هرمزگان شناسی
بندرعباس مرواریدی در خطه نیلگون خلیج فارس
بندرعباس شهری در جنوب ایران که بزرگترین بندر کشور ایران محسوب می شود و دارای قدمت چند هزارساله است .[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از هرمز ، سرزمین من ایران پر از زیبایی است که برای بسیاری از هموطنان هم ناشناخته است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, هرمز ,زیبایی هایی وصف نشدنی که شاید گوشه ای از اونا رو فقط در آثار عکاسان و طبیعت گردان دیده باشیم. همگردی سعی داره که در شناساندن گوشه گوشه ایران عزیزمون و با کمک شما همگردان عزیز این زیبایی ها رو به تصویر بکشه تا روزی برسه که دیگه نقطه ای از سرزمینمون ایران برای ایرانیهای عزیز و سایر مردم جهان ناشناخته نمونه.
,شهر بندرعباس :
,مرکز استان هرمزگان در جنوب ایران است. شهر بندرعباس در بخش مرکزی شهرستان بندرعباس قرار دارد.
,بندر عباس یکی از بندرهای جنوب ایران است و نام پیشین آن بندر گمبرون بودهاست. بندرعباس اکنون بزرگترین بندر ایران است.در تقسیم بندی منطقهای ایران بندرعباس جزو منطقه جنوب محسوب میشود. درصد بسیار بالایی از ترانزیت کالا از طریق بنادر شهید رجایی و باهنر صورت میگیرد.فاصله بندرعباس تا تهران ۱۳۳۳ کیلومتر میباشد. جمعیت این شهر در فصلهای سال متفاوت میباشد.بندرعباس به دلیل شرایط خاص خود همواره پذیرای مهمانان زیادی از اقصی نقاط ایران میباشد.
,شهر بندرعباس که در جنوب استان هرمزگان واقع شده است از شمال به ارتفاعات و کوهها و از جنوب به دریا منتهی میشود؛ بنابراین شیب عمومی شهر در راستای شمال به جنوب میباشد. بخش وسیع و قابل توجهی از شهر از جمله محله سورو در جنوب غربی شهر و جنوب خیابان امام خمینی حد فاصل خور شیلات و خورگورسوزان و جنوب محله نخل ناخدا دارای سطحی هموار بوده و از ارتفاعی بین ۰٫۶ متر تا حداکثر ۵ از سطح دریا برخوردار میباشد. همچنین نزدیکترین شهر به بندرعباس شهر قشم (مرکز جزیره قشم) با حدود ۲۸ کیلومتر میباشد. فاصله بندرعباس تا تهران ۱۳۳۳ کیلومتر میباشد. آب و هوای این شهر گرم ومرطوب است. به طور کلی در بندرعباس از نیمه ابان تا نیمه فروردین دارای اب وهوای مطبوعی می باشد.ماه های اردیبهشت و خرداد هوا خشک ٬ ماه های تیر تا مهر دارای اب و هوای مرطوب است. دمای هوای شهر بندرعباس در گرمترین روزها به ۴۴ درجه سانتیگراد و در سردترین روزها به 14 درجه سانتیگراد می رسد.میانگین بارش بندرعباس در حدود ۲۰۰ میلیمتر است.
,در زمان فرمانروایی داریوش بزرگ (بین ۵۸۶ و ۵۲۲ پیش از میلاد) فرمانده سلیاکوس به فرمان داریوش بزرگ از بندرعباس با کشتی به اکتشاف اقیانوس هند و دریای سرخ پرداخت. در زمانی که اسکندر، شاهنشاهی ایران را فتح میکرد، بندرعباس با نام هُرمیرزاد شناخته میشد.البته این شهر در محل فعلی نبود و شهر کوچکی در مسیر بندرعباس میناب قرار داشت و مرکزیت اصلی بیشتر با جزیره هرمز بود.
,هر دو نامهای سورو و گمبرون هر دو واژه ایرانی داشته و در اصل به شکلهای «سارو» (منسوب ساری یعنی گونهای پارچه که در سمت هندوستان تولید میشدهاست) و خامه ور رون (محل دارای پارچه و تور و ریسمان) بوده و این نام میتوانست به موجود کجکی راه رونده یعنی خرچنگ اطلاق شود که پرتغالیها آن را در زبان خویش به همین معنی یا به معنی گمرک گرفتهاند. نام خامه ور ون در نام بندر خمیر استان هرمزگان واقع در شمال جزیره قشم زنده ماندهاست. بنابراین نام پرتغالی کامبارائو/کاماراو به کلمه فارسی خم برو و خمی رو میتوانست سبب پدید آمدن نام کهن محلی نام این شهر یعنی خمبرو در معنی جایگاه خرچنگها شده باشد. گرچه معلوم نیست که پرتغالیها نام گمبرون (خام ور ون) را رسماً در زبان خویش به معنی جایگاه خرچنگ یا شهر گمرکی گرفته باشند.
,یونانیان نام کهن بندرعباس را در لشکرکشی های اسکندر و نیروی دریایی او «سالمونت» مینگارند که آن را نیز میتوان به همین معنی جایگاه تولید پارچه ساری / ساره یا سالمو (تور، ریسمان) گرفت.
,وازه ثیاب در زبان عربی که معنی جامهها و البسه است؛ مسلم مینماید نام تیاب خود همان شهر سورو (سالمونت) زمان باستان یعنی بندر عباس کهن منظور بودهاست.
,نام جرون همان طوریکه گفته شدهاست:”جرون نام قدیمی جزیره هرمز بود، اما پس از جابجایی مرکز تجاری و بازرگانی هرمز کهن (میناب) به این جزیره و ایجاد شهری بنام هرمز در این جزیره، کم کم اسم هرمز با توجه به پیشینه تاریخی آن، جای جرون گرفته و به عنوان جزیره هرمز شهرت جهانی یافت.بعدها نام جرون در بندرگاهی که در منطقه سورو کهن وجود داشت، استفاده گردید. با رونق و گسترش تجارت در جزیره هرمز، بندر جرون هم رو به رشد نهاد از این بندر برای بارگیری وتخلبه کالاهای تجاری جزیره هرمز استفاده میشد. جرون شهری است نیکو و بزرگ و دارای بازارهای خوب که بندرگاه هند و سند میباشد و مالتجارههای هندوستان از این شهر به عراق عرب و عراق عجم و خراسان حمل میشود”
,کلمه جِر در فارسی به معانی شکاف زمین و نهر کوچک است. از این مفهوم در باب نام جرون دو نتیجه میتوان گرفت. نخست اینکه از نام جر رون (جر ران، جر لان) مفهوم قطعه زمین جداشده از سرزمین و خاک اصلی یعنی جزیره اراده شده باشد. از اینکه در زبان فارسی اثر و نشانی از این مفهوم نمیبینیم؛ پس باید آن را کنار نهاد. دوم اینکه از آن معنی ناحیهای که در کنارهای بلند آب گودی قرار گرفته یعنی بندر (بُن در یا بُن دریا) منظور شده باشد. از سفرنامه ابن بطوطه چنین مستفاد میشود که نام جرون به همین معنی اخیر گرفته شده و به بندرگاهی درشهر سورو اطلاق گردیدهاست. این نام بدین مفهوم میتوانست بین بندرگاه شهر سورو و جزیره جرون (جزیره هرمز) مشترک بوده باشد.
,در سال ۱۶۲۲ میلادی شاه عباس توانست با کمک انگلیسیها و سردار ایرانی امام قلی خان پرتغالی ها را شکست دهد. به افتخار این پیروزی بندر گمبرون به بندر عباس تغییر نام داد. در تقسیمات فعلی کشوری شهر بندرعباس مرکز استان هرمزگان و یکی از مهمترین مراکز راهبردی و بازرگانی ایران در جوار خلیج فارس و دریای عمان میباشد.
,
جمعیت بندرعباس را نمیتوان به طور دقیق عنوان کرد زیرا از بومیان و مهاجرین تشکیل شده و تعداد مهاجرین بنا به فصول سال متغیر است اما به استناد بر سرشماری سال ١٣٩٠ جمعیت شهر بندرعباس ۴٣۵,٧۵١ نفر اعلام شده است.
مردم بندرعباس اکثریت مسلمان و از پیروان مذاهب شیعه و سنی میباشند. اهل سنت بیشتر در محله های اوزی ها و سورو و شهرک توحید (شغو) زندگی می کنند.
,
زبان اهالی بندرعباس بندری که یکی از گویش های زبان فارسی است که ویژگیهای فارسی کهن را حفظ کردهاست.
از سوی دیگر به خاطر روابط بازرگانی شماری از وامواژههای اروپایی (نمونه:tawāl، از واژه towel انگلیسی به معنی حوله) و عربی، هندی نیز در آن دیده میشود.در بندرعباس به دلیل تنوع قومی و نژادی نیز این گویش در محله های مختلف آن نظیر نایبند خواجه عطا،سورو،پشت شهر ومغ ناخا (نخل ناخدا)، شغو (شهرک توحید) شهرها و روستاهای کوچک اطراف با لهجه های مختلف صحبت می شود.
,
رسم و رسوم
مراسم زار همراه با گونهای موسیقی که موسیقی زار نام دارد، برای بیرون کردن مرض از جسم بیمار اجرا می شود.
در قدیم در بندرعباس یک هفته قبل از عید سفرهای در خانه خود یا به شکل اشتراکی در منزل اقوام یا همسایگان می انداختند که به آن نوروزی مرده ها گفته می شود. این سفره که به مناسبت یادبود اموات در آخرین روزهای سال انداخته می شود، شامل غذاهایی بود که هر کس به منظور خیرات برای اموات خود میریخت و در آن قرار میداد. یکی از اصلی ترین موادی که جهت خیرات در این سفره گذاشته می شود، خرمای مالیدهای است که از تابستان در مشک بدین منظور ذخیره می شده.این خرما را همراه با باقلا پلو یا شیر در این روز صرف می کردند. این مراسم در روستای سیاه مغان رواج دارد.
رسم زنبیل گردانیدن نیز از آیین های مرسوم در بندرعباس و استان هرمزگان است. در هرمزگان گاهی اتفاق میافتدکه بچهای در سن 18 ماهگی یا دو سالگی به اصطلاح محلی پا نگرفته و راه نمی افتد. پدر و مادر طفل، برای راه افتادن بچه خود، یک روز بر و بچههای همسایه را خبر می کنند و فرزند خودشان را در یک زنبیل که با پوشال درخت خرما، درست شده ؛ می گذارند و آن را به دست بچههای همسایه می سپارند تا زنبیل محتوی بچه را به درب حداقل شش خانه ببرند.
بچه ها با ترتیب خاصی دو طرف زنبیل را گرفته و در حالی که زنبیل را مثل یک تخت روان حرکت میدهند با صدای بلند این عبارت را می خوانند: کندو پا نداره، خیرش بکن به کندو، تا کندو پا بگیره، کندو پا نداره ، خیرش بکن … بعد با همان تشریفات زنبیل را به درب خانههای دیگر میبرند و عبارات بالا را دسته جمعی میخوانند و این کار در حدود دو ساعت طول میکشد، در خاتمه مراسم دوباره زنبیل محتوی بچه را به خانه پدر و مادر طفل برگردانیده و بچه را تحویل می دهند. اهالی عقیده دارند که بعد از انجام چنین مراسمی، طفل پا میگیرد و راه میافتد.
