مسکن مهر خوب است یا بد ؟
مسکن مهر طرحی بود در دولت نهم برای خانهدار کردن قشرها کم در آمد که طبق آن دولت با واگذاری زمین رایگان سعی داشت خانه سازی را تشویق کند. این طرح پس از افزایش شدید قیمت مسکن در ایران شروع شد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از هرمز ،ایران یکی از معدود کشورهایی است که سیاستهای بخش مسکن آن با تغییر دولتها دستخوش تحولاتی میشود که گاه با سیاستهای دولت پیشین متضاد است. چنین تضادی بهخصوص در دوره ۸ساله دولت احمدینژاد با شدت بیشتری احساس میشد. احمدینژاد طرح مسکن مهر را کلید زد که هنوز هم تعهدات سنگین آن اجرایی نشده و بر دوش دولت فعلی افتاده است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, هرمز ,مبنای اصلی مسکن مهر بر این امر مبتنی است که ارزش زمین، بخش قابل توجهی از هزینه تمام شده مسکن را به خود اختصاص میدهد. این سهم در کل کشور در دوره ۳۵ ساله برابر ۴۰ درصد و در دهه اخیر برابر ۴۵ درصد بوده است. همچنین در استان تهران این سهم به حدود ۶۰ درصد بالغ میشود؛ بنابراین با حذف یا کاهش ارزش زمین از هزینه تمام شده مسکن، میتوان تا حدود زیادی هزینه مسکن را کاهش داد؛ بنابراین طرح مسکن مهر بر اجاره بلند مدت زمین جهت احداث مسکن مبتنی است.
,تاریخچه مسکن مهر :
,بند «د» ذیل تبصره ۶ بودجه سال ۱۳۸۶ کل کشور بر تأمین مسکن مناسب برای آحاد ملت به خصوص اقشار کم درآمد تأکید جدی داشته و جهت نیل به اهداف تعیین شده راهکارهای متعددی منجمله اجاره بلند مدت زمین در چاچوب حق بهرهبرداری از زمینهای دولتی به منظور کاهش قیمت واحدهای مسکونی و حذف قیمت زمین از قیمت تمام شده واحد مسکونی را پیشنهاد نمود.
,دستورالعمل اجرایی آییننامه اجرای بند د تبصره ۶ قانون بودجه سال ۸۶ توسط وزارت مسکن و شهرسازی در جهت اجرایی شدن اهداف طرح مذکور تهیه و در تاریخ ۱۳/۴/۸۶ توسط وزیر محترم مسکن و شهرسازی ابلاغ گردید که طی تبصره ۴ ذیل بند «ب» آن کلیه وظایف وزارت مذکور در خصوص اجرای طرح مسکن مهر در شهرهای زیر ۱۲۰۰۰ نفر اعم از تهیه زمین، دریافت لیست متقاضیان پالایش شده از وزارت تعاون و معرفی متقاضیان به بانکهای عامل جهت اخذ تسهیلات و نظارت بر تهیه طرحهای آماده سازی تفکیکی و عملیات آمادهسازی و عملیات ساخت واحدها به بنیاد مسکن انقلاب اسلامی واگذار گردید.
,مسکن مهر طرحی بود در دولت محمود احمدی نژاد رییس جمهور وقت ایران، برای خانهدار کردن قشرها کم در آمد که طبق آن دولت با واگذاری زمین رایگان سعی داشت خانه سازی را تشویق کند. این طرح پس از افزایش شدید قیمت مسکن در ایران شروع شد. دولت برای تأمین مالی این طرح از بانک مرکزی قرض کرد، که منجر به چاپ پول بی پشتوانه و افزایش تورم شد به طوری که نصف کل پولهای چاپ شده در تاریخ ایران صرف ساختن مسکن مهر شد.خانههای ساخته شده در این طرح عموماً در حاشیهٔ شهرها بودند و فکری برای امکانات گوناگون نظیر آب و برق آنها نشده بود.
