تحلیلی بر سیاستگذاری صنعتی در کاشان؛
صنعت کاربنیان عرصه را بر صنعت دانش بنیان تنگ کرده است
مدل توسعه صنایع کاشان، تیپ مهاجرت به کاشان را کارگری و تکنسینی می کند و از طرفی، نخبگان و تحصیلکرده های کاشانی به خارج از کاشان مهاجرت می کنند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از کاشان اول، از چندین سال پیش، کشورهای پیشرفته به این نتیجه رسیدند که نظام اقتصادیشان به دلیل محور بودن نیروی کار (labour-intensive) به جای فکر، آلاینده بودن و …، بهینه نیست و باید تقسیم کاری صورت بدهند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, کاشان اول,غرب مدرن به این مرحله وارد شد که بنای اقتصاد خود را بر پایه دانش قرار بدهد تا آن چیزی که به فروش می رساند، کالا و محصول نباشد؛ بلکه علم و دانش پشت آن باشد.
,در تقسیم کار جدید، تولید علم و به تبع آن سود و ثروت، سهم کشورهای پیشرفته، و کار و به تبع آن، کارخانه و آلایندگی سهم سایر کشورهای در حال توسعه شد.
,به عنوان مثال، استاد دانشکده فنی مهندسی شینهوای چین-که رتبه ای بالاتر از دانشگاه MIT آمریکا دارد- ارزش افزوده هر لبتاپ اپل(Apple) را که تحت لیسانس آمریکا در چین تولید می شود، تنها یک دلار برای چین می داند.
,*اکنون می خواهیم ببینیم ما برای سیاستگذاری صنعتی منطقه ای در کاشان، چه جهت گیری را دنبال کرده و می کنیم؟ این جهت گیری در کاشان به سمت استقرار صنایع با تکنولوژی متوسط و پایین بوده است که کاشان را به یک شهر صنعتی تبدیل کرده است و همین رویکرد تا حال حاضر نیز دنبال شده است.
,این رویکرد، بافت جمعیتی کاشان را دگرگون می کند و شهر را به سمت شهر کارگری-مهاجری پیش می برد. به دلیل اینکه نیروی مورد نیاز کارخانه هایش، کارگری است و نه نیروی متخصص و تحصیلکرده، به سمتی می رود که اندک اندک تیپ مهاجرت به کاشان، کارگری و تکنسینی شده و شهر از هویت اصیل فرهنگیاش دور می افتد.
,از طرفی، نخبگان و تحصیلکرده های کاشانی به قم و تهران و اصفهان و … مهاجرت کرده و به آنان سرویس دهی می کنند.
,
, , *کاشان رتبه چهاردهم صنعت کشور را دارد، قطب فرش ماشینی کشور است و ۱۵۰۰ کارخانه بافندگی فرش ماشینی را در خود جای داده که به کشورهای منطقه و چین و اروپا نیز صادرات می کند. ۲۳ واحد صنعتی و چندین هزار واحد سنتی گلابگیری و عرقیجات و …
,نکته اینجاست که عمده ارزش افزوده و سود این کارخانهها، از آن طراحان و مهندسینی است که دستگاه های آن را می سازند! تقریباً تمام دستگاههای تولید فرش ماشینی، در خارج تولید می شود(نظیر شرکت معروف واندویل در بلژیک) و در شهر ما تنها سر هم می شود!
,نهایت دانشی که برای راه اندازی یک دستگاه لازم است، در حد چند کارگر دیپلمه و نهایتاً چند نفر لیسانسه است و کنترل توقف یا راه اندازی دستگاه هم از همان کشور خارجی صورت می گیرد، به طوری که در بعضی کارخانه های فرش کاشان که پول دستگاه را به صورت اقساط پرداخت می کنند، اگر قسطی عقب بیفتد، با رمزهایی که از کشور تولیدکننده دستگاه وارد می کنند، می توانند آن را در ایران از کار بیاندازد! یعنی تا این اندازه بر ما تسلط فناورانه دارند.
,از سوی دیگر یک کارخانه فرش ماشینی در کاشان، باید چند تخته فرش بفروشد تا بتواند یک دستگاه بخرد؟
,در حوزه گلاب و عرقیجات گیاهی، جهت گیری دنیا به سمت تولید اسانس های تام (essential oils) است. در حالی که ما با فروش گلاب و عرقیجات، عملاً خام فروشی می کنیم. چرا که ارزش افزوده تولید اسانس و عطرسازی، چندین برابر خام فروشی عرقیات است. جالب آنکه فناوری سنتی استحصال عرقیات گیاهی را خود ما به کشورهای اروپایی انتقال دادیم و اکنون آن ها با توسعه و تکمیل همین فناوری، به فناوری پیشرفته تر تولید اسانس و عطر رسیده اند.
,در این میان، شرکت باریج اسانس کاشان، گرچه توانست جهشی در زمینه تولید اسانس ایجاد کند، ولی این به سبب ذکاوت و حرکت شخصی خود حسین حجازی، بنیانگذار باریج اسانس بود و به شکل جهت گیری کلان در مدیریت و سیاستگذاری صنعتی کاشان درنیامد.
,*در نهایت برای طراحی نقشه سیاستگذاری صنعتی کاشان، باید روی همین دو صنعت فرش و عرقیات که رگ و ریشه ای در اقتصاد و تاریخ فرهنگ شهرستان کاشان دارند و نهادهای مردمی قوی در آداب و شؤون اجتماعی ایجاد کرده اند، متمرکز شد و سیاستگذاری صحیح صنعتی را با توجه به آمایش جمعیتی و فرهنگی شهر، به نتیجه رساند.
,در یادداشت بعدی، به این نکته خواهیم پرداخت که آیا سطح دانش ما، امکان استقرار صنایع با سطح تکنولوژی بالا را به ما می دهد و ظرفیت و اندازه علمی ما توان عرض اندام در سطوح عالی صنعتی را دارد؟
, , مهدی رزاقی,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه