مطالعات و کاوش در معدن نمک چهر آباد زنجان دوباره آغاز می شود
معدن نمک چهرآباد که در گویش محلی به دوزلاخ معروف است، شگفت انگیزترین محوطه باستانی کشور از نظر حفظ و نگهداری اشیا و آثار تاریخی موجود در آن است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از موج رسا, این معدن تاریخی کهن که در 70 کیلومتری شمال غرب شهر زنجان واقع است، یکی از معدود معادن تاریخی نمک در جهان است که در سال 1372 با کشف بقایای انسانی معروف به مرد نمکی شهرت یافت.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, موج رسا,ابوالفضل عالی، سرپرست هیئت کاوش معدن تاریخی چهرآباد زنجان گفت: کشفیات تصادفی معدنکاران یک شرکت خصوصی و نیز کاوشهای باستان شناسی اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان زنجان پس از آن منجر به کشف مومیایی های طبیعی بییشتر و اشیای و آثار فراوان معدنکاوی کهن گردید.
,وی افزود: 4 فصل کاوش باستان شناسی که دو فصل آن توسط باستان شناسان اداره کل میراث فرهنگی استان و دو فصل دیگر توسط" تیم مشترک اداره کل میراث فرهنگی استان زنجان همراه با دانشگاه و موزه معدنکاوی بوخوم کشور آلمان " بین سالهای 1383 تا 1390 انجام یافت، زوایای تاریک زندگی معدنکاران دوران باستان و جزئیات ارزشمندی از تکنولوژی و فرهنگ ساکنان این سرزمین را در دوران هخامنشی و دوره ساسانی آشکار ساخت.
,کارشناس ارشد باستان شناسی می گوید: طی پژوهشهای باستان شناسی که با هدف بدست آوردن اطلاعات بیشتر از تکنولوژی استخراج نمک در دوره های هخامنشی، ساسانی و دوران متأخر اسلامی انجام یافت، بقایای چندین مومیایی طبیعی "موسوم به مردان نمکی" و شمار زیادی از یافته ها و ابزار های مرتبط با معدنکاری این ادوار بدست آمد.
,عالی تصریح کرد: ویژگی مهم معدن چهرآباد، سالم باقی ماندن بیشتر یافته ها از قدیمی ترین دوران تا جدید ترینشان بود.در کاوشهای انجام یافته قسمتهایی از تونلهای تاریخی استخراج نمک کشف شد که یکبار در اواخر دوره هخامنشی و یکبار دراواخر دوره ساسانی ریزش نموده و تعدادی از معدنکاران را به کام مرگ کشانده بود.
,وی، به وجود لایه های های متعدد معدنکاوی و صخره های بزرگ نمک با علائمی از ابزارهای معدنکاری نشان دهنده استخراج طولانی مدت نمک در این چند دوره تاریخی بود اشاره کرد و افزود: کاوش باستان شناسی در معدن نمک چهرآباد فرصت بسیار مناسبی برای باستان شناسی ایران بود تا یکی از معادن کهن این سرزمین زیر ضربه های کلنگ باستان شناسان رفته و دانسته های ما را از فرهنگ مردمان دو دوره تاریخی مهم که در شمال غرب کشور و به خصوص در استان زنجان بسیار مبهم و ناشناخته است، افزایش دهد.
,این کارشناس خاطر نشان کرد: همچنین کاوش در معدن دوزلاخ موجب توجه بخشی از باستان شناسی ایران به یکی از شاخه های کمتر مورد توجه قرار گرفته به نام " باستان شناسی معدن" گردید.
,وی ادامه داد: سرزمین ایران با داشتن سابقه تمدنی کهن و نیز دارا بودن معادن متنوع که بر اساس شواهد و مدارک باستان شناختی و تاریخی همواره در دوره های پیش از تاریخ، تاریخی و دوران اسلامی موره بهره برداری قرار میگرفتند، یکی از بهترین مناطق جهان جهت پژوهش های این شاخه از باستان شناسی است.
,سرپرست هیئت کاوش معدن تاریخی چهرآباد زنجان بیان کرد: متاسفانه این رشته همچون برخی تخصص های دیگر باستان شناسی در ایران مورد توجه نبوده و توجه چندانی بدان نشده است. پژوهشهای معدن نمک چهراباد مختص باستان شناسی و باستان شناسان نبوده بطوری که از شروع کاوشهای سال 1383 تا کنون پژوهش های میان رشته ای نیز بطور جدی و اساسی مورد توجه قرار گرفته و بخوبی انجام یافته است.
,وی اظهار کرد: مطالعه مومیایی های نمکی از جنبه های مختلف از جمله مطالعه خصوصیات فیزیکی که با استخراج دی ان ای و مطالعات ظاهری مومیایی ها انجام یافت، ویژگیهای بهداشت و سلامت مومیایی ها در زمان زندگیشان و نیز مطالعه ریشه و منشا جغرافیایی انسانهای نمکی از جمله پژوهش های مرتبط با بقایای انسانی مکشوفه از معدن چهر اباد بود که تا به امروز نیز ادامه دارد.