,دولت محترم در جهت پیشبرد اهداف یادشده در زمینه تولید و عرضه مسکن، قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن را تهیه و به عنوان لایحه یک فوریتی در تاریخ ۱/۳/۸۶ جهت تصویب به مجلس شورای اسلامی تقدیم کرد و متعاقباً مجلس شورای اسلامی نیز در تاریخ ۲۵/۲/۸۷ قانون مذکور را با تأیید شورای محترم نگهبان مصوب نمود.
,در تاریخ ۱۸/۹/۸۷ طی مصوبه هیأت محترم دولت و با امضای معاون اول محترم رئیس جمهور در شهرهای زیر ۲۵۰۰۰ نفر جمعیت اقدامات مربوط به مسکن مهر به قائم مقامی وزارت مسکن و شهرسازی به عهده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی قرار داده شد.
,شیوه نامه اجرایی طرح مذکور در شهرهای زیر ۲۵۰۰۰ نفر جمعیت با مبنای واگذاری مسئولیت کلیه امور مسکن مهر به بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در تاریخ ۷/۲/۸۸ از سوی وزیر محترم مسکن ابلاغ گردید که به همراه فرمها و دستورالعملهای اجرایی پیوست آن مهمترین منبع و مرجع طرح مذکور در شهرهای زیر۲۵۰۰۰ نفر جمعیت میباشد.
,- پیش بینی راهکارهای مختلف برای تأمین اراضی اجاره بلند مدت به روشهای ذیل:
- استفاده از زمینهای دولتی در اختیار وزارت مسکن و شهرسازی
- استفاده از زمینهای ملی در اختیار سازمانهای دولتی غیر از وزارت مسکن و شهرسازی مانند منابع طبیعی و …
- زمینهای توافقی به صورت توافق با مالکین حقیقی و حقوقی
- اراضی در اختیار بنیاد مسکن به عنوان نهاد عمومی غیردولتی
, ,
مبنای شکلگیری طرح مسکن مهر:
,مبنای اصلی مسکن مهر بر این امر مبتنی است که ارزش زمین ، بخش قابل توجهی از هزینه تمام شده مسکن را به خود اختصاص میدهد . این سهم در کل کشور در دوره ۳۵ ساله برابر ۴۰ درصد و در دهه اخیر برابر ۴۵ درصد بوده است. همچنین در استان تهران این سهم به حدود ۶۰ درصد بالغ میشود. بنابراین با حذف یا کاهش ارزش زمین از هزینه تمام شده مسکن، میتوان تا حدود زیادی هزینه مسکن را کاهش داد. بنابراین طرح مسکن مهر بر اجاره بلند مدت زمین جهت احداث مسکن مبتنی است.
,در واقع دولت در راستای پاسخگویی به نیاز مردم به تامین مسکن، طرح مسکن مهر را مطرح کرد و متعهد شد با اجرای این طرح سالانه یک و نیم میلیون واحد مسکونی در سطح کشور بسازد ، کارشناسان معتقدند رسیدن به اهداف تعیین شده در این طرح با ساخت سنتی محقق نمی شود و به همین منظور باید اقدامات موثری در امر صنعتی سازی مسکن مهر صورت گیرد. طبق آمار در کشور همسایه ما ترکیه در حدود ۴۰ درصد از ساخت و سازها با روش صنعتی و در ایران کمتر از ۳ درصد انجام می شود . این در حالی است که روش ساخت صنعتی حدود ۵۰ سال پیش وارد ایران شد و مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن کشور نیز در سال ۱۳۵۳ با هدف توسعه صنعتی ساختمان بنا نهاده شد که با اجرای برنامه پنجم توسعه ساخت و ساز صنعتی از ۳ درصد به ۲۰ درصد افزایش می یابد.
,پرداخت یارانههای مسکن مهر، مصوب وزارت محترم راه و شهرسازی با سرفصل های:
,- کاهش هزینه صدور پروانه ساختمانی و محدود نمودن آن به حداکثر ۱۰۰.۰۰۰ ریال در هر مترمربع
- تخفیف ۵۰% هزینه صدور پروانه ساختمانی و ۵۰% باقیمانده بصورت اقساط ۳۶ ماهه
- کاهش هزینههای مهندسی و محدود نمودن آن به حداکثر ۳۰.۰۰۰ ریال در هر مترمربع
- کمک هزینه تهیه طرح آماده سازی به مبلغ ۱۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال برای هر هکتار زمین اجاره ۹۹ ساله
- اجرای شبکه خدمات شهری در محدوده اراضی بزرگ و تامین هزینه های مربوط توسط دولت
- صدور پایان کار عملیات ساختمانی از سوی شهرداریها در مرحله سفت کاری قابل سکونت
منابع تامین مالی واحدهای مسکن مهر با مسکن اجتماعی تفاوتهایی دارد چراکه در مسکن مهر بهجز وام، مابقی هزینهها را متقاضیان میدهند اما در مسکن اجتماعی اینطور نیست، بلکه واحدها متناسب با وسع درآمد خانوار قیمتگذاری میشود و حداکثر با ۴۰درصد از سهم درآمد آنها امکان سکونت پیدا کنند. متقاضیان طی اقساط بلندمدت ۲۰ تا ۳۰ ساله قیمت واحد مسکن اجتماعی را پرداخت میکنند و در پایان هم مالک مسکن یاد شده میشوند.
مشکلات طرحهای مسکن :
اگرچه طرح دولت روحانی برای خانهدار کردن اقشار متوسط و ضعیف روی کاغذ ایده خوبی است و مقامات قول اجرایی شدن آن را از سال ۹۴ دادهاند لیکن با این حال تجارب سالهای قبل نشان میدهد که محقق شدن تعهدات دولت برای تامین مسکن چنین اقشاری بسیار طولانی شده یا اساسا پس از سالهای طولانی بهصورت نیمهکاره رها شده است.
کمبود یا حتی نبود اعتماد نزد بخشهایی از شهروندان برای عملیاتی شدن چنین طرحهایی از جمله مشکلات بسیار جدی مربوط به این طرح به شمار میآید که دولت روحانی برای رفع چنین مشکلی کاری بسیار سخت پیشرو دارد. عمل به وعدهها مطابق زمانبندی اعلام شده تنها راهی است که میتواند اعتماد از دست رفته شهروندان به شعارهای دولت درباره خانهدار کردن اقشار متوسط و پایین را احیا کند.
,
,
,
مسکن اجتماعی همان مسکن مهر است؟
برخی میگویند که مسکن اجتماعی شباهتهای زیادی با مسکن مهر دارد و در واقع دولت روحانی همان طرح مسکن مهر را در قالبی جدید ارائه داده است اما با این حال بررسی جزییات این طرح که از زبان مسئولان دولتی بیان شده نشان میدهد که تفاوتهای مهمی بین این دو طرح وجود دارد. بنا بر گفتههای وزیر راه و شهرسازی این طرح تلفیقی خواهد بود از مسکن استیجاری و اصلاح بافتهای فرسوده که در برنامه چهارم تدوین شده بود ولی در دولتهای نهم و دهم معلق شد. منابع تامین مالی واحدهای مسکن مهر با مسکن اجتماعی تفاوتهایی دارد چراکه در مسکن مهر بهجز وام، مابقی هزینهها را متقاضیان میدهند اما در مسکن اجتماعی اینطور نیست، بلکه واحدها متناسب با وسع درآمد خانوار قیمتگذاری میشود و حداکثر با ۴۰درصد از سهم درآمد آنها امکان سکونت پیدا کنند.
یعنی متقاضیان طی اقساط بلندمدت ۲۰ تا ۳۰ ساله قیمت واحد مسکن اجتماعی را پرداخت میکنند و در پایان هم مالک مسکن یاد شده میشوند. هدف دولت این است مسکن اجتماعی عمدتا در مناطق و بافتهای فرسوده اجرایی شود و از این لحاظ تخصیص زمینهای بیابانی و دورافتاده که یکی از ضعفهای اصلی مسکن مهر بود، دیگر وجود نخواهد داشت.
,
,
بهطور کلی چه ایرادهایی میشود به این طرح وارد کرد؟
باید به این نکته توجه کنیم که در حال حاضر نیاز به مسکن بالاست ، عرضه آن هم کم است . قیمتها بنا به دلایل مختلف بالاست . پس دولت در این شرایط باید مشارکت و تصدی گری کند. اگر شرایط غیر از این بود شاید با تصدیگری دولتی مخالفت میکردیم اما به هر حال تصدیگری بخش حاکمیتی، کوچک بودن متراژ، گسترش اجارهنشینی و ابهام در محاسبه منابع از مشکلات این واحدها به شمار میرود که باید به حداقل کاهش پیدا کند. به نظر میرسد در این طرح مدل کشور مالزی مدنظر است که از آن بهعنوان مدل موفق مشارکتی یاد میشود و ما باید از آن استفاده کنیم؛ بهطوری که زمین را در اختیار افراد قرار دهیم چون ۵۰درصد قیمت مسکن، زمینش است و با ارائه تسهیلات به افراد بهطوری که ۲۵درصد در اختیار خود افراد است و ۲۵درصد در اختیار دولت که به هر صورت که میخواهد میتوانند وارد شوند و ۵۰درصد باقیمانده به قیمت تمام شده قابل فروش است.
,
وضعیت مسکن در دولت احمدینژاد :
,از موضوعات چالشبرانگیز در دولتهای نهم و دهم بوده است. در حالیکه این دولتمردان معتقدند که توانستهاند با کمک پروژه مسکل مهر، قیمت مسکن در کشور را مهار کنند، بر اساس مرکز آمار ایران، در خلال سالهای ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۱ متوسط قیمت هر مترمربع زیربنای مسکونی در تهران ۴۵۹ درصد افزایش یافته است. در حالیکه بر اساس نظر کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، میزان عرضه مسکن به مراتب بیشتر از تقاضا بوده ، با این حال قیمت مسکن در ایران در حدود ۵ برابر شده است که نشان از حضور پررنگ دلالان مسکن در دولتهای نهم و دهم در مقوله مسکن از جمله مسکن مهر بوده است. در این مدت هیئت وزیران سعی کرد با اعطای وامهای بلند مدت و افزایش سقف وام مسکن به ۳۰ میلیون تومان ، به ادعای خود مبنی بر خانهدار شدن اقشار کم درآمد جامه عمل پوشاند که به دلیل تورم فزاینده قیمتها در این دولتها که موجب بالارفتن قیمت موارد اولیه ساخت مسکن و در نتیجه افزایش قیمت نهایی مسکن شد، این اقدام با موفقیت همراه نباشد.
,مهندس محمد سعیدی کیا، وزیر مسکن و شهرسازی سیاست اصلی دولت نهم برای پاسخگویی به مخاطبان اصلی را طرح مسکن مهر اعلام کرد . به موجب این طرح سالانه تعداد یک میلیون و ۵۰۰ هزار واحد مسکونی ، زمین در سطح کشور واگذار میشود. بر اساس اظهارات علی نیکزاد که در ابتدای خرداد ۱۳۹۲ بیان کرده بود ، از ابتدای دولت نهم بالغ بر ۴٬۴۰۰٬۰۰۰ واحد مسکن مهر در شهرها و روستاها شروع به ساخت شدهاند که نیمی از این تعداد در روستاها بودهاند که تعداد ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ از این تعداد تا خرداد ۱۳۹۲ تحویل شده و مابقی مسکنهای روستایی میبایست تا پایان دولت دهم تحویل داده شوند. در حوزه مسکن مهر شهری حدود ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ واحد تا زمان درج گزارش تکمیل شده و مابقی همچنان در دست ساخت هستند که تکمیل و تحویل آنها به دولت یازدهم کشیده میشود.
,گرچه این طرح با مشکلات عمدهای همچون توقف پرداخت وام توسط بانکهای دولتی برای بیش از ۱۸ ماه مواجه شد.
,برخی کارشناسان معتقد بودند که ساخت و ساز مسکن مشکل تر از آن است که از تعداد شرکت تعاونی و مردم عادی براید. دولت در سال ۸۹ طرح مسکن زوجهای جوان را ارائه کرد.
,اما نکاتی که در این میان در نظر گرفته نشده است آن است که ارزش زمین در شهرهای مختلف دارای اختلافاتی فاحش است. به عبارت دیگر ارزش زمین در کلان شهرها رقم بسیار بالایی است و به همین دلیل مسکن مهر در کلان شهرها (در حقیقت شهرهای جدید مجاور کلان شهرها) جوابگو خواهد بود و البته این امر خود موجب افزایش تمایل به مهاجرت به این شهرها خواهد شد.
,این پروژه البته مشکلات جدی دیگری نیز در عرصه اقتصاد ملی، مدیریت شهری، برنامه ریزی توسعه شهری و … ایجاد نموده است که در مقالات متعددی مورد بحث واقع شده است. اما متأسفانه دولت و به ویژه وزیر مسکن و شهرسازی دولت دهم ، بارها در جلسات غیررسمی اعلام نموده است که معتقد است «با اجرای پروژه مسکن مهر میتوان اشتباه بودن تئوریهای اقتصادی را اثبات نمود.».
,حسن روحانی، رئیسجمهوری در آغازین ماههای مسئولیتش اعلام کرد که تعهدات مسکن مهر را تا آخر ادامه خواهد داد لیکن بدانید این طرح فاقد مبنای کارشناسی بوده و بخش مهمی از تورم سالهای گذشته بهخاطر پول پاشیهای انجام گرفته در این بخش بوده است. روحانی از جمله آذرماه امسال در جمع مدیران بانکها و کارکنان بانک مرکزی با انتقاد از انتشار پول برای احداث مسکن مهر در سالهای گذشته گفت: واقعاً چاپ پول بدون پشتوانه از نظر شرعی و قانونی مسألهدار است. با کدام مجوز این اتفاق رخ داد که بلافاصله در جیب مردم تأثیر گذاشت و اموال و قدرت و ارزش پول را پایین آورد. یک تصمیمگیری برای مسکن مهر بلایی بر سر کشور آورد و بانک مرکزی را زیرسوال برد.
,وی با ابراز تأسف از اینکه ۴۴درصد کل پولی که در تاریخ کشور ایجاد شد در این تصمیمگیری، چاپ و در اختیار بانک مسکن قرار گرفت، اظهار کرد: آیا کسی آمد تا حساب کند برای مردم که این افزایش پایه پول برای مسکن مهر از پول متعلق به همه آنها بوده است؟
,دولت یازدهم با وجود آگاهی، ناچار بود راه به وجود آمده در مسکن مهر را طی کند زیرا دولت نمیخواهد مردم را نسبت به نهاد دولت بیاعتماد کند، البته کسانی مانند عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی هم از طرح مسکن مهر بهعلت کیفیت پایین آن و ایجاد کلونیهای طبقه ضعیف و فقیر کنار هم انتقاد کرد و گفت در هیج کجای دنیا این چنین سرمایهها را هدر نمیدهند.
,علی طیبنیا، وزیر اقتصاد هم شهریورماه سال ۹۲ بود که در یک برنامه تلویزیونی گفت: ساخت مسکن ارزان قیمت برای عامه مردم مقدس است و همه ما وظیفه داریم در این مسیر حرکت کنیم اما متاسفانه برای تولید مسکن ارزان قیمت به رشد نقدینگی و منابع بانک مرکزی متوسل شدیم. اگر بگوییم چیزی حدود نیمی از کل پایه پولی و نقدینگی کشور به مسکن مهر مربوط میشود شاید تعجبآور باشد که برای تحقق یک هدف مقدس ما به یک ابزار نامناسب متوسل شدیم.
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه