سده جشنی کهن؛
کماچ آتشی و مهره سبز حکایت سده سوزان روستایی+تصاویر
هر چند جشن و آیین قدیمی سده سوزی امروزه دچار تحریفاتی شده است اما شهر ها و روستاهای اطراف کرمان جشن سده را با آیین مخصوص به خود برگزار می کنند که این آیین ریشه در تاریخ و اداب و رسوم مردمان ایران زمین دارد .[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ” مهندسان ایران ” ؛ جشن سده یکی از جشن های قدیم ایرانیان و زرتشتیان بوده است که این جشن هر ساله در روز دهم بهمن در کرمان و روستاهای اطراف برگزار می شود .
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, ” مهندسان ایران ” ,این جشن درست ۵۰ روز مانده به نوروز زمانیکه اوج سرما گذشته است بر پا می شود بدین صورت که کشاورزان و چوپانان در دشت ها و صحرا ها تلی از خار و خاشاک را جمع آوری می کنند و در دل تاریکی شب به آتش می کشند تا از بازمانده سرمای زمستان در امان باشند .
هر چند این جشن و آیین قدیمی امروزه دچار تحریفاتی شده است و افرادی با پوشش بسیار بد و گاها بدون پوشش مناسب اطراف آتش جمع شده و به رقاصی می پردازند اما شهر ها و روستاهای اطراف کرمان جشن سده را با آیین مخصوص به خود برگزار می کنند که این آیین ریشه در تاریخ و اداب و رسوم مردمان ایران زمین دارد یکی از این مراسمات کهن را از زبان مادربزرگی بیان می کنیم که می گفت : آیین سده سوزی در سه شب نهم ،دهم و یازدهم بهمن ماه برگزار می شد که شب اول مخصوص اربابان و شب دوم از آن چوپانان و شب سوم مخصوص زرتشتیان است بدین صورت که هر ساله قبل از دهم بهمن شخصی از تمام اهالی روستا مقداری آرد جمع آوری می کرد و در شب سده این آرد را خمیر می کردند .
در شب سده که از قبل مقادیر بسیار زیادی هیزم توسط جوانان و اهالی روستا جمع آوری شده بود با حضور همه خانواده ها به آتش کشیده می شد و خمیری را که درست کرده بودند در میان آن یک مهره سبز رنگی تعبیه می کردند و آن خمیر را بروی شن ها ی داغ زیر آتش می پختند که به این نان کماچ آتشی گفته می شد .
بعد از پایان جشن سده ریش سفید ده این نان آتشی یا همان کماچ کرمانی را بطور مساوی بین افراد حاضر تقسیم می کرد و همگی نان را می خوردند و کسیکه مهره سبزرنگ در نان او پیدا می شد مهلت داشت تا سه روز به آبروی این شخص باران ببارد و گرنه او را دسته جمعی کتک می زدند .
این مادربزرگ می گفت : در ده ما شخصی که از نظر ایمانی سرآمد بود اگر تا سه روز باران نمی آمد ضامن آن شخص می شد که همیشه بعد از ضمانت وی باران می آمد که این امور همگی از اعتقاد زیاد مردم روستا نشات می گرفت .
محمد علی گلاب زاده مدیر مرکز کرمان شناسی در رابطه با جشن سده ابراز کرد: یکی از جشن های بزرگ ملی در تاریخ کهن سرزمین ایران جشن سده است .
وی ادامه داد: سابقه این جشن را بدرستی نمی دانیم ولی از زمان جمشید جم که سنگی به طرف مار پرتاب کرد و به سنگی دیگر برخورد کرد و جرقه ای ایجاد شد و آن جرقه هیزم خشک را سوزاند ،آتش بوجود آمد که این افسانه ها در تاریخ بسیار آمده است .
گلاب زاده افزود: سده یک سبقه خیلی مفصلی دارد و پیشینه آن به قبل از اسلام بر می گردد و در متون باید به بررسی موقعیت سده بپردازیم آنچه که زرتشتی ها در جشن سده انجام می دهند و احترامی که برای آتش قائل هستند در همه ادیان مطرح است که در اسلام با این جشن سنتی مخالفتی صورت نگرفته است .
