کارشناس ارشد توسعه؛

توسعه­ یافته ترین کشورهای جهان و جایگاه ایران

توسعه­ یافته ترین کشورهای جهان و جایگاه ایران
نگارنده این مطلب با تعاریفی از توسعه و شاخص های توسعه یافتگی و مقایسه کشورهای مختلف از لحاظ میزان توسعه یافتگی به دنبال تعیین میزان توسعه ایران و راهکار های رشد و توسعه کشور می باشد.
[

شبکه اطلاع رسانی راه دانا،/حسن اسعدی خوب:توسعه چیست؟ باید گفت به تعداد صاحب­نظران و اندیشمندان رشته توسعه، تعریف از توسعه شده است. یک تعریف کلی از توسعه که اغلب اتفادق نظر دارند این چنین است: «توسعه یعنی رشد و پیشرفت در چهار زمینه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی».

, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, /حسن اسعدی خوب:, حسن اسعدی خوب:, توسعه چیست؟, توسعه چیست؟,

 

,

مفهوم کلی توسعه، یعنی زندگی بهتر، بهبود درآمد، کاهش فقر و بیکاری و نابرابری، دگرگونی در ساختارهای نهادی، اقتصادی، اجتماعی، اداری و تفکر و نظر مردم یا پیشرفت مستمر یک جامعه به سوی زندگی بهتر. اگر بخواهیم به صورت جزیی تعریف کنیم: آزادی سیاسی، عدالت اجتماعی، کاهش فقر، افزایش درآمد و اشتغال و نوآوری، افزایش ثروت، کاهش فقر و نابرابری، مردم سالاری، امنیت، رعایت حقوق نسل­های حاضر و آینده، افزایش کیفیت زندگی و دسترسی به خدمات و امکانات، افزایش سطح فرهنگ، بهداشت و آموزش. حفظ محیط زیست.

,

 

,

بحث توسعه بعد از جنگ جهانی دوم، یعنی دهه 1950 میلادی (1330) مطرح گردید و البته انقلاب صنعتی در قرن هیجدهم نقطه عطفی در شکاف و طبقه­ بندی بین کشورهای جهان گردید. اساس توسعه هم علم و دانش بود.

, اساس توسعه هم علم و دانش بود., اساس توسعه هم علم و دانش بود.,

 

,

بعد از جنگ جهانی دوم کشورهای جهان به دو دسته شمال و جنوب، یا توسعه یافته و توسعه­نیافته، یا غرب و شرق، یا صنعتی و کشاورزی، مدرن و سنتی یا کشورهای جهان اول و جهان سوم تقسیم شدند. در این نوشتار مجال آن نیست که به طور کامل ریشه­ های عقب ماندگی کشورهای جهان سوم را بررسی نماییم.

,

 

,

ابتدا توسعه­ یافته ­ترین و محروم ­ترین کشورهای جهان را معرفی می ­نماییم تا ویژگی­ های این کشورها را بررسی نماییم. سازمان ملل از سال 1990 میلادی (مطابق با 1370 شمسی) براساس چند شاخص درآمد سرانه ، بهداشت و آموزش کشورهای جهان را رتبه ­بندی می­کند. این گزارش هرساله توسط سایت گزارش توسعه انسانی (Human Development Report) منتشر می­شود.

, Human Development Report,

 

