکرد.
,در این میان با وجود همراهی آیت الله کاشانی با مصدق در جریان ملی شدن صنعت نفت که اوج آن به واقعه ۳۰ تیر انجامید، بهتدریج بین این دو، اختلاف ریشهداری روی داد، بهگونهای که وقتی دکتر مصدق تقاضا کرد که لایحه اختیارات او برای ۶ ماه تمدید شود، این بار کاشانی در مقام ریاست مجلس، نامههای تندی نوشت و این اختیارات را خلاف قانون اساسی اعلام داشت و به مصدق اعتراض کرد.
,
, کاشانی و دوستان نزدیک مصدق از قبیل حائریزاده، مکی و دکتر بقایی با مخالفان مصدق همکاری کردند و کاشانی نامه تندی به مصدق نوشت که: «... حضرت نخستوزیر، دکتر مصدق دام اقباله؛ عرض میشود اگرچه امکانی برای عرایضم نماند؛ ولی صلاح دین و ملت برای این خادم اسلام، بالاتر از احساسات شخصی است و علیرغم غرضورزیهای تبلیغاتی، شما، خودتان بهتر از هرکس میدانید که همّ و غمّ، در نگهداری دولت جنابعالی است و خودتان به بقای آن مایل نیستید. از تجربیات روی کار آمدن قوام و لجبازیهای اخیر، بر من مسلم است که میخواهید، مانند سیام تیرماه، یک بار دیگر ملت را تنها گذاشته و قهرمانانه بروید. ترس مرا در عدم اجرای رفراندوم نشنیدید....»
,مصدق که دیگر هیچگونه رابطهای با دوستان نزدیک خود و بهخصوص آیتالله کاشانی نداشت، جوابی بسیار سرد به این شرح به آیتالله کاشانی داد: «اینجانب مستظهر به پشتیبانی ملت ایران هستم والسلام....» طبیعی بود که با این روابط سرد، همکاری مصدق و کاشانی پایان یافته بود.
,مصدق که در صدد افزایش اختیارات خود و محدود کردن اختیارات مجلس شورای ملی برآمد و بنای اختلاف با آیتالله کاشانی را گذاشت؛ بدین ترتیب او بدون توجه به نقش و رهبری آیتالله کاشانی در قیام سی تیر که منجر به روی کار آمدن مجدد او شد، به پیاده نمودن شعار «جدایی دین از سیاست» پرداخت و برخی روحانیون و نزدیکان آیتالله کاشانی را دستگیر کرد؛ همین امر نقش مهمی در سقوط مصدق ایفا کرد و سرانجام کودتای 28 مرداد را رقم زد...
,لازم به ذکر است که طرح کودتای نظامی 28 مرداد را باید در اصل، یک طرح انگلیسی دانست؛ انگلیس که پس از کوتاه شدن دست خود از صنعت نفت ایران، منابع بسیاری را در منطقه و خصوصا ایران از دست داده بود، با قطع امید از رسیدن به توافق، وارد مطالعه طرح یک کودتای نظامی شد.
, لازم به ذکر است که طرح کودتای نظامی 28 مرداد را باید در اصل، یک طرح انگلیسی دانست؛ انگلیس که پس از کوتاه شدن دست خود از صنعت نفت ایران، منابع بسیاری را در منطقه و خصوصا ایران از دست داده بود، با قطع امید از رسیدن به توافق، وارد مطالعه طرح یک کودتای نظامی شد.,به هر تقدیر با پیروزی کودتای 28 مرداد که با امکانات مالی بریتانیا و آمریکا و حضور عوامل داخلی در صحنه به انجام رسید، شاه که چندی پیش از کشور خارج شده بود دوباره به کشور بازگشت.
, به هر تقدیر با پیروزی کودتای 28 مرداد که با امکانات مالی بریتانیا و آمریکا و حضور عوامل داخلی در صحنه به انجام رسید، شاه که چندی پیش از کشور خارج شده بود دوباره به کشور بازگشت.,
, شاه و زاهدی کمی پس از کودتا
, شاه و زاهدی کمی پس از کودتا,از این رو تقریبا تمامی مدیران و کارگزاران دولت مصدق بازداشت شدند. برخی مثل دکتر فاطمی به اعدام محکوم شدند و دیگرانی به زندان. در این میان اعضای فعال حزب توده نیز دستگیر و برخی افسران تودهای اعدام شدند. سران حزب نیز به خارج از کشور گریختند.
,دولت روسیه نیز طلاهایی را که در نهایت مضیقه و احتیاج دولت مصدق، به او برنگردانده بود، پس از کودتا به دولت زاهدی تحویل داد؛ خود مصدق نیز دستگیر و در یک دادگاه فرمایشی به 3 سال زندان محکوم گردید.
,وی پس از پایان دوران حبس نیز تا آخر عمر به احمد آباد تبعید شد و در حصر خانگی بسر برد؛ مقاومت اما همچنان ادامه داشت و چندی بعد، روحانیون و اساتید دانشگاه و بعضی شخصیتها، تشکلی به نام «نهضت مقاومت ملی» به وجود آوردند که با نظر مثبت دکتر مصدق به یکی از بزرگترین نهضتهای سیاسی در سالهای بعد تبدیل شد.
]
ارسال دیدگاه