یادداشت/
مدیریت زباله ها
زباله یکی از مشکلات زیست محیطی جهان امروز است که عدم مدیریت آن پیامدهایی بر زندگی و سلامت انسان دارد لذا بهتر است هر شهروند بداند برای مدیریت پسماند چه وظیفه ای دارد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا جوانرود هه وال، یادداشت: برهان ولدبیگی*/ زباله"یا"پسماند" یکی از مشکلات زیست محیطی جهان امروز است که پیامدهای متعددی بر زندگی و سلامت انسان و محیط زندگی آنها دارد. هر شهروند امروزی باید بداند که شخصا چه نقشی در "ایجاد" این مشکل داشته و برای "حل" یا به عبارت بهتر "مدیریت" آن می تواند چه وظیفه ای بر عهده بگیرد. در اینجا به برخی روش های مرسوم در فرایند "مدیریت زباله " اشاره ای می شود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, جوانرود هه وال,"زباله"یا"پسماند" یکی از مشکلات زیست محیطی جهان امروز است که پیامدهای متعددی بر زندگی و سلامت انسان ، سایر زیستمندان و محیط زندگی آنها دارد. هر شهروند امروزی باید بداند که شخصا چه نقشی در "ایجاد" این مشکل داشته و برای "حل" یا به عبارت بهتر "مدیریت" آن می تواند چه وظیفه ای بر عهده بگیرد. در اینجا به برخی روش های مرسوم در فرایند "مدیریت زباله " اشاره ای می شود.
,"مدیریت زباله" شامل "جمع آوری"، "انتقال"، "پردازش"، "بازیافت"، "نابودی" یا "دفن" زباله های تولید شده از فعالیت های بشر با هدف "کاهش تاثیر منفی آن بر سلامت انسان و حفظ زیبایی و طراوت محیط زندگی آنها" می باشد. در سال های اخیر بحث شیوه انجام مراحل پایانی مدیریت زباله یعنی دفن و بازیافت یا استفاده از شیوه های دیگر با توجه به حرکت دنیا به سمت اشباع شدن از زباله بسیار جدی تر از گذشته پیگیری می شود.
,هر چند شیوه مدیریت زباله در کشورهای گوناگون با یکدیگر متفاوت است، اما به طور کلی شش شیوه برخورد با زباله وجود دارد که به ترتیب از "بهترین" به "بدترین" عبارتند از:
,1- "پیشگیری از تولید زباله"
,2- "کاهش مقدار تولید زباله"
,3- "استفاده مجدد و مکرر"
,4- "بازیافت"
,5 - "مصرف زباله" (به عنوان انرژی با سوزاندن آن)
,6- "دفن زباله"
,همان طور که گفته شد شیوه برخورد با زباله در کشورها و مناطق مختلف جهان بسیار متفاوت است. به عنوان مثال در استرالیا متعارف ترین شیوه، دفن زباله خشک در محل های دفن زباله است زیرا این کشور وسیع جمعیت بسیار زیادی ندارد و سرزمین های وسیع خالی از سکنه در آن فراوان یافت می شود. اما در شرایطی کاملاً متفاوت، ژاپن با وسعت نه چندان زیاد و جمعیت بسیار مجبور است از شیوه سوزاندن زباله بیش از سایر روش ها استفاده کند. با وجود رشد تکنولوژی و حساسیت بیشتر بشر بر روی مسائل زیست محیطی دو شیوه دفن و سوزاندن زباله هنوز مهمترین روش هایی هستند که بشر در برخورد با زباله از آنها استفاده می کند. در اینجا مختصرا به نقاط قوت و ضعف این دو شیوه پرداخته می شود.
,,
"دفن زباله"، یکی از قدیمی ترین و سنتی ترین شیوه های برخورد با "پدیده" یا "مشکل" زباله است که در حال حاضر نیز در بیشتر کشورهای جهان معمول ترین روش دولت ها، شهرداری ها یا سایر مسوولان مربوط برای "حل مشکل زباله" است. معمولاً مکان های دفن زباله در مناطق غیرقابل سکونت، معادن قدیمی یا زمین های اجاره ای مخصوص این کار ساخته می شوند. یک مکان دفن زباله که به خوبی ساخته و اداره شود، می تواند شیوه ای بهداشتی و در عین حال ارزان برای حل مشکل زباله باشد. اما در صورتی که این کار با رعایت اصول همراه نباشد چنین مکانی برای محیط زیست بسیار خطرناک خواهد بود.
,,
از خطرات یک محل دفن زباله که به خوبی ساخته یا اداره نمی شود، میتوان به "جذب حشرات موذی" اشاره کرد. معضل بزرگ دیگر چنین اماکنی تولید "سوپ ترش" بسیار آلوده کننده ای است که از ورود آب باران به زباله های دفن شده به وجود می آید. این مایع آب های "زیرزمینی" و حتی "سطح زمین" را به شدت آلوده می کند. دیگر معضل یک محل دفن زباله نامناسب "گاز" حاصل از زباله دفن شده است. این گاز که در بیشتر موارد "گاز متان" یا "دی اکسید کربن" است بوی بسیار بدی تولید کرده و به پوشش گیاهی منطقه نیز صدمه می رساند. به علاوه این گاز به عنوان یکی از "گازهای گلخانه" ای، به "لایه اوزن" نیز صدمه وارد می کند.
,,
یک "محل دفن زباله مدرن" با پوشش قرار دادن پلاستیک یا حفاظ دیگری در زیر زمین مانع "تجمع حشرات موذی" و "تولید مایع آلوده کننده" می شود. به علاوه در برخی از کشورهای توسعه یافته در کنار بعضی از محل های دفن زباله نیروگاه هایی ساخته شده که سوخت آنها همین گاز تولید شده از زباله است. سوزاندن این گاز و تولید انرژی الکتریسیته، "سبزترین شیوه" در برخورد با آن است.
,,
در حال حاضر پیدا کردن "زمین مناسب" برای دفن زباله بسیار مشکل شده است، زیرا هیچ کس دوست ندارد در نزدیکی یک محل دفن زباله زندگی کند و مخالفت با احداث محل دفن زباله، مقامات مسوول در کشورها را با چالش جدی روبه رو کرده است. در این میان یک نکته جالب نیز وجود دارد: برخی افراد آینده نگر پیشنهاد داده اند که زباله ها طبق "مواد اولیه" به کار رفته در آنها به طور جداگانه دفن شوند، زیرا میتوان در آینده از آنها به عنوان نوعی "معدن مواد اولیه" استفاده کرد. به بیان دیگر ما خود معادنی از مواد اولیه با دست خود بسازیم تا آیندگان از آن بهره ببرند.
,,
" سوزاندن زباله"، در این شیوه با حرارت دادن زباله، مایعات درون آن به گاز تبدیل می شود و در نتیجه خاکستر جامد که حجم بسیار کمتری دارد به جا می ماند. این شیوه نیز به خاطر "تولید آلودگی، مقبولیت چندانی ندارد. به علاوه "خاکستر به جای مانده" نیز خود نیاز به مکانی برای دفن دارد. در حال حاضر شیوه مدرنی از سوزاندن زباله در برخی کشورها مورد استفاده قرار می گیرد. در این شیوه زباله در کوره های مخصوصی سوزانده می شود تا با حرارت تولید شده و چرخش توربین های بخار، "انرژی الکتریکی" تولید شود. این شیوه در کشورهایی چون ژاپن بسیار معمول است. البته سوئد در ۲۰ سال اخیر در زمینه تولید انرژی الکتریکی از زباله گوی سبقت را از سایر کشورها ربوده است. به علاوه دانمارک نیز در این زمینه روند رو به رشد خوبی را تجربه می کند.
,
■پیامدهای "دفع غیر بهداشتی زباله"
اصول بهداشت و بهسازی محیط، در هر سکونت گاهی ایجاب میکند که زباله ها در حداقل زمان از منازل و محیط زندگی انسان دور شده و در اسرع وقت دفع گردند. پیدایش این ایده (دفع بهداشتی زباله در محیط زیست) در قرن نوزدهم میلادی به عنوان یک دستورالعمل بهداشتی، شهروندان را به رعایت آن ملزوم می ساخت.
,
,
■ اهمیت "دفع بهداشتی زباله"، زمانی بر همه روشن خواهد شد که خطرات ناشی از آن بخوبی شناخته شود. زباله ها نه فقط منجر به "بیماری"، "تعفن" و "آلودگی دیداری " می گردند، بلکه میتوانند با "آلوده کردن خاک، آب و هوا"، خسارات فراوانی را ببار آورند. به همان اندازه که ترکیبات زباله مختلف است، خطرات ناشی از مواد تشکیل دهنده آنها نیز میتوانند متفاوت باشند. "جمع آوری"، "حمل و نقل" و آخرین مرحله مدیریت زباله یعنی "دفن"، بایستی به طریقی باشد که خطرات ناشی از آن برای سلامتی انسان، سایر زیستمندان و محیط زندگی آنها به حداقل ممکن کاهش یابد.
,
■ در کلیه منابع علمی همواره به خطر ابتلای انسان به "امراض گوناگون" در اثر تماس با زباله اشاره می شود. در کتب علمی، تعداد باکتریهای مختلف موجود در "خاکروبه خیابانها" از 2 تا 40 میلیون به صورت خاص و از 50000 تا 10 میلیون بطور عموم در هر گرم برآورده شده است. این تعداد باکتری می توانند به سادگی موجب بروز بیماری های گوناگونی گردند. مخصوصاً اینکه در این مواد، انواعی از باکتریهای مولد "وبا"، "تیفوس" ، "کزاز"،"حصبه"و .... شناسایی شده اند. شایان ذکر است که سابقا فضولات حیوانی (پهن گاو و اسب) قسمت عمده ای از "خاکروبه های خیابانی" را تشکیل می داد. این حالت هم اکنون نیز در پاره ای از روستاها و شهرهای کوچک مشاهده می شود.
,
■ انواع روشهای انتقال زباله:
1- استفاده از کامیون زباله کش اتوماتیک
2- استفاده از کامیونهای معمولی بزرگ زباله کش
3- استفاده از وانت
4- استفاده از کانتینرها
5- استفاده از گاری
6- استفاده از قطار و کشتی
■ تقسیم بندی زباله ها براساس مبداء تولید:
1- زباله های خانگی وتجاری
2- زباله های بیمارستانی
3- زباله های رادیواکتیو
4- زباله های شیمیایی
5- زباله های بیولوژیکی
6- مواد زاید قابل اشتعال
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
*فعال محیط زیست
]
ارسال دیدگاه