,

در این رده بندی کشورهای جهان به سه دسته1-  توسعه یافته،2- درحال توسعه و 3-  توسعه نیافته یا جهان سوم دسته­ بندی می شوند.  کشورهای 1- نروژ، 2- استرالیا،3- آمریکا، 4- هلند،5- نیوزلند، 6-کانادا، 7-آلمان، 8-ایرلند، 9-سوئیس، 10- سوئد در رتبه یک تا ده قرار دارند. کشورهای ژاپن، کره جنوبی، هنگ کنگ، ایسلند، دانمارک، بلژیک، اسرائیل، فرانسه، اتریش، ایتالیا و انگلستان در رده­های بعدی قرار دارند. کشورهایی مانند فنلاند و سنگاپور، اسلونی و امارت هم موقعیت بسیار خوبی دارند. باید یادآوری نمود که  موقعیت این کشورها بسیار بهم نزدیک است و اختلاف چندانی باهم ندارند. به طور مثال میزان باسوادی در همه این کشورها به غیر از کشور امارت بالای 97 درصد و درکشورهایی مانند ژاپن و آمریکا و کانادا، میزان باسوادی 99 درصد می­باشد. از نظر جغرافیایی کشورهای جهان به چند قاره آسیا، اروپا، آمریکای شمالی و جنوبی و آفریقا و اقیانوسه تقسیم می­شوند. در کل به کشورهای اروپایی و آمریکایی، غرب گفته می­شود و اغلب این کشورها توسعه­یافته هستند. همچنین کشورهای اروپایی از نظر اقتصادی، رفاهی، بهداشتی، آموزشی و دسترسی به خدمات و امکانات در سطح بالایی قرار دارند و بسیار توسعه­یافته می­باشند. کشورهایی آسیایی هم به دو دسته تقسیم می­گردند. 1- کشورهای شرق مانند (ژاپن، کره جنوبی، سنگاپور، هنگ کنگ، تایلند، مالزی). 2- کشورهای غرب آسیا مانند ایران، عربستان، قطر، امارات، لبنان، افغانستان، پاکستان، عراق و غیره... وضعیت کشورهای بلوک شرق بسیار بهتر از کشورهای غرب آسیا است و کشورهای شرقی از نظر صنعت و کشاورزی و تکنولوژی و ثروت بسیار فراتر از کشورهای غرب آسیا هستند. به طور مثال کشور ژاپن سومین اقتصاد برتر دنیا است و 99 درصد مردم این کشور باسواد و امید به زندگی(میانگین عمر در این کشور) 83 سال است که رتبه اول جهان می­باشد. وضعیت کشور ایران بعد از انقلاب سال 57 در شاخص­های آموزش و بهداشت پیشرفت خوبی داشته است و ایران در بین کشورهای درحال توسعه و روبه توسعه ­یافتگی می ­باشد و رتبه ایران 76 جهان بوده است.

,  ,  , 1- کشورهای شرق, 1- کشورهای شرق, 2- کشورهای غرب آسیا, 2- کشورهای غرب آسیا, ایران در بین کشورهای درحال توسعه و روبه توسعه ­یافتگی می ­باشد, ایران در بین کشورهای درحال توسعه و روبه توسعه ­یافتگی می ­باشد, ایران 76,

 

,

اگر بخواهیم وضعیت ایران را با چند کشور مقایسه نماییم باید کشورهایی مانند ترکیه، برزیل، مکزیک، آرژانتین، چین، آذربایجان، روسیه، لبنان، اکراین، عمان، اکوادور، مصر، تونس و کلمبیا را مثال زد و موقعیت ایران مانند کشورهای نامبرده می­باشد.

,

 

,

بعضی فکر می­کنند توسعه، یعنی ثروت. مثلا کشور قطر دارای ثروت بسیار زیادی می­باشد، ولی ثروت به تنهایی کافی نیست و باید فرهنگ، بهداشت، خدمات، زیرساخت­ها، آموزش، قانون­مداری، آزادی بیان وسیاسی، احترام به حقوق زنان، کاهش فقر و نابرابری را حساب کرد و شاید کشور قطر با کشورهایی مثل سوئیس و نروژ و آلمان، نیم قرن فاصله داشته باشد و شکاف عمیقی بین کشور قطر با کشورهای اروپایی وجود دارد. امید به زندگی در کشور ایران 72 سال، میزان باسوادی 80 درصد و میانگین سال تحصیل در بین ایرانیان حدود 5/7 سال می­باشد. درآمد سرانه هم حدود 12 هزار دلار آمریکا بوده است. ایران از نظر میزان ثروت در رتبه 18 جهان قرار دارد، ولی از نظر تورم در رتبه 161 جهان قرار گرفته است، در شاخص ­هایی مانند بیکاری و نابرابری و سطح تکنولوژی هم جایگاه مناسبی ندارد. اغلب کشورهای آفریقایی و غرب آسیا از شرایط بسیار اسفناک و ضعیفی رنج می­برند. کشورهایی مانند عراق، افغانستان،  پاکستان، نیجریه، غنا، هند، ویتنام، اندونزی، کنگو، کنیا، بنگلادش، آنگولا، سنگال، یمن، سودان، سومالی، چاد و نیجر محروم­ترین کشورهای جهان و به اصطلاحی دیگر در بین کشورهای جهان سوم قرار دارند. وضعیت بهداشتی و آموزشی و تکنولوژی در این کشورها در سطح بسیار پایین قرار دارد. مثلا در بعضی از کشورهایی آفریقایی میزان باسوادی کل کمتر از 50 درصد و میزان باسوادی زنان حتی پایین­تر از 30 درصد می­باشد و وضعیت بهداشتی نامناسبی دارند. بیماری­های واگیردار و عمومی، جنگ، فقر، نابرابری، بیکاری، سطح پایین درآمد، ناامنی، دیکتاتوری و استبداد، محرومیت،  در این کشورها رواج دارد. در ادامه فهرستی از کشورهای توسعه ­یافته و توسعه­ نیافته در قالب یک جدول ارائه شده است تا شکاف بین کشورهای توسعه­ یافته و محروم در چند شاخص مشخص گردد.

