بررسی دیدگاههای انتخاباتی امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب
ضرورت تشکیل حکومت و اداره امور جامعه به وسیله فرد یا افراد معین از جمله مسائلی که به بداهت عقل روشن است و کمتر کسی درآن تردید به خود راه می دهد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از "دانشجونیوز" ،حکومت داری و مدیریت جامعه در عصر حاضر رقابت گونه و انتخاباتی شده است و کسانی می توانند زمام امور و مدیریت جامعه را به دست گیرند که به فرموده امام خامنه ای، یا مستقیم و یا غیرمستقیم به واسطه مردم انتخاب شوند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, "دانشجونیوز" ,
رقابت های سیاسی به عنوان یکی از واقعی ترین رفتار جوامع و گروه های اجتماعی تلقی می شود و این موضوع بیش از هر موضوع دیگری، ذهن زمامداران و مدیران اجرایی را به خود مشغول کرده است.
,
از دیدگاه اسلام، مردم در نظام اسلامی موظف به پیروی و اطاعت از دستورات حاکم اسلامی اند. خداوند در قرآن می فرماید: «ای کسانی که ایمان آورده اید از خدا، رسول و صاحبان امرتان اطاعت کنید»(نساء، 59). بنابراین پیروی از دستورات حاکم اسلامی و یاری و همراهی او در امور مختلف جامعه واجب است؛ اما این مسئله بدان معنی نیست که مردم در نظام حکومت اسلامی هیچ نقشی در اداره امور جامعه ندارند و هیچ حقوقی برای شان متصور نیست بلکه از دیدگاه اسلام، مردم در جامعه اسلامی در عین آنکه در قبال حکومت اسلامی وظایفی به عهده دارند، از مجموعه ای از حقوق از قبیل امنیت، کسب و کار، زندگی، عدالت اجتماعی و ... نیز برخوردارند.
,
کشور ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست و اگر رقابت سیاسی و کنش انتخاباتی مبتنی بر جلوه های قانونی و منطقی و خط امام و رهبری نباشد، در آن شرایط زمینه شکل گیری خشونت سیاسی و بداخلاقی های انتخاباتی، مانند آنچه که در فتنه 88 رخ داد، اجتناب ناپذیر می شود.
به جهت اجتناب از موارد بالا و عملکرد صحیح در رقابت های سیاسی که منجر به کنش انتخاباتی می شود، ضروری است رفتارهای خود را با شاخصه های بنیان گذار جمهوری اسلامی و مقام معظم رهبری به عنوان کلیددار حرکت انقلاب، هماهنگ کنیم که در مسیر منطقی انقلاب و جمهوری اسلامی قرار بگیریم و «راه» گم نشود.
,
,
انتخابات را به حق می توان آینه تجلی حضور و مشارکت ملت در تعیین سرنوشت خویش نامید که در آن فرهنگ و رشد خویش را به نمایش می گذارد. ملت ایران که در پرتو انقلاب اسلامی، نقش تأثیرگذار خود را در تعیین سرنوشت خویش در مراحل مخلتف انقلاب تجربه کرده است، به خوبی به اهمیت نقش خود در انتخابات واقف است. حال با این مقدمه، به بیان دیدگاه های امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری پیرامون انتخابات می پردازیم.
,
انتخابات از دیدگاه امام خمینی(ره)
, انتخابات از دیدگاه امام خمینی(ره),
امام خمینی(ره) اصلی ترین نقش در انتخابات را مردم می دانند. زیرا یکی از ارکان و کانون های حساس و سرنوشت ساز در نظام جمهوری اسلامی، انتخابات و معیارهای گزینش نمایندگان توسط مردم می باشد که شایسته است همگان با تأسی از افکار و اندیشه های بنیان گذار انقلاب به عنوان زعیم بصیر در حفظ و حراست از این رکنِ رکین نظام دقت لازم و کافی را مبذول نمایند.
در بخش اول از مقاله، دیدگاه های امام خمینی(ره) در پنج عنوان تشریح می شود که عبارتند از: اهمیت انتخابات و حضور مردم، آزادی انتخابات، شرکت در انتخابات، تبلیغات منفی دشمنان علیه شرکت مردم در انتخابات و آثار منفی مسامحه و عدم شرکت در انتخابات.
