نگاهی به آیین شاخسی واخسی شهرستان نیر
زمانی که تمامی شهرهای شیعه دنیا در خاموشی و سکوت شب فرو می روند، صدای شاخسی-واخسی در کوچه پس کوچه های شهر بلند می شود شاخسی واخسی، حیدر صفدر ...[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از نیریمیز، از قدیمی ترین مراسم عزاداری و منحصر به فرد آذری ها مراسم شاخسی-واخسی است، ریشه لغوی شاخسی-واخسی چندان معلوم نیست، اما برخی آنرا مخفف و تحریف شده ی شاه حسین-وای حسین می دانند، که بی ربط نیز نمی گویند. این مراسم از آن نظر منحصر به فرد می باشد که در هیچ کجای دنیا غیر از آذربایجان برگزار نمی شود. البته مراسم هیئت و سینه زنی در آذربایجان نیز همانند سایر شهرهای ایران و دنیا انجام می شود. سرآمد آنها حسینیه های بزرگ اردبیل می باشد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, نیریمیز, نیریمیز, نیریمیز, از قدیمی ترین مراسم عزاداری و منحصر به فرد آذری ها مراسم شاخسی-واخسی است، ریشه لغوی شاخسی-واخسی چندان معلوم نیست، اما برخی آنرا مخفف و تحریف شده ی شاه حسین-وای حسین می دانند، که بی ربط نیز نمی گویند. این مراسم از آن نظر منحصر به فرد می باشد که در هیچ کجای دنیا غیر از آذربایجان برگزار نمی شود. البته مراسم هیئت و سینه زنی در آذربایجان نیز همانند سایر شهرهای ایران و دنیا انجام می شود. سرآمد آنها حسینیه های بزرگ اردبیل می باشد,می توان گفت زمانی که تمامی شهرهای شیعه دنیا، در خاموشی و سکوت شب فرو می روند، صدای شاخسی-واخسی در آذربایجان و به خصوص اردبیل بلند می شود.
, می توان گفت زمانی که تمامی شهرهای شیعه دنیا، در خاموشی و سکوت شب فرو می روند، صدای شاخسی-واخسی در آذربایجان و به خصوص اردبیل بلند می شود,افسانه های بسیاری در باب شاخسی-واخسی گفته شده است.یکی از این افسانه ها به شرح زیر است:
, افسانه های بسیاری در باب شاخسی-واخسی گفته شده است.یکی از این افسانه ها به شرح زیر است,"گویند پیرمردی که از عزاداران دسته جات شاخسی-واخسی بوده در بیابانی نزدیک شهر تبریز به سه زن سیاه پوش بر می خورد وقتی این سه زن را در بیابان مشاهده می کند آنها را سوار بر اتومبیل خود کرده و از ایشان سؤال می کند در این مکان دورافتاده چه می کنید و از چه زمان اینجا منتظر هستید؟
, گویند پیرمردی که از عزاداران دسته جات شاخسی-واخسی بوده در بیابانی نزدیک شهر تبریز به سه زن سیاه پوش بر می خورد وقتی این سه زن را در بیابان مشاهده می کند آنها را سوار بر اتومبیل خود کرده و از ایشان سؤال می کند در این مکان دورافتاده چه می کنید و از چه زمان اینجا منتظر هستید؟,زنان می گویند صدها سال است که منتظر در این محل هستیم!
, زنان می گویند صدها سال است که منتظر در این محل هستیم,پیرمرد که فکر می کند قصد شوخی دارند و بی اعتنا به مسأله می شود، پیرمرد پس از سوار کردن سه زن در اتوموبیلش، از رانندگی عاجز می شود.
, پیرمرد که فکر می کند قصد شوخی دارند و بی اعتنا به مسأله می شود، , پیرمرد پس از سوار کردن سه زن در اتوموبیلش، از رانندگی عاجز می شود,زنان را پیاده می کند و اتومبیل روشن می شود، بعد از سوار کردن دوباره،اتوموبیل دوباره خاموش می شود،این کار چندین مرتبه صورت می پذیرد که سر آخر پیرمرد صلاح در این می بیند که عذر خواسته و به تنهایی عازم تبریز شود.
, زنان را پیاده می کند و اتومبیل روشن می شود، بعد از سوار کردن دوباره،اتوموبیل دوباره خاموش می شود،این کار چندین مرتبه صورت می پذیرد که سر آخر پیرمرد صلاح در این می بیند که عذر خواسته و به تنهایی عازم تبریز شود.,دوباره از سیاه پوشان می پرسد که شما کیستید و از کی در این محل منتظر هستید؟
, دوباره از سیاه پوشان می پرسد که شما کیستید و از کی در این محل منتظر هستید؟,زنان می گویند ما هرکدام بلایی هستیم که به امر الهی قصد فرود در این شهر داریم، صد ها سال است که این گونه در آخرین لحظات چیزی مانع حرکت ما به سوی شهر می شود!
, زنان می گویند ما هرکدام بلایی هستیم که به امر الهی قصد فرود در این شهر داریم، صد ها سال است که این گونه در آخرین لحظات چیزی مانع حرکت ما به سوی شهر می شود,سپس می گوید ، آن صدا!
, سپس می گوید ، آن صدا,منظور از صدا، همان صدای شاخسی-واخسی است! "
, منظور از صدا، همان صدای شاخسی-واخسی است,,
از این افسانه عامیانه که از اجدادمان سینه به سینه نقل گشته و اینک به ما رسیده است، میتوان به اهمیت و قدمت شاخسی-واخسی در آذربایجان پی برد.
, از این افسانه عامیانه که از اجدادمان سینه به سینه نقل گشته و اینک به ما رسیده است، میتوان به اهمیت و قدمت شاخسی-واخسی در آذربایجان پی برد,در سراسر تاریخ همواره به بهانه های مختلف سعی در تعطیلی این مراسم داشته اند،حتی در زمان پهلوی دستور تیر نیز بر عزاداران صادر گشته بوده است،
, در سراسر تاریخ همواره به بهانه های مختلف سعی در تعطیلی این مراسم داشته اند،حتی در زمان پهلوی دستور تیر نیز بر عزاداران صادر گشته بوده است، ,,
بسیاری از نوحه های مشهور شعرای بزرگ آذربایجان ورد زبان نوحه سرایان شاخسی می باشد. که از مشهورترین آنها می توان به اشعار دیلریش اردبیلی،صراف تبریزی،یحیوی اردبیلی،مکانی زنجانی اشاره نمود.
, بسیاری از نوحه های مشهور شعرای بزرگ آذربایجان ورد زبان نوحه سرایان شاخسی می باشد. که از مشهورترین آنها می توان به اشعار دیلریش اردبیلی،صراف تبریزی،یحیوی اردبیلی،مکانی زنجانی اشاره نمود,,
یکی از مهمترین آئین های عزاداری در آذربایجان، بر پایی دستجات «شاه حسین گویان» است. این مراسم تقریباً درهمه شهرها و روستاهای آذربایجان برگزار میشود. در این نوع عزاداری جمعی از مردان از پیر و جوان گرفته تا میانسال و کودک، شانه در شانه هم قرار گرفته و در صفهای طویل، طول خیابان و محله را طی میکنند. یکی از اعضای هیات با استفاده از بلندگوهای سیار اشعار مذهبی، مداحیها و نوحههای جانسوز را با آهنگهای دلنشین و حماسی قرائت میکند و شاهحسین گویان جواب می دهند. حرکت آرام و طولی این دسته به همراه چراغها و فانوسهایی که در میان جمعیت روشن است، همواره عظمت دلسوختگان حسین را در اذهان متبادر میسازد.