,

 

,

 

,

نام کشور

جمعیت به میلیون

تولید ناخالص ملی میلیارد دلار

متوسط سال تحصیلی بزرگسالان

تورم به درصد

امید به زندگی (میانگین عمر)

درآمد سرانه (به  دلار آمریکا)

رتبه توسعه یافتگی یا جایگاه در جهان

افغانستان

37

25

3.1

11

49.1

600

175

بنگلادش

160

115

4.8

7/10

69.2

1700

147

هند

1200

1700

4.4

8/6

65.8

3500

136

پاکستان

190

215

4.9

14

65.7

3000

146

اندونزی

250

850

5.8

7/5

69.8

5000

121

آنگولا

20

115

4.7

11

51.5

3500

148

نیجریه

170

250

5.2

21

52.3

2600

153

غنا

25

45

7

17

64.6

1500

135

مصر

84

500

6.4

13

73.5

4500

112

چین

1350

7500

7.5

4/5

73.7

8500

101

ترکیه

80

780

6.5

8/7

74.2

14600

90

برزیل

206

2500

7.2

7

73.8

11000

85

ایران

78

600

7.8

22

73.2

12000

76

روسیه

140

1900

11.7

9/8

69.1

17000

55

آرژانتین

43

460

9.3

20

76.1

18000

45

مالزی

29

300

9.5

3/3

74.5

16000

64

کره جنوبی

50

1600

11.6

2/4

80.7

32000

12

ژاپن

127

5900

11.7

5/0

83.6

36000

10

فرانسه

65

2800

10.6

9/1

81.7

35000

20

آلمان

82

3600

12.2

2

80.6

39000

5

انگلیس

63

2500

9.4

8/2

80.3

36000

26

کانادا

34

1750

12.3

5/1

81.1

40300

11

آمریکا

315

16000

11.1

3

79

50000

3

استرالیا

23

1500

12

3

82

49000

2

هلند

 

 

17

        900       

3/11

3/2

81

55000

2

,

نام کشور

جمعیت به میلیون

تولید ناخالص ملی میلیارد دلار

متوسط سال تحصیلی بزرگسالان

تورم به درصد

امید به زندگی (میانگین عمر)

درآمد سرانه (به  دلار آمریکا)

رتبه توسعه یافتگی یا جایگاه در جهان

افغانستان

37

25

3.1

11

49.1

600

175

بنگلادش

160

115

4.8

7/10

69.2

1700

147

هند

1200

1700

4.4

8/6

65.8

3500

136

پاکستان

190

215

4.9

14

65.7

3000

146

اندونزی

250

850

5.8

7/5

69.8

5000

121

آنگولا

20

115

4.7

11

51.5

3500

148

نیجریه

170

250

5.2

21

52.3

2600

153

غنا

25

45

7

17

64.6

1500

135

مصر

84

500

6.4

13

73.5

4500

112

چین

1350

7500

7.5

4/5

73.7

8500

101

ترکیه

80

780

6.5

8/7

74.2

14600

90

برزیل

206

2500

7.2

7

73.8

11000

85

ایران

78

600

7.8

22

73.2

12000

76

روسیه

140

1900

11.7

9/8

69.1

17000

55

آرژانتین

43

460

9.3

20

76.1

18000

45

مالزی

29

300

9.5

3/3

74.5

16000

64

کره جنوبی

50

1600

11.6

2/4

80.7

32000

12

ژاپن

127

5900

11.7

5/0

83.6

36000

10

فرانسه

65

2800

10.6

9/1

81.7

35000

20

آلمان

82

3600

12.2

2

80.6

39000

5

انگلیس

63

2500

9.4

8/2

80.3

36000

26

کانادا

34

1750

12.3

5/1

81.1

40300

11

آمریکا

315

16000

11.1

3

79

50000

3

استرالیا

23

1500

12

3

82

49000

2

هلند

 

