مقاله ی دانشجویی
راهکارهای روانی برای پیشگیری از مصرف قلیان
سعید کریم زاده و میلاد رستمی، دو تن از دانشجویان تبریزی طی مقاله ای راهکارهای روانی پیشگیری از مصرف قلیان را ارائه کردند. این مقاله در مرکز ISI منتشر شده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از زیتون ، سعید کریم زاده و میلاد رستمی، دو تن از دانشجویان تبریزی طی مقاله ای راهکارهای روانی پیشگیری از مصرف قلیان را ارائه کردند. این مقاله در مرکز ISI منتشر شده است. متن مقاله به شرح ذیل می باشد:
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, زیتون,,
چکیده
,هدف از مطالعه ارائه راهکاری روانی برای جلو گیری از مصرف قلیان می باشد. علاوه بر آن علاقه مند کردن مصرف کننده برای شناخت بیماری هایی که از طریق استعمال قلیان فرد معتاد را مبتلا میکنند و نیز برسی الگوی مصرف قلیان در بین نوجوانان و باور های غلط که اکثر مصرف کنندگان با مد نظر قرار دادن آن ها به سمت استعمال قلیان میروند مورد برسی قرار داده شده است.
,مصرف قلیان اکثرا بصورت دسته جمعی در بسیاری از موارد در کافه ها و رستوران ها صورت میگیرد که شناختی از شخص قبلی استفاده کننده از قلیان مذبور برای مصرف کننده در دست نیست. و بسیار مشاهده می شود مصرف قلیان توسط دختران و پسران نوجوان (15_25ساله) که نسبت آنها به سالهای قبل بدلیل عدم اطلاع رسانی درست و مبارزه نا صحیح با قلیان هر روزه به نسبت روز قبل افزایش میابد.بطوری که قلیان تا چند دهه قبل توسط افراد سال خورده در روستا های کشورهای در حال توسعه نظیر هندوستان ، پاکستان و.... مورد مصرف قرار میگرفت.ولی اکنون به میان جوامع شهری ، نوجوانان وجوانان بسیاری از کشور های جهان کشیده شده است.معمولا قلیان نخست به همراه خانواده ، دوستان بصورت تفننی مصرف میشود ولی به دلایل افزوده شدن مواد اعتیاد آور به توتون قلیان توسط شرکت های سازنده کم کم فرد را به قلیان معتاد میکند و مهمتر از اعتیاد به قلیان میکروب ها وقارچ هایی هست که در لوله قلیان رشد میکنند.چون لوله قلیان مرطوب و گرم هست و اکثر خیلی کم مورد شست شو و میکروب زدایی قرار میگیرد مکان خوبی برای رشد و انتقال این نوع بیماریهاست. که فرد را در طول زمان به بیماری های بد خیم و خوشخیم مبطلا میکند.و عوامل مرتبط با توتون های میوه ای وطعم دار که در پشت نقاب طعم خوش اعتیاد را پنهان کرده اند.
,واژگان کلیدی : قلیان ، سرطان ، تصورات نادرست ، توتون ، تنباکو
,,
مقدمه
,مصرف دخانیات عامل مهم و قابل پیش گیری بیماری ، ناتوانی و مرگ زود رس در جهان است و طبق گزارشات سازمان بهداشت جهانی دخانیات نیمی از مردمی که مصرف کننده کنونی آن هستند را عاقبت به کام مرگ خواهند کشاند.( World health organization-the global youth tobacco survey.2003)
,با وجود ابعاد فعلی این معضل بهداشتی ، همه گیری مصرف دخانیات و روند مرگ میر در اثر این همه گیری مشخصا در سال های آینده چندین برابر خواهد شد. تا جایی که دخانیات مسبب یک سوم مرگ میر در بالغین تا سال 2020 خواهد شد . بطوری که در سال 1990 دخانیات موجب مرگ یک ششم از مرگ میر های میان بالغین بوده است. یعنی در عرض 30 سال میزان قربانیان دخانیات 2 برابر خواهد شد. (Murray CJ, Lopez AD.1997)
,علی رغم این برآورد که 70 درصد از مرگ میر ناشی از مصرف دخانیات طی ربع قرن بر کشور های در حال توسعه تحمیل میشود (Murray CJ, Lopez AD.1997) اکثر تحقیقات و مداخله ها ، جوامع توسعه یافته را مخاطب خود ساخته اند و تمرکز وگرایش بر فراورده هایی است که در آن کشور ها شیوع دارد و دیگر روش های رایج مصرف دخانیات در کشور های در حال توسعه از نظر دور مانده است. (مجله تحقیقات وزارت بهداشت انگلیس 2012)
,,
مصرف قلیان یک روش قدیمی استعمال دخانیات بشمار میرود که مبدع ان به گواهی تاریخ کوبا است در سال ۱۴۹۲ میلادی وقتیکه کاشف بزرگ ، کریستف کلمب، پس از ماهها تلاش و کوشش، در کنار جزیره ای که امروز به کوبا مشهور است لنگر انداخت، با جهانی روبرو شد که تازگی های فراوانی برای او داشت. او و همراهانش در این جزیره ناشناس دیدنیهای جدیدی مشاهده کردند. آنها «دیدند بومیها لوله ای از برگ خشک گیاهی که به هم پیچیده اند در دست دارند، شبیه به لوله آتش بازی که اطفال در عید بازی می کنند. یک سر آنرا آتش زده، و سر دیگر را می مکند، و دود آنرا با هوا استنشاق می کنند. این استنشاق دود، یک نوع مستی و رخوت ایجاد می کرد، و انسان خستگی را حس نمی نمود. این لوله ها را بومیان تاباکوس می نامیدند».به این ترتیب دریانوردان اسپانی اولین بار توتون را شناخته و به تقلید از بومیان بکشیدن آن پرداختند. کریستف کلمب هرگز فکر نمی کرد، این لوله های شبیه به اسباب بازی کودکان، روزی هم نشین و همدم گروه بسیار زیادی از مردم جهان خواهد گردید.
,کریستف کلمب نمی توانست ، در مغز خود مجسم سازد، که قرنها بعد، این هدیه دنیای جدید، پول و سلامت مردم متمدن را بصورت دود به آسمان خواهد فرستاد. و باز او فکر نمی کرد که، قرنها پس از او نهضتی عظیم برای جلوگیری از استعمال این هیولای سیاه برپا خواهد گردید. و این لوله شبه به اسباب بازی کودکان «میخ تابوت»لقب خواهد گرفت
,احتمالاً تنباکو بعنوان دارو نیز مورد مصرف داشته است. بومیان آمریکا، زهری نیز از تنباکو می گرفتند که نوک نیزه های خود را با آن زهر آلود می ساختند این ارمغان دنیای جدید در قرن ۱۶ به اسپانیا برده شد و پس از آن در سایر کشورهای اروپا پراکنده گردید
,تاورنیه مینوسد : ایرانیان تنباکو را با دستگاهی کاملا اختصاصی میکشند بطوری که در کوزه گلی دهان گشادی به قطر سه انگشت، تنه قلیانی از چوب یا نقره که سوراخی در وسط دارد قرار می دهند، و بر سر آن مقدار تنباکوی نم دار با کمی آتش می گذارند، و در زیر قلیان سوراخ ممتدی است که، در حالی که نفس را بالا می کشند، دود تنباکو با شدت از امتداد سوراخ پایین آمده و داخل آب که به رنگهای مختلف میآمیزد داخل می شود. این کوزه مرتباً تا نصفه آب دارد. دود که در آب است به سطح می آید و هنگامیکه نفس را بالا می کشند، از نی قلیان دود به دهان وارد می شود. به واسطه آبی که به قلیان می ریزند دود تنباکو تصفیه می شود و کمتر ضرر می رساند. والا با این همه قلیان که می کشند، مقاومت برای آنها غیر ممکن است.( قرن ۱۶ به بعد، تصور نادرست طریقه سالم و ایمن مصرف تنباکوبه صورت استفاده ازقلیان مطرح گردید زمانی که حکیمی بنام ابوالفتح پیشنهادکردکه دودباید اول از یک محفظۀ آبی بگذرد تا به شکل بی ضرردرآید ) ایرانیان زن و مرد، به طوری از جوانی عادت به کشیدن تنباکو کرده اند، که کاسبی که باید روزی پنج شاهی خرج کند، سه شاهی آن را به مصرف تنباکو می رسانند. و می گویند اگر تنباکو نمی داشتیم چطور ممکن بود کیف و دماغ داشته باشیم.
,در حالی که که در سال های نه چندان دور ، مصرف قلیان در بین بزرگسالان ، به ویژه مردان مسن در بعضی جوامع آسیایی و آفریقایی خصوصا خاورمیانه و کشور های عربی رواج داشته است امروزه به نظر میرسد این پدیده بطور شگفت انگیز احیا شده و بین جوانان محبوبیت یافته است و به طرز چشمگیر و قابل توجهی ، مصرف قلیان در دختران و زنان نیز دیده میشود.( Kandela P-Hadidi KA 2004)
,در یک نگاه از قهوه خانه های سنتی کشور های عربی ، ایران و بطور کلی منطقه مدیترانه شرقی تا کشور های اوپایی وآمریکایی ، گرایش به کشیدن قلیان فزونی یافته است و در سال های اخیر این روش استعمال دخانیات تبدیل به یک پدیده جهانی شده است (Murray CJ, Lopez AD-the global youth tobacco survey.1997 ) بر اثاث مطالعات و شواهد بدست آمده در چند کشور عربی منطقه که نشان از افزایش بالای مصرف قلیان است. بطوری که تخمین زده میشود تا یک چهارم مردم در منطقه مدیترانه شرقی از قلیان استفاده میکنند(Chaaya-Hadidi.KA 2003-2004)
,به گذارش شبکه سه سیمای جمهوری اسلامی ایران برخی از کارگردانان فیلم ها از سازندگان توتون و ... وجهی دریافت میکنند که دخانیات را در فیلم خود به صحنه بکشند. این خود یک عامل روانی است که بچه هارا از سنین کودکی به دخانیاتی نظیر سیگار و قلیان علاقه مند میکند.
,توتون های مورد استفاده در قلیان اکثرا بصورت میوه ای , عسل ، شهد ، بعضی گیاهان با غلظت زیاد (نعنا ، خانسار ،...) و شراب طعم داده شده اند.
,,
روش تحقیق
,این مطالعه با جمع بندی اطلاعات ارائه شده در کتب پزشکی ، کنفرانس های علمی پزشکی ، مجلات بین اللملی و داخلی ، تحقیقات سازمان جهانی بهداشت ، مصاحبه با چندین پزشک ، مصاحبه با 20 کافه دار استان آذربایجان شرقی ، مصاحبه با معتادین و تجربه شخصی قلیان به مدت یک سال جمع آوری شده است ودر تمام جمع بندی ها تلاش شده است تا قلیان را به طور کامل شناخته و برای مقابله با این آلت دخانی راه کاری مناسب و قابل اجرا ارائه شود
,برای انجام تحقیقات بر روی قلیان ، چندین قلیان از صفر تا صد در دانشکده فنی مهندسی تبریز ساخته شد تا میزان منواکسید کربن ، نکوتئین ، حرارت و رطوبط دود حاصل از قلیان در دو طرف قبل از رسیدن به آب و هنگام خروج مطالعه و اندازه گیری شود.
,,
یافته ها
,نامهای محلی قلیان bhan ، hokah ,narghil و shishaمی باشد . قلیان با طراحی های مختلف ساخته می شود و دودآن قبل از استنشاق ازآب رد می شودو تنباکو در کاسه کوچکی گذاشته می شود که در انتها دارای حفراتی می باشد و ازطریق این حفرات لوله هایی به آن متصل است و اجازه می دهد که دود از انتهای محفظه آبی عبور کند.قلیان بطور شایع در میان خانواده ها ، کودکان و زنان درمناطقی که شکل رایج مصرف تنباکو در زنان میزان بسیار پائینی دارد, مصرف می شود علاوه بر این با عرضه تنباکو طعم دارد معطر ، مصرف قلیان بطور چشمگیری در میان جوانان ونوجوانان پسرودختران رو به افزایش است. طی سالهای گذشته، مصرف قلیان بطور قابل توجهی در کشورمان افزایش یافته است و بر اساس مطالعات صورتگرفته، قلیان فرآوردهای است که نیمی از مردان ایرانی و 37درصد زنان، آن را تجربه کردهاند. در مطالعاتی که از سوی مرکز تحقیقات پیشگیری و کنترل دخانیات انجام شده، 23 درصد سیگاریها حداقل یکبار در هفته قلیان مصرف میکنند. این رقم در غیرسیگاریها 25 درصد است و این بدین معناست که غیرسیگاریها حتی بیشتر از سیگاریها در حال مصرف قلیان هستند و به سمت اعتیاد به آن پیش میروند.
,یک سری باورهای نادرست و واقعیت درباره کشیدن قلیان وجود دارد که عبارت اند از:
,1)بــاور غلط اول :از آنجا که تنباکوی قلیان از طریق آب فیلتر میشود، کلیه مواد مضر آن تصفیه میشود.
,واقعیت اول : کشیدن تنباکو از طریق آب، مواد سرطانزای آن را تصفیه نمیکند. این دود میتواند به اندازه دود سیگار اثر مخرب بر روی ریه و قلب داشته باشد.
,2)بــاور غلط دوم :استنشاق دود قلیان ریه ها را نمیسوزاند، به همین دلیل مضر نیست.
,واقعیت دوم : دود قلیان وقتی استنشاق میشود، ریهها را نمیسوزاند، زیرا از طریق آبی که در پایین آن قرار دارد خنک میشود. با اینکه دود خنک میشود، اما هنوز هم حاوی مواد سرطانزایی است که برای بدن مضر است.
,3) بــاور غلط سوم :کشیدن قلیان سالمتر از کشیدن سیگار است.
,واقعیت سوم : دود قلیان به همان اندازه دود سیگار مضر است. قلیان به طریقی متفاوت دود تولید میکند: دود سیگار از سوختن تنباکو ایجاد میشود، در حالی که دود قلیان از طریق گرم شدن تنباکویی که در کاسهی بالای آن قرار دارد از طریق زغال تولید میشود. محصول نهایی آن یعنی دود یکسان است که حاوی مواد سرطانزا است.
,4)بــاور غلط چهارم :کشیدن قلیان به اندازه کشیدن سیگار اعتیادآور نیست، زیرا نیکوتین در خود ندارد.
,واقعیت چهارم : تنباکوی قلیان هم مثل تنباکوهای معمولی حاوی نیکوتین است. در واقع، در یک جلسه 60 دقیقهای قلیان، فرد در معرض حجم دودی 100 تا 200 مرتبه بیشتر از یک سیگار قرار میگیرد.
,5) بــاور غلط پنجم :تنباکوی گیاهی قلیان سالمتر از تنباکوی معمولی است.
,واقعیت پنجم : این هم مثل کشیدن سیگار گیاهی یا "طبیعی"، فرد را در معرض مواد سرطانزا قرار میدهد.
,سازمان بهداشت جهانی بعد از اعلام همهگیری در حال رشد مصرف سیگار که در دهه گذشته بارها و بارها تکرار کرده بود، در چند سال گذشته اذعان کرده است که با همهگیری دیگری از دخانیات به نام "قلیان" روبهرو هستیم.
,کشیدن یک یا دو بار قلیان در روز، فرد استفاده کننده را دچار اعتیاد می کند، امروزه ترکیبات مخصوص تنباکو که فروخته می شوند اغلب با میوه ، عسل ، شهد و بعضی گیاهان با غلظت زیادی طعم دار شده اند که جذابیت کاذب درمصرف کننده ایجاد می کند.و مهمتر از آن امروزه به برخی از توتون ها نوعی مواد اعتیاد آورنده افزوده شده است که حتی در صورت تفننی هم شکارچی ماهری برای به دام انداختن فرد ومعتاد کردن اوست.
,افراد سیگاری که به طور متداول ۸ تا ۱۲ نخ سیگار در روز مصرف می کنند، به طور متوسط با ۴۰ تا ۷۵ پُک که به مدت ۵ تا ۷ دقیقه به طول می انجامد، حدود ۵ تا ۶ لیتر دود استنشاق می کنند و این در حالی است که مصرف کننده ی قلیان در هر وعده مصرف که به طور متداول ۲۰ تا ۸۰ دقیقه طول می کشد، حدود ۵۰ تا ۲۰۰ پُک می زند که هر پک به طور متوسط حاوی ۱۵/۰ تا یک لیتر دود است. میزان و عمق دَم در حرکت دادن آب قلیان بسیار مهم است و قلیان با وجود اینکه کمتر مصرف می شود، اما حجم دودی که از طریق آن وارد بدن می شود، ۱۰ تا ۲۰ برابر دود ناشی از مصرف سیگار است. دود استنشاق شده از قلیان، نه تنها همه ی مواد سرطان زای دود سیگار را دارا است، بلکه مونوکسیدکربن بیشتری هم دارد.
