آسیب های شخصیتی حاصل از القاب منفی؛
چه شد که "یاشار" را "قره گیلانار" نامیدیم؟
یکی از فرهنگ های معمول در جامعه ی ما نام گذاری افراد بر اساس ویژگی های شخصیتی و ظاهری آنان است که در گذشته نمود بیشتری داشت؛ اما شاهد هستیم که این عادت اجتماعی به یک مکانیسم منفی تبدیل شده به طوری که افراد همدیگر را با القاب زشت خطاب می کنند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از آناج ، در تمام جوامع، طبقات و گروه های اجتماعی، افراد را علاوه بر نام و فامیلشان با ویژگی های برجسته و توانایی هایشان، مورد خطاب قرار می دهند که به آن شهرت اجتماعی اطلاق می شود و ریشه در توانایی های ویژه و تفاوت های فردی دارد؛ اما گاه این امر طبیعی به یک مکانیسم منفی و آزار دهنده تبدیل می شود؛ به گونه ای که افراد در جامعه همدیگر را با عناوین ناپسند مورد خطاب قرار می دهند که البته این پدیده در مناطق پایین شهر بیشتر بوده و بخصوص در شهر ما تبریز پر رنگ تر است ولو اینکه نسبت به گذشته کاهش یافته است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا,فیشگا جاواد، جاواد نعره، کورپه حمید، تورش الچه، توش لومی، کاظم سیبیل، جین عسگر، حسین اوش دوداخ، کار غلامرضا – کور نادر، مال یوسوف، قره یوسوف، شوربا تقی، کچل اصلان، میر قارقا، ساری قلی خان، یوسف سینما، کتدی اکبر، قره گیلانار، آینا دراخ، میخانا پیشییی، علی شاماما، دلی حسن، حاج محسن خرخر، فندق، حسن زلزله، اکبر بیلیارد، اَیری اویری کیشی، اکبر میکروب، مال ممی، قرقی ابراهیم، لوطی بهروز، میمون احد، گچی کریم، ایکی باشلی زینال، قیف صمد، مایا داوود، حسن قوشباز، جویود ابراهیم، خوخو مجید و غیره. همه القاب و اسامی مستعاری هستند که در بین مردم رایج بوده و متاسفانه منحصر به مردها نیز نیستند اما جهت مطالعه و آسیب شناسی این امر باید سه مقوله را مورد توجه داد که عبارتند از علل و منشاء بروز پدیده، رویکرد دینی و اخلاقی نسبت به آن و ایجاد دید منفی نسبت به اسامی مقدس.
,اولین حلقه کانون خانواده است
,موسی نیرومند، استاد دانشگاه و جامعه شناس، در گفتوگو با آناج در رابطه با علل رواج لقب دهی به افراد توضیح داد: افراد همواره متناسب با آموزه ها و محیط تربیتی خودشان رفتار می کنند، لذا به زعم من جهت آسیب شناسی این پدیده بهتر است به کانون خانواده توجه کنیم؛ گاه متاسفانه درون خانواده نیز اعضاء یکدیگر را با القاب خاصی خطاب می کنند و برای مثال وقتی پدر یا مادر فرزندش را با یک لقب ناشایست خطاب می کند، این پدیده از خانواده به اجتماع منتقل می شود.
,وی تاکید کرد: تمام اتفاقات و مراودات اجتماعی با روابط خانوادگی در ارتباط هستند و از خانه شروع شده و به جامعه توسعه می یابند؛ لذا باید در خانواده ها فرهنگ سازی شود تا نحوه ی لقب دهی و مورد خطاب دادن همدیگر را تعدیل کنند که البته این موضوع از خانواده ای به خانواده ی دیگر متفاوت است و ما به عینه می بینیم که خانواده ها بسته با موقعیت های شغلی، اجتماعی و فرهنگی خود به گونه ای متفاوت با یکدیگر رفتار می کنند و قطعا طرز برخورد یک مادر معلم با یک مادر خانه دار تفاوت هایی مثبت یا منفی خواهد داشت.
,آموزش وسیله ای برای مهار لقب دهی های ناهنجار
,این کارشناس افزود: عامل مهم دیگر که در این زمینه باید مورد توجه قرار بگیرد، آموزش است و ما می توانیم به این طریق در جامعه فرهنگ سازی کرده و این پدیده ی ناهنجار را که البته نسبت به گذشته کمتر شده است، به صفر برسانیم.
,القاب منفی، تاثیر سوء در شکل گیری شخصیت افراد دارد
,نیرومند در خصوص آثار اجتماعی لقب دهی های آزار دهنده گفت: دادن القاب منفی به افراد به تدریج موجب به وجود آمدن ویژگی های منفی در آنان می شود چرا که یافته های پژوهش های علمی حاکی از این است که اگر موردی را به کسی تلقین کنیم به مرور زمان آن را باور کرده و آن مورد تبدیل به یک اتفاق واقعی می شود؛ یعنی اگر یک ویژگی منفی را به کسی نسبت بدهیم که همه در جامعه آن را تکرار کنند، رفته رفته آن فرد ویژگی مربوطه را باور می کند و آن ویژگی در او ایجاد می شود حتی اگر فرد فاقد آن باشد.
,وی ادامه داد: پس وقتی یه ویژگی منفی را در قالب لقب به فردی تلقین می کنیم، آن فرد به تدریج آن ویژگی را از خود بروز می دهد و به عنوان یک آسیب اجتماعی ظاهر می شود.
,وی خاطرنشان کرد: دادن القاب منفی و آزاردهنده به افراد یک عادت اجتماعی دارای ریشه ی تاریخی است که امروزه به عنصر فرهنگی تبدیل شده است و قطعا عنصری ناشایست است اما در کنار آن کج و کوله کردن اسامی و ناقص خواندن آنها نیز عامل منفی دیگر در فرهنگ ماست که باید مورد توجه قرار بگیرد زیرا در این مورد نیز شاهد هنجارشکنی های مردم بخصوص در مناطق پایین شهر هستیم.
,همان طور که پیشتر به آن اشاره شد، یکی از سوالات مطرح در این زمینه،، این است که آیا وجود این پدیده ی فرهنگی و اجتماعی از نظر دینی و اخلاقی شایسته ی یک جامعه ی اسلامی هست یا خیر؟ با توجه به آیات، احادیث و روایات می توان پاسخ قانع کننده ای به سوال فوق ارائه کرد.
,خداوند می فرماید: یکدیگر را با القاب زشت صدا نزنید
,محمد صادق پور، مدرس دانشگاه و کارشناس دینی در این خصوص به خبرنگار آناج گفت: با مراجعه به آیات اخلاقی قرآن کریم می توان موارد متعددی از دستورات الهی را در این زمینه یافت که ناپسندی مقوله ی القاب دهی منفی به افراد، از آن برداشت می شود؛ برای مثال خداوند در سوره ی مبارکه حجرات می فرماید: "... وَ لَا تَنَابَزُواْ بِالْأَلْقَابِ ..." یعنی یکدیگر را با القاب زشت و ناپسند صدا نزنید.
,وی افزود: لقب های زشت و ناپسند موجب تحقیر و تمسخر افراد در جامعه و بین دیگران می شود و به منزله ی عیب جویی است چرا که ما هنگام استفاده از القاب به یکی از عیب های فرد مورد نظر اشاره می کنیم؛ که با استفاده از آیاتی در این مورد می توان منکر بودن این عمل را نیز اثبات کرد؛ خداوند در سوره حجرات می فرماید: " ... وَ لَا تَلْمِزُواْ أَنفُسَکمُ . . . " یعنی از یکدیگر عیب جویی نکنید و باز در همین آیه امر می کند: " یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا یَسْخَرْ قَومٌ مِّن قَوْمٍ عَسَى أَن یَکُونُوا خَیْرًا مِّنْهُمْ ..." یعنی اى کسانىکه ایمان آوردهاید نباید گروهى از مردان شما گروه دیگر را استهزاء کنند، شاید آنها که مورد استهزاء واقع مىشوند بهتر از مسخره کنندگان باشند.
,این کارشناس تاکید کرد: بهتر است بدانیم که ناهنجاری های اخلاقی فوق از نظر قرآن ریشه های متعددی دارد که از جمله ی آن عوامل، جهل و نادانی است و انسان جاهل بدون توجه به مسائل و فهم و درک درست چنین رفتارهایی را از خود نشان می دهد و برای مثال به یکی لقب می دهد و مسخره می کند.
,وی خاطرنشان کرد: اگر ما به واقع معتقد به قرآن باشیم و خود را مقید به اخلاق اسلامی بدانیم، این سه مورد دستور خداوندی کافی است تا ما از دادن القاب منفی به دیگران حزر کنیم که قطعا عواقب اجتماعی و فرهنگی زیادی دارد و علاوه بر آیات قرآنی احادیث و روایات متعددی نیز در این زمینه نقل از ائمه ی معصومین(ع) نقل شده است.
,چرا اغلب پیشوند و پسوند های زشت به اسامی مقدس می چسبد؟
,اگر قدری بیشتر و عمیق تر در این مساله تامل کنیم می بینیم که قریب به اتفاق اسامی مستعار و القاب منفی رایج، از اسماء مقدس در فرهنگ دینی ما بوده و به نوعی آنها را مورد هجمه قرار می دهد که بار فرهنگی آن را نمی توان از نظر دور داشت.
,برخی بر این باورند نامیدن کودکان به اسامی مقدس در مناطق محروم جامعه بیشتر رواج دارد و از سوی دیگر لقب دهی های منفی نیز در این قشر پر رنگ تر است و چنین نتیجه می گیرند که این مکانیسم به صورت ناخواسته به وجود آمده است اما عده ای دیگر عقیده دارند تحقیر و مورد هجمه قرار دادن اسامی مقدس اسلامی برنامه ای در هجمه ی فرهنگی است که نمود ان را به صورت مستقیم و غیر مستقیم مشاهده می کنیم؛ اگر خواننده ای به امام نقی(ع) توهین می کند، اگر در فیلم های هالیوودی و ضد اسلامی نام جانیان و افراد شرور را به اسامی مقدس می نامند و خیلی از اقدامات از این قبیل شاهد این مدعاست که پدیده ی حاضر به صورت طبیعی رخ نمی دهد بلکه در اساس آن برنامه های فرهنگی قوی وجود دارد.
,البته صرف نظر از دیدگاه های مذکور پروژه بزرگ وهابیت برای از بین بردن فرهنگ شیعه و مورد هجمه قرار دادن ائمه اطهار(ع) موضوعی بدیهی و غیر قابل کتمان و دارای ریشه ی تاریخی است.
,افراد دارای ویژگی های مثبت و منفی زیادی هستند که تاکید بر هرکدام از آنها در شکل گیری شخصیت نقش بسزایی دارد؛ پر واضح است که همه ی ما از یک سو بسته به طبع انسانی مان در پی کسب شهرت هستیم و از سوی دیگر تفاوت ها و ویژگی های برجسته ی افراد موجب شهرت آنها می شود اما با توجه به اهمیت اجتماعی، فرهنگی و روانی مساله شایسته تر این است که به جای ویژگی های منفی بر خصلت های مثبت افراد تاکید کرده و روشنی هاو زیبایی ها را برجسته کنیم و عیب ها و تذکر در مورد آنها را به گفت و گوهای خصوصی با خود فرد وانهیم.
,انتهای پیام/م
]
ارسال دیدگاه