 

17

        900       

3/11

3/2

81

55000

2

,

نام کشور

جمعیت به میلیون

تولید ناخالص ملی میلیارد دلار

متوسط سال تحصیلی بزرگسالان

تورم به درصد

امید به زندگی (میانگین عمر)

درآمد سرانه (به  دلار آمریکا)

رتبه توسعه یافتگی یا جایگاه در جهان

,

نام کشور

,

نام کشور

, نام کشور,

جمعیت به میلیون

,

جمعیت به میلیون

, جمعیت به میلیون,

تولید ناخالص ملی میلیارد دلار

,

تولید ناخالص ملی میلیارد دلار

, تولید ناخالص ملی میلیارد دلار,

متوسط سال تحصیلی بزرگسالان

,

متوسط سال تحصیلی بزرگسالان

, متوسط سال تحصیلی بزرگسالان,

تورم به درصد

,

تورم به درصد

, تورم به درصد,

امید به زندگی (میانگین عمر)

,

امید به زندگی (میانگین عمر)

, امید به زندگی , (میانگین عمر),

درآمد سرانه (به  دلار آمریکا)

,

درآمد سرانه (به  دلار آمریکا)

, درآمد سرانه (به  دلار آمریکا),

رتبه توسعه یافتگی یا جایگاه در جهان

,

رتبه توسعه یافتگی یا جایگاه در جهان

, رتبه توسعه یافتگی یا جایگاه در جهان,

افغانستان

37

25

3.1

11

49.1

600

175

,

افغانستان

,

افغانستان

, افغانستان,

37

,

37

,

25

,

25

,

3.1

,

3.1

,

11

,

11

, 11,

49.1

,

49.1

,

600

,

600

,

175

,

175

,

بنگلادش

160

115

4.8

7/10

69.2

1700

147

,

بنگلادش

,

بنگلادش

, بنگلادش,

160

,

160

,

115

,

115

,

4.8

,

4.8

,

7/10

,

7/10

, 7/10,

69.2

,

69.2

,

1700

,

1700

,

147

,

147

,

هند

1200

1700

4.4

8/6

65.8

3500

136

,

هند

,

هند

, هند,

1200

,

1200

,

1700

,

1700

,

4.4

,

4.4

,

8/6

,

8/6

, 8/6,

65.8

,

65.8

,

3500

,

3500

,

136

,

136

,

پاکستان

190

215

4.9

14

65.7

3000

146

,

پاکستان

,

پاکستان

, پاکستان,

190

,

190

,

215

,

215

,

4.9

,

4.9

,

14

,

14

, 14,

65.7

,

65.7

,

3000

,

3000

,

146

,

146

,

اندونزی

250

850

5.8

7/5

69.8

5000

121

,

اندونزی

,

اندونزی

, اندونزی,

250

,

250

,

850

,

850

,

5.8

,

5.8

,

7/5

,

7/5

, 7/5,

69.8

,

69.8

,

5000

,

5000

,

121

,

121

,

آنگولا

20

115

4.7

11

51.5

3500

148

,

آنگولا

,

آنگولا

, آنگولا,

20

,

20

,

115

,

115

,

4.7

,

4.7

,

11

,

11

, 11,

51.5

,

51.5

,

3500

,

3500

,

148

,

148

,

نیجریه

170

250

5.2

21

52.3

2600

153

,

نیجریه

,

نیجریه

, نیجریه,

170

,

170

,

250

,

250

,

5.2

,

5.2

,

21

,

21

, 21,

52.3

,

52.3

,

2600

,

2600

,

153

,

153

,

غنا

25

45

7

17

64.6

1500

135

,

غنا

,

غنا

, غنا,

25

,

25

,

45

,

45

,

7

,

7

,

17

,

17

, 17,

64.6

,

64.6

,

1500

,

1500

,

135

,

135

,

مصر

84

500

6.4

13

73.5

4500

112

,

مصر

,

مصر

, مصر,

84

,

84

,

500

,

500

,

6.4

,

6.4

,

13

,

13

, 13,

73.5

,

73.5

,

4500

,

4500

,

