به مناسبت روز جهانی سالمند
سرمایههای کهنی که نادیده گرفته میشوند/حق شرم دارد ز موی سپید
اسلام، سفارشات زیادی در خصوص رعایت حقوق و احترام به شأن و منزلت سالمندان استفاده از تجارب و افکار پخته آنان دارد این بزرگواران عمری تلاش صادقانه، گذشتها، دل سوزیها و سوختن و ساختن های زیادی از خود نشان دادهاند، لذا باید به این بزرگان احترام بگذاریم.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از سایت طنین یاس، سالمندی دوره کمال، پختگی، بردباری، خردمندی، شکیبایی و صلابت است. نهم مهر ماه هر سال به عنوان روز جهانی سالمند نام گذاری شده تا گامی در راستای تکریم این پدران و مادران برداشته شود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, طنین یاس،,دوران سالمندی مانند دوران کودکی یا جوانی یکی از مراحل زندگی است، با این تفاوت که دوران کودکی و جوانی سرشار از انرژی و تلاش است ولی دوران سالمندی همراه با تحلیل قوا و کاهش میزان فعالیت های فیزییک میباشد. وجود تعداد روز افزون سالمندان در اکثر کشورها موجب شده که مقامات دولتی و برنامهریزان اجتماعی توجه بیشتری به این مسئله ابزار نمایند و به وضع مقررات اجتماعی مطلوبتری برای آنان همت بگمارند چرا که با وجود حمایت مالی فرزندان به ویژه در کشورهای آسیایی، هنوز هم اتکای سالخوردگان به تأمین اجتماعی بسیار است در فرهنگ غرب وجود سالمندان را در خانواده ها زائده ای مزاحم می پندارند و می کوشند برای آنکه آزادی های شخصیشان محدود نشود و مزاحمی نداشته باشند به نحوی آنان را از محیط خانه و روابط خانوادگی دور کنند و به خانه سالمندان بفرستند. چنانچه در آمریکا حدود 1/4 درصد از سالمندان 65 سال و بالاتر در خانههای سالمندان زندگی میکنند.
,در گوشه و کنار کلان شهرها به ویژه تهران هستند افرادی که هنوز بارهای را از دست مادربزرگ و پدر بزرگ ها می گیرند دعای خیر آنها را برای خودشان می خرند. جوانانی هستند که در عین خستگی در وسایل عمومی حمل و نقل جای خود را به بزرگتر داده تا احترام گیسوی سفید و ریش سفید آنها را حفظ کنند. فرهنگ ایرانی – اسلامی ما به گیس سفید و ریش سفید احترام گذاشته و با ورد این اشخاص به درگیری ها و دعواها همه چیز را ختم قائله می دهند.
,تجربیاتگران بها در گپهای ساده
, تجربیاتگران بها در گپهای ساده ,"فرهاد احمدی" هر روز صبح پدربزرگش را به پارک میآورد، او قدم به قدم با واکر پدربزرگ راه میرود میگوید: « از این کار خسته نمی شوم بلکه در بین راه با گپ زدنهای خودمانی از پدربزرگ کسب تجربه می کنم، پدربزرگم گنجی از مهربانی است همین چند ماه پیش بود که با راه حل پیشنهادی او توانستم با مختصر سرمایه ای کار خوبی را راه بیندازم و اختلاف بین من و پسر عمه را نیز پدر بزرگ رفع کرد.
,اقای احمدی ادامه می دهد: « خدا این بزرگان را از ما نگیرد که برکت زندگی هستند و با وجود آنها خدا به زندگی ما طور دیگری نگاه می کند مادرم همیشه می گوید: فرهاد پدربزرگت به تو نخواهد رسید اما تو زمانی به سن الان پدربزرگت خواهی رسید با احترام به او برای دوران پیری خودت احترام بخر.»
,دین مبین اسلام بیشترین احترام را برای سالمندان قائل شده است و احادیث بسیاری در تکریم سالمندان وجود دارد، چنانچه حضرت رسول اکرم(ص) فرموده اند: « یکی از صور تکریم و تقدیس ذات اقدس الهی، احترام و تجلیل سالخورده مسلمان است.» و نیز فرموده اند « کسی که پیر مسلمانی را تجلیل کند خداوند او را از ترس روز قیامت ایمن می دارد.» و در جایی دیگر فرمودهاند: « برکت همراه با بزرگسالان است یا وجودشان همراه با برکت می باشد.»
,این نحوه بزرگداشت سالمندان در اسلام موجب شده است که سالمندان در جوامع اسلامی نه تنها نظیر بسیاری از جوامع غربی سربار تلقی نشوند بلکه موجب برکت جامعه میباشند. در قرآن کریم در سوره اسرا آیه 23 آمده است: « و خدای تو حکم فرمود که جز او را نپرستید و بر پدر و مادر نیکویی کنید. اگر یکی از آنان یا هر دو به سنین کهولت و سالخوردگی رسیدند و زینهار کلمهای که رنجیده خاطر شوند، نگویید و کمترین آزار به آنان نرسانید و با آنها با اکرام و احترام سخن بگویید.»
,معلولیت مهمترین دلیل حضور سالمندان در آسایشگاه
, معلولیت مهمترین دلیل حضور سالمندان در آسایشگاه,خانه های سالمندان مخصوصا آنهایی که غیردولتی هستند از نما و امکانات زیبا و خوبی برخوردار است اما در این خانه ها امکاناتی برای شاد شدن روح ساکنانشان فراهم نیست، " عفت " خانم که دوست ندارد نام خانوادگی خود را بگوید یکی از مادربزرگهای جوان خانه سالمندان است. او تقریبا 60سال عمر دارد اما بیش از 9 سال است که به خاطر معلولیت در خانه سالمندان بستری شده است.
,غمی در نگاهش دارد اگر چه لبانش می خندد، بغضی در کلامش دارد حرف هایش خاطرات شیرین جوانی است که شنیدنش برای من با این وضعیت تلخ تلخ است. می گوید که فرزندان را با همین معلولیت بزرگ کرده بود اما آنها نخواستند او را نگه دارند!! از سختی کار یک مادر معلول گفت و عشقی که به آنها دارد، اخر هم دعا می کند: « خدا سایه بالای سر هیچ کس را نگیرد اگر شوهرم بود حتما از من مراقبت می کرد.» تنهایی اش را با تمام وجود حس کردم اگر چه او در کنار دوستانش بود و هر روز لباس تمیز به تن می کرد و در باغچه آسایشگاه قدم می زد..
,آری در اسلام، سفارشات زیادی در خصوص رعایت حقوق و احترام به شأن و منزلت سالمندان شده است و در ضمن آمده که از تجارب و افکار پخته آنان استفاده شود. این بزرگواران عمری تلاش صادقانه، گذشتها، دل سوزیها و سوختن و ساختن های زیادی از خود نشان دادهاند، لذا باید به این بزرگان احترام بگذاریم. اما همانطور که شاهد هستیم برای تمامی سالمندان این مسئله مصداق ندارد، زیرا هر ساله بر شمار سالخوردگان که به آسایشگاههای سالمندان در سراسر کشور مراجعه می کنند یا از سوی اطرافیانشان به آنجا سپرده میشوند، افزوده میشود.
,قصری که به چشم زندان میآید
, قصری که به چشم زندان میآید ,بی بی نرگس را دوباره بعد از سه ماه بستری شدن در خانه سالمندان به خانه برگشته است. او دعای خیری بر فرزندانش می کند که نگذاشتند در آن خانه که خودش از آن به عنوان "زندان" یاد می کند، ماندگار شود.
,بی بی نرگس می گوید: احساس می کردم در این سه ماه چهره نوه هایم را فراموش کرده ام، حواس پرتی گرفته بودم دلم می خواست که پای گاز باشم و برای نوه هایم ناهار درست کنم و بعد می خندد که « اگر چه پایم جانی برای بلند شدن ندارد!»
,این مادربزرگ مهربان معتقد بود که همه کسانی که در آسایشگاه بستری هستند اکثرا چشمانی گریان دارند و به هربهانه ای دلتنگیشان را برای دیدن فرزندان نشان می دهند.
,در صورتی که جای سالمندان پیش از آنکه در آسایشگاهها و سرای سالمندان باشد کانون گرم و با محبت خانههاست تا چراغ خانه روشن بماند و محور تجمع و الفت افراد باشد و از اندیشه آنان بهره گرفته شود، چرا که آنان حاصل یک عمر تجربه و چشیدن سرد و گرم روزگارند و می توانند مشاور خوبی در تصمیمگیری های زندگی باشند. تحقیقات بعمل آمده حاکی از آن است که بستری شدن سالمندان نه تنها به بهبود کیفیت زندگی و ارتقاء سلامت آنان کمکی نمیکند بله اقامت خانه های سالمندان مانند یک عامل تشدید کننده افسردگی در سالمندان تقلی می گردد و احساس پوچی در سالمندان مقیم آسایشگاه ها و خانه های سالمندان به مراتب بیش از افرادی است که در جامعه و در خانه های قبلی خود زندگی می کنند.
