نگاهی به ریشه آداب و رسوم نوروز در هرمزگان:
آداب نوروزی هرمزگان؛ از نوروز صیاد تا عید نوروز
محققان و پژوهشگرانی که در حوزه فرهنگ مردم مطالعه و پژوهش می کنند، منشأ تمامی فرهنگ ها را بر آمده از اصول کشاورزی و دامداری می دانند؛ اما نمی توان تنها به دو اصل کشاورزی و دامداری به عنوان ریشه زندگی انسان ها تکیه کرد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از فرهنگ کده ؛ محققان و پژوهشگرانی که در حوزه فرهنگ مردم مطالعه و پژوهش می کنند، منشأ تمامی فرهنگ ها را بر آمده از اصول کشاورزی و دامداری می دانند؛ اما نمی توان تنها به دو اصل کشاورزی و دامداری به عنوان ریشه زندگی انسان ها تکیه کرد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, فرهنگ کده,
ویژگی های مشترک در گاه شماری نوروز صیاد و عید نوروز
, ویژگی های مشترک در گاه شماری نوروز صیاد و عید نوروز,
ر
,
سم نوروز نیز برگرفته از کشاورزی و دامداری در این منطقه است. نوروز در هرمزگان در گذشته ها متفاوت از زمان نوروز امروز بوده است. صیادان جزیره قشم آخرین روز تیرماه هرسال را نوروز یا نوروز صیاد می دانند که اولین روز از فصل گرمای واقعی است. در این آیین و رسوم که از گذشتگان قدیم تا به نسل امروز رسیده، در روز نوروز صیاد، هیچ یک از صیادان هیچ ماهی و موجود آبزی را صید نمی کنند.
,
به آب سپردن لباس های کهنه، پوشیدن لباس نو و رفتن به دریا، رنگ آمیزی حیوانات خانگی با خاک سرخ سواحل جزیره هرمز بخشی از آداب و رسوم نوروز صیاد به شمار می رود. ساکنانی که در کنار صید به پرورش دام نیز مشغولند، در این روز نزد چند دعاخوان نوروزی می روند تا برای آنها دعایی به نام «لوبن»، دعایی که علاوه بر افزایش برکت دام ها، آنها را از گزند بلایا دور نگه می دارد، بخوانند.
,
منصور نعیمی، محقق و پژوهشگر حوزه مردم شناسی هرمزگان در بررسی اهمیت ریشه شناسی آداب و رسوم از نگاه تاریخی، با بیان اینکه تاریخ این منطقه از کشور با نام هرمزگان همچون سایر مناطق کره خاکی یک پیدایشی داشته و بعد در سیطره انسان ها قرار گرفته است، می گوید: این استان تا پیش از اینکه به نام هرمزگان شناخته شود، سرگذشت دیرینه ای داشته است. بندرعباس از زمان ساسانیان، اوج ترقی اینجا بوده. این شهر تا زمان صفویان 200 سال مرکز ترانزیت جهانی بوده است. اوج ترقی بندرعباس را بعد از فتح هرمز باید دانست که شاه عباس به فرماندهی امام قلی خان، پرتغالی ها را از منطقه خارج کرد و به میمنت این فتح نام گامرون یا گامبرون که یکی از نام های قدیمی بندرعباس امروزی است، به بندرعباسی یا بندر مقدسه عباسی تغییر یافت.
,
وی خاطرنشان کرد: تعدد فرهنگ های مختلف در هرمزگان و به خصوص بندرعباس به لحاظ موقعیت تاریخی، فرهنگی و اجتماعی و در مجموع از نگاه مردم شناسی، یک امتیاز برای مردم این منطقه به شمار می رود؛ زیرا خونگرم بودن، مهمان نوازی و غریب نواز بودن عنوان تعبیرهایی است که اکثرا برای مردم هرمزگان به ویژه شهر بندرعباس به کار می رود و این صفات در ایام سفرهای نوروزی نمود بیشتری نشان می دهد.
,
این پژوهشگر حوزه مردم شناسی در بخش دیگری از سخنان خود درباره ریشه آداب و رسوم عید نوروز در هرمزگان می گوید: در این استان مردم به پایان سال توجه ویژه ای دارند که ریشه اش در ایران باستان و دین و آداب حاکم در ایران باستان نشأت می گیرد. آداب نوروز نیز براساس خوی و منش مردم این منطقه خود را نمایان می کند؛ مثلا در دبی و کشورهای خلیجی برخی از آداب و سنت ها با مردم جنوب هرمزگان همخوانی دارد.
,
نعیمی از کشت و زرع به عنوان یکی از ریشه های آداب و رسوم نوروز یاد می کند: سبزه سفره هفت سین، ریشه در نوع کاشت و زرع مثل کاشت لوبیا، جو و گندم دارد. در گذشته معمولا در 12 کاسه در چهار فصل سال میزان سبز شدن این گیاهان سنجیده می شد. این کار جهت سنجش و نتیجه ثمردهی آن ها در هر فصل انجام می شد. در واقع یک دیدگاه علمی از کاشت و زرع بوده، وجود داشته و به تدریج این کاشت و زرع با تغییرات فراوانی، امروز با کاشت سبزه نشان داده می شود.
,
این محقق هرمزگانی با بیان اینکه نوروز در هرمزگان نیز همانند سایر استان ها دارای آداب و رسومی است، گفت: از زمان پهلوی بخشی از آداب و رسوم به دلیل وجود رادیو و تلویزیون تغییر کرد و باعث شد که مسئله نوروز در بندرعباس نیز به شکل سفره های هفت سین، دید و بازدید و عیدی گرفتن ها خود را نشان دهد.
,
نعیمی در این رابطه یکی از رسوم هرمزگانی ها در نوروز را به نام"نوروز خوانی" معرفی می کند. در نوروز خانی شعری با این مضمون خوانده می شود: « نوروز نو باز آمده / بلبل به آواز آمده / نوروز به صد ناز آمده/ بابا بده نوروزیم، مادر بکن دلسوزیم/ مادر به حق شیر تو / در گردنم زنجیر تو/ شب ها بخوردم شیر تو/ بابا بده نوروزیم، مادر بکن دلسوزیم...». به این ترتیب کودکان و نوجوانان از پدر و مادر و بزرگترها عیدی می گرفتند.
,
رنگین کردن شاخ حیوانات با گلگ/ "جیکو بازی" در ششم فروردین
, رنگین کردن شاخ حیوانات با گلگ/ "جیکو بازی" در ششم فروردین,
وی در ادامه به دیگر رسوم اشاره می کند و می گوید: طبق اعتقادی از مردم ایران باستان و از جمله در این منطقه، مردم بر این باور بودند که هرکسی دارای یک "فرح ور" یا موکل است و با شروع سال جدید و برای شادی ارواح مردگان، خانه ها باید تمیز و نو شود. این رسم با تغییراتی همچنان رواج دارد.
,
وی می افزاید: بعد از عید دیدنی، مردم با در دست داشتن گلاب و عود و شیرینی و میوه بر سر مزار رفتگان می روند تا فرارسیدن عید نوروز را به اموات خود تبریک گفته و به این ترتیب خاطره عزیزان از دست رفته خود را گرامی می دارند. این رسم هنوز در شهرها و روستاها نمود دارد. یکی از رسوم روستانشینان دو سه روز قبل از سال تحویل، چیدن پشم و موی حیوانات و رنگین کردن شاخ و گوش گاو، گوسفند و شتربا گلگ- نوعی خاک سرخ- است.
,
این محقق هرمزگانی اظهار کرد: برخی از پژوهشگران استان مثل استاد سایبانی در کتاب فین خود به یک بازی محلی در ایام نوروز اشاره کرده اند. این بازی در ششم فروردین، زادروز زرتشت، انجام می شده است. در این روز بزرگترها در باغ و حیاط خانه ها تاب از درخت نخل خرما درست می کردند، که به جیکو نوروزی معروف بوده است.
,
آنچه مشخص است، این آداب و سنن به منظور گرامی داشتن نوروز و سال نو، در هرمزگان انجام می شده است. رفت و آمد و بازدید نیز جز لاینفک رسوم همه مناطق کشور است که در هرمزگان نیز از گذشته های دور تا امروز جاری است.
,
انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه