مساجد تبلور وحدت در مقابل اختلاف افکنی و فرقه گرایی
مسجد اولین پدیده جغرافیایی است که به محض فتح سرزمینهای کفر توسط سپاه اسلام بهعنوان نماد یگانگی، توحید و مبارزه با شرک و بت پرستی در سرزمینهای تصرف شده بنا شد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از نطنزنا، مرداد سال ۱۳۴۸ مسجدالاقصی به دست صهیونیستها به آتش کشیده شد، سالها بعد و به همین مناسبت به پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران و تصویب اعضای سازمان کنفرانس اسلامی در سیامین نشست این سازمان، این روز به نام روز جهانی مسجد نامگذاری شد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, نطنزنا، ,مکانی که از زمان تولد اسلام مهمترین جایگاه برای تمامی عرصههای مذهبی، اعتقادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی جهادی بوده و نقش مهمی نیز در شکلگیری انقلاب اسلامی ایران داشته است.
,این نشاندهنده اهمیت نقش کلیدی مسجد است،جایی که حتی قبل از بهمن ۵۷ زمینههای شکلگیری فکری و اعتقادی و انسجام و ساماندهی نیروهای مردمی را برای به نتیجه نشستن بزرگترین انقلاب قرن بیستم مهیا میکرد و در آموزش و اعزام فدائیان اسلام به جبهه دفاع مقدس هشت ساله نقشآفرینی داشت.
,کسانی که برای اشغال سرزمین موعود پا به پاره تن اسلام نهادند، خوب میدانستند که برای شکستن غرور یک امت باید مقدساتشان را هدف بگیرند و به همین دلیل به سراغ اولین قبله آخرین دین الهی رفته و مسجدالاقصی را به آتش کشیدند تا به خیال خود یکی از مقدسترین نمادهای دین اسلام و معراجگاه پیامبر آن را تحقیر کرده باشند.
,اما آنها صاحب این خانه و اهلش را نمیشناختند و شاید فکرش را هم نمیکردند که روزی شعلههای این آتش به جانشان بیافتد و همچون مس گداخته از درون نابودشان کند و خانهها و شهرکها ساختند تا جایشان را در این زمین غصبی محکم کنند، اما نمیدانستند که مثال این خانهها مثال خانه عنکبوت است، یعنی سستترین خانهها.
,از روز جهانی قدس که بگذریم، سیام مرداد نیز روزی برای یادآوری یکی از داشتههای بزرگترین دین الهی و فرصتی برای بازگویی جنایات رژیم صهیونیستی و نشانی از گسترده نقش و جایگاه مسجد در جامعه اسلامی بویژه در ایجاد وحدت اسلامی دارد که در این مقال به تبیین آن می پردازیم.
,در دین اسلام محور و کانون تمامی فعالیتها به مسجد ختم میشود و هیچ فعالیت و فعلی را نمیتوان پیدا کرد که در آمیختگی و ارتباط با دین باشد، ولی به مسجد ختم نشده، یا مرتبط با مسجد نباشد، این امر مهم نشان از جایگاه و اهمیت محوری مسجد دارد.
,مسجد اولین پدیده جغرافیایی است که به محض فتح سرزمینهای کفر توسط سپاه اسلام بهعنوان نماد یگانگی، توحید و مبارزه با شرک و بت پرستی در سرزمینهای تصرف شده بنا شد.
,پیامبر اسلام(ص) نیز در هجرت به مدینه اولین مکانی را که برای استقرار آیین اسلام بنا کرد مسجد قبا بود؛ تا مردم در حول محور این مکان مقدس به کسب فضایل انسانی و آموزههای دینی بپردازند.
,مسجد یادآور استمرار وحدت بین مسلمین است که این یادآوری در روز سه، یا پنج نوبت با ندای “الله اکبر” و حضور مسلمانان در مسجد جهت اقامه نماز انجام میگیرد و دائماً به آنها لزوم حفظ این وحدت را گوشزد میکند و در هر منطقه جغرافیایی که مسجد حضوری فعال دارد، در آن نقطه شعاع نورانی وحدت در فضا آکنده شده و انتظار میرود اجتماعی آرام بدون تنش و اختلاف قابل مشاهده باشد.
,در میان معابد و اماکن مذهبی ادیان زنده دنیا مسجد تنها عبادتگاهی است که از نظر شکل و فرم، معنا، محتوا و عملکرد ظاهر و باطن آنچنان از ظرفیّت و پتانسیل گسترده و بالایی برخوردار است که می تواند بهعنوان نماد وحدت و انسجام معرفی شده مورد توجه برنامهریزان فرهنگی قرارگیرد.