112

,

112

,

چین

1350

7500

7.5

4/5

73.7

8500

101

,

چین

,

چین

, چین,

1350

,

1350

,

7500

,

7500

,

7.5

,

7.5

,

4/5

,

4/5

, 4/5,

73.7

,

73.7

,

8500

,

8500

,

101

,

101

,

ترکیه

80

780

6.5

8/7

74.2

14600

90

,

ترکیه

,

ترکیه

, ترکیه,

80

,

80

,

780

,

780

,

6.5

,

6.5

,

8/7

,

8/7

, 8/7,

74.2

,

74.2

,

14600

,

14600

,

90

,

90

,

برزیل

206

2500

7.2

7

73.8

11000

85

,

برزیل

,

برزیل

, برزیل,

206

,

206

,

2500

,

2500

,

7.2

,

7.2

,

7

,

7

, 7,

73.8

,

73.8

,

11000

,

11000

,

85

,

85

,

ایران

78

600

7.8

22

73.2

12000

76

,

ایران

,

ایران

, ایران, ایران,

78

,

78

, 78, 78,

600

,

600

, 600, 600,

7.8

,

7.8

, 7.8, 7.8,

22

,

22

, 22, 22,

73.2

,

73.2

, 73.2, 73.2,

12000

,

12000

, 12000, 12000,

76

,

76

, 76, 76,

روسیه

140

1900

11.7

9/8

69.1

17000

55

,

روسیه

,

روسیه

, روسیه,

140

,

140

,

1900

,

1900

,

11.7

,

11.7

,

9/8

,

9/8

, 9/8,

69.1

,

69.1

,

17000

,

17000

,

55

,

55

,

آرژانتین

43

460

9.3

20

76.1

18000

45

,

آرژانتین

,

آرژانتین

, آرژانتین,

43

,

43

,

460

,

460

,

9.3

,

9.3

,

20

,

20

, 20,

76.1

,

76.1

,

18000

,

18000

,

45

,

45

,

مالزی

29

300

9.5

3/3

74.5

16000

64

,

مالزی

,

مالزی

, مالزی,

29

,

29

,

300

,

300

,

9.5

,

9.5

,

3/3

,

3/3

, 3/3,

74.5

,

74.5

,

16000

,

16000

,

64

,

64

,

کره جنوبی

50

1600

11.6

2/4

80.7

32000

12

,

کره جنوبی

,

کره جنوبی

, کره جنوبی, کره جنوبی,

50

,

50

, 50,

1600

,

1600

, 1600,

11.6

,

11.6

,

2/4

,

2/4

, 2/4, 2/4,

80.7

,

80.7

, 80.7,

32000

,

32000

,

12

,

12

,

ژاپن

127

5900

11.7

5/0

83.6

36000

10

,

ژاپن

,

ژاپن

, ژاپن, ژاپن,

127

,

127

, 127,

5900

,

5900

, 5900,

11.7

,

11.7

,

5/0

,

5/0

, 5/0 , 5/0 ,

83.6

,

83.6

, 83.6,

36000

,

36000

,

10

,

10

,

فرانسه

65

2800

10.6

9/1

81.7

35000

20

,

فرانسه

,

فرانسه

, فرانسه, فرانسه,

65

,

65

,

2800

,

2800

,

10.6

,

10.6

,

9/1

,

9/1

, 9/1, 9/1,

81.7

,

81.7

, 81.7,

35000

,

35000

,

20

,

20

,

آلمان

82

3600

12.2

2

80.6

39000

5

,

آلمان

,

آلمان

, آلمان, آلمان,

82

,

82

,

3600

,

3600

,

12.2

,

12.2

,

2

,

2

, 2, 2,

80.6

,

80.6

, 80.6,

39000

,

39000

,

5

,

5

,

انگلیس

63

2500

9.4

8/2

80.3

36000

26

,

انگلیس

,

انگلیس

, انگلیس, انگلیس,

63

,

63

, 63,

2500

,

2500

, 2500,

9.4

,

9.4

,

8/2

,

8/2

, 8/2, 8/2,

80.3

,

80.3

, 80.3,

36000

,

36000

,

26

,

26

,

کانادا

34

1750

12.3

5/1

81.1

40300

11

,

