مشارکت و رقابت سیاسی در جمهوری اسلامی؛
رابطه انتخابات و گردش نخبگان با چرخه قدرت در نظام مردم سالاری دینی
مشارکت و رقابت سیاسی نه تنها مانعی برسر راه وحدت و همبستگی ملی ایجاد نمی کند و ثبات سیاسی را در هم نمی ریزد، که اگر از جانب بازیگران و نخبگان به صورت قانون مند پایش و هدایت شود، تنگاهای موجود در عرصه های کنش سیاسی را به فرصت های خوب سازماندهی و ابراز خواست ها در محدوده قانون تبدیل می کند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از گام نیوز یکی از ویژگی های مردم سالاری دینی این است که در درون نهادها و سازمان های سیاسی که پس از انقلاب بوجود آمده اند، مجال انتخابات و گردش نخبگان به صورت مستمر و مسالم آمیز وجود داشته است؛ به عبارت دیگر، گردش نخبگان در کشور به صورت یک ارزش سیاسی و قانونی در جامعه مدّ نظر قرار گرفته است و در قانون اساسی کشور تحت قواعد و ضوابط خاص (در قالب انتخابات) به رسمیت شناخته شده است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, گام نیوز , .,انتخابات فرصت مناسبی است تا نخبگان سیاسی، رقابت سیاسی را تمرین کنند و در کنار تأکید بر مشارکت سیاسی عامه مردم، به نهادینه سازی رقابت سیاسی میان خود همت گمارند و بدین طریق یعنی با استفاده از سازوکار رقابت و مشارکت سیاسی، سهمی در میدان سیاست بدست آورند.
, .,مشارکت و رقابت سیاسی نه تنها مانعی برسر راه وحدت و همبستگی ملی ایجاد نمی کند و ثبات سیاسی را در هم نمی ریزد، که اگر از جانب بازیگران و نخبگان به صورت قانون مند پایش و هدایت شود، تنگاهای موجود در عرصه های کنش سیاسی را به فرصت های خوب سازماندهی و ابراز خواست ها در محدوده قانون تبدیل می کند.
, .,چرخش و یا گردش نخبگان مقوله ای است اجتناب ناپذیر و در برخی گروه ها خصوصاً در گروه ها و دولت های محافظه کار مورد غفلت واقع شده است. در صورت عدم استفاده از این سازوکار که مانع بروز صورت های نامناسب حکومتی می گردد، گروه های سیاسی و دولت ها کارکرد مثبت خویش را از دست داده و دچار روزمره گی و رخوت در بدنه مدیریتی و حاکمیتی خواهند شد.
, .,یکی از ویژگی های مردم سالاری دینی این است که در درون نهادها و سازمان های سیاسی که پس از انقلاب بوجود آمده اند، مجال انتخابات و گردش نخبگان به صورت مستمر و مسالمت آمیز وجود داشته است و این فرآیند در شرایط خاص و به صورت یک تاکتیک سیاسی مورد پذیرش نبوده است. به عبارت دیگر، گردش نخبگان در کشور به صورت یک ارزش سیاسی و قانونی در جامعه مدّ نظر قرار گرفته و در قانون اساسی کشور تحت قواعد و ضوابط خاص در قالب انتخابات به رسمیت شناخته شده است.
, .,اهمیت گردش نخبگان در روند کلّی فضای سیاسی جامعه
, اهمیت گردش نخبگان در روند کلّی فضای سیاسی جامعه,گردش نخبگان از لحاظ تأثیرگذاری بر روندهای اجتماعی سیاسی به مراتب از انتخابات با اهمیت تر است و در واقع در هر جامعه ای که گردش نخبگان نهادینه شده باشد، انتخابات نیز امری پذیرفته شده به حساب می آید. در حالی که ممکن است در جایی انتخابات باشد اما گردش نخبگان وجود نداشته باشد. از این رو می توانیم ادعا کنیم که گردش نخبگان مهم ترین و کارآمدترین ویژگی مردم سالاری دینی است و بدون آن، چرخه جابجایی قدرت در جامعه ناتمام خواهد ماند (باتوجه به وامدار نبودن آن است.)