,وقتی بحث از فرم و ظاهر مسجد به میان میآید، منظور تمام ابعاد و اضلاع ظاهری و شکلی مسجد است و مراد ساختار فیزیکی و سازهای و ظاهر آن بهعنوان یک کالبد و ساختمان در فضای درونی روستاها و شهرهاست؛ این پیکره مقدس هم بهعنوان یک واحد مستقل مذهبی، در فضای مسکونی و زندگی اجتماعی و هم به لحاظ عناصر و اجزاء تشکیل دهنده و مکمل آن، زمینههای وحدت آفرین و انسجام بخش را در ذهن تداعی میکند.
,مسجد در محیط زندگی نه تنها جامعه بشری را به وحدت و همسویی فرا میخواند بلکه نوع ساختار فضای روستایی و شهری را با حضور خود چنان شکل میدهد که همانند نقطه ثقل و گرانیگاه، دیگر مکانها و مناطق مسکونی، تجاری، فرهنگی و عبادی را نیز به سمت خویش متمرکز میسازد.
,جایی که مسجد حضور معنوی دارد، در کنار و جوار آن مراکز خدمات عمومی و عام المنفعه شکل میگیرد و این نوعی زمینه سازی جهت ایجاد همگرایی در این جوامع است؛ مراکز آموزشی، مدرسه، حوزه علمیه و دانشگاه نزدیکترین مراکز فرهنگی و دینی به مسجد است و پس از آن بازار شکل میگیرد.
,اگر نگاهی به حجرههای بازار جوار مسجد، با دیگر مغازههای شهری داشته باشیم، میزان بهرهمندی و تأثیرپذیری روحی و ذهنی و قداست خاص آن را نسبت به دیگر مراکز مشابه آن در خواهیم یافت؛ این حجرهها از نظر شکل شباهتهای بسیاری نسبت به مساجد دارند، به همین خاطر با تأثیر پذیری از فضای معنوی مسجد، بسیاری از مدارس و بازارها به سبک و سیاق آن ساخته میشدند و غالب این مراکز نوعی وحدت و هماهنگی را از نظر شکل ظاهری با مسجد نشان میدهند.
,معماران جهان اسلام، عشق و احترام را از مؤلفههای اصلی زیباشناسانه مساجد ذکر کردهاند، اگر نماز معراج مؤمن است که همینطور است پس مساجد اسلامی باید محل پیوند زمین به آسمان بهشتی باشند.
,
این نگرش خواسته یا ناخواسته در معماری مساجد، مجال بروز و ظهور مییابد؛ بهویژه وقتی در نظر داشته باشیم که اصلیترین کارفرمای ساخت و ساز مساجد در طول تاریخ، اهتمام قلبی و احترام معنوی خود مؤمنان بوده است. بیشتر مساجد اسلامی را مردم عادی کوچه و بازار با امکانات مادی و معنوی خود بنیان نهاده و ساختهاند.
چه بسیار معماران و کارگران ساده ساختمانی که به صورت رایگان، یا با حداقل دستمزد در بنای مساجد کار کردهاند.در چنین حالتی آنکه متولی و کارفرمای ساخت مساجد است، دل مؤمن است؛ چرا که مسجد خانه خداست و کسی که به ساختن مسجد اهتمام میورزد، درخشت خشت بنا به خداوند میاندیشد و برای رضای او کار میکند.
,
تمامی مساجد موجود از حیث سمت و جهت قرارگیری دارای وحدت جهت و انسجام است زیرا سمت و سوی همگی آنها به سوی کعبه، اولین خانه خداپرستی و توحید است و هیچ مسجدی را نمیتوان یافت که جهت و زاویهای غیر از این داشته باشد و این ساختمان ظاهری مسجد است که تمامی مسلمانان را نیز جهت میدهد و مسیر آنها را تنها به یک نقطه واحد منتهی میکند، نقطهای که کمال و سعادت انسان تنها در حرکت در این مسیر روشن تعیین و تبیین میشود.
,همچنین صدای اذان بهگونهای است که به صورت آنی و لحظهای درگستره کره زمین قطع نمیشود. زیرا در هر لحظه هر موقعیت جغرافیایی واجد یک وقت شرعی در اوقات پنج گانه نماز است که بصورت مستمر و واحد و با انسجامی ناگسستنی، هیچگونه خلل و یا وقفهای در برآوردن بانگ توحید ایجاد نمیشود و این صدا همه را به وحدانیت و دوری از شرک و بت پرستی دعوت میکند.
,
بدون شک محوریت مسجد در جهان اسلام حتی در جایگاه جغرافیایی آن نیز تأثیر داشته و از این نظر مساجد در قلب اجتماعات اسلامی قرار داشتهاند.
_____________
مجتبی حاجی جمالی
,
, مجتبی حاجی جمالی, مجتبی حاجی جمالی,
انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه