برای یکبار هم شده به ابرکوه سفر کنید

ابرکوه؛ شهری با کهنسال ترین موجود زنده ایران تا بوم گردی قلعه تیزک

ابرکوه شهری متمدن و قدیمی که با حدود 400 اثر و بنای تاریخی، به عنوان یکی از چهارده شهر گردشگری کشور معرفی شده است.

[

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از سرو ابرکوه؛ ابرکوه شهری تاریخی در فاصله 140 کیلومتری غرب یزد، در روزگاران قدیم مسیر راهی بود، که شرق و غرب را به یکدیگر متصل می کرد و به نام راه ابریشم معروف است.

, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, سرو ابرکوه,

این شهر توریستی و باستانی در میان سه شهر تاریخی ایران یعنی اصفهان، یزد و شیراز قرار گرفته است، بطوریکه تقریبأ میان مثلث این سه شهر می باشد.

سرو ابرکوه؛ دومین موجود کهنسال زنده جهان
درخت سرو ابرکوه به عنوان دومین اورگانیسم زنده روی زمین که با نام پارسیک شناخته می شود، یکی از جاذبه های توریستی ایران است که ارتفاع آن بین 28 تا 35 متر برآورد شده و محیط تنه آن در روی زمین به یازده و نیم متر می رسد.

این درخت همچنان با گذشت 45 قرن از عمر خود، سرسبز و شاداب در پهناى کویر یزد در ابرکوه مقاوم و استوار ایستاده و جهانیان را شگفت زده کرده است.

این درخت در سال 86 به عنوان سومین اثر طبیعی ایران در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و به عنوان یک اثر طبیعى در سال 1382 به تصویب شورای عالی حفاظت محیط زیست کشور رسیده است.

مسجد جامع؛ مسجدی دارای دو قبله
مسجد جامع ابرکوه (مسجدی دارای دو قبله) است که بر اساس گواهی منابع تاریخی، بنای اولیه مسجد مربوط به دورة سلجوقی است و دکتر صفا، این مسجد را از آثار عهد مغول بر شمرده است.

سنگ اصلی محراب که با شماره 3661 به موزة ایران باستان انتقال داده شده، سنگی مرمری با تراش بسیار عالی و نقش های گل و بوته در وسط و حاشیه ای از کتیبه قرآنی به خط نسخ تزیین شده و قسمت پیشانی آن دارای طرح مقرنس کاری است.

محراب دیگر شبستان که کجی قبله را اصلاح کرده، کاشیکاری است و در غرفه های مجاور ایوان اصلی، محراب دیگری است که در داخل آن سنگ خوش نقش و طرح سه تکه ای از نوع سنگهای آهکی نصب کرده اند و در اطراف آن اسامی پیامبر(ص) و دوازده امام (ع) به خط نسخ و کوفی حجاری شده است.

این مسجد در تاریخ 1312/5/9، با شماره 197 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

گنبد عالی (علی)؛ نخستین اثر ملی ثبت شده استان یزد
یکی از آرامگاه ها و بقعه های تاریخی در ابرکوه، بنای گنبد عالی است که در شمال شرقی شهر بر فراز کوهی در مجاورت ابرکوه واقع می باشد.

این گنبد که از جمله آثار دیلمیان (448-320 ه ق) در ابرکوه است، از داخل و خارج به صورت هشت ضلعی ساخته شده و پهنای داخل آن 90/8 متر و بلندی آن حدود 12 متر می باشد.

مصالح به کار رفته در آن عمدتاً سنگ لاشه و ملاط گچ و ماسه است. این بنا برای بسیاری از آرامگاه های ناحیه یزد و کرمان از قرن پنجم به بعد به عنوان الگویی به حساب می آمده، دارای کتیبه بزرگی به تاریخ 1056 م می باشد.

درکتیبه این بنا نام یکی از افرادی که در آنجا به خاک سپرده شده و نام سازنده و تاریخ ساخت بنا ذکر شده است. از متن کتیبه چنین در می یابیم که مقبره فوق محل دفن شخصیتی به نام عمیدالدین شمس الدوله و مادر وی که نامش در کتیبه مشخص نیست، می باشد.

یخچال های خشتی ابرکوه، مرهمی بر عطش کویرنشینان
در ابتدای ورود به شهر ابرکوه از سمت استان فارس و یا خروجی از سمت یزد یخچال های خشتی دیده می شود که با گذشت سالیان طولانی همچنان با شکوه پابرجا مانده و تقریبأ اکثر مسافران عبوری در کنار آن توقف می کنند و عکسی به یادگار می گیرند.

قدمت برخی از یخچال ها به عهد قاجار و برخی دیگر به رونق جاده ابریشم برمی گردد و به ثبت آثار ملی ایران نیز رسیده اند.

یخچال ورودی شهر ابرکوه از جمله آثار قدیمی شهرستان ابرکوه است که با پلانی به صورت مدور و حجمی مخروطی شکل به صورت پله ای بنا شده است، ارتفاع این بنا حدود 20 متر است و سطح کف داخل بنا، گودتر از سطح زمینهای بیرونی ساخته شده است.

یخچال برزن در جاده مریم آباد، یخچال هک شهرستان ابرکوه و یخچال فتح آباد از دیگر یخچال های موجود در ابرکوه است که هر کدام ویژگی هایی شبیه به هم با اندکی تفاوت دارند.

مسجد بیرون؛ مسجدی که منزلگاه امام رضا(ع) بود
مسجد بیرون که منزلگاه حضرت ثامن الحجج (ع) بوده، در بیرون شهر ابرکوه و در سمت جنوب شرقی شهر واقع شده و بنای اولیه آن از قدیمی ترین مساجد ایران به شمار می آید.

نقشة مسجد در حال حاضر از نوع مساجد دو ایوانی است. ایوان غربی به گنبدخانه ای راه دارد و از ایوان شرقی بزرگتر است. بقایایی از تنها منارة مسجد برجای مانده است که از قسمت تحتانی آن برای رفتن به پشت بام استفاده می شود.

بالای سر در ورودی مسجد، کتیبه ای با کاشی معرق در سرشتة خط قرار دارد که به دلیل ریختگی اطلاعات مبهمی از موقوفات بانی بنا و نیز عبور یا توقف حضرت رضا(ع) ارایه می دهد و با توجه به نوع خط نسخ و القاب حاکم مزبور در کتیبه می توان آن را به اوایل قرن نهم هجری نسبت داد.

البته مسیر حرکت امام رضا (ع) از مدینه تا مرو و عبور ایشان از ابرکوه با توجه به نقشه موجود، متن کتیبه را تأیید می نماید. این بنا در تاریخ17/9/77 با شماره 2170 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

مقبره پیر حمزه سبزپوش (عزیزالدین نسفی)
مقبره پیر حمزه در نزدیکی مسجد جامع و در یکی از کوچه های قدیمی ابرکوه به صورت بنایی پر حجم با نمایی خشتی خودنمایی می کند.

فضای داخل بقعه دارای چهار ضلع می باشد که بر روی هر یک از ضلع های چهارگانه، چهار طاقنما ایجاد شده و در پایین هر ضلع ازاره بنا قرار دارد که از سه بخش تشکیل شده: در بالا به عرض 20 سانتی متر کتیبه ای به خط نسخ از آیات قرآنی، در زیر آن یک حاشیه تزیینی و سطح وسیعی که به هفت ضلعی هایی تقسیم شده و داخل آنها با طرح های گیاهی تزیین یافته است.

در قسمت بالای محراب کتیبه ای با نقش گچبری و به خط نسخ وجود دارد که نام سازنده و تاریخ بنا به این صورت خوانده می شود و در تاریخ 31 مرداد 1313 ذیل شماره 205 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

گنبد سنگی هک
این بنا به طوری که از کتیبه های موجود در آن برمی آید، مدفن حسن بن شمس الدین محمد، از سلسلة اینجو می باشد و از آثار قرن هشتم ه ق است که در روستای هک واقع در 6 کیلومتری غرب ابرکوه قرار دارد.

گنبد سنگی هک، دارای سه مدخل ورودی است و در جنوب به جای درب ورودی، محرابی تعبیه شده و در چهار گوش پایه گنبد، چهار طاقچه به صورت هشت گوش درآمده و گنبدی تخم مرغی شکل برفراز آن قرار دارد.

این بنا به طور کلی از سنگ سفید رنگ ساخته شده و گنبد آن از سوی خارج دارای پوشش آجری است. در پیشانی سردر شرقی و جنوبی نیز کتیبه هایی نصب شده است.

گنبد سنگی هک درتاریخ 1378/8/2 به شماره 2439 جزء آثار ملی به ثبت رسیده است.

قلعه فیروزآباد ابرکوه
یکی از آثار تاریخی ابرکوه، قلعه باغ تیجرد است که در روستای فیروزآباد شهرستان واقع می باشد. قلعه فیروز آباد یکی از قلعه های مسکونی ساخته شده در دوره قاجاریه می باشد که هم اکنون زنده و در آن سکونت می شود.

خانه های ساخته شده در این قلعه، از جنس خشت و گل با اندود کاه و گل می باشد و در این بنا از انواع طاق های آهنگ، عرقچین،کلمبو و تویزه می باشد که اکثرا از نوع آهنگ و به شیوه ضربی ساخته شده و دیوار حصاریاز نوع چینه ای که جنس آن گل و ماسه (سیم گل) می باشد.

این قلعه از دو قسمت قلعه قدیم و قلعه نو تشکیل شده است که در قلعه نو تعداد خانه ها کمتر و فضای باز بیشتری دارد که احتمالا برای انجام مراسمات ساخته شده است.

این قلعه دارای 6 برج مراقبتی با شماره 20468 در تاریخ 1386/10/12 به ثبت آثار ملی کشور رسیده است.

مناره های سر در نظامیه
مناره های نظامیه ابرکوه که در تاریخ 09/05/1312 با شماره 196 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید متعلق به قرن 8 هجری می باشد. این مناره های مرتفع در اصل «نظام الملک» نام دارند و در تصوّر برخی، ساخته نظام الملک ابرقویی وزیر سلجوقی است که این تصوّر اشتباه است.

این مناره ها که آن را « سر در نظامیه » نیز می خوانند و می گویند در این محل مسجد، بازار و مدرسه وجود داشته است. سراسر بدنه مناره ها از کاشی فیروزه ای رنگ است، که به خط کوفی بنایی با کلمات (الله اکبر) به نحو زیبایی تزیین شده است.

مقبره طاووس الحرمین، مؤلّف کتاب « نزهة القلوب » در نزدیکی این مناره ها قرار داشته است.

ارگ شهرسب؛ مجتمع مسکونی عظیم در دوره صفویه
ارگ «شهرسب» ابرکوه، از بین آثار تاریخی و جاذبه های گردشگری شهرستان، کمتر مورد توجه قرار گرفته است، یکی از بزرگترین ارگ های کشور، می باشد، که در ابتدای جاده ابرکوه - یزد قرار دارد.

قلعه ای است عظیم با سردری رفیع وآثاری از مجتمع مسکونی اهالی در گذشته، که تقریباً بلا استفاده شده است. هستة اولیه این مجتمع مسکونی عظیم را می توان به دورة صفویه نسبت داد.

قلعه شهرسب؛ قلعه ای است با برج و بارو و سردری جداگانه، هشت برج و نیم درچهار زاویه که در میان قلعة بیرونی واقع شده است. کوچه ها و خانه های این واحد مسکونی به صورت شطرنجی طراحی شده اند و اکثرخانه های مسکونی در طرفین کوچه ها قراردارند.

ارگ شهرسب 17000 متر مربع مساحت دارد و مصالح بکار رفته در آن خشت خام، گل، سنگ، چوب، آجر پخته و... می باشد.

خانه آقازاده و بادگیر دو طبقه و کلاه فرنگی آن
خانه آقازاده و بادگیر آن مربوط به دوره قاجار است و در ابرکوه، محله دروازه میدان واقع شده است که در تاریخ ۲۴ بهمن ۱۳۷۵ با شماره ۱۸۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این خانه متعلق به سید حسین ابرقویی بوده‌است که ۸۲۰ مترمربع مساحت دارد. بادگیر این خانه یکی از بادگیرهای اصیل و زیبای ابرکوه محسوب می شود، که دارای ۱۸ متر ارتفاع و ۱۸ مترمربع مساحت می باشد. در دهانه بادگیر ۱۹ دریچه تنظیم هوا وجود داشته که با بادگیر دوم هماهنگی و ارتباط دارد.

این بادگیر برخلاف اکثر بادگیرها، دو طبقه می باشد، می‌تواند تنظیمات هوا را حتی در زمانی که هیچ بادی نمی‌وزد، انجام دهد.

کلاه‌فرنگی آن به صورت مقرنس‌کاری و به نحوی طراحی شده‌است، که نور آسان‌تر وارد خانه شود و فضای خانه روشن‌تر جلوه کند.

قلعه تیزک؛ بوم گردی این قلعه آماده پذیرایی مسافران نوروزی
روستای تیزک در ۱۲ کیلومتری شمال غربی شهر ابرکوه قرار گرفته است. قلعه قدیمی تیزک که قدمت آن به ۲۰۰ سال قبل بر می رسد، که توسط عبدالرضا خان بزرک، پدر حاج خان و سالار نظام، در دوره قاجار، از خشت و گل ساخته شده است. در تقسیم اموال عبدالرضا خان، قلعه مذکور سهم حاج خان شده است.

این قلعه در دو طبقه و پلانی مستطیلی شکل، همراه با چهار برج نگهبانی در 4 گوشه بنا شده است. خانه های این قلعه به صورت موازی و همردیف، دارای هشتی ورودی و 2 نشیمنگاه می باشد که در گذشته، آب قنات روستا از وسط آن عبور و به سمت مزارع و دو سردآب نزدیک قلعه هدایت می شد.

موزه مردم شناسی خانه صولت
موزه مردم شناسی واقع در خانه صولت یکی از بنا های نفیس می باشد، که در بافت قدیم استقرار دارد . این خانه با سردری بلند و باشکوه دارای گچبری ها و مقرنس کاری های بسیار زیباست .

اشیاء با ارزش تاریخی از نحوه زندگی مردم شهرستان تا قدیمی ترین اثر مربوط به اوایل اسلام در این موزه وجود داردف که مساحتی حدود 500 متر مربع از خانه صولت را به خود اختصاص داده است.

تفنگ، طپانچه، سندهای قدیمی، سکه های رایج ایران، از دوره قاجار تا کنون و سکه حضرت امام رضا(ع)، مهر، اشیاء کاوش های باستان شناسی طاووس الحرمین، مسجد جامع و قلعه بهمن، اشیاء تزئینی، نسخ خطی، وسایل کشاورزی، وسایل حمام و روشنایی، جعبة آوازهای قدیمی، کوزه های شامورتی، کوزه های دستشوئی سفره، آبکشی لعابدار و لوله دار، حکم احمد شاه قاجار به یکی از سردارن ابرکوهی از جمله اشاء گرانبهایی است که در این موزه نگهداری می شود.

علاقه مندان می توانند برای اطلاع از جزئیات بیشتر بناهای معرفی شده این گزارش، بر روی مکان ها کلیک کنند.

برخی دیگر از جاذبه های گردشگری ابرکوه را می توانید در لینک زیر بخوانید.

جاذبه های ابرکوه/ از مسن ترین موجود زنده ایران و گنبد عالی تا حمام خزینه ای و یخچال های خشتی

انتهای پیام/ ف