یادداشت/عباس عسکری
مفهوم پایداری در توسعه شهر اسلامی
واژه پایداری به طور گسترده ای به منظور توصیف جهانی که در آن نظام های انسانی و طبیعی تواما بتوانند تا آینده ای دور ادامه حیات دهند بکارگرفته می شود.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از روشن خبر، عباس عسکری، استاد جهاد دانشگاهی استان گیلان، در یادداشتی به بررسی مفهوم پایداری در توسعه شهر اسلامی پرداخته که متن آن در ذیل آمده است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, روشن خبر,واژه پایداری به طور گسترده ای به منظور توصیف جهانی که در آن نظام های انسانی و طبیعی تواما بتوانند تا آینده ای دور ادامه حیات دهند بکارگرفته می شود. این واژه درباره اکوسیستم های خود ابقا و خود جبران که حد بردباری معینی دارند بکار برده می شود سیستمی که در واقع منجر به دوام اکوسیستم می شود. موجودات زنده جمعیت ها جامعه ها و اکوسیستم قادر به مقاومت و بازسازی در مقابل تغییرات و اثرات خارجی هستند.به عبارت دیگر آنها دارای قدرت پایدارند.
,پایداری در یک نظام نشان دهنده تداوم بنیادی در زمان است .به هرحال این پایداری فقط بر اثر تغییر به وجود می آید. شما به طور مداوم ماده و انرژی به دست آورده و از دست می دهید. اما بدن شما در طول زندگیتان یک حالت پایداری به طور طبیعی مداوم به عنوان قدرت یک نظام در مقابله با بازیابی در برابر یک ناملایمی خارجی توصیف شده است که از این قرار نظام وضعیت ساختمانی خود را در طول یک مدت طولانی حفظ می نماید.
,واژه پایداری در مفهوم اینگونه تعریف شده است: پایدار یعنی باثبات بادوام یعنی چیزی که ثابت و برقرارمی ماند. پایداری پدیده های پایدار ناشی از دوام الگو روش یا سیستم پدیده ها در طی زمان طولانی است. در این حالت خود اصل پدیده با تمام ویژگی های مادی و غیرمادی اش نمی ماند. بلکه در هر دوره براساس الگویی واحد و باثبات تکرار می شود و از این طریق تداوم می یابد. در این تکرار و باز تکرار خود را اصلاح می کند و در هر دوره سعی در هماهنگی هرچه بیشتر با پیرامون خود دارد.
,برداشت ادبی از کلمه پایداری محیط زیست خلق یک محیط برای اسکان انسان ادامه زندگی کار و فعالیت است که تغذیه با استفاده از مواد به طور مستمر صورت می پذیرد. اصطلاح پایداری به حداقل رساندن هزینه منابع لازم جهت طولانی شدن زندگی را بیان نمی کند بلکه این حقیقت را بیان می دارد که هیچ محیط خلق شده ای توسط انسان بدون مشارکت محیط طبیعی یا سیستم اکولوژیک نمی تواند زنده بماند و ادامه حیات دهد.
,در راستای تحقق توسعه پایدار شهری می بایست شرایطی فراهم شود تا امکان بستر سازی توسعه پایدار انسانی و بهبود رفاه اجتماعی شهروندی، فراهم گردد که در این بستر می توان به برقراری عدالت اجتماعی(هاروی، ۱۳۷۶: ص۱۱۰- ۹۹) طراحی اقلیمی هماهنگ با محیط زیست انسانی (بحرینی، شیعه، ۱۳۸۰)، تقویت ساختارهای همبستگی اجتماعی همچون تعهد و مسئولیت پذیری، تقویت بنیانهای اجتماعی و خانوادگی و احیای محیط زیست همگانی (بحرینی، ۱۳۷۸) و ایجاد انتظام ساختاری در فضای شهری برای ادراک زیباشناختی و توانایی شهری (کوین لینچ، ۱۳۸۱: ص۱۲- ۳۴) و بهبود بهره گیری از فضاهای شهری و افزایش رضایت شهروندی(بحرینی، ۱۳۷۸، ص۹۸- ۱۲۹) و یکپارچگی بخشی به ساختار بصری محیط و منظر شهری ( گوردن کالن، ۱۳۷۷: ص۶۴- ۹۰) اشاره کرد.