,عالی ادامه داد: از دیگر پژوهش های میان رشته ای مرتبط با معدن نمک می توان به مطالعات محیطی معدن و پیرامون آن، پژوهشهای باستان گیاه شناسی و باستان جانور شناسی اشاره کرد و با توجه به وجود هزاران اثر از بقایای گیاهی و جانوری معدن چهر آباد یکی از بهترین محوطه های تاریخی برای چنین مطالعاتی می باشد. نیز پژوهش بر روی برخی یافته های ویژه همچون بافته های شگفت انگیز و بقایای چرم و پوست و... از دیگر پژوهش های بین رشته ای در معدن چهرآباد است که چند سال پیش آغاز شده و با نتایج بسیار جالب توجه هم اکنون نیز ادامه دارد.
,وی گفت: اما با وجود چندین فصل کاوش باستان شناسی و پژوهشهای مرتبط با مجموعه معدن نمک چهرآباد باید اذعان داشت که همچنان در ابتدای راه هستیم و معدن دوزلاخ دنیایی از اطلاعات ارزشمند را در خود داراست و ما با وجود مطالعات چندین سال فقط بخش کوچکی از اطلاعات معدن را بازگشایی کرده ایم و پژوهش های متعددی که تا کنون در معدن نمک انجام یافته و اطلاعاتی که از آنها بدست آمده و در حداقل 15 مقاله و یک کتاب منتشر شده، حاصل کاوش در محدوده بسیار کوچک از معدن بزرگ دوزلاخ است.
,سرپرست هیئت کاوش معدن تاریخی چهرآباد زنجان گفت: هنوز بستر صخرهای تونلهای معدن نمک آشکار نشده اند و ما نمی دانیم قدیمی ترین زمان استخراج نمک در معدن چهرآباد مربوط به چه دوره است و پیش ازآخرین فصل کاوش تصور برآن بود که دوره متاخر هخامنشی قدیمی ترین دوره استخراج نمک در معدن است اما بر اساس کاوشهای اخیر قدمت استخراج نمک به عصر آهن 3 که همزمان با دوره ماد در منطقه نیز می باشد، باز می گردد و تصور میکنیم استخراج نمک حتی می باید قدیمی تر از این دوره نیز باشد.
,وی افزود: هنوز تکنولوژی استخراج نمک در همه ادوار به خوبی مشخص نشده و هنوز چگونگی تدارکات در داخل و بیرون معدن به درستی مشخص نیست و اینکه معدنکاران دوره هخامنشی و ساسانی چه کسانی بودند وریشه دقیق جغرافیایی آنها کجا بوده، نمک استخراج شده به کجا منتقل می شده، جنبه های معیشتی و اقتصادی معدن نمک چطور بوده و دهها پرسش دیگر موجب شده که ما را با وجود آگاهی های کسب شده به این فکر کشانده که هنوز در ابتدای راه هستیم.
,سرپرست هیئت کاوش معدن تاریخی چهرآباد زنجان می گوید: در پائیز امسال در ادامه پژوهش های میان رشته ای مرتبط با معدن نمک، مطالعاتی در موزه باستانشناسی زنجان و موزه ملی انجام یافت. پژوهشگران ایرانی و غیر ایرانی پروژه مطالعاتی را در خصوص بافته های معدن نمک و به خصوص لباس مومیایی ها، اشیای چرمی همراه معدن کاران و نیز ابزارهای معدنکاوی انجام دادند. و پژوهش های مذکور مربوط به اشیائی بودند که معدن دوزلاخ در سال 1372 و نیز بین سالهای 83 تا 90 از معدن کشف شده و اکنون در موزه ملی و موزه باستان شناسی زنجان نگهداری می شوند. همچنین از جمله پژوهش های مربوط به مومیایی ها که در پائیز امسال انجام یافت می توان به سی تی اسکن بقایای انسانی شماره 5 موزه زنجان و مرد نمکی شماره 1 موزه ملی اشاره کرد.
,وی تصریح کرد: تصویر برداری سی تی اسکن با تجهیزات پیشرفته در مرکز قلب تهران و توسط متخصصین ایرانی و خارجی انجام گرفت و در آینده نزدیک نتایج تمامی پژوهشهای پائیز امسال منتشر خواهد شد.
,عالی افزود: اما با توجه به وجود پرسشها و ابهامات فراوان معدن نمک که در بالا ذکر شد، بر آنیم تا با بهره گیری از باستان شناسان و دیگر متخصصان مرتبط، پژوهش ها در معدن نمک را در سال آینده نیز ادامه دهیم و به این منظور در سال 95 مطالعات باستان شناسی در دو مقطع زمانی بهار و تابستان انجام خواهد یافت.
,وی متذکر شد پژوهش های بهار اختصاص دارد به تکمیل مطالعات محیطی از جمله زمین باستان شناسی و ژئومرفولوژی منطقه و نیز انجام عملیات ژئوفیزیک در گنبد نمکی دوزلاخ و مطالعات تابستان نیز انجام فصل پنجم کاوش باستان شناسی در معدن نمک خواهد بود.
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه