عید نوروز در ایران باستانی؛
چراغانی نوروزی از سنت های قدیمی ایرانیان باستان است
نوروز یکی از کهن ترین جشن های به جا مانده از دوران باستان است که اکنون در مناطق مختلف ایران و کشورهای فارسی زبان آغاز فصل بهار را جشن می گیرند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از فرهنگ کده؛ نوروز یکی از کهن ترین جشن های به جا مانده از دوران باستان است که اکنون در مناطق مختلف ایران و کشورهای فارسی زبان آغاز فصل بهار را جشن می گیرند و این جشن برخلاف همه جشن های مختلف سالانه با شور و شوقی وصف ناپذیر همراه با جنب و جوش فراوان در میان ملت ها در اولین روز بهار آغاز می شود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, فرهنگ کده,,
افسانه های بسیاری برچگونگی پیدایی این جشن وجود دارد که ازآن جمله می توان به برتری این جشن به لحاظ عدم برابری نام ماه و روز اشاره کرد.
,,
طبق روایات مختلف تاریخی، جشن نوروز پیش از زمان حکومت پادشاهی هخامنشی بوجود آمده و در ایران همراه با آیین های خاص برگزار می شده و همچنان نیزبا کمی تغییرات اجرایی برگزار میشود و برخی از مومنان مسلمان همچون هاتف اصفهانی نوروز را مقارن با روز آغاز خلافت علی علیه السلام می دانستند.
,,
*خانه تکانی
,
یکی از مظاهر جشن نوروز، هیجان، آشفتگی و درهم ریختگی است که باستانیان ریشه نا آرامی را در آرامش و اساس پریشانی را در سامان یافتگی می دانستند خانه تکانی ازجمله آئین های نوروزی است که نشان از درهم ریختگی و هیجان و سپس نظم و نظافت دارد ، براساس این آئین، ایرانیان باستان، با آمدن بهار، تمام خانه خود را برای نظافت زیرو رو کرده وحتی گاهی خانه ها را رنگ آمیزی می کردند و یا دست کم همان اتاقی که هفت سین را درآن می چیدند،سفید می کردند.
,
,
مردمان آن روزگار، اثاثیه کهنه را به دورمی ریختند و اسبابی نو جایگزین اش می نمودند شکستن کوزه را که جایگاه آلودگی ها و اندوه های یک ساله بود واجب می دانستند.
,
,
ظرف های مسین را به رویگران می سپردند، نقره ها را جلا می دادند، گوشه و کنار خانه را از گرد و غبار پاک می کردند، فرش و گلیم ها را از تیرگی های یک ساله می زدودند و این آئین همچنان درمیان ایرانیان مرسوم است و همه ساله از سوی مردم اجرا می شود.
,,
* سبزکردن سبزه
,
ایرانیان باستان، از چند روز به عید مانده سبزه سبز میکردند و آنان دانه های گندم ، جو ، برنج ، لوبیا ، عدس ، ارزن ، نخود، کنجد ، باقلا ، کاجیله ، ذرت ، و ماش را به شماره هفت- نماد هفت امشاسپند؟! - یا دوازده شماره مقدس برج ها ؟! در ستون هایی از خشت خام سبز کرده و بالیدن هریک از این دانه ها را به فال نیک می گرفتند و بر آن بودند که آن دانه در سال نو موجب برکت و باروری خواهد بود.
,
,
خانواده ها بطور معمول سه قاب از گندم و جو و ارزن به نماد هومت (اندیشه نیک) ، هوخت (گفتار نیک) و هوورشت (کردار نیک) سبز می کردند و فروهر نیاکان را موجب بالندگی و رشد آنها میدانستند.