حضرت امام خمینی در زمینه اهمیت انتخابات و حضور مردم، سرنوشت کشور را با انتخابات می دانند (صحیفه نور، ج18: 253) و در حالی که بیان می دارند در انتخابات مسامحه نشود (صحیفه نور، ج18: 198)، همگی را مسئول سرنوشت اسلام و کشور قلمداد می کنند (صحیفه نور، ج 21: 187).
,
,
,
حضرت امام در این زمینه که نسب نزدیکی با عرصه سیاست در زمان ما دارد (یعنی انتخابات دهم مجلس شورای اسلامی و مجلس پنجم خبرگان رهبری) می فرمایند: «اگر در انتخابات مسامحه کنیم، مطمئن باشید که از راه مجلس به ما لطمه می زنند. باید دانست مسلمان بودنِ تنها فایده ای ندارد، باید جمهوری اسلامی را قبول داشته باشد و از مسائل روز اطلاع داشته باشد، سعی کنید مثل مرحوم مدرس را انتخاب کنید، البته مثل مدرس که به این زودی ها پیدا نمی شود، شاید آحادی مثل مدرس باشند.کسانی را که انتخاب می کنید باید مسائل را تشخیص دهند، نه از افرادی باشند که اگر روس یا آمریکا یا قدرت دیگری تشری زد، بترسند؛ باید بایستند و مقابله کنند(صحیفه نور، ج18: 198).
,
ایشان درباره مسولیت پذیری ملت در قبال انتخاب شایسته می فرمایند: «امروز مسئولیت به عهدۀ ملت است. ملت اگر کنار بنشینند، اشخاص مؤمن، اشخاص متعهد کنار بنشینند، و اشخاصی که نقشه کشیدهاند برای این مملکت از چپ و راست (منظور شرق و غرب است)، آنها وارد بشوند در مجلس، تمام مسئولیت به عهدۀ ملت است.
,هر قدمی که بر ضد اسلام بردارند، در نامۀ اعمال ملت نوشته میشود. هر کاری که انجام بدهند مسئولیتش متوجه ملت است. امروز سرنوشت اسلام وسرنوشت مسلمین در ایران و سرنوشت کشور ما به دست ملت است. و اگر مسامحه کنند در این امر، اهمال کنند، نروند و رأی ندهند، مسئولیت متوجه خود آنهاست عیناً. و اگر بروند و در تشخیص مسامحه کنند و اشخاص متعهد مسلم، کسانی که برای کشور و برای اهالی کشور ارج قائل هستند، کسانی که نمیخواهند زمام امور کشور ما به دست چپ بیفتد یا به دست راست بیفتد، این اشخاص را چنانچه تعیین کنند، به تکلیف خودشان عمل کردهاند. و چنانچه مسامحه در این امر کنند و آنها پیش ببرند، آنهایی که میخواهند ما را به زنجیر چپ و راست بپیوندند و ما را اسیر کنند در دست قدرتهای بزرگ، اگر آنها پیش ببرند و شما ساکت باشید، تمام مسئولیت متوجه شماست. امروز مسئولیت بزرگی به عهدۀ همۀ ماست»(صحیفه نور، ج 12: 6).
,
در وجهی دیگر از فرمایشات امام خمینی در این باره، اهمیتی است که به حضور بانوان در عرصه انتخابات و همدوشی ایشان با مردان می دهند: « شما باید در همه صحنهها و میدانها آن قدری که اسلام اجازه داده وارد باشید. مثل انتخابات که امروز عملی است که باید انجام بگیرد و صحبت روز است در ایران، خانمها همان طوری که مردها فعالیت میکنند برای انتخابات، خانمها هم باید فعالیت بکنند برای اینکه فرقی ما بین شما و دیگران در سرنوشتتان نیست. سرنوشت ایران، سرنوشت همه است ... همان طوری که مردها باید در امور سیاسی دخالت کنند و جامعۀ خودشان را حفظ کنند، زنها هم باید دخالت کنند و جامعه را حفظ کنند. زنها هم باید در فعالیتهای اجتماعی و سیاسی همدوش مردها باشند، البته با حفظ آن چیزی که اسلام فرموده است،»(صحیفه نور، ج18: 264).
,
حضرت امام خمینی در باب آزادی انتخابات، ملت را صاحب اختیار خود (صحیفه نور، ج18: 284) و آزاد در انتخاب می دانند که احتیاج به قیم ندارد (صحیفه نور، ج20: 194) و انتخابات را در انحصار هیچ قشر و گروهی نمی دانند (صحیفه نور، ج18: 245). ایشان در مسئله آزادی مردم در انتخاب و انحصاری نبودن انتخابات می¬فرمایند: «همان طوری که مکرر من عرض کردهام و سایرین هم گفتهاند، انتخابات در انحصار هیچ کس نیست، نه در انحصار روحانیین است، نه در انحصار احزاب است، نه در انحصار گروههاست. انتخابات مال همه مردم است. مردم سرنوشت خودشان دست خودشان است. و انتخابات برای تأثیر سرنوشت شما ملت است(صحیفه نور، ج18: 245) ... باید مردم را برای انتخاب ازاد گذاریمو نباید کاری بکنیم که فردی برمردم تحمیل شود(صحیفه نور، ج20: 101)».
,
حضرت امام خمینی در باب شرکت در انتخابات، همه را مکلّف می¬دانند(صحیفه نور، ج15: 61) و همه باید رأی دهند (صحیفه نور، ج15: 59) و قوه و توان و قدرت مجلس را تابع رأی ملت بیان می دارند (صحیفه نور، ج18: 284) و نقش بسیار فعالی را برای خانمها در نظر دارند (صحیفه نور، ج18: 263) و در وصیت نامه خود «به ملت شریف وصیت می کنند که در تمام انتخابات، چه ریاست جمهوری و نمایندگان مجلس، و چه انتخاب خبرگان در صحنه باشند.»
,
رهبر کبیر انقلاب در موضوع تبلیغات منفی دشمنان علیه شرکت مردم در انتخابات، هدف شوم استکبار جهانی را دور کردن مردم از صحنه های انقلاب(صحیفه نور، ج20: 193) و بی تفاوت کردن مردم در برابر انتخابات می دانند(صحیفه نور، ج15: 61). دشمنان با تبلیغات زهرآگین خود به دنبال رواج سستی و سردی میان مردم هستند که چنین وانمود شود که از جمهوری اسلامی رو برگردانیده و نظام را دچار بحران مشروعیت سازند.
,
تدبیر حضرت امام جهت تبلیغات منفی، برخورد ملت ایران با این مسائل، با هوشیاری و دید اسلامی- سیاسی است «و از وسوسه منحرفان و مخالفان اسلام و وابستگان به سیاست اجانب اجتناب نمایید که اینان با هر وسیله می خواهند پایه های جمهوری اسلامی را متزلزل کنند ... و نگذارند شما در این امر حیاتی که شخصیت خود و کشورتان بسته به آن است شرکت کنید» (صحیفه نور، ج15: 164).
,
در موضوع آثار منفی مسامحه و عدم شرکت در انتخابات، حضرت امام صریح ترین و تندترین الفاظ را به کار برده اند که لحن ایشان، بیان گر اهمیت شرکت در انتخابات است و شرکت نکردن در انتخابات، توبیخ و سرزنش به¬دنبال خود دارد. ایشان رأی ندادن را موجد مسولیت در پیشگاه خداوند می دانند و اگر در غیاب حضور مردم، کسانی به مجلس بروند که لیاقتش را نداشته اند، مسولیت آن مستقیماً بر عهده ملت است(صحیفه نور، ج12: 7). همچنین شرکت نکردن در انتخابات را خیانت به اسلام و کشور(صحیفه نور، ج12: 4) خلاف شرع (صحیفه نور، ج18: 205) می دانند. حضرت امام معتقدند در صورت کنار رفتن مردم از رأی دهی، ظلم بیشتر می شود (صحیفه نور، ج18: 180) و همه شکست خورده می شویم (صحیفه نور، ج18: 179) و در این میان تر و خشک باهم می سوزند.
,
انتخابات از دیدگاه رهبر معظم انقلاب
,
در بخش دوم از مقاله، دیدگاه های مقام معظم رهبری در سه سخنرانیِ اخیر ایشان تشریح می شود که شامل: بیانات در دیدار ائمه جمعه سراسر کشور در 14 بهمن ماه، بیانات در دیدار مردم قم در19 بهمن ماه و دیدار دستاندرکاران برگزاری انتخابات با رهبر انقلاب در 30 بهمن ماه. چرایی انتخاب این سه سخنرانی به دلیل صراحت رهبر انقلاب و شفافیت ایشان در موضوع انتخابات است که بسیاری از ابعاد مسئله مورد نظر را در خود دارند. همچنین اولویت سخنرانی ها، به ترتیب تاریخ آن هاست که در آن سه روز بیان شده اند.
مقام معظم رهبری در بیانات در دیدار ائمه جمعه سراسر کشور در 14 بهمن ماه، بیاناتی راجع به انتخابات و "حق الناس" بودن آن داشتند که این واژه مهم را در شش بیان مستقیم و شفاف تشریح نمودند و در ابتدای آن نیز گله مندی خود را از برخورد صوریِ بعضی ها با "حق الناس" ابراز نمودند.
,
,
در ادامه، رهبر انقلاب اسلامی انتخابات را در بُعد داخلی، موجب احساس استقلال و هویت و تأثیرگذاری ملت و در بُعد منطقهای و جهانی، مایهی آبرو و اعتبار کشور و نظام خواندند. و در بعد داخلی نیز حضرت آیتالله خامنهای با تأکید بر حضور حداکثری ملت در انتخابات، حضور هرچه بیشتر مردم را باعث استحکام و اعتبار نظام دانستند.
,
ایشان با انتقاد از مدعیان نامطمئن بودن انتخابات، تخلفات سازمانیافته ای که نتایج را تغییر دهد، مطلقا غیرقابل پذیرش خواندند.
حضرت آیتالله خامنهای سپس به تبیین ابعاد مختلف مفهوم پرمعنای «حقالناس» در عرصهی انتخابات پرداختند و حق الناس را در شش بخش تشریح نمودند. ابتدا به "حق داوطلب" پرداختند: «از جمله عرصههای رعایت حق مردم در انتخابات این است که اگر کسی صلاحیت داشت او را رد نکنیم و به او میدان بدهیم و برعکس اگر کسی چه در انتخابات خبرگان و چه مجلس شورای اسلامی، صلاحیت قانونی نداشت با اغماض و بیدقتی او را وارد عرصه نکنیم که بیتوجهی به این دو نکته، ضد حقالناس است». سپس "امانت بودن رأی ملت" را اشاره داشتند که: « حفظ این امانت از دیگر ابعاد حقالناس است». پس از آن "پذیرش نتیجه انتخابات" را مورد بحث قرار دادند: « وقتی مراکز قانونی، نتایج انتخابات را اعلام و تأیید کردند مخالفت با این نتایج، ضد حقالناس است». "رعایت حق" در فهرست های پیشنهادی، محور دیگری از دیدگاه رهبر انقلاب درباره حق الناس بودن رای مردم است. دقت در بررسی «فهرست ها» و انتخاب «افراد»، وجهی دیگر از معنای حق الناس در بیانات امام خامنه ای است: « مردم توجّه کنند و ببینند که آن فهرستهایی را که پیشنهاد شده است از کجا پیشنهاد شده؛ از طرف چه کسی پیشنهاد شده؛ آن کسانی را که مورد اعتمادند، قابل اطمینانند، قابل اعتمادند انتخاب بکنند». و در نهایت، محوری که مقام معظم رهبری راجع به حق الناس در انتخاب به آن اشاره داشتند، تأیید افراد «صالح» بود که: «داوطلبی که نامزد انتخابات میشود اگر آدم صالحى است، ما او را رد نکنیم، میدان بدهیم به اینکه او بیاید».
,
دیگر بیانات مقام معظم رهبری در دو سخنرانی دیگر، در چهار محور قابل جمع بندی است: حضور مردمی(بیانات امام خامنه ای،19/10/94)، شاخص های انتخابات(بیانات امام خامنه ای،30/10/94)، فهرست های انتخاباتی(بیانات امام خامنه ای،19/10/94) و سلامت انتخاباتی(بیانات امام خامنه ای،30/10/94).
,
رهبر انقلاب درباره حضور مردمی در انتخابات، از دو تعبیر "شرکت حداکثری" و "فوائد آن حضور" سخن به میان آورده اند: «مردم همه شرکت کنند در انتخابات حتّی آن کسانی که نظام را قبول ندارند برای حفظ کشور، برای اعتبار کشور بیایند در انتخابات شرکت کنند ... شرکت در انتخابات موجب میشود که نظام جمهوری اسلامی تقویت بشود، پایداری و ماندگاری آن تأمین بشود، کشور در حصار امنیت کامل باقی بماند؛ ملّت ایران در چشم ملّتهای دیگر آبرو پیدا کند، اعتبارش بالا برود، در چشم دشمنانش ابّهت پیدا کند ملّت ایران.»
,
در محور دوم سخنان ایشان، شاخص های انتخابات حائز اهمیت است که سه عبارت "شاخص های انتخاب افراد صالح"، "خصوصیات مجلس خوب" و "اهمیت شاخص های انقلابی گری"، از تعابیر به کار رفته هستند. وی راجع به "شاخص های انتخاب افراد صالح" که بایستی مردم دست به انتخاب بزنند، اعتقاد به: «۱. کسى که خودش را سِپر بلاى مشکلات کشور قرار بدهد؛ ۲. کشور را به دشمن نفروشد؛ ۳. فانى در خدمات، مصالح و منافع عمومى مردم باشد و ۴. مصالح کشور را براى رودربایستى با این و آن، زیر پا نگذارد» دارند. رهبر انقلاب درباره"خصوصیات مجلس خوب"، سه کلیدواژه «مجلس مستقل، آزاد و شجاع» بیان می دارند: «مجلسی مستقل، آزاد و شجاع باشد ؛ همانجوری که مردم شعار میدهند، داخل مجلس شعار بدهند؛ همانجوری که مردم می خواهند، در داخل مجلس موضعگیری کنند»؛ و در موضوع "اهمیت شاخص های انقلابی گری" توصیه به جستجوهای شاخصه ها دارند: «بدانیم شاخصها چیست، شاخصهاى انقلابیگرى را درست پیدا کنیم، در ذهن خودمان مشخّص بکنیم، از کسانى که مطّلعتر از ما هستند بپرسیم».
,
حضرت آقا راجع به فهرست های انتخاباتی، توجه به ارائه دهندگان این فهرست ها را گوشزد نمودند و سه ویژگیِ "تدین"، "انقلابی" و "خط امامی" را برای این ارائه دهندگان بیان نمودند.
,
و در پنجمین فراز از بیانات انتخاباتی حضرت آیت الله خامنه ای، سلامت انتخاباتی مورد توجه ایشان است و هفت مورد را مدّ نظر دارند: ۱. مشارکت عمومی و حضور همگانی ملت ایران؛ ۲. بصیرت عمومی مردم و انتخاب افراد صالح؛ ۳. تمکین همگانی در مقابل قانون و نهادهای قانونی؛ ۴. پرهیز نامزدها از اهانت، تهمت و غیبت نسبت به یکدیگر؛ ۵. پرهیز از بدبین کردن مردم نسبت به انتخابات؛ ۶. پرهیز نامزدها از وعدهها و شعارهای غیر عملی و غیرقانونی؛ ۷. رعایت صداقت در حرف زدن و رفتار با مردم (تذکر: پرهیز از متهم کردن جریان مؤمن و انقلابی به تندروی).
امّا موضوع دیگری که در منظومه فکری مقام معظم رهبری حائز اهمیت فراوان است، مسئله نفوذ مخصصوصاً نفوذ موریانه ها در ارکان نظام (تصمیم ساز و تصمیم گیر) است که خود مقاله ای دیگر را میطلبد.
,
,
• طاها دشتینژاد
]
ارسال دیدگاه