کانادا

,

کانادا

, کانادا, کانادا,

34

,

34

, 34,

1750

,

1750

, 1750,

12.3

,

12.3

,

5/1

,

5/1

, 5/1, 5/1,

81.1

,

81.1

, 81.1,

40300

,

40300

, 40300,

11

,

11

,

آمریکا

315

16000

11.1

3

79

50000

3

,

آمریکا

,

آمریکا

, آمریکا,

315

,

315

, 315,

16000

,

16000

, 16000,

11.1

,

11.1

, 11.1,

3

,

3

, 3,

79

,

79

, 79,

50000

,

50000

, 50000,

3

,

3

, 3,

استرالیا

23

1500

12

3

82

49000

2

,

استرالیا

,

استرالیا

, استرالیا,

23

,

23

,

1500

,

1500

,

12

,

12

,

3

,

3

, 3,

82

,

82

,

49000

,

49000

,

2

,

2

,

هلند

 

 

17

        900       

3/11

3/2

81

55000

2

,

هلند

 

 

,

هلند

, هلند,

 

,

 

,

17

,

17

,

        900       

,

        900       

,

3/11

,

3/11

,

3/2

,

3/2

, 3/2,

81

,

81

,

55000

,

55000

,

2

,

2

,
 
,

 

,

منبع: UNDP, HDR, 2012

, UNDP, HDR, 2012,

همانطور که اطلاعات داخل جدول نشان میدهد، کشورهایی توسعه­ یافته مانند آمریکا، انگلیس، کانادا، آلمان، ژاپن، هلند و غیره از نظر شاخص­هایی مانند درآمد سرانه، امید به زندگی و آموزش در وضعیت بسیار مناسبی برخوردار می­باشند. تولید ناخالص ملی، یعنی مجموع ارزش خدمات و فعالیت و تولیدات مردم یک کشور در طول سال. کشور هلند یا استرالیا که حدود 20 میلیون نفر جمعیت دارند، چند برابر کشورهایی آفریقایی و کشورهایی جهان سوم مانند افغانستان، پاکستان، آنگولا و غیره تولید ناخالص ملی دارند  و می­بینیم که درآمد سرانه یک فرد هلندی یا آمریکایی تقریبا صد برابر یک فرد افغانستانی است. آمریکا به تنهایی یک چهارم اقتصاد دنیا را در اختیار دارد. میزان تورم در کشورهای توسعه ­یافته بسیار پایین و کمتر از 3 درصد، متوسط سال تحصیلی بزرگسالان بالای 10 سال و امید به زندگی در اغلب کشورهای توسعه یافته بیش از 80 سال و درآمد سرانه هم بالای 30 هزار دلار می باشد.

,

 

,

ویژگی های مشترک کشورهای جهان سوم و درحال توسعه

, ویژگی های مشترک کشورهای جهان سوم و درحال توسعه,

دانشمندان اقتصاد و توسعه، جامعه­ شناسان، تاریخ دانان و سایر اندیشمندان نتواستند ریشه اصلی عقب­ ماندگی و نقطه اشتراک کشورهای جهان سوم و درحال توسعه را تعیین نمایند. همانطور که آمار نشان داد، تعداد جمعیت یا موقعیت جغرافیایی ارتباطی چندانی با سطح توسعه­ یافتگی یک کشور ندارد.

, .,

 

,

مایکل تودارو یکی از نظریه ­پردازان معروف توسعه، در کتاب معروف خود «توسعه اقتصادی در کشورهای درحال توسعه»، ویژگی مشترک کشورهای توسعه­ نیافته و درحال توسعه را در چند عامل خلاصه نمود.

, .,

 

,

1- پایین بودن سطح زندگی (فقر، کمبود مسکن، فقر بهداشتی، نرخ مرگ و میر بالا، پایین بودن امید به زندگی در هنگام تولد، پایین بودن بازدهی کار، ناامیدی و رنج) اغلب کشورهای عربی و آفریقایی دارای نرخ رشدی بالای 3 درصد هستند، اما در تمام کشورهای اروپایی و ژاپن و آمریکا و کانادا نرخ رشد جمعیت کمتر از یک است.