,واقعیت آن است که نعمت وجود سالمندان اغلب تا هستند ناشناخته است. وقتی به جایگاه حساس و فهم و نقش کارگشای آنان پی می بریم که این عزیزان را از دست بدهیم چه بسیار اختلاف ها و قهرها و نزاع های خانوادگی که پس از درگذشت بزرگ خاندان چهره نشان می دهد و چه بسیار رابطه ها رفت و آمدها که قطع می شود و یا به سردی می گراید و علت آن فقط از دنیا رفتن محوری است که مایه دلگرمی، امید و انس و معاشرت فامیل است. چنانچه رسول خدا(ص) می فرمایند: « برکت و خیرماندگار ، همراه بزرگترها شماست.» و در سخن دیگری می فرمایند:« پیرمرد در میان خانوادهاش همچون یک پیامبر در میان امتش است.» پس لازم است که مجموعه افراد یک فامیل، نسبت به بزرگ خاندان احترام گذارند و در امور با آنان مشورت کنند و در اختلافات به رای و حکمیت و داوری آنان ارج نهند. چنانچه یک سخن از سوی سالمند آتش فتنهای را خاموش می سازد و یا تفربه و کدورتی را به وفاق و همدلی و آشتی مبدل می سازد که این اشاره به همان نقش محوری، فروغ بخشی و صفا آوری هدایت و ارشاد، تجمع و الفت است که در وجود آنان نهفته است پس اگر بزرگتر ها در فامیل و خانواده چراغ روشنی بخش و محور وحدت و همدلی و عامل انس و اربتاط رفت و آمدهای خانوادگیاند، باید این جایگاه محفوظ بماند و مورد حراست و تقویت قرار گیرد.
,شایان توجه اینکه دوره سالمندی هم برای خود و هم اطرافیان او و به عبارت دیگر برای اجتماع مهم است و بسیاری علاقمند این دوره را در سایه سلامتی که دارای ابعاد مختلف سلامت اجتماعی –روانی و جسمی است سپری نمایند. علمای اجتماعی بر این باورند که چنانچه فرد بتواند ارتباط مناسبی با عوامل مختلف اجتماعی که در آن زندگی می کنف بر قرار کند ریشه بسیاری از مشکلاتی که در دوران سالمندی گریبانگیر افراد خواهد شد خشک می گردد.
,جایگاه اقتصادی و اجتماعی افراد، صمیمیت خانوادگی در دوران زندگی، سلامت جسمانی اولیه و عمر طولانی اعضای خانواده و موفقیت های اجتماعی که به سالخوردگان برای اداره کردن تغییرات زندگی داده می شود، عواملی هستند که به سلامت اجتماعی دوران سالمندی کمک شایانی خواهند نمود.
,فقدان چتر حمایتی مهمترین مشکل سالمندی
, فقدان چتر حمایتی مهمترین مشکل سالمندی ,هانیه ساکن، کارشناس و پژوهشگر مسائل اجتماعی با بیان اینکه بین پیری جمعیت و مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و بهداشتی جامعه ارتباط مستقیمی وجود دارد گفت: از آنجایی که روند پیری جمعیت، پدیده ای قابل تشخیص و پیشگیری است از این رو متصدیان امور اقتصادی، نظام درمانی – بهداشتی و حمایت های سالمندی چون بیمه ... باید در این زمینه برنامه ریزی های مناسب داشته باشند.
,وی با اشاره به اینکه در پدیده سالمندی، تعداد سالمندان نسبت به تعداد افراد جوان به مراتب بیشتر خواهد شد، اظهار داشت: بحث مراقبت های بهداشتی – درمانی، مراقبت های روحی – روانی سالمند، مهم ترین نکته ای است که باید به آن توجه داشت.
,وی ادامه داد: قطعا نیاز سالمندان به مراقبت توسط خانواده با کم شدن تعداد مراقبت کنندگان از آنها باعث افزایش بار مسئولیت مراقبت کنندگان می شود که این امر می تواند یکی از آسیب های جدی جمعیت سالمند باشد
,این پژوهشگر مسائل اجتماعی، ادامه داد: اگر چه سالمندان ممکن است دارای منابع مالی لازم برای حمایت از خود باشند ولی آنها نیازمند مراقبت های فیزیکی روزانه می باشند از این رو افزایش خانه سالمندان و کم شدن روحیه اجتماعی، اختلالات روانی و نیازهای عاطفی براورده نشده می تواند در میزان سلامت روحی سالمندان که با امید به زندگی ارتباط مستقیم دارد، تأثیرگذار باشد.
,این کارشناس مسائل اجتماعی کم شدن و سپس فقدان نشاط و تحرک لازم اجتماعی ، نامیدی و کم رنگ شدن امید به زندگی را را از دیگر پیامدهای پیری جمعیت در دراز مدت برشمرد.
,ساکن، کم شدن نیروی کار و شیب تند رشد اقتصادی را از دیگر پیامدهای پیری جمعیت عنوان کرد و افزود: کاهش میزان پس انداز خانوارها و افت سرمایه گذاری و تولیدات از نتایج پیری جمعیت یک کشور است که اثر مستقیم و منفی بر روی روند رشد اقتصادی دارد.
,بی شک همه معتقدند که باید برای سالمندان مراقبتهای بهداشتی و پزشکی مناسب، ایجاد مسکن امنو بدون دغدغه، ارائه خدمات اجتماعی لازم فراهم شود اما کمتر به این نکته توجه شده است که هر فرد در تمامی مراحل زندگی مستلزم یادگیری است و لذا برای این نکته تدابیری اندیشه نشده است و یادگیری اعم از هدایت و سازماندهی شده و یا عمومی به بوته فراموشی سپرده شده است در گذشته های نه چندان دور در مناطق روستایی و شهرهای کوچک تعامل با همسایگان و دوستان و اعضای خانواده بیشتر صورت می گرفت و سالخوردگان با استفاده با استفاده از اوقات فراغتی که در اختیار داشتند با انتقال آنچه از تجربه های زندگی آموخته بودند به یکدیگر و تا حدی که در اجتماعی که در آن زندگمی می کردندانجام می شد.
,ولی با توجه به گسترش شهرنشینی در روش های زندگی شهری و آنچه که برای ادامه زندگی باید آموخت بیشتر و پیچیده تر شده. امروز حتی در جوامع کوچک تعامل بین فرد سالمند و اجتماع و غالبا اطلاعاتی که فرد از آن دریافت می کن به رشد شادابی و تلاش بر ضعف های اجتماعی و جسمانی کمک شایانی می کند و معمولا این اطلاعات از طریق یادیگری حضور در برنامه هایی که به یادگیری فرد برای خود مراقبتی و دیگر مراقبتی منجر می شود صورت می پذیرد امروزه کمتر سالمندی را می توان یافت که به تقویت حس یادگیری خود در مورد آگاهی از مشکلات دوره سالمندی و راه حل های موثر آن توجه نکند و به یادگیری اهمیت ندهد بسیاری از کشورهای پیشرفته که جمعیت آنها وارد سن سالمندی شده اند یادگیری و خود مراقبتی را به منظور تامین گذران دوره سالمندی موفق در سرلوحه برنامه ریزی های اجتماعی قرار داده اند، کشورهایی ماننند فرانسه، انگلیس، استرالیا، چین، ژاپن و اخیرا هندوستان اقدام به تأسیس دانشگاه ها و دانشکده هایی برای سالمندان با عنوان دانشگاه نسل سوم نموده اند که هر کدام با توجه به ملیت و وضعیت فرهنگی و اجتماعی اقدام به ارائه مجموعه های آموزش به سالمندان می نمایند و شرایط پذیرش افراد برای حور در کلاس ها و روش های تدریس متفاوت می باشد. نتیجه اینکه با توجه به تجربه کشورهایی که جمعیت آنها وارد مرحله سالمندی شده است و فراهم نمودن شرایطی که کشور ما با آن روبروست، جای دارد در برنامه ششم توسعه به حضور سالمندان در برنامه های یادگیری و اجتماعی و فرهنگ دوره سالمندی بیشتر توجه شود.
,منابع:
,,
- احمدی، حسن، دانشگاه نسل سوم. ماهنامه کهریزک شماره 171، مهر 1393
- احمدی، شهاب، کهنسالی در اسلام، ماهنامه کهریزک شماره 171 مهر 1393
- شریفی، فرشادف ضرورت و نقش آسایشگاه های سالمندان در جوامع در حال توسعه، ماهنامه کهریزک، شماره 171 مهر 1393
انتهای پیام/خ
- احمدی، حسن، دانشگاه نسل سوم. ماهنامه کهریزک شماره 171، مهر 1393
- احمدی، شهاب، کهنسالی در اسلام، ماهنامه کهریزک شماره 171 مهر 1393
- شریفی، فرشادف ضرورت و نقش آسایشگاه های سالمندان در جوامع در حال توسعه، ماهنامه کهریزک، شماره 171 مهر 1393
انتهای پیام/خ
]
ارسال دیدگاه