سوال هایی که مردم می پرسند...
صله رحم در نگاه اسلام و فتاوای فقهای عظام
اسلام روى مسأله وحدت و انسجام سرمایهگذارى ویژه مىکند به همین جهت وحدت را چند مرحلهاى کرده است؛ مرحله اوّل وحدت در خانواده، مرحله دوم وحدت در بین فامیلها و مرحله بعد وحدت در کل مؤمنان و جامعه اسلامى است، چرا که براى اصلاح، تقویت و پیشرفت جامعه، از ضروریّات است...[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ندای اصفهان، صله رحم از زیرمجموعه های بحث سبک زندگی است که مردم در خصوص آن سوالات زیادی دارند؛ در این مقاله سعی شده با گردآوری متون دینی و فتاوای فقهای عظام و جمع بندی لازم به این سوالات پاسخ داده شود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, ندای اصفهان,صله رحم در قرآن کریم:
,* «و الَّذینَ یَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ یَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ»؛ و آنچه را خدا به پیوند آن فرمان داده، پیوند میدهند و از [عظمت و جلال] پروردگارشان همواره در هراسند و از حساب سخت و دشوار بیم دارند(رعد،۲۱) و این اشاره به آن است که ترک صله رحم مخالفت امر خدا است، پس جا دارد مردم از خدا بترسند و آنرا ترک نکنند که ترک آن عمل زشتى است، و در نامه اعمال آدمى ضبط میشود (المیزان فى تفسیر القرآن، ج ۱۱، ص ۳۴۳)
,* «یَا أَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّکُمُ الَّذِی خَلَقَکُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَهٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا کَثِیرًا وَنِسَاء وَاتَّقُواْ اللّهَ الَّذِی تَسَاءلُونَ بِهِ وَالأَرْحَامَ إِنَّ اللّهَ کَانَ عَلَیْکُمْ رَقِیبًا» (نساء ۱)؛ و از خدایى که به نام او از یکدیگر درخواست میکنید، پروا کنید و از [قطع رابطه با] خویشاوندان بپرهیزید.
,* «فَهَلْ عَسَیْتُمْ إِن تَوَلَّیْتُمْ أَن تُفْسِدُواْ فِی الاْ َرْضِ وَتُقَطِّعُوَّاْ أَرْحَامَکُمْ أُوْلَـََّئِکَ الَّذِینَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ» (محمّد، ۲۲ـ۲۳); شما که در زمین فساد میکنید و قطع رحم مینمایید، مشمول لعنت خدا هستید و از رحمت او دور.
,
, صله رحم در روایات:
,* پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله): کسی که قطع رحم و پیوند خویشاوندی نماید، مورد لعنت خدا و دور ماندن از رحمت اوست.
,* امام باقر (علیه السلام) می گوید: صله رحم سبب مى شود:
,– کارهاى انسان از نقص به دور و موردِ قبول واقع شود و یا اینکه پاداش اعمالش زیاد گردد،
,– اموال شخص زیاد گردد،
,– بلاها و گرفتارى ها از او دور گردد،
,– حساب اموال و اعمالش آسان گردد،
,– عمرش طولانى شود.
,* مردی خدمت امام صادق(علیه السلام) آمد و از بستگان خود شکایت نمود، حضرت به او فرمود: در عین حال به آنان نیکی کن! آیا تو هم میخواهی مثل آنان باشی و قطع رحم کنی؟ اگر چنین کنی، خدا نظر لطفش را از همه شما خواهد برداشت (میزان الحکمه حدیث شماره ۷۰۶۷)
,* زشتى و گناه قطع رحم به حدى است که امام سجاد(علیه السلام) به فرزند خود نصیحت میکند که از مصاحبت با پنج طایفه بپرهیزد، یکى از آن پنج گروه کسانى هستند که قطع رحم کردهاند: بپرهیز از معاشرت با کسى که قطع رحم کرده که قرآن او را ملعون و دور از رحمت خدا شمرده است (مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۷۵، ص ۱۳۷، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق)
,* از پیامبر اسلام (صل الله علیه و آله) پرسیدند: مبغوضترین عمل در پیشگاه خداوند کدام است؟ در پاسخ فرمود: «شرک به خدا»، پرسیدند بعد از آن؟ فرمود: قطع رحم (الکافی، ج ۲، ص ۲۹۰).
,* امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ما چیزی را جز “صله رحم” سراغ نداریم که [به طور مستقیم] عمر را زیاد کند، تا آنجا که گاهی تا زمان مرگ یک نفر، سه سال مانده است، ولی او اهل صله رحم میشود. آنگاه خداوند، سی سال بر عمرش میافزاید و سی و سه سال دیگر زنده میماند. و گاهی اجل کسی سی و سه سال است، به خاطر قطع رحم و گسستن رابطههای خویشاوندی، کاهش مییابد و اجلش سر سه سال فرا میرسد. (الکافی ج ۲ ص ۱۵۲ – ۱۵۳)
,* پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله): هرکس به سوی خویشاوندانش با جان و مالش قدم بردارد تا صله رحم را به جا آورد، خداوند عزوجل به وی اجر صد شهید عطا می کند و برای هر قدمی که بر می دارد خداوند چهل هزار حسنه می نویسد و چهل هزار گناه از وی پاک می کند و چهل هزار درجه بالا می برد و گویا خداوند را در حال صبر، صد سال عبادت کرده که عبادتش پذیرفته شده است (مجلسی، محمد تقی؛ بحارالانوار، بیروت، دارالوفاء، ۱۴۰۳ق، ج۷۱، ص۸۹)
,* رسول اکرم (صل الله علیه و آله): ملعون است، ملعون است کسی که قطع رحم کند (مجلسی، محمد تقی؛ بحارالانوار، بیروت، دارالوفاء، ۱۴۰۳ق، ج۱۷، ص۵۸۵)
,* فردی محضر پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله) آمد و پرسید: مبغوض ترین عمل ها نزد خداوند کدام است؟ حضرت فرمود: مشرک بودن به خداوند. آن مرد پرسید: بعد از آن کدام عمل است؟ حضرت جواب دادند: کسی که با خویشاوندن خویش قطع رابطه کند (نمازی، علی؛ مستدرک سفینه البحار، نشر اسلامی، ۱۴۱۹ق، ج۴، ص۱۰۸)
,* امام صادق(علیه السلام):خداوند بهشت را آفرید، آنگاه آن را پاکیزه کرد و بویش را معطر کرد و همانا بوی بهشت از فاصله دو هزار سال به مشام می رسد و کسی عاق والدین و قاطع رحم باشد، بوی بهشت را احساس نمی کند(همان)
,* امام صادق علیه السلام: صله رحم کن، اگرچه به شربت آبی باشد و بهترین صله رحم، خودداری از آزار خویشان است.
,تعریف صله رحم:
,صله رحم از دو واژه صله و رحم تشکیل شده است که معنای لغوی صله از ماده “وصل” به معنای پیوستن بوده و پیوند کردن دو چیز را می گویند (دهخدا، علی اکبر؛ لغتنامه، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۷۳ ش، چاپ اول، ج۷، ص۱۰۵۱۹) و معنای لغوی رحم، زهدان به معنی جای کودک در شکم مادر را گویند. (همان، ج۱۴، ص۲۰۵۷۲)
,فلسفه صله رحم چیست؟
,اسلام روى مسأله وحدت و انسجام سرمایهگذارى ویژه مىکند به همین جهت وحدت را چند مرحلهاى کرده است؛ مرحله اوّل وحدت در خانواده، مرحله دوم وحدت در بین فامیلها و مرحله بعد وحدت در کل مؤمنان و جامعه اسلامى است. چرا که همیشه براى اصلاح، تقویت و پیشرفت جامعه، وحدت، از ضروریّات است؛ و با پیشرفت و تقویت تمام واحدهاى کوچک، اجتماع عظیم، خود به خود اصلاح خواهد شد. وحدت هزینه زیادى لازم دارد، در صورتى که تفرقه با یک سوء ظن حاصل مىشود. اهمّیت صله رحم تا حدّى است که پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله مىفرماید: «صِلَهُ الرَّحِمِ تَعْمُرُ الدِّیارَ وَ تَزِیدُ فى الأعمارِ و إن کانَ أهْلُها غَیْرَ أخیارٍ» پیوند با خویشاوندان شهرها را آباد مىسازد، و بر عمرها مىافزاید، هر چند انجام دهندگان آن از نیکان نباشند.
,احکام صله رحم در کلام مراجع معظم تقلید (حفظهم الله):
,سؤال: رحم در صله رحم به چه طبقهای گفته مى شود و حد آن را بیان کنید؟
,آیت الله سیستانی: کسانی که با انسان در یک رحم شریکند و از اقارب به شمار میآیند، بنابراین شامل نزدیکان سببى نمىشود و همچنین کسانی که ارتباط نسبى دور دارند را شامل نمى شود. صله رحمى که واجب است، این است که به نحوى نسبت به آنها احسان کند در مقامى که جاى احسان است. مثلا در وقت بیمارى عیادت نماید و در وقت دعوت بپذیرد و در وقت ملاقات احوال پرسى کند و در وقت نیاز کمک مالى نماید و امثال آن.
,آیت الله فاضل لنکرانی(ره): خیر، خویشاوندان زن یا شوهر جزء ارحام دیگرى نمى باشند.
,آیت الله مکارم شیرازی: صله رحم یعنى پیوند با بستگان نسبی، که گاه با دیدار آنها حاصل مى شود، و گاه با نامه، یا تلفن، یا دعوت از آنان، یا طرق دیگر. و خویشاوندان خیلى دور را شامل نمى شود، و مادام که محذور و مانع شرعى و عرفى در کار نباشد، نباید قطع کرد.
,سؤال: قطع رفت و آمد شوهر، با فامیل زن و بالعکس چه حکمی دارد ؟ اگر حرام است، چرا؟
,آیت الله مکارم شیرازی: اگر نسبت فامیلی ندارند کار حرامی نیست اما اختلاف کار شایسته ای نمی باشد.
,سوال: صله رحم به چه طبقه ای تعلق دارد و کیفیت آن را بیان کنید؟
,آیت الله هادوی تهرانی: صله رحم نسبت به تمام خویشان (زن و مرد با تقوا و بیتقوا، مسلمان و کافر، ظالم و صالح) باید انجام شود (البته خویشان نسبی نزدیک؛ لذا مثلا با فامیل نسبی دور مثل نوه های خاله و هر کس که عرف آنها را فامیل نزدیک نداند واجب نیست).
,
نکته: واضح است مرجع و معیارِ در چگونگی ابراز محبت و احسان، عرف است؛ زیرا به حسب عادات و رسومِ افراد و نزدیک و دور بودنِ آنها فرق میکند. نوع این ارتباط به نیاز افراد نیز بستگی دارد آنچنان که ممکن است بعضى نیاز مادّى داشته باشند و بعضى نیاز مادى نداشته ولى به کمک دیگرى نیازمند باشند؛ مانند پیرمرد و پیرزن افتادهاى که باید آنان را رسیدگی نمود، و بعضى ممکن است کمکِ فکرى بخواهند. و بعضى هیچ نیاز ندارند و فقط باید از آنان احوالپرسى کرد.
به هر حال؛ صله رحم درجاتی دارد که با توجه به توان فرد، عرف اجتماع، نیاز افراد و برخورد و جوابدهی آنان متفاوت و قابل تغییر است و به هر حال تا هر درجهای که ممکن است باید به این برنامه دینی عمل کرد.
پس نسبت به حدود صله رحم میتوان گفت: مقدار و حدود صله رحم نسبی است؛ یعنی نسبت به افراد و محیطی که در آن زندگی میکنند متفاوت است مهم آن است که شخص در عرف خودشان قاطع رحم محسوب نشود.