,قلیان های میوه ای که از پوست میوه تخمیر شده با مواد افزودنی تهیه میشوند، علاوه بر داشتن این 400 نوع سم به دلیل وجود مواد افزودنی موجب آلرژی، آسم و حساسیت نیز میشوند. هیچ فرقی بین قلیانهای با تنباکوی سنتی و میوهای وجود ندارد، اما قلیان با تنباکوی میوهای به دلیل وجود مواد افزودنی ضرر بیشتری نیز دارند.نیکوتین مادهای اعتیادآور است که در تنباکو وجود دارد، این مطلب که چون دود قلیان از روی آب گرفته میشود، ضرر ندارد، باور غلطی است که در اذهان وجود دارد و آب قلیان فقط نیکوتین آن را گرفته و کم میکند. این در حالی است که کم شدن نیکوتین باعث میشود فرد قلیانی برای تأمین نیاز خود قلیان بیشتری مصرف کرده و در نتیجه خطرات بیشتر و مضرات زیادتری برای او ایجاد میشود . تحقیقات ثابت کرده است افراد سیگاری تا زمانی که میزان نیکوتین دریافتی در آنها به آستانه ی مورد نیاز برای رفع حالت وابستگی برسد، به کشیدن سیگار ادامه می دهند. پس با فرض جذب بخشی از نیکوتین موجود در دود قلیان در اثر عبور آن از آب، مصرف کنندگان قلیان برای رسیدن به آستانه ی ارضای وابستگی، با استنشاق مقادیر بسیار زیادتر دود، در معرض مقادیر بیشتری مواد شیمیایی سرطانزا و گازهای خطرناک مثل منواکسیدکربن قرار می گیرند. کشیدن قلیان حجم تنفسی بدن را کاهش داده و مواد سمی ناشی از نوع توتون و تنباکوی قلیان، سلامت افراد را با خطر روبرو می کند این ترکیب به علت حرارت زیاد، موادی را وارد بدن می کند که عوارض ناگواری برای انسان به دنبال دارد. سرطان ریه، سرطان لب و دهان و حنجره، سرطان مری و معده، لوزالمعده، کبد و سرطان روده بزرگ از عوارض بدخیم و زخمهای گوارشی , ریفلاکس معده(برگشت اسید معده به مری) ازجمله عوارض خوشخیم استفاده از سیگار و قلیان هستند.
,,
علاوه بر بیماریهای مرتبط با تنباکو ، مصرف اشتراکی قلیان می تواند منجر به افزایش احتمال میکروب سل و ویروسهایی مثل هرپس و هپاتیت شود.موارد دیگری که با مصرف قلیان ارتباط دارد مثل اگزمانی دست ، مشکلات دندان بدنبال کشیدن دندان ( آلوئولیت متعاقب کشیدن دندان) و تحلیل استخوانی بصورت عمودی در ناحیه پری اودنتال شود
,در مطالعه ای بر روی کودکان لبنانی در مورد ۵/۸ درصد کودکانی که تنها در خانه با دود قلیان مواجهه داشته اند ، نسبت شانس بیماریهای تنفسی نسبت به کودکانی که مواجهه با دود نداشته اند ۵/۲ بوده است ، این نسبت شانس مشابه کودکانی است که تنها با دود سیگار مواجهه داشته اند
,مصرف قلیان غیر سیگاری هایی مجاور فرد مصرف کننده قلیان و جنین مادران باردار را نیز با خطر مواجه می کند . مواجهه با مونوکسید کربن در طی حاملگی ممکن است برای جنین خطرناک باشد و تصور می شود که علت وزن کم هنگام تولد و نمره آپگار پایین(سندرم تنباکو – جنین ) مشاهده شده در نوزادان مادران سیگاری به همین علت باشد. سندرم تنباکو جنین مسلماٌ خطری برای زنانی که قلیان هم مصرف می کنند خواهد بود ، این زنان با افزایش خطر داشتن کودکانی با وزن کم هنگام تولد مواجه می باشند
,مصرف قلیان آشکارا نشان داده است که تاثیرات مضری بر دو عضو حیاتی بدن به نام ریه ها و قلب دارد. سرطان ریه، سرطان مری، بیماری انسدادی ریوی مزمن، آمفیزم، پایین بودن وزن هنگام تولد نوزاد، افزایش حملات آسم و ذاتالریه برخی از خطرات مربوط به کشیدن قلیان هستند.
,میزان و عمق دَم در حرکت دادن آب قلیان بسیار مهم است و قلیان با وجود اینکه کمتر مصرف می شود، اما حجم دودی که از طریق آن وارد بدن می شود، 10 تا 20 برابر دود ناشی از مصرف سیگار است. عوارض خوش خیم قلیان رنکس معده، زخم معده، سوء هاضمه و عوارض بدخیم و خطرات عمده آن شامل انواع سرطانها خصوصاً سرطان مثانه، تنگی نفس، حساسیت و آسم است که در درازمدت بین پنج تا 10 سال نشان داده میشود
,سایر خطراتی که در کشیدن سیگار مشاهده نمی شود، ولی در کشیدن قلیان وجود دارد، بیماریهای عفونی مثل هپاتیت ب (در اثر استفاده مشترک از شیلنگ قلیان) و افزودن الکل یا داروهای روانگردان به تنباکوی قلیان است.دود تنباکو حتی بعد از اینکه از آب رد میشود هنوز حاوی سطح بالایی از ترکیبات سمی مثل مونوکسیدکربن، قلزات سنگین و موادشیمیایی سرطانزا است.
,تحقیقات همچنین نشان داده است که پس از 45 دقیقه استفاده از دود قلیان، مونوکسید کربن، نیکوتین پلاسما و ضربان قلب به شدت بالا میرود.
,استفاده از قلیان در کنار سرطان ریه با افزایش احتمال ابتلا به سرطان دهان و مثانه نیز همراه است.
,یک تحقیق نشان داده است که کشیدن قلیان خطر ابتلا به سل ریوی را افزایش میدهد
,اگر فویل آلومینیومی که در قلیان استفاده میشود کیفیت خوبی نداشته باشد، با زغال در حال سوختن واکنش داده و موادسرطانزایی تولید میکند که خواه ناخواه موجب سرطان میشود.
,افرادی که قلیان میکشند باید از این واقعیت مطلع باشند که دود قلیان چون از آب رد میشود و مرطوب است مدت زمان بیشتری در ریه ها میماند. برخی میکروبها، عمدتاً باکتریهایی که موجب سل میشوند، در لوله قلیان وجود دارند.
,میزان دیاکسیدکربن که از طریق قلیان استنشاق میشود در مقایسه با سیگار بسیار بالا است و این مسئله باعث میشود که کشیدن یک قلیان برابر با 7 تا 10 سیگار باشد.
,قلیان میتواند تحرک و طول عمر اسپرم را کاهش داده و موجب تغییرات ژنتیکی شود که بر بچه تاثیر میگذارد. از آنجا که قلیان حاوی فلزات سنگینی چون آرسنیک، کروم، سرب و کبالت است، اینها موجب کاهش تولید اسپرم میشوند.
,از آنجا که لوله قلیان حاوی میکروارگانیسمهای عفونی زیادی است و زنان باردار سیستم ایمنی ضعیفی دارند، احتمال گرفتن بیماری بیشتر خواهد بود. قلیان هم مانند سیگار میتواند احتمال وضعحمل پیش از موعد، و حتی مرده به دنیا آمدن نوزاد و سایر مشکلات را افزایش دهد. همچنین میتواند بر رشد جنین نیز تاثیر منفی داشته باشد.
,دود قلیان غلظت اکسیژن را در بدن مادر کاهش داده و نهایتاً موجب تنگی نفس جنین شده و او را به سمت مرگ میکشاند.
,بیشترین تاثیر سوءمصرف سیگار بر روی جنین، در سه ماهه دوم و سوم بارداری است، زیرا در این زمان اندام های جنین به تدریج تشکیل می شوند و در صورت استعمال سیگار، رشد اندام ها مختل و جنین با عقب ماندگی مواجه می شود.
,استعمال سیگار حتی پیش از بارداری هم مضر است و بر تخمک های زن تاثیر منفی دارد و قدرت باروری آن ها را کاهش دهد.
,استعمال سیگار موجب می شود تا هنگام زایمان، جنین با استرس مواجه شود و با آغاز درد زایمان، ضربان قلب جنین کاهش یابد و نتواند انقباضات رحم را تحمل کند. به این ترتیب زایمان با مشکل مواجه شده و نوزاد باید به روش سزارین متولد شود.
,استعمال سیگار توسط اطرافیان مادر باردار هم اثراتی سوئی بر جنین دارد و تنفس دود ناشی از سیگار اطرافیان نیز بسیار خطرناک است.
,دود قلیان نیز برای جنین بسیار مضر است و به دلیل این که پیش از استعمال با بخار آب مخلوط می شود، بسیار خطرناک تر از دود سیگار است
,مصرف سیگار و قلیان موجب اختلال در جذب کلسیم و ساخت استخوان، یائسگی زودرس، کاهش وزن و تخریب هورمون های جنسی می شود که به تسریع پوکی استخوان می انجامد. مصرف الکل نیز با کم کردن فعالیت سلول های سازنده استخوان موجب پوکی استخوان می شود
,در سیستم گوارشی و در بیمارانی که مبتلا به سوء هاضمه هستند می توان گفت مصرف دخانیات، به صورت استنشاقی یا طرق دیگر، در ایجاد زخم های گوارشی، تشدید برگشت اسید معده به مری و ایجاد سرطان های دستگاه گوارش موثر است .همچنین در بیمارانی که دچار زخم های سیستم گوارشی هستند، مصرف دخانیات بهبود زخم را به تاخیر می اندازد و پاسخ به درمان را کند می کند. به بیمارانی که از سوء هاضمه رنج می برند توصیه اکید می شود، حتما برای افزایش تاثیر درمان و کاهش عود بیماری، به طور جدی مصرف مواد دخانی را ترک کنند. دود قلیان باعث پیری زودرس پوست میشود یک متخصص پوست و مو گفت: استفاده مکرر از قلیان موجب از بین رفتن شفافیت و طراوت و در نتیجه پیری زودرس پوست میشود
,به دلیل مرطوب بودن راه های هوایی و مجرای خروجی دود قلیان لوله قلیان یک مکان مناسب برای رشد صدها نوع میکروب و قارچ میباشد . این میکروب ها و قارچ ها به راحتی توسط دود وارد دستگاه تنفسی فرد شده و ایجاد عفونت های مزمن میکند. در ابتدا شخص متوجه بیماری خود نمیشود ولی سالها بعد به دلیل نفوز این قارچ ها و میکروب ها در لایه های مخطلف ریه، فرد مبتلا به بیماری هایی مانند : برونشیت ، برونشکتازی ، آمفیزم ریه ، در نهایت آسم می شوداین در حالی است که شخص هنگامی به بیماری خود پی مبرد که دیگر کاری نمیتوان برایش انجام داد.
,به گذارش بی بی سی به نقل از سازمان بهداشت انگلیس افرادی که قلیان میکشند دچار بالا رفتن میزان منوکسید کربن در خون میشوند و این میزان درمقایسه با کشیدن سیگار چهار تا پنج برابر است. و بالا رفتن مقدار منوکسید کربن حل شده در خون به سلولها بدن از جمله سلولهای مغز آسیبهای جدی وارد می کند. میانگین منوکسید کربن در تنفس افراد غیر سیگاری 3 واحد ppm (نسبت کربن منوکسید به 3 میلیون واحد هوا) یا کمتر از یک درصد اختلال در کارکرد خون آنهاست. این میزان در افرادی که به طور تفننی سیگار میکشند 10 تا 20 ppm معادل 2 تا 4 درصد اختلال در کارکرد درست خون و در افراد معتاد به سیگار 30 تا 40 ppm معادل 5 تا 7 درصد اختلال کارکرد خون است. و افرادی که قلیان میکشند بین 40 تا 70 ppm منوکسید کربن در تنفس خود دارند که این میزان 8 تا 12 درصد کارکرد خون آنها را تحت تأثیر قرار میدهد.
,دخانیات عامل 90 تا 95 درصد سرطانهای ریه و 40 درصد بیماریهای قلبی- عروقی است. همچنین 50 تا 70 درصد سرطانهای دهان، حلق، حنجره و 40 درصد سرطانهای لوزالمعده و 30 درصد سرطانهای مثانه در اثر مصرف دخانیات است.
,حدود 95 درصد از افرادی که قلیان مصرف میکنند از میزان زیان های وارده اطلاعی ندارند و کسانی هم که اطلاعی دارند سطح دانششان خیلی کم و در حد باور های غلط جامعه میباشد. به نوعی که بیشتر افراد سیگار را خطر ناک تر از قلیان میدانند.
,در آزمایشات انجام شده ثابت شد که میزان نکوتئین در قلیان قبل از ورود به آب را 100 درصد در نظر بگیریم نکوتئین خارج شده از لوله برای استنشاق 20 الی 25 درصد بسته به مایع درون قلیان میباشد ولی میزان مونوکسید از 100 درصد به 70 الی 80 درصد میرسد.