,کمیسیون جهانی محیط زیست نیز الزامات توسعه پایدار را چنین بیان می کند .مشارکت شهروندان در تصمیم گیری در بستر یک نظام سیاسی، چاره اندیشی برای تنشهای حاصل از ناموزونی توسعه در بستر یک نظام اقتصادی، التزام به ترمیم و حفاظت محیط زیست در بستر یک نظام تولیدی، فراهم سازی الگوهای پایداری از تجارت مالی در بستر یک نظام، دانش فنی ایجاد الگوهایی از تجارت و دارایی در بستر یک نظام بین المللی، وجود انعطاف پذیری و خود اصلاحی در بستر یک نظام مدیریتی.
,بر این اساس توسعه پایدار شهری در تکوین مفاهیم زیر جنبه کارآمدی به خود می گیرد.
,الف- بسترسازی عدالت اجتماعی و شهروندی
,ب- بستر سازی مشارکت شهروندی و همبستگی اجتماعی
,پ- بسترسازی تقویت بنیان نهادهای اجتماعی و بنیان خانوادگی
,ث- رویکرد استرتژیک بر پدیداری توسعه پایدار شهری
,ج- گسترش آداب و فرهنگ شهرنشینی
,چ- مساعدت و سازماندهی ارگانهای دولتی و خصوصی
,ح- کارامد سازی سیاستها و برنامه های سیاست گذاری در حوزه کلان شهری
,خ- گسترش حقوق شهروندی و بهینه سازی مناسبات مدنی
,طراحی پایدار در ساختار شهری بر مینای سه اصل اساسی شکل می گیرد:
,اصل اول را می توان صرفه جویی در مصرف منابع دانست که در صدد است تا با مصرف بهینه منابع، میزان کاربرد ذخایر تجدید ناپذیر را در سخت و کارکرد بناهای شهری پایین آورد .
,اصل دوم بر طراحی بر اساس چرخه حیات مبتنی است که نتایج و تبعات زیست محیطی کل چرخه حیات منابع ساخت و ساز شهری را از مرحله تدارک تا بازگشت به طبیعت در بر می گیرد.
,اصل سوم را طراحی انسانی می دانند که ریشه در نیاز به حفظ عناصر زنجیره ای نظامهای زیستی دارد و تداوم حیات و بقای انسان را در پی دارد. بر این اساس طرحی شهری و معماری پایدار می بایستی کیفیت محیط ای کار و زیستی را بهبود بخشد که موجب افزایش بهره وری و کاهش فشارهای روانی انسانی و بهبود شرایط زیستی می گردد که همان مفهوم رفاه اجتماعی و شهروندی را به ذهن متبادر می کند.
,بازتاب اندیشه های دین مبین اسلام چون انسان گرایی، اندیشه گرایی، هویت جهت گیری های فیزیکی، گسترش روح عدالت اجتماعی و امنیت و… می باشد که این خود شهر پایدار را شامل میشود شهری که تمامی شاخصه های شهر اسلامی را دارا باشد می توان شهر پایدار نامید.
,با مقایسه عملکردی بین شاخصهای تشکیل دهنده شهراسلامی و پایدار نهایتا باید در تطابق یا عدم تطابق با محیط جستجو کرد. شهر اسلامی با بهره جستن از اصول و ارزشهای خاص اسلامی توانسته است شاخصهایی را که امروزه در شهرهای پایدار مورد توجه قراردارند را رعایت نموده و به عنوان نمونه ای ازتوسعه پایدار-شهراسلامی درسطح جهان مطرح شوند.
,انتهای پیام/رض
]
ارسال دیدگاه