نوروز 95/محلات قدیمی سنندج
محله «قطارچیان»؛ قدیمیترین محله سنندج
شهر سنندج با توجه به قدمت چند صد ساله خود دارای محلات قدیمی زیادی می باشد که از میان آن محله قطارچیان بعنوان قدیمی ترین محله در سنندج بشمار می رود.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از نوای آبیدر، سنندج شهری با قدمت بیش از 400 سال است که به دلیل ویژگیهای توپوگرافی خاص و فراز و نشیبهای فیزیکی بسیار به شهر هزار تپه معروف است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, نوای آبیدر, نوای آبیدر,,
سنندج را میتوان یکی از چند شهر برتر ایران به احاظ بافت تاریخی – فرهنگی قلمداد کرد چرا که بسیاری از طوایف، خانها و اقوام صاحب نام کُردستان و کشور در این شهر تاریخی سکنی گزیدهاند.
,,
هر ساله بسیاری از توریستها و به ویژه عکاسان داخلی و خارجی از محلات قدیمی سنندج بازدید میکنند تا گوشهای از تاریخ کمتر شناخته شده این شهر ره به جهانیان معرفی کنند.
,,
سنندج به دلیل قدمت تاریخی نزدیک به نیم قرن، دارای محلات تاریخی بسیاری از جمله آغه زمان، قطارچیان، تازه آباد، سه ر تپوله، جورآباد و ... است که در این گزارش کوتاه به یکی از این محلات قدیمی به نام "قطارچیان" میپزدازیم.
, ,,
محله قطارچیان یکی از محلات قدیمی و تاریخی شهر سنندج است و مربوط به دوره زندیه به بعد می باشد، که از نظر موقعیت مکانی در حد فاصل خیابان کشاورز، بلوار کردستان، خیابان مردوخ شمالی و میدان آزادی قرار گرفته است. از ویژگی های منحصر به فرد آن که موجب شده از دیگر محلات قدیمی شهر سنندج متمایز باشد بافت پلکانی آن بوده که به واسطه وضعیت توپوگرافی محل بوجود آمده، بطوریکه قابل مقایسه با غالب بافت های روستایی کردستان می باشد.
, زندیه,,
, ,
شواهد معماری و طبیعی محل نشان دهنده اوان شکل گیری بافت مسکونی در این محل است. در گذشته، رودخانه "دره بیان" در محل بلوار کردستان کنونی جاری بوده است که در حاشیه بافت مسکونی محله قطارچیان دارای چشم انداز زیبایی بوده است.
,,
محله قطارچیان دارای اماکن تاریخی و قدیمی شاخصی و عمارت های متعددی می باشد که بسیاری از آنها در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده اند. از شاخص ترین اماکن و عمارت های تاریخی و قدیمی این محله می توان به عمارت وکیل الملک (مساحت بالغ بر 8000مترمربع)، عمارت غیاثی، گرمابه وکیل، گرمابه پاشاخان (دوره صفویه)، مسجد قوله (ملامومن)، مجموعه منازل عطایی، گله داری و هادی خان، منزل قرنی، منزل ذوالفقاری، منزل دکتر خسروی، منزل آیت الله مردوخ و سر درب و منزل بابان اشاره کرد، که با تمهیدات اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کردستان و مشارکت مردم و مالکین بناهای تاریخی، حیات و فعالیت در بسیاری از آنها ادامه دارد.
,,
وجه تسمیه
, وجه تسمیه,پیش از آباد شدن قطارچیان، چون در آن زمان وسیله ی موتوری و خودرو در کار نبود ناچار برای ترابری یابو، قاطر، استر و الاغ کاربرد داشته اند و بر این مبتا برخی از مردم آن زمان سندج برای آسان شدن ترابری کالا و استفاده از کرایه بار برای در آمد خودشان هر کدام دارای کمندها و قطارهای قاطر و یابو و الاغ و استر بوده اند که بیشتر آنها آقا محمد شرف و مرحوم آقا خدا کرم گله دار و منزل مشیر دیوان و محمد پری چان بودند.
,خانواده های معروف محله قطارچیان سنندج عبارتند از: مرحوم شیخ محمد مردوخ آیت الله کردستانی، خاندان های: مجتهدی، غیاثی، مردوخ و .. است.
,,
محورهای حرکتی محله
, محورهای حرکتی محله,تنها محور اصلی محله گذر اصلی مردوخ است که مرکز محله را به سایر محله ها و بازار و مسجد جامع پیوند می دهد. این محله به دلیل گستردگی زیاد دارای دو مرکز فرعی نیز هست که بر روی تپه ای قرار گرفته است. وضعیت توپوگرافی آن موجب شده است که بیشتر محورهای آن به صورت پله ای با پیروی از شیب زمین باشد که خود رفت و آمد و دسترسی خودروها را به محله با مشکل روبرو کرده است. این مشکل بیشتر در بخشهای شمالی محله که بافت متراکم و کوچه های پرپیچ و خم دارد، محسوس است اما سایر بخشهای محله دارای بافت نسبتا بازی است.
,,
, ,
همانطور که پیشتر اشاره شد، این محله دارای یک مرکز اصلی و دو مرکز فرعی است. مرکز اصلی محله به صورت خطی بر گذر اصلی واقع گردیده است که به راسته بازار قطارچیان معروف است. عناصر محله ای آن شامل مساجد، گرمابه همگانی، محل فروش کالاهای روزمره، بقالی، نجاری، خیاطی، لحاف دوزی، حلب سازی، نانوایی و سمساری است. شعاع کارکرد این مرکز به دلیل مرکزیت آن، علاوه بر ساکنین محله، محلات همجوار را نیز در بر می گیرد.
,,
محله قطارچیان دارای دو مرکز فرعی به نامهای بازارچه جلو منزل وکیل السلطان و بازارچه پل ملا ویسی است که اولی به صورت میدانچه جلوی عمارت وکیل السلطان و وکیل الملک قرار گرفته و از فضای های خدماتی آن می توان به مسجد شیخ محمد باقر، گرمابه وکل و نانوایی و چند بقالی و خرده فروشی اشاره کرد. این بازارچه در گذشته بسیار آباد و دارای دکانهایی با کالاهای خوب بوده و ارتباطات فضایی آن با مراکز اصلی محله و سایر محلات به وسیله ی سه راه ارتباطی منتهی به میدانچه انجام می گرفت. بازارچه پل ملاویسی که مجاور مسجد ملا ویسی در امتداد خیابان نصر خسرو فعلی قرار داشت پیش از ساختن خیابان فردوسی درسطح محله کارکرد داشت و حتی به دلیل واقع شد در حاشیه محله قطارچیان به روستاهای پیرامون هم خدماتی ارائه می داد.
,,
جمع آوری به همت بهزاد اردلان
, جمع آوری به همت بهزاد اردلان,عکس: سیدمصلح پیرخضرانیان
, عکس: سیدمصلح پیرخضرانیان,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه