عربستان در باتلاق داغ یمن فرو می‌رود

لذا هر دولتی داده‌های سیاست خارجی خود را در جهتی تنظیم می‌کند که در نهایت، خواسته‌ها و نیازمندی‌های امنیتی، استراتژیک، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و ... خویش، در کوتاه مدت و یا بلند مدت تأمین شود.

بررسی تحولات منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا در چند ماه اخیر و نوع رفتار دیگر بازیگران بین المللی در واکنش به تحولات مذکور می‌تواند مبین سمت و سوی جهت گیری سیاست خارجی آنها باشد.

با توجه به این که خاورمیانه یکی از مناطق حساس جهان و مهم از نظر ژئوپلتیکی، ژئواکونومیکی و ژئوکالچری بوده اما همواره محیطی پر آشوب و درگیر چالش های امنیتی است.

در این منطقه طی چند سال گذشته شاهد تجاوز آمریکا به عراق و سپس تجاوز گروه‌های تروریستی تکفیری به سوریه و بعد ازآن مجدداً به عراق بودیم؛ ودر حال حاضر نیز شاهد تجاوز عربستان سعودی به کشور یمن هستیم.

مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5 و توافقات حاصل از آن (فارغ از هرگونه نظر در مورد متن توافق) با واکنش‌های مثبت و منفی بسیاری در عرصه داخلی، منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای همراه بود.

دراین میان مخالفانی نیز در عرصه منطقه‌ای به چشم می‌خورند که این مخالفت نه منحصر فقط به این مذاکرات بلکه سبقه این مخالفت‌ها و تعارضات ریشه تاریخی دارد. ازجمله این مخالفان منطقه‌ای را می توان کشور عربستان سعودی و رژیم صهیونیستی در منطقه خاورمیانه دانست.

قصد این یادداشت تمرکز بر واکنش و رفتارهای عربستان به موضوع هسته‌ای و اقدامات این کشور علیه جمهوری اسلامی ایران است. حال سوال اینجاست که خطرناک بودن ایران بعد از توافق هسته ای تا چه میزان حقیقت دارد؟

ایران در دهه‌های اخیر خط و مشی سیاست خارجی خود را به جهانیان نشان داده و اثبات کرده که از آرمان‌های خود کوتاه نمی‌آید و تهدید و تحریم آن را وادار به عقب نشینی نمی‌کند امّا در این سیاست‌ها حمله به کشورها جایگاهی ندارد، به همین دلیل ایران با وجود تحریم‌ها محور مقاومت را همچنان با قدرت تمام حفظ کرده است.

اما عربستان سعودی اوایل سال جاری پس از هماهنگی با دولت مستعفی یمن وارد جنگ گسترده هوایی علیه الحوثی‌ها شد.

" الحوثی‌ها یک گروه از مبارزین زیدی‌ مذهب استان صعده یمن هستند که نام خود را از حسین بدرالدین الحوثی که در سال 2004 توسط نیروهای دولت یمن کشته شد؛ گرفته‌اند"

عربستان پس از حمایت تروریست های داعش و طالبان و سایر تروریست‌های منطقه - که در تجاوز به سوریه، لبنان و عراق با شکست مواجه شده اند- اینبار به بهانه دخالت ایران در یمن و حمایت آنان از حوثی‌ها که هم مرز با عربستان است، به دخالت مستقیم علیه یمن روی آوردند.

اما در اینجا این سوال مطرح می‌شود؛ که آیا حمله عربستان به یمن واکنشی بود در مقابل ایران و ترس از ایران بعد از توافق هسته ای؟

قطعا جواب منفی است. اما ادامه دار شدن جنگ عربستان علیه یمن و تمامیت خواه بودن عربستان در این میان نشان از تلاش ریاض برای کسب قدرت در منطقه بعد از ناکامی‌ها در سوریه و لبنان و عراق است، زیرا اگر چالش عربستان توهم ناامنی در قبال ایران بعد از توافق هسته ای بود راه حل آن از طریق حمله نظامی به یمن نبود، بلکه این دغدغه از راه سیاسی قابل دسترسی بوده و ایران و آمریکا با دادن اطمینان این نگرانی را برطرف می‌کردند و اگر ناامنی عامل جنگ باشد خود جنگ ناامنی به مراتب بالاتری از آن را به دنبال خواهد داشت.

البته توافق احتمالی هسته ای ایران نیز دراین اقدام بی تاثیر نیست زیرا سعودی‌ها پیروزی ایران در رسیدن به توافق هسته ای را برای خود شکست و عقب ماندن از ایران هسته‌ای را ضعف می‌دانند و به دنبال تغییر وضعیت موجود هستند و این موضوع ربطی به تهدید از جانب ایران ندارد.

براین اساس آل سعود به دنبال خرج کردن قدرت خود در منطقه و جهان اسلام و از همه مهمتر جهان عرب برای رقابت و کاهش نفوذ ایران است که قطعا این اهداف از طریق حمله به یمن محقق نمی‌شود.

 

عربستان در تجاوز خود به یمن نیز با شکست مفتضحانه‌ای روبرو خواهد شد، دلایل این فرضیه نیز به شرح زیر است:

1- توجه به ساختار داخلی عربستان و جنگ قدرتی که بین خاندان آل سعود وجود دارد و عزل و نصب‌هایی که ملک سلمان در چند ماه اخیر ایجاد کرده موج نارضایتی ها را در درون خاندان به وجود آورده که همین موضوع سیاست دوگانه ای را در همراهی مقامات سعودی در حمله به یمن ایجاد کرده است.

2- ازسوی دیگر این کشور دارای توان امنیتی خودیار نیست بلکه وابسته به آمریکا و تسلیحات گران قیمت خریداری شده از کشورهای غربی است. عربستانی ها بدون حمایت آمریکا و دول غربی نمی‌توانند کاری از پیش ببرند و با پشتیبانی غربی‌ها و با یک اعتماد بنفس کاذب وارد جنگ شده‌اند؛ که با پیروزی‌های انصارالله، سکوت معنادار آمریکا طی ماه های گذشته را در پی داشته است.

3- بسیاری از مستشاران و سربازان نظامی این کشور وارداتی و غیر بومی هستند. براین اساس چیزی به عنوان عرق و هویت ملی بین نظامیان آنها وجود ندارد و همین امرگسستگی بین بخش نظامی و سیاسی عربستان به وجود خواهد آورد، این موضوع درحالی است که ما در چند مورد حمله حوثی‌ها به ارتش سعودی شاهد فرار نیروهای نظامی آنان بوده ایم؛ به عبارت دیگر انسجام داخلی و همبستگی اجتماعی میان نظامی‌ها و حکومت عربستان وجود ندارد و بلعکس در یمن موجب بروز نفرت یمنی ها از همسایه پولدار و ثروتمند آنها شده و همبستگی آنان را برای مبارزه با سعودی ها چند برابر کرده است.

4- نیروی زمینی سعودی‌ها توان و قدرت تاکتیکی بسیار ضعیفی را دارا است و فقط دارای سلاح های پیشرفته هستند. به همین دلیل دوبت عربستان فقط با جنگنده‌های خود حمله می‌کند اما در مقابل همانطور که در چند روز گذشته شاهد بودیم، نیروهای عشایر یمنی به دلیل آشنایی و تسلط بر محیط خود می‌توانند با ساده‌ترین سلاح‌ها درمقابل ارتش پیشرفته سعودی مقابله کنند.

سرانجام این که عربستان برنامه مدونی برای پایان دادن به این جنگ ندارد، البته کسی هم بطور صریح و آشکارا این را بر زبان نمی آورد که عربستان خود را در یک «باتلاق داغ» فرو برده است.

به عبارتی دیگر می‌توان گفت طولانی تر شدن تجاوز سعودی ها به یمن قطعا به ضرر آنها تمام خواهد شد و شکست دیگری را در منطقه تجربه خواهند کرد.

محسن رحمانی واسوکلایی - کارشناس ارشد مطالعات منطقه‌ای

انتهای پیام/