وی افزود: اینکه عده ای به خطا و اشتباه می گویند زرتشتی ها آتش پرست هستند و متاسفانه امروز کفار سلفی هم این را می گویند که ایرانیان آتش پرست بوده اند باید از اذهان پاک شود چراکه ایرانیان از نخستین روزهای تمدن بشری همواره به وحدانیت و خدای یگانه اعتقاد داشته اند حالا ممکن است شکل این عبادت در روزگاران مختلف متفاوت بوده است ولی هیچ گاه آتش پرست نبوده اند .
این مورخ و پژوهشگر کرمانی افزود: زرتشتیان برای آتش احترام قائل هستند نه اینکه آتش را بپرستند و آتش به دلیل اینکه گرمی و نور و حرارت دارد در مقابل آن عبادت می کنند هم چنین خداوند در قران می فرماید: الله نور السموات و الارض ” خداوند نور آسمان ها و زمین است که نور از آتش سرچشمه می گیرد و ما هم برای آتش احترام قائل هستیم کمااینکه در اسلام هرچه به آتش سوخته شود پاک می شود.
وی افزود: ایرانیان بعد از اسلام توانستند جشن سده را برگزار کنند با شکوه ترین جشن سده مربوط به اوایل قرن چهارم ه .ق سال ۱۳۲۳ در زمان مرداویچ دیلمی است که در اصفهان این جشن را برگزار کرد و بر تمام بلندی های اصفهان آتش بر افروخت که بعد از وی دیگر این چنین جشنی در تاریخ برگزار نشده است البته در زمان سلطان مسعود غزنوی اوایل قرن پنجم ه.ق سال ۱۴۲۵ جشن سده مفصلی برگزار شد که استمرار داشته است .
مدیر مرکز کرمان شناسی ابراز کرد:جشن سده ای که در کرمان برگزار می شود یکی از باشکوه ترین جشن های کشور بوده است شاید یکی از دلایلش این باشد که اصولا کرمانی ها اهل تساهل و تسامح هستند و احترام ادیان برای آنها بعنوان یک اصل مطرح بوده است و نکته جالب اینکه حتی مجتهدین و بزرگان دین هم از این طرز تفکر حمایت کرده اند کمااینکه سید جواد شیرازی امام جمعه وقت کرمان در زمان قاجاریه برای ادیان دیگر از جمله زرتشتیان احترام خاصی قائل بود .
وی خاطر نشان کرد: جشن سده در کرمان بعد از سال ها با شکوه خاصی برگزار می شود و در شهرهای دیگر از جمله روستای حسن آباد یزد، شبستر، کردستان برگزار می شود هم چنین در کشورهای دیگر از جمله هند با محدودیتی که برای برافروختن آتش وجود دارد این جشن برگزار می شود .
انتهای پیام/
این جشن درست ۵۰ روز مانده به نوروز زمانیکه اوج سرما گذشته است بر پا می شود بدین صورت که کشاورزان و چوپانان در دشت ها و صحرا ها تلی از خار و خاشاک را جمع آوری می کنند و در دل تاریکی شب به آتش می کشند تا از بازمانده سرمای زمستان در امان باشند .
,
, , هر چند این جشن و آیین قدیمی امروزه دچار تحریفاتی شده است و افرادی با پوشش بسیار بد و گاها بدون پوشش مناسب اطراف آتش جمع شده و به رقاصی می پردازند اما شهر ها و روستاهای اطراف کرمان جشن سده را با آیین مخصوص به خود برگزار می کنند که این آیین ریشه در تاریخ و اداب و رسوم مردمان ایران زمین دارد یکی از این مراسمات کهن را از زبان مادربزرگی بیان می کنیم که می گفت : آیین سده سوزی در سه شب نهم ،دهم و یازدهم بهمن ماه برگزار می شد که شب اول مخصوص اربابان و شب دوم از آن چوپانان و شب سوم مخصوص زرتشتیان است بدین صورت که هر ساله قبل از دهم بهمن شخصی از تمام اهالی روستا مقداری آرد جمع آوری می کرد و در شب سده این آرد را خمیر می کردند .
,در شب سده که از قبل مقادیر بسیار زیادی هیزم توسط جوانان و اهالی روستا جمع آوری شده بود با حضور همه خانواده ها به آتش کشیده می شد و خمیری را که درست کرده بودند در میان آن یک مهره سبز رنگی تعبیه می کردند و آن خمیر را بروی شن ها ی داغ زیر آتش می پختند که به این نان کماچ آتشی گفته می شد .
,بعد از پایان جشن سده ریش سفید ده این نان آتشی یا همان کماچ کرمانی را بطور مساوی بین افراد حاضر تقسیم می کرد و همگی نان را می خوردند و کسیکه مهره سبزرنگ در نان او پیدا می شد مهلت داشت تا سه روز به آبروی این شخص باران ببارد و گرنه او را دسته جمعی کتک می زدند .
,این مادربزرگ می گفت : در ده ما شخصی که از نظر ایمانی سرآمد بود اگر تا سه روز باران نمی آمد ضامن آن شخص می شد که همیشه بعد از ضمانت وی باران می آمد که این امور همگی از اعتقاد زیاد مردم روستا نشات می گرفت .
,
محمد علی گلاب زاده مدیر مرکز کرمان شناسی در رابطه با جشن سده ابراز کرد: یکی از جشن های بزرگ ملی در تاریخ کهن سرزمین ایران جشن سده است .
وی ادامه داد: سابقه این جشن را بدرستی نمی دانیم ولی از زمان جمشید جم که سنگی به طرف مار پرتاب کرد و به سنگی دیگر برخورد کرد و جرقه ای ایجاد شد و آن جرقه هیزم خشک را سوزاند ،آتش بوجود آمد که این افسانه ها در تاریخ بسیار آمده است .
گلاب زاده افزود: سده یک سبقه خیلی مفصلی دارد و پیشینه آن به قبل از اسلام بر می گردد و در متون باید به بررسی موقعیت سده بپردازیم آنچه که زرتشتی ها در جشن سده انجام می دهند و احترامی که برای آتش قائل هستند در همه ادیان مطرح است که در اسلام با این جشن سنتی مخالفتی صورت نگرفته است .
,
,
وی افزود: اینکه عده ای به خطا و اشتباه می گویند زرتشتی ها آتش پرست هستند و متاسفانه امروز کفار سلفی هم این را می گویند که ایرانیان آتش پرست بوده اند باید از اذهان پاک شود چراکه ایرانیان از نخستین روزهای تمدن بشری همواره به وحدانیت و خدای یگانه اعتقاد داشته اند حالا ممکن است شکل این عبادت در روزگاران مختلف متفاوت بوده است ولی هیچ گاه آتش پرست نبوده اند .
این مورخ و پژوهشگر کرمانی افزود: زرتشتیان برای آتش احترام قائل هستند نه اینکه آتش را بپرستند و آتش به دلیل اینکه گرمی و نور و حرارت دارد در مقابل آن عبادت می کنند هم چنین خداوند در قران می فرماید: الله نور السموات و الارض ” خداوند نور آسمان ها و زمین است که نور از آتش سرچشمه می گیرد و ما هم برای آتش احترام قائل هستیم کمااینکه در اسلام هرچه به آتش سوخته شود پاک می شود.
وی افزود: ایرانیان بعد از اسلام توانستند جشن سده را برگزار کنند با شکوه ترین جشن سده مربوط به اوایل قرن چهارم ه .ق سال ۱۳۲۳ در زمان مرداویچ دیلمی است که در اصفهان این جشن را برگزار کرد و بر تمام بلندی های اصفهان آتش بر افروخت که بعد از وی دیگر این چنین جشنی در تاریخ برگزار نشده است البته در زمان سلطان مسعود غزنوی اوایل قرن پنجم ه.ق سال ۱۴۲۵ جشن سده مفصلی برگزار شد که استمرار داشته است .
مدیر مرکز کرمان شناسی ابراز کرد:جشن سده ای که در کرمان برگزار می شود یکی از باشکوه ترین جشن های کشور بوده است شاید یکی از دلایلش این باشد که اصولا کرمانی ها اهل تساهل و تسامح هستند و احترام ادیان برای آنها بعنوان یک اصل مطرح بوده است و نکته جالب اینکه حتی مجتهدین و بزرگان دین هم از این طرز تفکر حمایت کرده اند کمااینکه سید جواد شیرازی امام جمعه وقت کرمان در زمان قاجاریه برای ادیان دیگر از جمله زرتشتیان احترام خاصی قائل بود .
, , ,
,
,
,
وی خاطر نشان کرد: جشن سده در کرمان بعد از سال ها با شکوه خاصی برگزار می شود و در شهرهای دیگر از جمله روستای حسن آباد یزد، شبستر، کردستان برگزار می شود هم چنین در کشورهای دیگر از جمله هند با محدودیتی که برای برافروختن آتش وجود دارد این جشن برگزار می شود .
انتهای پیام/
, , ,
,
]
ارسال دیدگاه