, یکی از مهمترین آئین های عزاداری در آذربایجان، بر پایی دستجات «شاه حسین گویان» است. این مراسم تقریباً درهمه شهرها و روستاهای آذربایجان برگزار میشود. در این نوع عزاداری جمعی از مردان از پیر و جوان گرفته تا میانسال و کودک، شانه در شانه هم قرار گرفته و در صفهای طویل، طول خیابان و محله را طی میکنند. یکی از اعضای هیات با استفاده از بلندگوهای سیار اشعار مذهبی، مداحیها و نوحههای جانسوز را با آهنگهای دلنشین و حماسی قرائت میکند و شاهحسین گویان جواب می دهند. حرکت آرام و طولی این دسته به همراه چراغها و فانوسهایی که در میان جمعیت روشن است، همواره عظمت دلسوختگان حسین را در اذهان متبادر میسازد,,
در برخی دستجات، از طبل های بزرگ و کوچک و سنج و شیپور برای حفظ ریتم آهنگ نوحه ها استفاده می شود. و در برخی از دستجات، از چوب های بزرگی در دست استفاده میشود و با حرکت دادن سریع آن شاهحسین گویان، آمادگی خود را برای حضور در رکاب امام (ع) و جنگ با دشمنان اعلام می دارند.
, در برخی دستجات، از طبل های بزرگ و کوچک و سنج و شیپور برای حفظ ریتم آهنگ نوحه ها استفاده می شود. و در برخی از دستجات، از چوب های بزرگی در دست استفاده میشود و با حرکت دادن سریع آن شاهحسین گویان، آمادگی خود را برای حضور در رکاب امام (ع) و جنگ با دشمنان اعلام می دارند,مراسم شاه حسین گویان بسیاری از محلات به لحاظ عظمت، بزرگی دسته ها، تعداد افراد، توانایی نوحه خوانان، تنوع و سوز مرثیه ها، از شهرت بالایی در بین مردم برخوردار است.
, مراسم شاه حسین گویان بسیاری از محلات به لحاظ عظمت، بزرگی دسته ها، تعداد افراد، توانایی نوحه خوانان، تنوع و سوز مرثیه ها، از شهرت بالایی در بین مردم برخوردار است. ,این مراسم، در شب های دهه ی اول محرم به اوج خود می رسد و تا صبح تاسوعا و عاشورا ادامه می یابد. بر طبل کوبیدن و چنین حرکت های تند و ریتمیک تا ظهر عاشورا تداوم می یابد و بعد از آن تقریباً به پایان می رسد.
, این مراسم، در شب های دهه ی اول محرم به اوج خود می رسد و تا صبح تاسوعا و عاشورا ادامه می یابد. بر طبل کوبیدن و چنین حرکت های تند و ریتمیک تا ظهر عاشورا تداوم می یابد و بعد از آن تقریباً به پایان می رسد,یکی از مهمترین نوحه های ذکر شده در هیات ها، شعر زیبای استاد دیلریش اردبیلی است که چنین سرود:
, یکی از مهمترین نوحه های ذکر شده در هیات ها، شعر زیبای استاد دیلریش اردبیلی است که چنین سرود,,
حسینه یئرلر آغلار گویلر آغلار
, حسینه یئرلر آغلار گویلر آغلار,بتول و مرتضی پیغمبر آغلار
, بتول و مرتضی پیغمبر آغلار,الم آغلار،شه آغلار،لشکر آغلار
, الم آغلار،شه آغلار،لشکر آغلار,سو آغلار،قاتیل آغلار،خنجر آغلار
, سو آغلار،قاتیل آغلار،خنجر آغلار,,
,
و یا این جمله بیشتر به گوش می رسد:
, و یا این جمله بیشتر به گوش می رسد,,
صحرای کربلاده طوفاندئ یا محمد(ص)
, صحرای کربلاده طوفاندئ یا محمد(ص,گؤنده ر کفن حؤسین (ع)ـه،عؤریان دئ یا محمد(ص)
, گؤنده ر کفن حؤسین (ع)ـه،عؤریان دئ یا محمد(ص,,
یحیوی اردبیلی
, یحیوی اردبیلی,,
و یا
, و یا,بو گئجه بیعت پوزولدو آشینالر گئتدیلر
, بو گئجه بیعت پوزولدو آشینالر گئتدیلر,قویدولار پیغمبر-اوغلون،بی وفا لر گئتدیلر
, قویدولار پیغمبر-اوغلون،بی وفا لر گئتدیلر,,
صراف تبریزی
, صراف تبریزی,انتهای پیام/
, انتهای پیام/]
ارسال دیدگاه