,
,
کیفیت صله رحم:
,دقت شود که بریدن از خویشان که از آن به قطع رحم تعبیر شده است، تنها به معنای قطع رفت وآمد نیست؛ همان گونه که صله رحم، فقط در دیدار یکدیگر خلاصه نمی شود. از جمله مصداق های قطع رحم، این است که بستگان خود را به گفتار یا کردار بیازاری و با او رفتار ناشایست کنی یا او نیازمند به چیزی مثل: لباس، مسکن و خوراک و… باشد که تو قدرت رفع نیاز او را داشته باشی، ولی هیچ اقدام نکنی یا حقی از او سلب شده باشد و برای تو احقاق آن حق فراهم باشد، ولی بی توجه باشی یا به سبب کینه و حسد، از او دوری کنی و هنگام بیماری او به عیادتش نروی (به نقل از سایت حوزه)
,سؤال: حداقل وظیفه در صله رحم چقدر است؟
,آیت الله مکارم شیرازی: ارحام مختلف هستند نسبت به پدر و مادر، فرزند، برادر و خواهر توجه بیشتری باید کرد و نسبت به ارحام دور توجه مختصر کافی است. حدّاقل صله رحم آن است که در عرف گفته شود: «فلان کس با خویشاوندانش ارتباط دارد» و اگر طورى رفتار کند که بگویند: «قطع رابطه کرده» قطع رحم محسوب مى شود و بستگان در این رابطه با هم متفاوتند.
,سوال: اگر مردی همسر خود را از رفتن به خانه خویشاوندانش نهی کند تکلیف چیست؟
,آیه الله مجتبی تهرانی ره: بدون اذن شوهر خارج شدن از منزل جایز نیست.
,آیت الله سبحانی: شوهر حق ندارد همسر را به امر حرام مثل قطع رحم وادار کند، به هر حال اگر انجام وظیفه مایه ایجاد مشکل جدى براى وى باشد در این صورت تکلیف ساقط است.
,صله رحم در شرایط خاص یا با افراد خاص:
,سوال: صله رحم در چه صورتی واجب نیست؟
,آیت الله هادوی تهرانی: حتی اگر ارتباط ما با بعضی از خویشان و رفت و آمد به منزلشان باعث ناراحتی آنها شود و یا باعث اهانت به ما شود باز وظیفه صله رحم از بین نمیرود و در این صورت باید به روشهای دیگر که باعث چنین مشکلی نمیشود ارتباط حفظ شود؛ مثلاً بدون رفتن به منزل آنها تلفنی حال آنها را جویا شویم و یا حتی غیر مستقیم به آنها توجه داشته باشیم و از دیگران احوال آنان را بپرسیم یا غیر مستقیم به آنان کمک کنیم چه کمکهای مالی و چه حمایت زبانی از آنان در مقابل دیگران. به هر حال؛ نباید با ارحام مثل غریبهها رفتار کرد و با وجود تمام بیمحبتیها به هر نحو ممکن در مواقع مختلف ارتباط خود با آنان را نشان دهیم.
,بله، در صورتی که صله رحم باعث ضرر دنیایی یا دینی شود. باید به حدی که ضرر ندارد تغییر کند.
,(خلاصه قطع صله رحم به هیچ وجه جایز نیست اما شکل آن نسبت به شرایط تغییر پذیر است)
,سوال: رفت و آمد در منازل کسانی که نماز نمیخوانند چه حکمی دارد؟
,آیت الله صافی گلپایگانی: رفت و آمد در منازل کسانی که نماز نمیخوانند، به منظور امر به معروف و ارشاد اشکال ندارد بلکه خوب است ولی اگر اصرار بر ترک نماز دارند و در امر به معروف احتمال تأثیر نباشد ترک مراوده نمایند.
,آیت الله صافی گلپایگانی: همنشینی با بینماز و هم غذا شدن با او به منظور امر بمعروف و ارشاد اشکال ندارد، بلکه مطلوب است ولی در صورتی که به هیچوجه تحت تأثیر قرار نگیرد معاشرت با او مذموم است.
,سؤال: اگر بین ارحام، کسى غیر امامى باشد آیا قطع رابطه با آن شخص جایز است؟
,آیت الله سبحانی: مسلمان بودن کافى است و قطع رحم در مورد پدر و مادر، در صورت کفر آنها نیز جائز نیست.
,سؤال: در صورت بى حجابى ارحام، و عدم وجود شرایط نهى از منکر، باز هم صله رحم واجب است؟
,آیت الله مکارم شیرازی: در صورتى که سبب امضاى اعمال آنها نشود، باید صله رحم را به جا آورد، و تا آنجا که ممکن است با زبان خوش، امر به معروف و نهى از منکر کرد.
,سؤال: در برخی موارد صله رحم نه تنها موجب شادمانی برخی از بستگان نمی گردد بلکه موجب ناخرسندی آنان نیز می شود و در مواردی این ناخرسندی را ( حتی برای یکبار رفت و آمد در سال ) با صراحت بیان می نمایند. در اینگونه موارد حکم شرعی رفت و آمد یا قطع رفت و آمد چیست؟
,آیت الله مظاهری: دراین گونه موارد صله رحم لازم نیست، بلکه اگر توهین باشد جائز نیست.
,آیت الله هادوی تهرانی: در مقابل کسی که میداند از دیدن او خوشحال نمیشود باید به صورت کمک غیر مستقیم به او یا پُرس و جوی احوال او از دیگران باشد و به هر حال لطف خود نسبت به او را به روشهای مختلف ابراز دارد
,آیت الله مکارم شیرازی: اگر بدانید یا اظهار کنند که مایه ناراحتی است می توانید قطع کنید ولی اگر به وسیله تلفن یا مانند اینها ناراحت نشوند می توانید از این طرق صله رحم را بجا آورید.
,سوال: حکم صله رحم با نزدیکانی که به احکام شرعی از نظر مالی پایبند نیستند، مثلاً خمس نمیدهند و پول ربا هم با اموال آنان مخلوط شده است چیست؟ اگر صله رحم با آنان واجب باشد چه کار انجام دهیم تا تأثیر معنوی (منفی) اموال از بین برود؟ آیا میشود شخصاً پول غذای مصرفی را بدهیم؟
,در جواب سؤال فوق لازم است به نکات زیر توجه شود:
,* بر فرض که یقین داشته باشید که اموالِ بعضی از نزدیکانتان مخلوط به رباست، لازمهاش یقین به حرام بودن غذایی که در برابر شما میگذارند نیست؛ زیرا چه بسا این غذا را از مالِ حلال تهیه دیدهاند و تحقیق اینکه آیا این غذا از مالِ حلال تهیه شده و یا از مالِ حرام، بر شما واجب نیست.
,* تا یقین به حرام بودن چیزی از اموال آنها (مثل غذایی که در برابر شما میگذارند) پیدا نکردهاید، استفاده شما اشکال ندارد، البته اثر وضعی دارد که توضیح داده خواهد شد.
,* اگر یقین دارید خُمسِ غذایی که برای شما تهیه شده پرداخت نشده است، میتوانید با اجازه حاکم شرع از آن غذا استفاده کرده و بعداً خُمسِ آن را بپردازید.
,*اگر بدانید غذایی که برای شما تهیه شده است از پولِ ربا تهیه شده است، استفاده از آن جایز نیست و در صورت استفاده، باید به اشخاصی که از آنها ربا گرفته شده است مراجعه کنید و پولِ غذای مصرفی را به آنها بدهید و اگر این اشخاص را نمیشناسید از طرف آنان صدقه بدهید.
,* میتوان رفت و آمد با این اقوام را به گونهای مدیریت کنید که لازمه صلهرحم وقوع در گناه نباشد مثلاً زمان زیادی را در خانه آنها ننشینید تا اینکه آنها نیز از شما پذیرایی کنند و یا در روزهایی که روزه هستید از آنها دیدن کنید و همچنین بخشی از صلهرحم را با ارتباطات جایگزین مثل تماس تلفنی یا اس ام اس یا ایمیل و نامه احوال آنها را جویا شوید و جبران کنید.
,*نکته دیگر اینکه جواز شرعی استفاده از اموالی که یقین به حرام بودن آنها نداریم به معنای اثر وضعی نداشتن آنها نیست، بنابراین بهترین کار پرهیز از غذاهای مشکوک است و در مواردی که فرد از این غذاها استفاده کرد، برای از بین بردن اثرات وضعی میتواند به دستورالعمل عارف معاصر مرحوم آیتالله بهجت عمل کند که فرمودند برای از بین بردن آثر وضعی اموال شبههناک زیاد صلوات فرستاده شود
,سؤال : بنده برادرى دارم، شصت ساله که تاکنون نماز نخوانده و هروئین فروش و اهل مشروب و قمار است و هر چه فعالیت کردم به راه راست هدایت نشد حال آیا ترک معاشرت با او بکنم یا نه؟
,آیت الله گلپایگانی(ره): اگر ترک معاشرت موجب تنبه او شود ترک آن لازم است و اگر اثر ندارد به مقدارى که ترک صله رحم نشود و خودتان از روش او متأثر نشوید با او معاشرت نمائید.
,سؤال: اگر اقوام و خویشان نزدیک و متعلقین از قبیل پسر و دختر و عروس و برادر زاده و خواهر زاده به دستورات مذهبى عمل نکنند و به اوامر و نواهى الهى وقعى نگذارند مى توان از آنان دورى و کناره گیرى کرد یا نه؟ و آیا این اجتناب، قطع رحم شمرده مى شود یا نه؟
,آیه الله گلپایگانی(ره): تا مأیوس نشدهاید معاشرت کنید و نصیحت نمائید امید است مؤثر واقع شود.
,سوال: آیا صله رحم فقط وظیفه کوچکترهاست؟
,آیت الله خوشوقت: برای بزرگتر هم صله رحم، واجب شرعی است و ترکش هم از گناهان کبیره است.
,سوال: در اُصول کافی باب صله رحم روایات متعددی داریم که اگر رحمی با شما قطع رابطه کرد باز هم واجب است شما صله رحم کنید و از او جدا نشوید، این روایات با عزّت مؤمن و تحقیر نشدن او چگونه جمع میشود؟
,آیه الله خوشوقت: عزّت مؤمن نسبت به غیر أرحام است، أرحام با سایرین فرق دارند، امّا آن آدم اگر یک مقدار چیز(تحقیر) شود طوری نیست، عزت سلب نمی شود، بنابراین بخصوص أرحام مطرح است.
,جمع بندی بحث:
,*صله رحم با اقوام نسبی عرفا نزدیک واجب است (ولو کافر باشند) و در دین اسلام بر آن تاکید بسیاری صورت گرفته است و ترک آن از گناهان کبیره است.
,* فامیل همسر (مثل مادر و خواهر و برادر و … همسر) رحم محسوب نمی شوند و صله با آنان واجب نیست (اگرچه دیدار با آنان پسندیده است).
,* صله رحم همواره به معنای حفظ اصل ارتباط است اما اگر رحم نیازهای دیگری هم دارد در آن صورت علاوه بر آن باید در حد امکان در رفع نیازش کمک کرد
,* صله رحم و لو به یک سلام و پیغام و پسغام کفایت می کند (طوری که عرف بگوید شما به فکر هم هستید، جویای حال هم هستید و از حال هم خبر می گیرید و با هم قهر نیستید و مثلا دعوت یکدیگر را می پذیرید، در خیابان همدیگر را ببینید رویتان را برنمی گردانید و امثال اینها و نیازی به رفت و آمد به خانه یکدیگر نیست).
,* حداقل صله رحم با خبر بودن از حال یکدیگر و جویای حال هم شدن است ولو از طریق تلفن یا واسطه ها.
,* صله رحم از طریق پیامک و ایمیل و شبکه های اجتماعی و … نیز ممکن است.
,* اگر صله رحم مفسده انگیز باشد لازم است شکل آن را از رفت و آمد به سایر اشکال تغییر بدهید؛ مثلا سلام کنید و رد شوید یا با واسطه با همدیگر در ارتباط باشید و سلامی و اعلام آمادگی برای کمک و …داشته باشید.
,*در صله رحم قصد قربت شرط نیست.
,* اگر شوهر همسرش را از صله رحم منع کرد؛ (البته شوهر اگر رابطه را مفسده انگیز می بیند فقط حق دارد خواستار تغییر شکل آن بشود مثلا تلفنی یا با استفاده از واسطه ها ادامه یابد) چنانچه آن رابطه مفسده دارد و یا چنانچه شوهر اذن خروج ندهد یا چنانچه صله رحم کردن روابطش را با شوهرش تحت تاثیر منفی قرار دهد جایز نیست و از ذمه اش ساقط است.
,انتهای پیام/رض
]
ارسال دیدگاه