, 1- پایین بودن سطح زندگی ,

 

,

2- پایین بودن سطح سواد. 3- پایین بودن سطح بهداشت عمومی و بالا بودن نرخ رشد جمعیت(سوء تغذیه، آب آشامیدنی، تسهیلات بهداشتی، مرگ و میر کودکان، محرومیت روستاییان، میزان کالری مصرفی). 4- فقر عمومی و پایین بودن سطح درآمد سرانه.

, .,

 

,

5- غالب بودن بخش کشاورزی در این کشورهاو صادرات مواد به شکل خام. 6- بیکاری و کم کاری. مایکل تودارو اعتقاد دارد که در این کشورها کم­کاری و کارهای بی­ارزش و با بازدهی پایین صورت می­گیرد.

,

 

,

7- موانع فرهنگی. 8- حکومت­های استبدادی و عدم ثبات سیاسی. 8 – نابرابری و عدم عدالت اجتماعی. 9- کشورهای آفریقایی و آسیا روزگاری مستعمره کشورهای اروپایی به خصوص بریتانیا، فرانسه، بلژیک و هلند و پرتغال بودند. 10- کشاورزی سنتی: در کشورهای جهان سوم کشاورزی به شیوه سنتی و غیرتجاری صورت می گیرد. مثلا میزان بهره ­وری یک کشاورزی هلندی یا آمریکایی یا فرانسوی تقریبا 50 برابر یک کشاورز آسیایی یا آفریقایی است. آمریکا کمتر از نیم درصد کشاورزان جهان را تشکیل می دهد، اما حدود 16 درصد از غذای جهان را به تنهایی تولید می­کند.

, مثلا میزان بهره ­وری یک کشاورزی هلندی یا آمریکایی یا فرانسوی تقریبا 50 برابر یک کشاورز آسیایی یا آفریقایی است. آمریکا کمتر از نیم درصد کشاورزان جهان را تشکیل می دهد، اما حدود 16 درصد از غذای جهان را به تنهایی تولید می­کند., مثلا میزان بهره ­وری یک کشاورزی هلندی یا آمریکایی یا فرانسوی تقریبا 50 برابر یک کشاورز آسیایی یا آفریقایی است. آمریکا کمتر از نیم درصد کشاورزان جهان را تشکیل می دهد، اما حدود 16 درصد از غذای جهان را به تنهایی تولید می­کند.,

 

,

11- پایین بودن سطح بهره­وری نیروی کار و تکنولوژی ضعیف. 12- وابستگی و آسیب­پذیری در روابط بین المللی.

,

 

,

علل توسعه ­یافتگی و توسعه ­نیافتگی از دیدگاه اقتصاد دانان برجسته جهان

, علل توسعه ­یافتگی و توسعه ­نیافتگی از دیدگاه اقتصاد دانان برجسته جهان,

آدام اسمیت از اولین اقتصادانان کلاسیک در کتاب ثروت ملل علت توسعه اقتصادی یک کشور را ، بازار آزاد و کاهش دخالت دولت در اقتصاد، رقابت، تجارت با سایرکشورها، بهبود زیرساخت­ها و گسترش تکنولوژی و تخصص می­داند.

,

 

,

دکتر هاگن، شخصیت فرهنگی، را اصلی­ترین عامل توسعه اقتصادی می­داند.

,

 

,

شوماخر اعتقاد دارد که توسعه با کالای مادی آغاز نمی­شود، بلکه با آدمیان و تربیت آنها و با نظم آغاز می­شود.

, .,

 

,

روستو دانشمند انگلیسی، عمل توسعه را به پیش بردن علم، تمایل به کاربرد دانش، تمایل به زندگی مادی، برابری و نوآوری می­داند.

,

 

,

به طور کلی از نظر دانشمندانی مانند اسمیت، مارکس، لوئیس، انگلس، روستو، میسرا، تودارو، هیرشمن، پل باران، ماکس وبر، میردال، فریدمن و شولتز از جمله شرایط لازم برای توسعه، آموزش، افزایش پس­انداز و سرمایه­گذاری، رفع موانع فرهنگی، روحیه کارفرمایی و اختیارگرایی به جای جبرگرایی، تغییر عقاید درباره مادیات، حاکم شدن عقل و و خرد و دانش، انگیزه برای بهتر زیستن، بهداشت، تأمین رفاه و امنیت، ثبات سیاسی و اقتصادی، انگیزه برای برتری، احساس مسئولیت برای رستگاری بشریت، روحیه جمع­گرایی به جای فردگرایی، می­باشند. کسانی مانند مارکس هم معتقدند که مذهب پروتستان که روی خوش به دنیا نشان داد، موجب پیشرفت غرب شد، چون مذهب کاتولیک در خدمت کلیسا بود و همیشه دنیا را نکوهش و سرزنش و مذمت می­کردند. دکترعلی شریعتی هم ریشه­عقب ماندگی ملل جهان سوم را فقر فرهنگی و استعمار خارجی و استحمار داخلی می­دانست. جلال آل احمد هم در کتاب غربزدگی، ریشه مشکلات را مربوط به غارت و چپاول و استعمار کشورهای غرب می­داند. در ایران هم صنعت نفت محور اقتصاد قرار گرفت و نتوانست سایر بخش­های کشاورزی و خدمات را به دنبال خود پیش ببرد.

, اسمیت، مارکس، لوئیس، انگلس، روستو، میسرا، تودارو، هیرشمن، پل باران، ماکس وبر، میردال، فریدمن و شولتز , اسمیت, مارکس, لوئیس, انگلس, روستو, میسرا, تودارو, هیرشمن, باران, ماکس وبر،, میردال, فریدمن, شولتز,

 

,

به طور کلی سه نظریه درباره علل عقب­ ماندگی کشورهای جهان سوم و درحال توسعه وجود دارد:

, به طور کلی سه نظریه درباره علل عقب­ ماندگی کشورهای جهان سوم و درحال توسعه وجود دارد:,

 

,

1- کسانی که ریشه مشکلات را در درون و مربوط به خود کشورها می­دانند.

,

 

,

2- کسانی که علل عقب­ماندگی را کشورهای غرب و استعمارگر می­دانند.

,

 

,

3- کسانی که علل را مربوط به شرایط داخلی و خارجی می­دانند.

,

 

,

برای پی بردن به علل عقب­ ماندگی باید تاریخ و  فرهنگ یک ملت را ورق زد و دلایل عقب­ ماندگی را جستجو کرد.

,

 

,

ان شاءالله در نوشتاری دیگر به علل و ریشه ­های عقب ­ماندگی کشورهای درحال توسعه خواهیم پرداخت و راز توسعه­ یافتگی کشورهای غرب و شرق آسیا را خواهیم شکافت.

,

1- تعریف مفاهیم:

, 1- تعریف مفاهیم:, :,

2- توسعه: Development

, 2- توسعه: , Development, Development,

3- درآمد سرانه: درآمد سرانه عددی است که از تقسیم تولید ناخالص داخلی بر جمعیت یک کشور بدست می آید و چون تولید ناخالص داخلی در برگیرنده ارزش مجموع کالاها و خدماتی است که طی یک دوران معین، معمولاً یک سال، در یک کشور تولید می‌شود پس معنای ساده‌تر درآمد سرانه این است که به ازای هر نفر در یک کشور چه میزان درآمد وجود دارد.

, 3- درآمد سرانه: ,

 

,

4- تولید ناخالص داخلی: کل ارزش ریالی محصولات نهایی تولیدشده توسط واحدهای اقتصادی مقیم کشور در دوره زمانی معین ( سالانه یا فصلی ) را تولید ناخالص داخلی می‌نامند

, 4- تولید ناخالص داخلی: , نهایی,

.

, .,

5- نکته مهم: لازم به ذکر است که این اطلاعات ارائه شده در جدول از سایت بانک جهانی، سازمان ملل ، صندوق بین المللی پول و کتاب واقعیت های جهان گرفته شد و اگر تناقضی در آمار است به دلیل وجود اختلاف در منبع اطلاعات می باشد.

, 5- نکته مهم: ,

 

,

ادامه دارد.....

, ادامه دارد.....,

 

,

به قلم:حسن اسعدی خوب - کارشناس ارشد توسعه

, به قلم:حسن اسعدی خوب - کارشناس ارشد توسعه, -,

 

,

منبع:آوای ماغر

, منبع:آوای ماغر, آوای ماغر,

انتهای پیام/

, انتهای پیام/,

 

]

به اشتراک گذاری این مطلب!

ارسال دیدگاه