,,
نوروز یکی از کهن ترین جشن های به جا مانده از دوران باستان است
,,
* مراسم بازگشت مردگان
,,
ایرانیان باستان عقیده داشتند، با آمدن نوروز، فروهرها (ریشه کلمه فروردین) یا ارواح درگذشتگان به دنیا بازمی گردند و اگرخانه را تمیز و بستگان را شاد ببینند خوشحال شده و برای بازماندگان خود دعا میفرستند ، از این رو چند روز به نوروز مانده در خانه مشک و عنبر می سوزاندند وشمع و چراغ می افروختند. همچنین خانم ها بهترین غذا را می پختند و برگور درگذشتگان خود می پاشیدند و یک روز پیش از نوروز را که همان عرفه یا علفه و یا به قولی بی بی حور می نامیدند، به خانه ای که در طول سال درگذشت های داشت به پرسه میرفتند و دعا میفرستادند ومی گفتند که برای مرده عید گرفته اند.
,
بخشی از این رسم همچنان در میان ایرانیان مرسوم است، بطورئیکه درآخرین شب جمعه سال، با گلهای بهاری از جمله سنبل به دیدار اهل قبور و درگذشتگان خود می روند و برای درگذشتگان خود طلب مغفرت می کنند.
,
* چراغانی نوروزی
,
چراغانی نوروزی از دیگر سنت های قدیمی ایرانیان باستان است درآن روزگار، اقوام آریایی به هنگام فرا رسیدن نوروز بر در و بام خانه ها و بلندی دژها مشعل روشن کرده ،آتش افروخته و یا آنکه چراغی روشن بر در خانه ها آویزان می کردند.
,
* حاجی فیروز
,
آمدن حاجی فیروز یا آتش افروز درروزهای پایانی سال وهمزمان با آغازسال نو شمسی از بازمانده های آئین ایرانیان باستان است که نشان از درهم ریختگی نوروز دارد. دراین ایام افرادی با صورت های سیاه برای تمثیل درکوچه و بازار به آمد و رفت می پرداختند و بدین گونه فاصله میان مرگ و زندگی و هست و نیست را درهم می ریختند و قانون و نظم یک ساله را محو می کردند.
,
,
نوروز خوانان و یا حاجی فیروزها، جوانانی هستند که به زبان فارسی ترانه نوروز میخوانند و از آمدن نوروز خبر میدهند و مژدگانی دریافت می کنند و آنان چنین می خواندند: باد بهاران آمده ، نوروز سلطان آمده،مژده دهید ای دوستان، این سال نو باز آمده.
,,
در روستاها و شهرهای مازندران و اردبیل نیز ازنیمه ماه اسفند، گرو ههای نوروزی خوان راه میافتند و در کوچه و خیابان ها نوروزیه میخوانند این رسوم ، کماکان درآئین نوروز امروزه مشاهده می شود.
,
*میرنوروزی
,
علاوه برآئین ظهور حاجی فیروز درخیابان های شهر رسم میر نوروزی نیز در گذشته های دور مرسوم بوده است ، میرنوروزی (جابه جا شدن ارباب و بنده) طبق این رسم، به قصد تفریح ، کسی را از طبقه های پایین برای چند روز یا چند ساعت به سلطانی برمی گزیدند وسلطان موقت، طبق قواعدی، اگر فرمان های بی جا صادر میکرد، ازمقام امیری برکنار میشد.
,
حافظ نیز دریکی از غزلیاتش به حکومت ناپایدار میر نوروزی گوشه ی چشمی دارد: سخن در پرده میگویم، چو گل از غنچه بیرون آی که بیش از چند روزی نیست حکم میر نوروزی.
,
* شیرینی های نوروزی
,
,
در بسیاری از نقاط ایران با فرارسیدن نوروز نان و شیرینی پیش از نوروز می پختند و در شب عید در سفره ها می گذاردند، آنان این کار را برای خوش امدگویی از ارواح نیاکان انجام می دادند.
,
امروزه با گسترش زندگی شهر نشینی، پختن شیرینی خانگی برای مراسم عید نوروز در شهرها زیاد مرسوم نیست و مردم برای پذیرایی از مهمانان نوروزی خود شیرینی و آجیل تهیه میکنند، البته پختن شیرینی عید نوروز و نیز آماده نمودن تخم مرغ های رنگی در روستاهای کشور همچنان مرسوم است .
,
*سفره هفت سین
,
از اصیل ترین و جذاب ترین پیک نوروزی می توان به سفره هفت سین اشاره کرد ایرانیان با فراهم نمودن هفت سین به شماره هفت امشاسپند یا دوازده شماره مقدس برج ها ، اقلامی را در سفر های در خانه های خود برای حلول و شکوفایی روز نخست بهار فراهم می آورند.
,
,
دراین سفره چیزهای از قبیل آب و سبزه نماد (روشنایی و افزونی) آتشدان نماد (پایداری نوروگرما) که بعدها به شمع و چراغ مبدل شد شیر نماد(نوزایی و رستاخیز و تولد دوباره)، تخم مرغ نماد (نژاد و نطفه) ، آیینه نماد (شفافیت و صفا)گذاشته می شد.
,,
همچنین سنجد نماد(دلدادگی و زایش وباروری)، سیب نماد (رازوارگی عشق) انار نماد (تقدس) سکه تازه ضرب نماد (برکت و دارندگی) ماهی نماد (ماه سپری شده اسفند) نارنج نماد (گوی زمین)گل بید مشک گل ویژه ی اسفند نماد ( امشاسپند سپندارمز)از دیگر این اقلام است.
,
گلاب که بازمانده رسم آبریزان یا آب پاشان است و نان پخته شده ازهفت حبوب ، خرما ، پنیر، شکر، شاخه هایی ازدرخت مقدس انار، بید، زیتون، انجیر دردسته های سه،هفت یا (دوازده تایی) دیگر مواردی بود که درسفره هفت سین گذارده می شد.
,
,
از اصیل ترین و جذاب ترین پیک نوروزی میتوان به سفره هفت سین اشاره کرد ایرانیان با فراهم نمودن هفت سین به شماره هفت امشاسپند یا دوازده شماره مقدس برج ها ، اقلامی را در سفر های در خانه های خود برای حلول و شکوفایی روز نخست بهار فراهم می آورند.
,,
اکنون ایرانیان از رسوم برجای مانده آن دوران، به هفت سین برگرفته از سیر ، سرکه، سماق، سنجد، سمنو و سبزه و سیب و گل های خوشبو از قبیل سنبل و سوسن بسنده می کنند.هفت سینی، بعدها با حذف (یای) به صورت هفت سین درآمده است ، هنوز هم در بعضی از روستاهای ایران این سفرهرا ، سفره هفت سینی می گویند.
,
اصیل ترین و جذاب ترین پیک نوروزی سفره هفت سین است
,
*روز عید یا نوروز
,
بالاخره روز موعود یا نوروز همزمان با آغاز بهار از راه میرسد در این روز در وقت تحویل سال تمام خانواده اقوام ایرانی در کنار یکدیگر جمع شده و گرد هم می نشستند و منتظر شلیک توپ و آغاز سال جدید می شدند.
,
سال نویی دگر با قرائت سور های از قرآن با دعای یا مقلب القلوب و الابصار، یا مدبر اللیل و النهار، یا محول الحول و الاحوال ،حول حالنا الی احسن الحال، حلول می کند و با شلیک توپ و آتش بازی در آسمان همگان از حلول سال نو با خبر می شدند ، پس از آن بزرگ خانواده از درون قرآن پولی برداشته و به اعضای خانواده هدیه میداد و عید را تبریک میگفت.
,
,
آغاز سال جدید و رسوم برگزاری آن در هر کشوری متفاوت است و به دین، فرهنگ و نژاد آن باز می گردد این آئین در میان زرتشتیان به گونه ای دیگر برگزار میشد یعنی پس از تحویل سال، بزرگ خانواده بلند می شود و به هر یک از افراد خانواده یک قاشق عسل یا شربت و سه دانه شیرینی یا سه دانه میوه خشک و یا سه سکه که بر روی برگ سبزی است هدیه می دهد و چنین است که هر دینی رسم های خودش را دارد.
,,
انتهای پیام/گ
]
ارسال دیدگاه