بر اساس یک رسم قدیمی، همه ساله در استان هرمزگان به خصوص؛ جزیره قشم برای ریزش به موقع باران و یا ریزش زودتر و بیشتر باران، تعداد قابل توجهی گوسفند قربانی میکنند و گوشت آنها را به صورت خورش درآورده و به همراه برنج بین مستمندان توزیع مینمایند. مراسم در بیرون شهر صورت می گیرد و پیش از هر کاری اهالی به خواندن نماز میایستند و سپس گوسفندها را ذبح میکنند، هم زمان با فراهم کردن مراسم قربانی، آب انبارهای خود را که در محل به نام برکه معروف است؛ تخلیه و تمیز کرده و منتظر ریزش باران می مانند.قبله دعا(دعای طلب باران)
قبله دعا از سنت پیامبران و یکی از مراسم قدیمی مردم استان هرمزگان است که تا به امروز همچنان زنده است. این مراسم برای مردم بومی جنبه مقدسی پیدا کرده است. در سالهایی که باران به موقع نمیبارد و آب برکهها و چاهها کم میشود و دشتها و صحراها سبز نمیشوند، و خشک سالی شود مردم منطقه مطابق رسوم قدیمی برای طلب باران آیینی را اجرا می کنند که به آن اصطلاحا قبله دعا گفته می شود. رسم قبله دعا را با صلاحدید یکی از ریش سفیدان و افراد با ایمان محل در یک روز جمعه برگزار می کنند. در این روز همه اهالی از پیر و جوان، زن و مرد، به محلی خارج از شهر میروند. آنها کودکان را بخاطر اینکه معصوم و بی گناه هستند و دعاهایشان زودتر اجابت می شود، با خود همراه می کنند. پس از رسیدن به محل مورد نظر که معمولا روی تپه ای واقع است شروع به خواندن دعا و نماز می کنند. پس از آن اقدام به قربانی کرده و از گوشت قربانی نذری می پزند. با غذای نذری فقرا و مساکین را اطعام می کنند و با دعا و خیرات از خدا می خواهند برای آنها باران بفرستد . آداب ظاهری خاص خود را دارد ، آدابی همچون سه روز روزه بودن قبل از نماز و دعا ، نپوشیدن لباس فاخر ، پیاده رفتن به مراسم قبله دعا و … .
,
,
,
,
,
,
بنادر تجاری
,بندر شهید رجایی و بندر شهید باهنر به دلیل موقعیت مناسب جغرافیایی، به عنوان نقطه اتکای بندرعباس در جهت جابهجایی کالا و سرمایه در اشکال مختلف، نتایج اقتصادی به سزایی برای استان هرمزگان به همراه داشته و بندرعباس را به منطقه ویژه اقتصادی معادن، فلزات، کشتیسازی و صادرات و واردات کالا تبدیل کردهاست.
,آثار تاریخی
,- عمارت کلاه فرنگی، این ساختمان توسط هلندیها در سال ۱۱۱۰ هجری قمری ساخته شده و قلعهای با ۱۶ برج و ۳ دروازه بوده که به عنوان اداره گمرک استفاده میشدهاست.
- حمام گلهداری، این حمام از پنج گنبد بزرگ و کوچک ساخته شده و به حمام شاه عباس نیز معروف است.حمام و مسجدگله داری ازجمله قدیمی ترین بناهای بندر عباس و جز اثار تاریخی شهر محسوب میشوند که با فاصله کم از هم در محله اوزیها واقع شدهاند.. دیرینگی این ابنیه به دوره قاجاری میرسد. و در سال ۱۳۳۰ به همت حاج احمد گله داری مرمت شدهاست.(فهیمه عشوریون)
- معبد هندوها، که در بندرعباس به بُت گورُ معروف است در سال ۱۳۱۰ توسط هندوهای ساکن بندرعباس به سبک معماری هندی و توسط معماران هلندی بنا شده و در حال حاضر به عنوان موزه تاریخی استفاده میشود. این معبد در مرکز شهر و در خیابان امام خمینی واقع شدهاست.خوری به نام «گور سوزون» نیز در بندر عباس وجود دارد که گویا هندوهای ساکن شهر مردگان خود را در کنار آن میسوزاندن و احتمالاً بنا به سنت هندوها خاکستر آنها را به این خور میریختند. امروزه بخشی از فاضلاب شهر از این راه به خلیج فارس میریزد.
- مسجد ناصری (بندر عباس) که در سال ۱۳۰۴ هجری قمری ساخته شدهاست. این مسجد در سال ۱۳۸۶ بازسازی شدهاست.
- مسجد صحراباغی این مسجد در سال ۱۳۱۰ هجری قمری بنا شدهاست.
- مسجد گلهداری تاریخ ساخت آن مربوط به ۱۲۹۶ هجری قمری میباشد.