,گردش نخبگان و انتخابات، لازم و ملزوم یکدیگراند. در یک نظام سیاسی، مردمسالاری وقتی محقق میشودکه نخبگان و گروههای مختلف سیاسی- اجتماعی به علائق و منافع خود و مناسباتشان با دیگران سروسامان دهند و حاکمیت بتواند بر اساس گستردگی و پیچیدگی نهادها و سازمانهای سیاسی، به همگامسازی و تلفیق آن علائق و منافع بپردازد، شیوههای مسالمتآمیز برای دستبهدست شدن قدرت میان نخبگان مختلف پدید آید و مجال انتخاباتِ همیشگی وجود داشته باشد. بهواقع در میان نظامهای سیاسی گوناگون، نظامی که در آن انتخابات به معنای وجود گردش/چرخه نخبگان به منظور بهدست آوردن قدرت و اداره جامعه بهصورت مسالمتآمیز و قانونی باشد، نظامی پیشرفته و بهروز است.
, .,جریانات متعدد سیاسی و ایدئولوژیک به انتخابات معنا و مفهوم میبخشند و هرچه امکان گردش نخبگان در چرخه قدرت بیشتر باشد و دامنه رأی دهی گستردهتر شود، نظام مردمسالاری دینی از استحکام و پیوند اجتماعی افزونتری برخوردار خواهد شد.
, .,تقدم و تأخر گردش نخبگان و رقابت انتخاباتی در نظامسازی و مردمسالاری
, تقدم و تأخر گردش نخبگان و رقابت انتخاباتی در نظامسازی و مردمسالاری,در این میان از لحاظ روند تاریخی نظامسازی سیاسی، ممکن است نخست گردش نخبگانی افزایش یابد و سپس انتخابات گسترده شود؛ چنانکه در مورد تاریخ سیاسی برخی از کشورهای غربی نظیر انگلستان اتفاق افتاد یا برعکس، نخست انتخابات و سپس گردش نخبگانی گسترش یابد. چنانچه در اغلب کشورهایی که در مرحله متأخرتر وارد روند نظامسازی سیاسی شدهاند، میتوان ملاحظه کرد. مانند تاریخ سیاسی شوروی از تکوین تا فروپاشی. البته احتمال اینکه گردش نخبگانی و انتخابات هردو باهم رشد یابند نیز هست؛ مانند آنچه در تاریخ انقلاب خودمان تجربه کردهایم.
, .,اما راه اول ظاهراً جهت تعمیق نظام سازی مساعدتر بوده است. در این قواعد و اسلوب، جابجایی سیاسی افراد نخست در درون گروه نخبگان حاکم رواج یافته است و گروهبندیهای سیاسی نیز متعلق به همین طبقه بودهاند. بعدها با گسترش مشارکت سیاسی و ورود گروههای دیگر اجتماعی به صحنه سیاست، قواعد فرهنگ سیاست نخبگانی با سهولت در مقیاس وسیعتری استقرار یافت. در وضعیتی که انتخابات به گردش نخبگان اولویت یابد، وصول به نظام سازی با مشکلاتی مواجه میشود.
, .,به عبارتی در این وضعیت افزایش مشارکت گسترده، مردمسالاری را با آسیبهایی مواجه میکند. با افزایش مشارکت سیاسی و انتخاباتی در این شکل، احتمال اتفاق نظر میان جناحها و گروههای مختلف بر سر قواعد و اسلوب گردش نخبگانی و جابجایی افرادی که در قدرت هستند، کاهش مییابد. از این روی مشارکت تودهای ضرورتاً زمینهای برای عمقبخشی به مردمسالاری دینی به شمار نمیرود و بلکه ممکن است مانعی نیز در این راه ایجاد کند. پس در چنین وضعیتی، گسترش مشارکت وسیع، خود ممکن است مانع اتفاق نظر گروههای مختلف بر سر چگونگی منازعه مسالمتآمیز انتخابات شود.