,میزان حرارت تولید شده توسط ذغال های قلیان بسته به نوع ذغال دارد و در آزمایشات از ذغال محلی استفاده شد که حرارتی بالغ بر 150 الی 200 درجه را تولید میکردند که این حرارت برای واکنش ذغال با ورق آلمنیوم کافی است. حرارت دود رسیده به آب بسته به ارتفای چوبی قلیان (فاصله سطح آب با ذغال ها) دارد که این اندازه در قلیان ها متفاوت است . که با تغیر در ارتفاع چوبی به ازای هر نیم متر 4 درجه تغیر میکند و حرارت خارج شده از لوله بسته به مایع درون قلیان (آب ، شیر ، آب
,میوه ) باشد متغیر است.
,نمودار شماره 1) میزان جذب مواد موجود در دود قلیان توسط مایع درون قلیان
,
, با تعمل در این آزمایش میتوان دریافت که که هرچه قدر میزان غلظت مایع درون قلیان بیشتر باشد میزان جذب آن کم میشود. ولی هرچه اندازه که منواکسید کربن کمتر شود میزان نکوتئین نیز کم خواهد شد پس تعداد دم ها و میزان استعمال به طول می انجامد چون تا زمانی که فرد معتاد نکوتئین مورد نیاز خود را بدست نیاورد دست بردار نخواهد بود.
,علاوه بر منواکسید کربن ، نکوتئین ، و حرارت که مورد برسی قرار گرفت 4000 نوع مواد سمی در دود قلیان وجود دارد که میتوان تعداد این مواد سمی را به نسبت تازگی ، به دور از هوای آزاد نگه داشتن ، در دمای کمتر از 30 درجه نگه داشتن کاهش داد ولی هرگز حذف نمیشوند و همیشه در کمین مصرف کننده هستند.
,رطوبط خروجی نیز در انواع مایع ها متغیر است و وجود این رطوبط در قلیان موجب فراهم شدن مکان مناسب برای رشد قارج و میکروب میباشد. که فرد مصرف کننده را به بیماری های خطر ناکی مبتلا میکند. علاوه بر آن فرد در هنگام دم زدن قارچ ها ، باکتری ها و میکروب های موجود در شلنگ را همراه با منواکسید و نکوتئین به اعماق ریه های خود میفرستد که بدلیل مرطوب بودن خروج دود نیز طول میکشد .
,و این باکتری ها و قارچ ها با استفاده از فرد از قلیانی به قلیان دیگر و از آنها نیز به افراد منتقل میشود که در تنفس افراد قلیانی حتی زمانی که قلیان نمیکشند باکتری و قارچ وجود دارد که موجب مبتلا شدن به بیماری های خطر ناک حتی سرطان ریه میشود.
,بنا به پرسش همگانی انجام شده در سال 1386 در منطقه 13 تهران که در مدارس دخترانه و پسرانه انجام شد شیوع تجربه مصرف و مصرف فعلی بین نوجوانان دانش آموز به تفکیک جنس و مقطع تحصیلی انجام شده است که نشان میدهد افرادی که به استعمال دخانیات روی میاورند اکثرا کسانی هستند که قبلا آن را تجربه کرده اند و اغلب کسانی که کشیدن قلیان را تجربه کرداند گرفتار آن شده اند.(نمودار های شماره 2 تا 4 )
,نمودار شماره 2) شیوع تجربه مصرف و مصرف فعلی بین نوجوانان دانش آموز به تفکیک جنس و مقطع تحصیلی.
,
, با توجه به نمودار زیر میتوان فهمید که اکثر نوجوان ها در سنین کم قلیان را تجربه میکنند این تجربه همراه است با کسانی که فرد به انها اعتماد دارد که این افراد عبارت اند از آشنایان نزدیک ، خانواده ، دوستان
,این افراد نوجوان را در سنین کم بنا به دلایلی با قلیان آشنا میکنند بدون اینکه از عاقبت کارشان مطلع باشند.و در صورت اعتراض این مصرف را تفننی معرفی میکنند .
,,
نمودار شماره 3) توضیع فراوانی افراد همراه در کشیدن قلیان با نوجوانان مصرف کننده قلیان به تفکیک جنس
,
, برخی از والدین به استعمال قلیان توسط فرزندشان بی تفاوت هستند برخی مخالف و برخی نیز موافق هستند
,زمانی که از موافقین از دلیل موافقتشان سوال شد برخی ها به دلایل نادرست بی ضرر بودن قلیان اشاره کرند و استعمال آن را با هم دلیل صمیمیت با یکدیگر بیان کردند.
,کسانی که بی تفاوت بودند اکثرشان از ضرر هایی که قلیان به فرزندشان میزند بی اطلاع بودند و کسانی که اطلاع داشتند دلیل کارشان را ناتوانی در کنترل فرزند بیان کردند.
,کسانی که مخالف بودند اکثرشان به این دلیل مخالف بودند که نمیخواهند فرزندشان در اماکنی مانند کافه یا رستوران به این عمل دست بزند و برخی ها هم از مضرات قلیان اطلاع داشتند ولی نمیتوانستند افکارشان را بطور صحیح به فرزندشان منتقل کنند.
,,
نمودار شماره 4) فراوانی واکنش والدین نسبت به قلیان کشیدن نوجوانان به تفکیک جنس(در میان تجربه کنندگان)
,
, بر اثاث اطلاعات دریافتی از تحقیقات زیر میتوان بر این علت که عامل معتاد شدن اکثر مصرف کنندگان قلیان افراد هستند که فرد با آن ها نسبت نزدیک دارد. واعتماد به این افراد فرد را به دام میکشاند.
,عامل دوم اثاثی بی تفاوتی ، موافقت و مخالفت نادرست خانواده مصرف کنندگتن است که فرد را به یاری جستن از دخانیات میکشاند.
,عامل سوم و خطرناکترین عامل این است که افراد قلیانی از مصرات قلیان بی خبر هستند و در این میان فرصت طلبی افراد سود جو برای کسب پول بیشتر در ازای مصرف قلیان توسط افراد جامعه با بکار گیری و شایعه پراکنی میباشد که قلیان را یک دخانیات بی ضرر ، بدون هیچگونه مواد سمی و میزان شدت مضرات قلیان را کمتر از سیگار و پیپ معرفی میکنند.
,این افراد اغلب کسانی هستند که با توتون و قلیان مستقیم ارتباط دارند که عبارت اند از :
,1) فروشندگان و بازار یابان توتون و قلیان در سطح شهر که اغلب بصورت قانونی کار میکنند.
,2) کافه داران : همه کافه ها در سطح شهر ها معروف و دارای تابلو و اجازه کسب از دولت را دارند.
,3) در برخی از شهر ها برای کافه داران صنف نعریف شده است که صنف ها نیز خود در دام این پول شویی اجتماعی که بقیمت جان فرد مصرف کننده تمام میشود گرفتار شده اند.
,به دلایل مخطلف افرادی که به مصرف قلیان روی می آورند اغلب کور کورانه این راه را طی میکنند چون مشوقهایی آنها را راهبری میکنند به چند دلیل میخواهند افراد سالم را به مصرف قلیان بکشانند.
,اغلب این دلایل عبارت اند از:
,1) برای درست جلوه دادن کار خود به افراد فامیل با افزایش تعداد مصرف کننده در جمع فامیل
,2) برای یافتن یار پایه در مصرف های دسته جمعی و رفت آمد به کافه ها
,و اغلب معتادین به سه دلیل عمده معتاد شده اند. این دلایل عبارت اند از( بر اثاث مصاحبه با افراد معتاد):
,1) برای خود نمایی و ابراز بزرگ شدن توسط نوجوانان (اکثرا با مصرف سیگار شروع شده است)
,2) برای پیدا کردن دخانیات بی ضرر جایگزین به سیگار(افرادی که قبلا به سیگار معتاد بودند و برای ترک سیگار روی به قلیان آوردند.)
,3) ابتدا مصرف تفننی در مجامع فامیل که کم کم فرد را معتاد کرده است.
,,
نمودار شماره 5) علت معتاد شدن اغلب افراد مصرف کننده قلیان
,
, اکثر روی آوری ها به قلیان در مجامعی است که در فامیل ها برای خوش گذرانی و شب نشینی از قلیان استفاده میکنند که برخی افراد آن را یک عامل برای صمیمی بودن میپندارند.و اغلب هیچ کس اطلاعات کافی در مورد مضرات قلیان را ندارد. و مهمتر از آن مورد تمسخر قرار دادن کسی که به آنها هشدار میدهد که ریشه در فرهنگ سازی ها و اطلاع رسانی ها دارد . اغلب جواب معتادین به قلیان در مقابل شخص هشدار دهنده این است که : مگر میشود مایع درون قلیان اجازه خروج دود و مواد سمی را از قلیان بدهد......
,مورد نگران کننده این است که نوجوانان بیشتر به قلیان معتاد میشوند و این معتادی ریشه در فقر فرهنگی خانواده فرد دارد که متسفانه برخی ها نوجوان خود را به استفاده از قلیان تشویق میکنند و برخی ها نیز که مخالف مصرف قلیان توسط نوجوان خود را دارند بدون اینکه شخص را از عاقبت کارش و مضرات قلیان مطلع سازن روی به تهدید می آورند که نوجوانان اغلب به این دلیل دور از چشم خانواده هایشان مصرف کننده این ماده سمی هستند.
,بحث و نتیجه گیری:
,نتایج این مطالعه که با برسی گروهی از معتادین و کافه داران شهر تبریز و شهر های اطراف و با جمع بندی اطلاعات ذکر شده در مراجع معتبر تهیه شده است. بر اثاث هشدار به جوامع کشور های جهان دسته بندی شده است.
,متاسفانه در زمینه مصرف قلیان تحقیقات بسیار اندکی در جهان انجام میگیرد و اکثرا مطالعات انجام شده خیلی کم انتشار میابند . با اینکه افرادی که معتاد به قلیان هستند انتشار یافته ها را نیز اغلب در بسیاری از موارد مطالعه نمیکنند. یعنی انتشار مقاله یا خبر گذاری های صداوسیما اکثرا بی ثمر هستند. این در صورتی هست که اغلب کسانی که روی به مصرف قلیان می آورند اطلاع چندانی از مضرات و عواقب مصرف قلیان را نمیدانند.
,بر اثاث گذارشات صدا و سیمای کشور جمهوری اسلامی ایران بعد از اینکه مصرف قلیان برای دختران تنها ممنوع شد در بیشتر کافه ها پسران را برای مصرف قلیان همراه دختر به دختران اجاره میدادند یعنی شخص برای نشستن در کنار دختر جوان به عنوان یکی از اعضای خانواده در مدت مصرف قلیان از دختر پول دریافت میکرد.
,آیا اینگونه افراد را میتوان با اعمال زور از مصرف قلیان دور کرد ؟؟؟ یا باید یک کار فرهنگی انجام گیرد؟؟؟؟
,. برای جلوگیری از چنین بیماری های حاصل از توتون و تنباکو بایستی کاری انجام داد. ولی آیا میتوان جوانی یا وجوانی را که به تازگی اعلام حضور در جامعه کرده است. و سعی در خود نمایی و بزرگ نمایی دارد را با فشار های جسمی از مصرف قلیان باز داشت.عملا این کار غیر ممکن است و جلو گیری از به حاشیه کشیده شدن یک نوجوان بایستی یک کار فرهنگی انجام داد . در زمان برده شدن اسم کار فرهنگی همه فکرشان به سمت صدا و صیما ، مقالات ، روزنامه ، مدرسه و... میرود.
,برای اعمال کار فرهنگی چندین سوال مطرح میشود.
,1) آیا چنین کسانی برای پی بردن به مضرات قلیان مقاله یا روزنامه میخوانند؟
,2) آیا چنین کسانی وقت خود را برای تماشای گذارش تلوزیون در مورد قلیان صرف میکنند؟
,3) آیا چنین کسانی حاظر هستند که به تذکرات دیگران حتی گوش کنند؟
,4) آیا کسی را که از دست فشار هایی همچون مدسه ، خانواده ، دوستان و ..... به مصرف روی آورده و آرامش کاذبی در کافه به دست میآورد را میتوان مجبور به فکر کردن بر خلاف عقایدش کرد؟
,5) بسیاری از جوانان که به سیگار و قلیان معتاد هستند به گفته خودشان کلاس های یک نیم ساعته را نمیتوانند تحمل کنند . آیا در این شرایط با برگذاری جلسه موافقت میکنند . یا حتی حضور پیدا خواهند کرد. خیر.. مگر اجبار در کار باشد که اکثرشان سر جلسه یا خوابند و یا به فکر عمیقی فرو رفته اند؟
,6) و سوالات بی شمار دیگر
,جواب همه این سوالات در دو کلمه خلاصه شده است :به ندرت یا به عبارتی یک در ملیونم
,ولی برای آگاه کردن اینگونه افراد راه دیگری نیز وجود دارد که تنها باید آنها را علاقه مند به دانستن اطلاعات در مورد قلیان کرد.
,تنهاترین راه استفاده از کافه هاست. سازمان بهداشت میتواند با همکاری دولت و اداره اماکن این کار را عملی سازد.
,این راهکارها بر این شرح است:
,1) میتوان با استفاده از عکس هایی که در شبکه های مجازی همچون تلگرام، اینستاگرام و... پخش کند.
,2) با استفاده از پوستر ها که دیوار های کافه ها را ذینت میبخشند تذئین کند البته این کار در صورتی که به دستور دولت نباشد انجامش کار محالی است.
,3) با قرار دادن مقالات 100 کلمه ای بر روی میز کافه ها و همراه قلیان
,در اینجا یک فکر پیش می آید: عکس ، پوستر و مقاله از چه کسانی ، از چه مطالبی ، از چه مواردی
,تمامی موجودات طبیعتا به بچه خود اهمیت زیادی میدهند اگر این عکس ها و پوستر ها از آینده این افراد ، بچه ها وکمبود هایشان باشد بطوری که فرد را به تماشای آن صوق دهد و اطلاعات رک ، بدون درج منبع و دلایل در اختیار فرد قرار دهد. قطعا بیش از 90 درصد کسانی را که نا آگاهانه مصرف میکنند را از مصرف قلیان باز میدارد.
,یکی دیگر از مواردی که در مصرف قلیان نگران کننده است میکروب ها و قارچ های رشد کننده در داخل لوله قلیان است. برای خلاصی از دست این بیماری زاها بایستی هر روزه بعد از هر بار مصرف لوله های قلیان شسته و ضد عفونی شود.اغلب کافه داران به این امر اقرار دروغ میکنند.که بایستی شست شو و ضد عفونی کردن در مقابل چشم همگان انجام شود که به راحتی میتوان با قرار دادن آکواریومی شیشه ای و یا حوضی در میان کافه و مجبور کردن کافه دار به این امر که بایستی لوله ها بعد از هر مصرف در داخل آکواریوم قرار گیرند. تا شستوشوی کامل انجام گیرد.
,در بسیاری از کافه ها فرد کافه دار از تنباکو و توتون تاریخ گذشته استفاده میکند که سازمان بهداشت باید در این مورد پاسخگو باشد.زیرا اغلب از کافه ها بازدید انجام نمیگیرد.
,و این در صورتی انجام شدنی است که توسط ماموران پی در پی مورد برسی قرار گیرد تا کافه داران به طمع پول بیشتر از انجام آنها امتنا کنند. و قانون سفت سختی بر آن لحاظ شود.
,در امر فرهنگ سازی بسیاری از مسئولان و اداره ها کم کاری میکنند. اغلب نوجوانانی که به قلیان معتاد میشوند از سنین راهنمایی مصرف را شروع میکنند ولی سازمان های جهانی در خیابان ها به دنبال معتادین میگردد در صورتی معتادین در مدارس به دنبال یار برای خود میگردند.
,نهایتا بایستی به مسئولان و تمام مردم این هشدار بایستی داده شود که هر قلیان بیشتر از چندین سیگار آسب رسان تر است. و باید مقبال شیوع این بیماری همه گیر را گرفت.
,با اینکه جلو گیری از مصرف قلیان یک کار فرهنگی است و قطعا تا جا افتادن فرهنگ زمان میکشد و بیماری هایی را بر مصرف کنندگانش تحمیل میکند .ولی باید از عامل اصلی چشم پوشی نکرد . بایستی کافه ها را بهداشتی کرد . چون اکثر بیماری ها از شلنگ و توتون های تاریخ مصرف گذشته مورد استفاده در کافه انتقال میابد.
,,
,
,
به امید روزی که دنیا خالی از دخانیات باشد.
,منابع
,1) فصل نامه پایش _ 1386
,2) مجله تحقیقات وزارت بهداشت انگلیس 2012
,3) World health organization. Why is tobacco a public health priority? 2004 [ cited 2004 14]; available from: URL: http//www.who.int/tobacco/about/en
,4) The global youth tobacco survey. Differences in world wide tobacco use by gender. Journal of school health 2003;6:207-15.
,5) Murray CJ, Lopez AD. Alternative projections of mortality and disability by cause 1990-2020: Global burden of disease study. Lancet 1997; 349: 1498-504.
,6) Lopez AD. Epidemiologic surveillance of the tobacco epidemic. MMWR morbidity and mortal weekly report 1992; 41: 157-66
,7) Kandela P. Narghile smoking keeps Arabs in wonderland. Lancet 2000; 365: 1175.
,8) Hadidi KA, Mohammad FI. Nicotine content in tobacco used in hubble- bubble smoking. Saudi medical journal 2004; 25: 912-17.
,9) Chaaya M, Awwad J, Campbell OM, Sibai A, Kaddour A. Demographic and psychosocial profile of smoking among pregnant women in Lebanon: public health implications. Maternity and child health journal 2003; 7: 179-86.
,10) Tamim H, Terro A, Kassem H, Chazi A, Khamis TA, Hat MM, et al. Tobacco used by university students, Lebanon 2001. Addiction 2003; 98: 933-39.
,انتهای پیام/م
]
ارسال دیدگاه