- مسجد جامع دلگشا در سال ۱۱۷۵ هجری قمری بنا شدهاست. در خیابان مسجد جامع بندرعباس واقع در بلوار طالقانی قرار دارد و یادگار سدههای ۱۲ و ۱۳ ه.ق بهشمار میآید. بخش قدیمی شبستان دارای ستونهای متعدد با سر ستونهای گچبری شبیه گلهداری و مسجد دژگان است. شبستان این مسجد دارای یک بخش افزوده نیز میباشد.
- مجموعه برکههای باران، این مجموعه شامل شش برکه یا آب انبار مربوط به دوران صفویهاست و در گذشته از منابع ذخیره آب شیرین در بندر عباس بوده و هر برکه دارای چهار دهانه اصلی برای برداشت آب میباشد.این برکهها در فضای مشجر وسیعی در محله استمبیک در خیابان ۲۲ بهمن در پشت موزه خلیج فارس قرار دارد.(فهیمه عشوریون(
- پل لاتیدان، در مسیر کاروان لار – بندرعباس در جهت گسترش امور بازرگانی احداث شد. این پل در ۵۰ کیلومتری غرب بندرعباس واقع شده و مربوط به دوره صفوی میباشد.
- محله باستانی سورو که در غرب بندرعباس قرار دارد و به دوران ساسانیان بر میگردد،
- خانه احمدی یکی از آثارهای تاریخی شهر بندرعباس به شمار میآید. این بنا مربوط به دوره قاجاریه است که توسط شخصی به نام حاج احمد گله داری بنا شدهاست . این اثر تاریخی تحت شماره ۸۵۰۹ درفهرست آثار ملی ایران ثبت شدهاست .
- بادگیر منبر گپ مربوط به اواخر دوره قاجار است و در بندرعباس، فلکه بلوکی، خیابان امام خمینی، روبروی پاساژ طلا واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۶۷۶۸ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
- حمام بزرگ بزرگترین حمام بندرعباس مربوط به دوره قاجار است و در خیابان امام موسی صدر، نرسیده به چهار راه سازمان واقع شده و این اثر در تاریخ ۷ مهر ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۶۴۹۶ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
- مجموعه آب انبارهای موزه مربوط به دوره صفوی ـ اوایل دوره قاجار است و در بندرعباس، پاسداران، جنب اداره کل ارشاد اسلامی واقع شده و این اثر در تاریخ ۷ خرداد ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۱۰۷۴ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
زیارتگاه
,-امامزاده سیدمظفر:سید مظفر بن موسی بن جعفر از سالیان دور مورد توجه عموم مردم خصوصا مردم استان هرمزگان بوده و هر ساله پذیرای زائران بی شمار مشتاق خود میباشد.امامزاده سیدمظفر نوه امامزاده عبدالله بن موسی بن جعفر الکاظم علیهم السلام است، در سال ۴۰۲ه. ق در این محل وفات یافته است.
,-امامزاده سیدکامل:نسبت این امامزاده به نوههای موسی بن جعفر می دهند که در محله ای به همین نام (سیدکامل) واقع شده است.
,-امامزاده شاه محمدتقی:بنای این امازاده در جوار مسجد جامع در نزدیکی بازار بزرگ بندرعباس می باشد.
,-زیارتگاه خضر:این زیارتگاه به دوران بعد از اسلام تعلق دارد. مکان آن در کنار جادهٔ بندرعباس – سورو قرار دارد و هم اکنون در محوطهٔ پارکِ هتل هما واقع شده است. تاریخ بناى آن مشخص نیست و مورد توجه مردم محلى است.
,مراکز تجاری
,مجتمع های تجاری سیتی سنتر، زیتون ، ستاره جنوب، نیلی ، ستاره شهر، سرو، رویال و پاسارگاد و ملکه آسمان هاو کارگزاری در کنار بازارهای سنتی مثل بازار اوزیها، بازار لاریها، بازار شهرداری (این بازار در دهه هفتاد تخریب وفضای آن به طرحهای عمرانی شهری جدید اختصاص یافت) و بازار روز فعال هستند. مراکز تجاری بازار بزرگ هرمزگان (Hormozgan Mega Mall) ، نور ، صدف، مروارید و …و مجموعه فرهنگی ورزشی پارمیس بزرگترین مجموعه فرهنگی ورزشی جنوب ایران نیز در حال ساخت می باشد.
,مراکز آموزشی و دانشگاهی
,دانشگاهها و مراکز آموزش عالی بندرعباس به شرح ذیل است: دانشگاه جامع علمی کاربردی استان هرمزگان،دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، دانشگاه هرمزگان، دانشگاه پیام نور (که علاوه بر بندرعباس در بستک، میناب و بندرلنگه ،حاجی اباد نیز شعبه دارد)، دانشگاه آزاد اسلامی (که در بندر لنگه، قشم، بستک، میناب، رودان و هرمز، حاجی آباد نیز شعبه دارد)، دانشگاه صنعتی امیرکبیر- واحد بندرعباس، دانشگاه مذاهب اسلامی شعبه بندرعباس (که از سال ۹۱ افتتاح شده و دارای ۲ رشته فقه و حقوق امامیه و فقه و حقوق شافعی است )،آموزشکدههای فنی شهید کرانی بندرعباس و آموزشکده فنی و حرفه ای سماء بندرعباس و فنی و حرفهای فاطمیه بندرعباس، مرکز تربیت معلم شهید باهنر، مرکز تربیت معلم فاطمهالزهرا، مرکز تربیت معلم حضرت زینب و مرکز آموزش ضمن خدمت شهید بهشتی بندرعباس از مراکز آموزشی بندرعباس هستند.
,بانک ژن زیست محیطی جنوب ایران نیز در بندر عباس واقع شدهاست.
,جاذبههای طبیعی گردشگری
,- کوه گنو، سیاهو، چشمه آبگرم گنو، چشمه آبگرم خورگو، چشمه آبگرم سرخاء، چشمه آبگرم کشکوئیه، چشمه آبگرم نیان، چشمه آبگرم چستانه، کوه ذرتو، تپه چاه لرد، قادهار، جنگل کوه شب، سیخوران، بنوزاکین، چشمه آبگرم باری، غار سرخاء، آبشار سرخاء، غار چلو، شهر فین، جنگلهای کوهشاه، منطقه بخوان، چشمه آبگرم تیربوئیه(نزدیک شهر فین)،بنگلایان.
- یکی از جاذبه های دیدنی بندرعباس صید مشتا می باشد. این نوع صید با استفاده از جزر و مد انجام میشود.در این روش چوبهایی در ساحل کار گذاشته شده و با استفاده از تور حصاری ایجاد میشود، که هنگام بالا آمدن آب تعدادی آبزی وارد آن شده و با پایین رفتن آب، آبزیان داخل آن به وسیله صاحبان مشتاها صید میشوند.
تولیدات
,تنباکو، خرما،نارنگی، انبه، مرکبات،ارده،مسقطی، تولیدات صنعتی، نفت(و فراوردههای آن)، گاز، مروارید، شیلات
,بندر عباس، یکی از بنادر جنوب ایران و مرکز استان هرمزگانه، که چون بزرگترین بندر ایرانه و خیلی هم قدمت داره، افراد زیادی برای سفر انتخابش می کنن، همچنین از نظر تجاری هم از شهرهای پراهمیت ایرانه. از نظر جغرافیایی، از شمال به شهرستان حاجی آباد، از شرق به شهرستانهای میناب و رودان، از غرب به شهرستانهای بندرخمیر و بندر لنگه و از جنوب به خلیج فارس و جزیره قشم محدود میشه. از نظر آب و هوایی، از نظر آب و هوایی، مثل اکثر شهرهای ساحلی جنوب ایران، آب و هوای گرم و مرطوب داره. به طور کلی در بندرعباس از نیمه ابان تا نیمه فروردین هوای مطبوعه، ماه های اردیبهشت و خرداد هوا خشک و ماه های تیر تا مهر هوا مرطوبه.
,انتهای پیام/رض
]
ارسال دیدگاه