, .,در حقیقت افزایش میزان رأیدهی مردم بدون ایجاد شرایط و اسلوب گردش نخبگانی به سوی مردمسالاری دینی، ممکن است موجب حرکت به سوی مردمسالاریهایِ لائیکی شود که اساساً مبتنی بر بسیج تودهای از نوع سکولار هستند. در واقع بایستی میان شرکت در انتخابات بهصورت خودجوش و بسیج سیاسی از بالا که بهشکل هیاهوهای جناحی و قطبیسازی اجتماعی رخ میدهد (مانند آنچه در انتخابات یازدهم ریاست جمهوری رخ داد)، تمییز داد. بدون پیدایش چارچوبهای رفتاری میان نخبگان سیاسی، با وجود مشارکت بالای انتخاباتی نیز قواعد انتقال قدرت و جابجایی نخبگان همچنان در ابهام باقی میمانند و در نتیجه احتمال کاربرد رفتارهای غیرمنطقی و اردوکشیهای خیابانی و نپذیرفتن نتایج انتخابات، وجود دارد. در واقع کشورهایی که با انقلاب بر علیه استبداد و استکبار، نظامسازی و انتخابات را تجربه کردهاند، هنوز به مرحله رقابت سیاسی ریشهدار و گردش نخبگانیِ اساسی که انتقال نسلِ مدیریتی را شامل شود، نرسیدهاند (مانند دولت تدبیر و امید که از وزرای دولتهای سازندگی و اصلاحات به جهت استحکام پایههای خود سود میبرد و در واقع گردش نخبگانی اتفاق نیفتاده است).
, .,در واقع تا وقتی چارچوبهای رفتار انتخاباتی تأمین، تعریف و هموار نشود، و نخبگان سیاسیِ مختلف در مورد بازی مسالمتآمیز اجماع حاصل نکنند، انتخابات خود مانع گردش نخبگان سیاسی میشود. پس بایستی توجه داشت که افزایش مشارکت مردمی در انتخابات بدون ایجاد شرایط و قواعد رقابت سیاسی، حرکت به سمت عمقبخشی مردمسالاری دینی را تسریع نمیکند و قواعد انتقال قدرت و گردش نخبگان همچنان در کشوقوس باقی میمانند.
, .,وضعیت امروز جامعه نخبگانی
, وضعیت امروز جامعه نخبگانی,یکی از سردرگمی های نخبگان سیاسی در کشورمان، نبود درک واقعی از مکانیسم رقابت در حصول قدرت سیاسی است و صرفاً می خواهند با بسیج توده ها، مشارکت عمومی به نفع خود را فراهم آورند و راه رسیدن به قدرت را فقط در مشارکت عامه جستجو می کنند. پیداست که چرخه قدرت فقط محدود به رقابت و منازعه مسالمت آمیز نخبگان نمی شود؛ زیرا در انتظار تغییرات روحی-روانی در مردم هستند تا گردش نخبگان از طریق انتخابات اتفاق بیفتد؛ غافل از اینکه مسئله اصلی خودِ نخبگان سیاسی هستند که نمی توانند رقابت سیاسی را میان خود و مردم آموزش دهند و چرخه قدرت را بدون آسیب بچرخانند.
, .,با توجه به آنچه آمد، انتخابات که نظام سیاسی رقابتی و مشارکت آمیز را در خود دارد، دستگاهی برای آموزش و جامعه پذیری سیاسی شهروندان در مردمسالاری دینی به شمار می آید و گروه های سیاسی و نخبگان بایستی در سایه انتخابات بتوانند چرخه قدرت را به نحو مطلوب و مسالمت آمیزی ادامه دهند. لذا به هر صورت باید توسط انتخابات، چرخه قدرت را با گردش واقعی نخبگان رقم بزنیم.
, .,محمود آوینی
, محمود آوینی,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه