معرفی بازیهای بومی شهرستان نوشهر/تصاویر
در مازندران بازیهای متنوعی با گردو انجام میشود که از آن میتوان به اَتا بَزِن همه ره بَیر و چونهکا آغوز نام برد که در کجور رواج دارد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در هفته تربیت بدنی و ورزش امسال که با شعار «ورزش، سلامتی، پویایی و معنویت» نامگذاری شده است پایگاه خبری نوشهرآنلاین به معرفی برخی بازیهای بومی این شهرستان میپردازد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, نوشهرآنلاین,
مازندران از لحاظ اقلیمی سرزمین ویژهای است چراکه هم دریا دارد، هم دشت، هم جنگل و هم کوه، به همین دلیل از شرایط زیستمحیطی، فرهنگی، اقتصادی گوناگونی برخوردار است و در حوزه بازی نیز این چنین است.
برخی از ویژگیهای بازیهای محلی مازندران عبارت است از: آموزش کار دستجمعی، قانونگردایی، خودکفایی اقتصادی روستا، هوشسنجی، پاداش و کیفر در بازی، خواندن اشعار در حین بازی و برد و باخت کمهزینه.
1- آغوزکا
این بازی در تمام منطقه مازندران و برخی از مناطق روستایی و کوهستانی سرزمین پهناور ایران در بین مردمان گوناگون با فرهنگهای مختلف رواج دارد. در مازندران بازیهای متنوعی با گردو انجام میشود و در نوشهر و بالاخص در منطقه کجور این بازی به نامهای "اَتا بَزِن همه ره بَیر" و "چونهکا آغوز" معروف است که این بازیها در زیر آمده است:
اَتا بَزِن همه ره بَیر: یه ضربهبزن و همه رو جمعکن
در این بازی گردوها بر اساس توافق اولیه، با فاصله در کنار هم چیده میشوند. سپس با پرتاب شاه گردو (سرکل) بازی شروع میشود. معمولاً در این نوع از آغوزکا به جای شاقله، سرکل به کار میرود . اگر سرکل حتی به یک گردو برخورد کند، همه گردوهای کاشتهشده به هر تعداد که باشد از آن ضربهزننده خواهد بود.
چونهکا آغوز
این بازی انفرادی است و معمولاً بین 1 یا 2 نفر در هر دوره صورت میگیرد. برای سرعت بخشیدن به بازی میشود از 5 یا 10 نفر هم استفاده کرد.
* وسیلههای بازی:
برای هر بازیکن فقط 3 عدد گردو با پوست سبز یا پوستشده لازم است.
* زمان بازی:
بستگی به چابکی بازیکنان دارد و زمان مشخصی ندارد گاهی ساعتها به طول میانجامد.
* زمین بازی:
باید مسطح و مستطیل شکل به عرض و طول 10 * 6 متر باشد.
* روش بازی:
ابتدا افراد برای خود سه گردو انتخاب میکنند و مستطیلی به ابعاد 10 * 6 متر رسم مینمایند. سپس در وسط آن با گچ یا چیز دیگری به ابعاد 8 * 18 سانتی متر ایجاد میکنند که به آن خزانه(بونه) میگویند، سپس هر یک از افراد یک گردو را در آن خزانه قرار میدهند. البته گردوها باید به صورت مستطیل باشد، وقتی نفر آخر که گردوی خود را قرار داد کسی که از زیرکی بیشتر برخوردار است سریع میگوید پیش، یعنی من نفر اولم. باید با شاقله، تیرک یا تیله به سمت گردوی داخل مستطیل نشانه گرفته و همه شاقلهها را پایین نگه دارند. همان جایی که شاقله را پایین نگه داشتند مکان ضربهزدن به گردو ها است. نفر اول دوپای خود را در دو طرف مستطیل قرار میدهد و دیگران باید یکی یکی ضربه بزنند. البته به خاطر اینکه شانس با آنان باشد هرشخص باید دوبار ضربه بزند. اگر گردوی داخل مستطیل را بتواند جابجا کند میتواند ضربهزدن را تکرار کند و این ضربه نوبتی به همه افراد درون بازی میرسد. قبل از آنکه گروهها ضربهزدن خود را آغاز کنند با پای خود کمانی درست میکنند، او مختار است کمان را بپذیرد یا شکل آن را بکشد. نفر پیش باید از پشت کمان ضربه بزند. آنقدر این بازی تکرار میشود تا در دست افراد هیچ گردویی نماند.
اگر فاصله شاقله ضربهزننده با مستطیل کمتر از یک وجب باشد، به او " سوک " میگویند. یعنی فرد باید دوپایش را در دوطرف مستطیل قرار دهد . او باد با انگشت دست خود روی گردو نشانه گیرد و سپس کم کم از حالت نشسته بلند شود، به گونهای که گردوی مهره زیر چانه او قرار گیرد و هرگز هنگام رهاکردن گردو نباید چشمانش به داخل مستطیل بیفتد. اگر چنین اتفاقی افتاد او بازنده است و گردو های خود را باید پس دهد. در غیر این صورت پس از برخورد گردوهایش با گردو های داخل مستطیل برنده است.
جالب است که قانون برای گردوی زیر چانه با ضربه زدنها، مساوی است .. یعنی گردوی وسط مستطیل هم باید خارج شود، این بازی در این مرحله خاتمه نمییابد بلکه آنقدر ادامه مییابد تا تمام گردوها در دست یک بازیکن باشد.
نکته جالب بازی آن است که اگر بازی بین یک نفر پیش که دو گردو دارد و دیگری هم یک گردو دارد اگر تک گردوی خود را ( تیپک یا شاقله) را داخل مستطیل قرار دهند و نفر دوم از گردوی داخل مستطیل با یک متر فاصله و با گامهای بلند همانند پرش " سه گام " بپرد، در آخرین نقطهای که فرود آمد یک خط افقی کشیده و سپس به سمت جلو رود، نفری که دو گردو دارد از آخرین نقطه پایش به گردوها ضربه بزند و اگر توانست ضربه بزند پایان این دوره را اعلام میکند. به همین خاط این بازی را (چونهکا) نامیدند. این بازی بیشتر در جنوب غربی مازندران، مناطق ییلاقی خصوصاً مناطق کجور رواج دارد.
انتهای پیام/
مازندران از لحاظ اقلیمی سرزمین ویژهای است چراکه هم دریا دارد، هم دشت، هم جنگل و هم کوه، به همین دلیل از شرایط زیستمحیطی، فرهنگی، اقتصادی گوناگونی برخوردار است و در حوزه بازی نیز این چنین است.
برخی از ویژگیهای بازیهای محلی مازندران عبارت است از: آموزش کار دستجمعی، قانونگردایی، خودکفایی اقتصادی روستا، هوشسنجی، پاداش و کیفر در بازی، خواندن اشعار در حین بازی و برد و باخت کمهزینه.
1- آغوزکا
این بازی در تمام منطقه مازندران و برخی از مناطق روستایی و کوهستانی سرزمین پهناور ایران در بین مردمان گوناگون با فرهنگهای مختلف رواج دارد. در مازندران بازیهای متنوعی با گردو انجام میشود و در نوشهر و بالاخص در منطقه کجور این بازی به نامهای "اَتا بَزِن همه ره بَیر" و "چونهکا آغوز" معروف است که این بازیها در زیر آمده است:
اَتا بَزِن همه ره بَیر: یه ضربهبزن و همه رو جمعکن
,
,
,
,
, 1- آغوزکا , 1- آغوزکا ,
,
,
,
, اَتا بَزِن همه ره بَیر: یه ضربهبزن و همه رو جمعکن , اَتا بَزِن همه ره بَیر: یه ضربهبزن و همه رو جمعکن , یه ضربهبزن و همه رو جمعکن ,
,
در این بازی گردوها بر اساس توافق اولیه، با فاصله در کنار هم چیده میشوند. سپس با پرتاب شاه گردو (سرکل) بازی شروع میشود. معمولاً در این نوع از آغوزکا به جای شاقله، سرکل به کار میرود . اگر سرکل حتی به یک گردو برخورد کند، همه گردوهای کاشتهشده به هر تعداد که باشد از آن ضربهزننده خواهد بود.
چونهکا آغوز
این بازی انفرادی است و معمولاً بین 1 یا 2 نفر در هر دوره صورت میگیرد. برای سرعت بخشیدن به بازی میشود از 5 یا 10 نفر هم استفاده کرد.
,
,
, چونهکا آغوز , چونهکا آغوز ,
,
,
,
* وسیلههای بازی:
برای هر بازیکن فقط 3 عدد گردو با پوست سبز یا پوستشده لازم است.
, * وسیلههای بازی: , * وسیلههای بازی: ,
,
,
* زمان بازی:
بستگی به چابکی بازیکنان دارد و زمان مشخصی ندارد گاهی ساعتها به طول میانجامد.
* زمین بازی:
باید مسطح و مستطیل شکل به عرض و طول 10 * 6 متر باشد.
* روش بازی:
ابتدا افراد برای خود سه گردو انتخاب میکنند و مستطیلی به ابعاد 10 * 6 متر رسم مینمایند. سپس در وسط آن با گچ یا چیز دیگری به ابعاد 8 * 18 سانتی متر ایجاد میکنند که به آن خزانه(بونه) میگویند، سپس هر یک از افراد یک گردو را در آن خزانه قرار میدهند. البته گردوها باید به صورت مستطیل باشد، وقتی نفر آخر که گردوی خود را قرار داد کسی که از زیرکی بیشتر برخوردار است سریع میگوید پیش، یعنی من نفر اولم. باید با شاقله، تیرک یا تیله به سمت گردوی داخل مستطیل نشانه گرفته و همه شاقلهها را پایین نگه دارند. همان جایی که شاقله را پایین نگه داشتند مکان ضربهزدن به گردو ها است. نفر اول دوپای خود را در دو طرف مستطیل قرار میدهد و دیگران باید یکی یکی ضربه بزنند. البته به خاطر اینکه شانس با آنان باشد هرشخص باید دوبار ضربه بزند. اگر گردوی داخل مستطیل را بتواند جابجا کند میتواند ضربهزدن را تکرار کند و این ضربه نوبتی به همه افراد درون بازی میرسد. قبل از آنکه گروهها ضربهزدن خود را آغاز کنند با پای خود کمانی درست میکنند، او مختار است کمان را بپذیرد یا شکل آن را بکشد. نفر پیش باید از پشت کمان ضربه بزند. آنقدر این بازی تکرار میشود تا در دست افراد هیچ گردویی نماند.
, * زمان بازی: , * زمان بازی: ,
,
,
,
, * زمین بازی: , * زمین بازی: ,
,
,
,
, * روش بازی:, * روش بازی:,
,
,
,
اگر فاصله شاقله ضربهزننده با مستطیل کمتر از یک وجب باشد، به او " سوک " میگویند. یعنی فرد باید دوپایش را در دوطرف مستطیل قرار دهد . او باد با انگشت دست خود روی گردو نشانه گیرد و سپس کم کم از حالت نشسته بلند شود، به گونهای که گردوی مهره زیر چانه او قرار گیرد و هرگز هنگام رهاکردن گردو نباید چشمانش به داخل مستطیل بیفتد. اگر چنین اتفاقی افتاد او بازنده است و گردو های خود را باید پس دهد. در غیر این صورت پس از برخورد گردوهایش با گردو های داخل مستطیل برنده است.
جالب است که قانون برای گردوی زیر چانه با ضربه زدنها، مساوی است .. یعنی گردوی وسط مستطیل هم باید خارج شود، این بازی در این مرحله خاتمه نمییابد بلکه آنقدر ادامه مییابد تا تمام گردوها در دست یک بازیکن باشد.
,
,
,
,
نکته جالب بازی آن است که اگر بازی بین یک نفر پیش که دو گردو دارد و دیگری هم یک گردو دارد اگر تک گردوی خود را ( تیپک یا شاقله) را داخل مستطیل قرار دهند و نفر دوم از گردوی داخل مستطیل با یک متر فاصله و با گامهای بلند همانند پرش " سه گام " بپرد، در آخرین نقطهای که فرود آمد یک خط افقی کشیده و سپس به سمت جلو رود، نفری که دو گردو دارد از آخرین نقطه پایش به گردوها ضربه بزند و اگر توانست ضربه بزند پایان این دوره را اعلام میکند. به همین خاط این بازی را (چونهکا) نامیدند. این بازی بیشتر در جنوب غربی مازندران، مناطق ییلاقی خصوصاً مناطق کجور رواج دارد.
,
,
انتهای پیام/
,]
ارسال دیدگاه