یادداشت
ادوار انتخاباتی مجلس شورای اسلامی
نخستین انتخابات مجلس 24 اسفند 1358 با 193 حوزه انتخابیه برای انتخاب 270 وکیل برگزار شد و واجدین شرایط شرکت در انتخابات تقریبا 21 میلیون نفر اعلام شد از این تعداد حدود 11 میلیون شرکت کردند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از نافع؛ چهار لیست به ترتیب ائتلاف بزرگ اسلام گرایان، گروههای همنام با نهضتی ها، دفتر هماهنگی مردم و رئیس جمهور ، ائتلاف کاندیداهای انقلابی و ترقی خواه « مجاهدین خلق » بودند . از مجاهدین هیچکس به مجلس راه نیافت از طیف بنی صدر تنها دو نفر، اقلیتی از ملی گرایان در کنار اکثریت اسلام خواهان به مجلس راه یافتند، در این دوره 3694 نامزد وکالت با یگدیگر به رقابت پرداختند و کمی پیش از 52درصد از مردم در انتخابات مشارکت جستند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, نافع,آغاز جنگ تحمیلی ، موج ترورهای خیابانی و اشغال سفارت آمریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام مقارن بااین دوراز مجلس بود.در این مجلس 804 طرح ولایحه مورد بررسی قرار گرفت 110 نفر از نمایندگان دور اول به دور دوم راه یافتند 410 مصوبه مجلس اول به تصویب رساند که بیشترین مصوبات ادوار پارلمان در ایران است عدم کفایت صلاحیت بنی صدر در این دوره به تصویب مجلس رسید شهادت روسای قوه قضاییه و مقننه در این دور شکل گرفت اما خللی در اراده رهبری نظام پدید نیامد و حرکت استمرار یافت.
,دومین دور انتخابات مجلس شورای اسلامی در سال 63 توام با انتخابات میان دوره ای مجلس خبرگان انجام شد، درگیریهای داخلی همچنان ادامه داشت، اما تجاوزات رژیم بعث دیگر دفع شده بود ،کاهش سن انتخاب کنندگان کمی آمار واجدین شرایط شرکت در انتخابات را ارتقا بخشید، تعداد واجدین شرایط رای 24 میلیون و شرکت کنندگان 5/15 میلیون بودند یعنی 64% واجدین شرایط در پای صندوق های رای گیری حضور یافتند، تعداد داوطلبان در این دوره 1592 یعنی نصف دوره قبل بودند،در طول حیات مجلس دوم 342 مصوبه 239 لایحه و103 طرح به تصویب رسید. صف بندی و شکاف در میان نیروی های انقلاب که عمدتاً ناشی از اختلاف پیرامون مسائل اقتصادی بود بروز کرد بگونه ای که شاگردان و همراهان حضرت امام دو طیف بزرگ روحانی سیاسی را شکل دادند، فقه سنتی و پویا در برابر هم صف آرایی کردند، معطل ماندن قوانین مصوب مجلس در دست شورای نگهبان ،بن بست های قانونی را پدیدارساخت، هف ازتشکیل مجمع تشخیص مصلحت برای برون رفت از این موانع بود، از بر جسته ترین مصوبات این دوره مجلس قانون حدود و اختیارات رئیس جمهور و قانون مطبوعات و همینطور قانون کار را می توان نام برد.
,سومین وعجائب المجلس ایران در سال 67 با اوج پیروزیهای ظفرمندانه رزمندگان و بمبارانهای مناطق مسکونی توسط رژیم بعثی بود فضای جهان سیاست بر علیه جمهوری اسلامی پیش می رفت ،تجاوز آمریکا به آبهای ایران و غرق ساختن ناوشکنهای ایران، مورد هدف قرار دادن اسکله ای نفتی در کنار کشتار زائران ایرانی در عربستان وضعیت اسفباری را بوجود آورده بود، مضاف بر اینها شکاف و میان رهبری و قائم مقام رهبری شرائط را در آستانه بحران قرار داده بود.انتخابات دو لتمردان چپی وسپس نمایندگان انقلابی ورادیکال را وارد پارلمان ساخت در دومین سال این مجلس رخدادهای تاریخی مهمی مانند پذیرش قطعنامه، رحلت امام، بازنگری قانون اساسی و عزل منتظری رقم خورد. نمایندگان چپی که تقریباً با 60% آرا واجد شرایط رای گیری مجلس را مسخر خود ساخته بودند در میان 2000 نامزد انتخاباتی با 17 میلیون مشارکت از 28 میلیون دارنده حق رای برکرسیهای مجلس تکیه زدند،آنان در موضع منتقد دولت اولین برنامه توسعه را مصوب ساختند مجلس سوم با 265 مصوبه از کم کارترین مجالس جمهوری اسلامی به لحاظ کمیت مصوبات بوده است و جنجالی ترین مجلس تا آن زمان در ارائه مصوبات دوفوریتی با 30مصوبه می باشد .
,انتخابات چهارمین پارلمان در اواسط سال 68 از از 5/32 میلیون واجد شرایط رای برگزارشد،دراین دوره تنها 5/18 میلیون شرکت کردند یعنی 57% مردم به3233 نامزد رای دادند رد صلاحیتهای گسترده شورای نگهبان از جریان چپ آنان را در شوک سیاسی فرو برد چهل نفر از نمایندگان سابق نیز در میان ردشدگان بودند جریان چپ نخست به تغییر چرخش شورای نگهبان از نظارت استطلاعی به استصوابی و سپس به رد نامزد های خود اعتراض نمود و اظهار داشتند که با این حال مجلس دیگر محل قانونگذاری نیست بلکه یک شورای مشورتی است .مجلس چهارم که از موضع حمایت به انتقاد از دولت منتقل شد همانند دور دوم کلید جدایی جوانان خود را زد و مقدمات تشکیل حزب کارگزاران سازندگی را بوجود آورد از 357 مصوبه دور چهارم بیشترین سهم ادواری مجلس در طرح تصویبی را بدست آورد .
,پنجمین مجلس شورای اسلامی با فقدان رهبر کبیر انقلاب اسلامی تشکیل یافت فضای این دور انتخابات باورود کارگزاران سازندگی سه قطبی شد دولت سازندگی با عدم سازش با جریانهای راست و در شهرستانها در همراهی با چپ نیروی سومی را وارد عرصه انتخابات ساخت و شیوه های نوین تبلیغاتی را به نمایش گذاشت، در تایید صلاحیت نامزد ها برخی چهره های ملی مذهبی نیز برای رونق انتخابات تاییدیه گرفتند، انتخابات پنجم با افزایش 5/2 برابری نامزد ها در سال 74 با 8365 نامزد آغاز شد از 35 میلیون نفرواجدشرایط رای تقریباً 26 میلیون شرکت کننده به پای صندوقهای آرا آمدند یعنی چیزی بیش از 71% از مردم مشارکت نمودند، زنان بیش از گذشته با 187 نامزد به این ماراتن پیوستند و رکورد تعداد نامزدها و آراء ریخته شده در تاریخ انتخابات مجلس بی نظیر بود مجلس پنجم دارای فراکسیونهای اکثریت واقلیت فعالی بود بگونه ای که اقلیت آن قریب 100 نماینده داشت، با این حال آنهااز 371 مصوبه 265 لایحه و106 طرح رااز تصویب گذراندند منحنی رشد کمی مصوبات ایندوره نیز بعد مجلس اول در رتبه دوم قرار می گیرد .
,مجلس ششم در شرایط خاص و غالب جبهه دوم خرداد شکل گرفت آهنگ و شتاب بازگشت چپی ها به قدرت وضعیت سیاسی ویژه ای را پدید آورد، آنان شرط حمایت را حضور نامزدها در لیست چپی ها دانستند تفسیر آن حذف چهره های شناخته شده ای چون هاشمی و روحانی بود اعلام نتایج انتخابات و پیروزی بلامنازع یاران خاتمی آنهم با سه لیست، برادر رئیس جمهور با آراء بهت آور قریب دو میلیون یعنی بیشتر از فخر الدین حجازی رکورد دار دوره نخست و نفرسی ام شدن آقای هاشمی بسیار شگفت آور می نمود، برای همین اولین ادعای تقلب از سوی نشریه شما ارگان رسمی حزب موتلفه اسلامی در انتخابات مطرح شد، مجادلات میان ناظران و مجریان بالا گرفت باز شماری هم سودی نبخشید سرانجام سران جبهه دوم خرداد برای گره گشایی به دیدار رهبری شتافتند بااستعلام دبیر شورای نگهبان از رهبری به ترتیب با احراز تقلب در حوزه تهران 700 هزار رای باطل شد،بااین نتیجه آقای هاشمی به رتبه بیستم وآقای حداد عادل نیز به جای علیرضا رجایی ملی مذهبی نشست ،نمایندگان زن منتخب تهران و شیرازبدون چادردر مجلس حضور یافتند و یکی از زنان نماینده هم برای اولین باربه هیأت رئیسه راه یافت .
,انتخابات دور هفتم ردصلاحیت صلاحیت گسترده شورای نگهبان همانند دوره چهارم تکرار شد از 46 میلیون نفر دارای حق رأی تقریباً 330 میلیون شرکت کردند یعنی 51% البته تعداد 8172 نامزد آمار قابل توجهی بود که بیشترین طرفداران رئیس جمهور در قالب آبادگران را تشکیل میدادند هیأت رئیسه مجلس در دور هفتم بدلیل همسویی بیش از حد با قوه مجریه اقتدار مجلس را زیر سئوال بردند برای همین اولین بار مجلس در 28 فروردین 87 بخاطرحدنساب نرسیدن تشکیل نگردید اولین رئیس مجلس کت و شلواری غیر معمم در تاریخ انقلاب اسلامی نیز در ایندوره برکرسی ریاست مجلس نشست.
,از مجلس ششم و دولتهای هفتم و هشتم رسمی رایج شد که مجالس همسو و نزدیک با دولت می تواند در تحقق اهداف ملی و عمومی رهگشا باشند،غافل از آنکه نفوق مجلس بردولت و خاصیت مراقبتی و نظارت آن با متابعت وانفعال متفاوت است چنین نقشی از مجلس حیثت وآیرویی باقی نمی گذارد بعلاوه حضور شورای نگهبان چنین همسویی را نیز نا ممکن می نماید.
,مجلس هفتم اما تشکیل بین المجالس کشور های اسلامی ابتکاری بود که دراین مجلس بوقوع پیوست،دراین دوره 12 تحقیق و تفحص و140سئوال درصحن علنی مطرح شد.مهمترین مصوبات آن نیزعبارت بوداز تثبیت قیمت ها ،کاهش سود بانکی ،اجرایی ساختن نظام هماهنگ پرداخت حقوق،تضمین خرید محصولات کشاورزی ، قانون افزایش حقوق بازنشستگی ، بیمه محصولات کشاورزی،حمایت ازنواحی صنعتی روستایی، حق بیمه برابر روستایی وشهری ، تعلیق خصوصی سازی ، احیای معاونتهای پرورشی و تربیت بدنی آموزش و پرورش ، تسهیل ازدواج جوانان ، سهمیه بندی سوخت باهنه تین احوال اعتقاد برخی بر این است که مجلس هفتم بیش از مجالس قبلی چهره نظامی و امنیتی یافته است .
,انتخابات مجلس هشتم در اواخر سال 86 کلید خورد 7168 نامزد برای انتخابات ثبت نام کردند 6583 مرد و 585 زن در کرسی رقابت قرار گرفتند شهاب الدین صدر دبیر اجرایی جبهه متحد اصولگرایی 6+5 بود نتیجه دوره اول به مشخص شدن وضعیت 205 کرسی از قریب 300 کرسی انجامید، 29 کرسی را اصلاح طلبان با 14/23./. مستقل ها با 5/11% و مابقی یعنی 153 کرسی با 5/74% نصیب اصولگرایان شد در مرحله دوم نیز 18 اصلاح طلب 18 مستقل و 46 اصولگرا به مجلس راه یافتند بیش از 200 نماینده در مجلس هشتم متعلق به فراکسیون اکثریت از 30 تا 64 نفر نیز به فراکسیون اقلیت تعلق دارند با این تفاوت که فراکسیون اکثریت دارای شاخه های مختلفی است که بیشترتفاوتها حول محور توافق و یا انتقاد از دولت دور میزند .
,همایش پر مساله سی سال قانونگذاری و نظارت در ایران توسط رئیس مجلس هشتم از جمله خبر ساز ترین حرکتهای آقای لاریجانی بود در همین مجلس وزیر مورد استیضاح حاضر به دفاع و پاسخگویی مجلس نمی شود و حکم عزل وی صادر می گردد با اینحال مجلس هشتم رکوردار سئوال و تذکر قانونی به وزراء و رئیس جمهور در میان مجالس ایران به شمار می رود بیش از 50 نماینده از نهادهای انقلابی و امنیتی در پارلمان هشتم قرار گرفته اند .
,انتخابات نهم ازمشخصه های بارزاین رقابت درون گروهی یاشکاف جبهه اصول گرایی است،که به شکل شش ضلعی حوزویها (جامعتین)بازاریها(موتلفه)دولتیان(حامیان ورایحه)نظامیان(ایثارگران ورهپویان)تحول خواهان(پایداریها)مردم گرایان(شوراهای راهبردی)ظهوروبروز یافت،البته جریان منعطفی ازاصلاح طلبان هم حضورناموفقی ازخودبجای گذاشتند،بانگاهی به نتایج انتخابات دو مرحله ای نهمین دوره مجلس شورای اسلامی تغییرات قابل توجه ای رامشاهده می کنیم کمی بیش از50%آرا دوجبهه شاخص اصول گرایی درکنار تقریبا 50%منتخبین مستقل هانشان اززوال وزن احزاب وگروهای سیاسی درمیان مردم دارد،حذف نیمی ازنامزدهای دوجبهه مهم اصولگرایی دردوراول وراهیابی قریب 25نفرازجبهه ایستادگی وبیش از100نماینده مستقل سرگشتگی جامعه ازگروههای سیاسی دارد،رقابت درون مجلس برای هیات رییسه نیزبرغم پیش بینی های قبلی درموفقیت پیروزی حداد عادل، ناگهان فراکسیون پیروان ولایت آقای لاریجانی بامطلق آرا وی ودوستان ایشان را در راس خانه ملت قرارداد190 نماینده هم ازنمایندگان پیشین بامجلس خداحافظی کردند،این خانه تکانی بزرگ پیام رساتری نبست به رفتاریهای قبلی دارد.
,ادامه دارد...
,جعفر محقق، پژوهشگر و کارشناس مسائل سیاسی استان همدان
,پایان پیام/رض
]
ارسال دیدگاه