افتخاری علمی دیگر برای کرمان؛
تولید ژنوتیپ های مقاوم کنجد در خشکی توسط عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور کرمان
عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور کرمان برای اولین بار موفق به انتخاب مواد مناسب برای مقاومت به خشکی در ژنوتیپهای کنجد در کشور شده است .[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از "استادایرانی"،استاد محمدرضا محمدرضا خانی دکتری زراعت درخصوص تنوع ژنتیکی لاینهای کنجد از نظر مقاومت به خشکی، انتخاب مناسبترین شاخصهای مقاومت به خشکی و شناسایی لاینهای مقاوم گفت: کنجد گیاه یکساله خودگشن با دیرینه زراعی طولانی که به علت دارابودن درصد زیاد روغن و مقدار مناسب پروتئین به عنوان یک منبع تغذیهای محسوب میشود. سطح زیرکشت جهانی کنجد در سال ۲۰۰۷ میلادی بالغ بر ۳/۷ میلیون هکتار و میزان تولید بیش از ۳/۳ میلیون تن گزارش شده است. در همین سال، ایران با سطح زیرکشت ۴۰ هزار هکتار و تولید ۲۸ تن دانه به ترتیب ۵۵/۰ و ۸۳/۰ درصد از سطح زیرکشت و تولید جهانی را به خود اختصاص داده است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, به نقل از , "استادایرانی", استادایرانی, ،استاد محمدرضا محمدرضا خانی دکتری زراعت درخصوص تنوع ژنتیکی لاینهای کنجد از نظر مقاومت به خشکی، انتخاب مناسبترین شاخصهای مقاومت به خشکی و شناسایی لاینهای مقاوم گفت: کنجد گیاه یکساله خودگشن با دیرینه زراعی طولانی که به علت دارابودن درصد زیاد روغن و مقدار مناسب پروتئین به عنوان یک منبع تغذیهای محسوب میشود. سطح زیرکشت جهانی کنجد در سال ۲۰۰۷ میلادی بالغ بر ۳/۷ میلیون هکتار و میزان تولید بیش از ۳/۳ میلیون تن گزارش شده است. در همین سال، ایران با سطح زیرکشت ۴۰ هزار هکتار و تولید ۲۸ تن دانه به ترتیب ۵۵/۰ و ۸۳/۰ درصد از سطح زیرکشت و تولید جهانی را به خود اختصاص داده است.,تنشهای محیطی عامل محدودکننده تولید محصولات زراعی
وی ادامه داد: کنجد از دانه های روغنی مناطق گرم و نیمه گرم است، ولی کشت ارقام جدید آن به مناطق معتدله نیز گسترش یافته است. این گیاه دارای ارقام محلی زیادی است و در اغلب کشورها توسط کشاورزان خرده مالک و به صورت سنتی کشت و کار میشود، بخش عمده سطح زیرکشت کنجد در ایران به مناطقی مربوط میشود که این گیاه پس از برداشت غلات بهصورت کشت دوم انجام میشود. کشت کنجد بهصورت زراعت دوم بعد از برداشت غلات و افزایش امکان بروز محدودیت در دسترسی به منابع آب طی فصل رشد این گیاه لزوم انطباق مواد ژنتیکی مورد استفاده با شرایط کمآبی را فراهم میآورد.
مدرس دانشگاه پیام نور کرمان تصریح کرد: تنشهای محیطی بیشک از عوامل محدودکننده تولید محصولات زراعی محسوب میشوند. مطابق برآوردهای انجام شده تنها ۱۰ درصد از زمینهای قابلکشت جهان بهعنوان مناطق عاری از تنش طبقهبندی میشوند و تنش خشکی به تنهایی ۲۶ درصد از مناطق تولید را متأثر میسازد. کشور ما در منطقه خشک و نیمهخشک واقع شده و با داشتن مناطق مختلف آب و هوایی تنشهای محیطی به صورت عمدهترین عامل محدودکننده تولیدات زراعی درآمده است. تنشهای محیطی خشکی و شوری، از مهمترین عوامل تنش در کشور محسوب میشوند. تنش خشکی تقریباً تمام جنبههای رشد و بیشتر فرآیندهای فیزیولوژیک گیاه را تحت تأثیر قرار میدهد ، کنجد با ویژگیهای برجسته متعدد نظیر برخورداری از مقاومت نسبی به کمآبی، میزان روغن بالا و کیفی، دامنه سازگاری وسیع و قابلیت انطباق با شرایط بسیاری از مناطق زراعی، قدیمیترین دانه روغنی است که در ایران و احتمالاً در جهان توسط بشر کشت شده است.
مغان محلی، برترین ژرمپلاسم متحمل به خشکی
این مدرس دانشگاه افزود: بررسی عکس العمل ۱۷ ژنوتیپ کنجد به تنش خشکی، نشان داد که شاخص تحمل به خشکی (STI) همبستگی کمی با عملکرد دانه و اجزای عملکرد دارد و قابل توارث است، آنها همچنین گزارش کردند که عملکرد دانه و صفات وابسته به آن در مقایسه با خصوصیات مرفولوژیکی نسبت به کمبود آب حساستر هستند، نتایج مطالعه موتری و همکاران نشان داد که در سطوح متوسط تنش (یک مرتبه آبیاری در هفته)، اجزای رویشی کنجد کاهش مییابند و عملکرد دانه و اجزای آن تنها در شرایط خشکی شدید (یک مرتبه آبیاری در دو هفته) از خود واکنش نشان دادند، در مکزیک بررسی اثر تنش روی ۹۲ ژنوتیپ کنجدمنجر به شناسایی سه ژنوتیپ مناسب جهت استفاده در برنامه های اصلاحی شد، منصوری در سالهای ۱۳۸۰ و ۱۳۸۱ با مطالعه نحوه واکنش ۴۹ ژنوتیپ کنجد شامل تودههای بومی، رقمهای داخلی و ژرمپلاسم خارجی نسبت به تنش وجود تنوع در صفاتی از قبیل ارتفاع، عملکرد و تعداد کپسول را نشان داد، توده محلی مغان به عنوان برترین ژرمپلاسم متحمل به خشکی معرفی و بیشترین عملکرد در شرایط غیرتنش به توده محلی اهواز و در شرایط تنش به توده محلی هندیجان مربوط بود.
وی خاطرنشان کرد: در آزمایش فاضلی و همکاران افزایش سطح تنش خشکی موجب کاهش پتانسیل آب، پتانسیل اسمزی، مقدار وزن تر و خشک و میزان پرولین موجود در برگ و ریشه در دو رقم داراب ۱۴ و یکتا شد و ازسوی دیگر، افزایش قندهای محلول و مجموع قندها و اولیگوساکاریدها را به دنبال داشت، تغییرات یونی در این مطالعه حاکی از افزایش غلظت یون سدیم و درعین حال کاهش یونهای پتاسیم و کلسیم و نسبت پتاسیم به سدیم در برگ و ریشه هر دو رقم موردمطالعه بود، ایشان پیشنهاد دادند که سازوکار تحمل کنجد نسبت به خشکی شامل تولید پرولین، تغییرات غلظت قند و انباشت یونها جهت حفظ پتانسیل فشار کافی در شرایط تنش است.
شاخصهای MP، GMP، HM و STI مناسبترین شاخصها برای غربال کردن ژنوتیپهای کنجد
محمدرضا خانی اضافه کرد: بالاسوبرامانیان و همکاران (۱۹۹۶) با بررسی اثرات آبیاری در کنجد گزارش دادند که چهار مرتبه آبیاری در طول رشد گیاه در زمان کاشت، بیست روز پس از کاشت، درمرحله تشکیل کپسول (۴۰ روز پس از کاشت) ومرحله پرشدن دانه (۵۵ روز بعد از کاشت) باعث افزایش تجمع ماده خشک، تعداد شاخه، تعداد کپسول و شاخص برداشت میشود، تعداد مناسب آبیاری برای تولید حداکثر محصول کنجد در هندوستان بسته به بافت خاک در خاکهای سیاه و عمیق هفت مرتبه و در خاکهای شنی لومی پنج مرتبه گزارش شده است، با توجه به این که بخش وسیعی از اراضی زیرکشت کنجد در ایران در شرایط آب و هوایی نیمهخشک واقع شدهاند، لزوم شناسایی ارقام متحمل به خشکی و همچنین، معیارهای مناسب گزینش برای این مناطق قطعی به نظر میرسد. لذا، هدف از این پژوهش ارزیابی
وی در پایان تأکید کرد: ژنوتیپهای موردمطالعه اختلاف معنیداری در سطح احتمال یک درصد از نظر کلیه صفات مورداندازهگیری در شرایط نرمال و تنش نشان دادند که بیانگر وجود تنوع ژنتیکی و امکان گزینش ژنوتیپهای متحمل به خشکی بود، روزیو (Ruziev, 1973) نیز با مطالعه روی تعدادی از ارقام گندم در شرایط آبی و دیم نتیجه گرفت که رقمهایی که در شرایط دیم بیشترین عملکرد را داشتند، در شرایط آبی نیز دارای عملکرد بالایی بودند. در مجموع، با توجه به نتایج این تحقیق ژنوتیپهای JL-13، داراب ۱۴ و TS-3 به واسطه عملکرد بیشتر دانه در شرایط نرمال و تنش و احراز جایگاه مناسبتر از لحاظ شاخصهای تحمل به تنش (STI)، میانگین بهرهوری (MP)، میانگین هندسی بهرهوری (GMP) و میانگین هارمونیک (HM) به عنوان ژنوتیپهای متحمل شناسایی شدند، تحلیل همبستگی بین عملکرد در شرایط نرمال و تنش و شاخصهای تحمل به خشکی نیز نشان داد که شاخصهای MP، GMP، HM و STI مناسبترین شاخصها برای غربال کردن ژنوتیپهای کنجد هستند.
انتهای پیام/
تنشهای محیطی عامل محدودکننده تولید محصولات زراعی
, تنشهای محیطی عامل محدودکننده تولید محصولات زراعی,وی ادامه داد: کنجد از دانه های روغنی مناطق گرم و نیمه گرم است، ولی کشت ارقام جدید آن به مناطق معتدله نیز گسترش یافته است. این گیاه دارای ارقام محلی زیادی است و در اغلب کشورها توسط کشاورزان خرده مالک و به صورت سنتی کشت و کار میشود، بخش عمده سطح زیرکشت کنجد در ایران به مناطقی مربوط میشود که این گیاه پس از برداشت غلات بهصورت کشت دوم انجام میشود. کشت کنجد بهصورت زراعت دوم بعد از برداشت غلات و افزایش امکان بروز محدودیت در دسترسی به منابع آب طی فصل رشد این گیاه لزوم انطباق مواد ژنتیکی مورد استفاده با شرایط کمآبی را فراهم میآورد.
,مدرس دانشگاه پیام نور کرمان تصریح کرد: تنشهای محیطی بیشک از عوامل محدودکننده تولید محصولات زراعی محسوب میشوند. مطابق برآوردهای انجام شده تنها ۱۰ درصد از زمینهای قابلکشت جهان بهعنوان مناطق عاری از تنش طبقهبندی میشوند و تنش خشکی به تنهایی ۲۶ درصد از مناطق تولید را متأثر میسازد. کشور ما در منطقه خشک و نیمهخشک واقع شده و با داشتن مناطق مختلف آب و هوایی تنشهای محیطی به صورت عمدهترین عامل محدودکننده تولیدات زراعی درآمده است. تنشهای محیطی خشکی و شوری، از مهمترین عوامل تنش در کشور محسوب میشوند. تنش خشکی تقریباً تمام جنبههای رشد و بیشتر فرآیندهای فیزیولوژیک گیاه را تحت تأثیر قرار میدهد ، کنجد با ویژگیهای برجسته متعدد نظیر برخورداری از مقاومت نسبی به کمآبی، میزان روغن بالا و کیفی، دامنه سازگاری وسیع و قابلیت انطباق با شرایط بسیاری از مناطق زراعی، قدیمیترین دانه روغنی است که در ایران و احتمالاً در جهان توسط بشر کشت شده است.
,مغان محلی، برترین ژرمپلاسم متحمل به خشکی
, مغان محلی، برترین ژرمپلاسم متحمل به خشکی,این مدرس دانشگاه افزود: بررسی عکس العمل ۱۷ ژنوتیپ کنجد به تنش خشکی، نشان داد که شاخص تحمل به خشکی (STI) همبستگی کمی با عملکرد دانه و اجزای عملکرد دارد و قابل توارث است، آنها همچنین گزارش کردند که عملکرد دانه و صفات وابسته به آن در مقایسه با خصوصیات مرفولوژیکی نسبت به کمبود آب حساستر هستند، نتایج مطالعه موتری و همکاران نشان داد که در سطوح متوسط تنش (یک مرتبه آبیاری در هفته)، اجزای رویشی کنجد کاهش مییابند و عملکرد دانه و اجزای آن تنها در شرایط خشکی شدید (یک مرتبه آبیاری در دو هفته) از خود واکنش نشان دادند، در مکزیک بررسی اثر تنش روی ۹۲ ژنوتیپ کنجدمنجر به شناسایی سه ژنوتیپ مناسب جهت استفاده در برنامه های اصلاحی شد، منصوری در سالهای ۱۳۸۰ و ۱۳۸۱ با مطالعه نحوه واکنش ۴۹ ژنوتیپ کنجد شامل تودههای بومی، رقمهای داخلی و ژرمپلاسم خارجی نسبت به تنش وجود تنوع در صفاتی از قبیل ارتفاع، عملکرد و تعداد کپسول را نشان داد، توده محلی مغان به عنوان برترین ژرمپلاسم متحمل به خشکی معرفی و بیشترین عملکرد در شرایط غیرتنش به توده محلی اهواز و در شرایط تنش به توده محلی هندیجان مربوط بود.
,وی خاطرنشان کرد: در آزمایش فاضلی و همکاران افزایش سطح تنش خشکی موجب کاهش پتانسیل آب، پتانسیل اسمزی، مقدار وزن تر و خشک و میزان پرولین موجود در برگ و ریشه در دو رقم داراب ۱۴ و یکتا شد و ازسوی دیگر، افزایش قندهای محلول و مجموع قندها و اولیگوساکاریدها را به دنبال داشت، تغییرات یونی در این مطالعه حاکی از افزایش غلظت یون سدیم و درعین حال کاهش یونهای پتاسیم و کلسیم و نسبت پتاسیم به سدیم در برگ و ریشه هر دو رقم موردمطالعه بود، ایشان پیشنهاد دادند که سازوکار تحمل کنجد نسبت به خشکی شامل تولید پرولین، تغییرات غلظت قند و انباشت یونها جهت حفظ پتانسیل فشار کافی در شرایط تنش است.
,شاخصهای MP، GMP، HM و STI مناسبترین شاخصها برای غربال کردن ژنوتیپهای کنجد
, شاخصهای MP، GMP، HM و STI مناسبترین شاخصها برای غربال کردن ژنوتیپهای کنجد,محمدرضا خانی اضافه کرد: بالاسوبرامانیان و همکاران (۱۹۹۶) با بررسی اثرات آبیاری در کنجد گزارش دادند که چهار مرتبه آبیاری در طول رشد گیاه در زمان کاشت، بیست روز پس از کاشت، درمرحله تشکیل کپسول (۴۰ روز پس از کاشت) ومرحله پرشدن دانه (۵۵ روز بعد از کاشت) باعث افزایش تجمع ماده خشک، تعداد شاخه، تعداد کپسول و شاخص برداشت میشود، تعداد مناسب آبیاری برای تولید حداکثر محصول کنجد در هندوستان بسته به بافت خاک در خاکهای سیاه و عمیق هفت مرتبه و در خاکهای شنی لومی پنج مرتبه گزارش شده است، با توجه به این که بخش وسیعی از اراضی زیرکشت کنجد در ایران در شرایط آب و هوایی نیمهخشک واقع شدهاند، لزوم شناسایی ارقام متحمل به خشکی و همچنین، معیارهای مناسب گزینش برای این مناطق قطعی به نظر میرسد. لذا، هدف از این پژوهش ارزیابی
,وی در پایان تأکید کرد: ژنوتیپهای موردمطالعه اختلاف معنیداری در سطح احتمال یک درصد از نظر کلیه صفات مورداندازهگیری در شرایط نرمال و تنش نشان دادند که بیانگر وجود تنوع ژنتیکی و امکان گزینش ژنوتیپهای متحمل به خشکی بود، روزیو (Ruziev, 1973) نیز با مطالعه روی تعدادی از ارقام گندم در شرایط آبی و دیم نتیجه گرفت که رقمهایی که در شرایط دیم بیشترین عملکرد را داشتند، در شرایط آبی نیز دارای عملکرد بالایی بودند. در مجموع، با توجه به نتایج این تحقیق ژنوتیپهای JL-13، داراب ۱۴ و TS-3 به واسطه عملکرد بیشتر دانه در شرایط نرمال و تنش و احراز جایگاه مناسبتر از لحاظ شاخصهای تحمل به تنش (STI)، میانگین بهرهوری (MP)، میانگین هندسی بهرهوری (GMP) و میانگین هارمونیک (HM) به عنوان ژنوتیپهای متحمل شناسایی شدند، تحلیل همبستگی بین عملکرد در شرایط نرمال و تنش و شاخصهای تحمل به خشکی نیز نشان داد که شاخصهای MP، GMP، HM و STI مناسبترین شاخصها برای غربال کردن ژنوتیپهای کنجد هستند.
,,
انتهای پیام/
,]
ارسال دیدگاه