از اینجا تا به بیرجند چند گداره ؟
در ایام عید کجای خراسان جنوبی برویم ؟
استان خراسان جنوبی با 11 شهرستان دارای جاذبههای تاریخی و طبیعی فراوانی است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از خاورستان؛ استان خراسان جنوبی (سرزمین طلای سرخ) با مساحت 150800 کیلومتر مربع و با آب و هوای متنوع در شرق کشور واقع شده است. این استان با مرکزیت بیرجند، از شمال به خراسان رضوی و از شرق به طول 331 کیلومتر دارای مرز مشترک با کشور افغانستان بوده و از غرب به استان یزد، اصفهان و سمنان و از جنوب به استانهای کرمان و سیستان و بلوچستان محدود میباشد. استان خراسان جنوبی بر اساس تقسیمات کشوری، در سال 83 با مصوبهی هیأت دولت و مجلس شورای اسلامی با حضور 4 شهرستان منتزع از خراسان بزرگ تشکیل شد. در حال حاضر این استان دارای 11 شهرستان، 28 شهر، 25 بخش، 61 دهستان و 3555 آبادی می باشد. شهرستان های این استان شامل بیرجند، قاینات، طبس، فردوس، نهبندان، سرایان، سربیشه، درمیان، بشرویه، خوسف و زیرکوه می باشد.
, شبکه اطلاع رسانی دانا, خاورستان,استان خراسان جنوبی علاوه بر جاذبه های تاریخی از جاذبه های طبیعی فراوانی نیز برخوردار است. روستاها و مناطق نمونه گردشگری استان می تواند مورد بازدید گردشگران قرار گیرد که منطقه نمونه گردشگری بند دره در بیرجند؛ منطقه نمونه گردشگری باغستان- آبگرم فردوس؛ منطقه نمونه گردشگری شهر تون فردوس؛ منطقه نمونه گردشگری مصعبی کریمو در سرایان؛ منطقه نمونه گردشگری بوذرجمهر قاینی؛ منطقه نمونه گردشگری روستتای خرو و نیاز در طبس، روستای هدف گردشگری افین قاین؛ روستای هدف گردشگری ماخونیک سربیشه؛ روستای هدف گردشگری چنشت؛ روستای هدف گردشگری فورگ درمیان؛ روستای هدف گردشگری خور؛ مجتمع آبدرمانی آبگرم لوت؛ مجتمع آبدرمانی آبترش سربیشه؛ مجتمع آبدرمانی آبگرم فردوس، مناطق گردشگری کویرنوردی دهسلم نهبندان، همت آباد زیرکوه، بشرویه و سه قلعه سرایان و.. نمونه هایی از این مناطق دیدنی و گردشگری استان خراسان جنوبی به شمار می آیند.
در زیر به برخی جاذبهها می پردازیم:
بیرجند:
مسجد جامع چهار درخت یکی از آثار قدیمی محله چهار درخت شهرستان بیرجند است. این مسجد در میدان شهد مطهری، محله چهار درخت شهر بیرجند در نزدیکی مسجد عاشورا قرار دارد
طبق کتیبه موجود در مسجد، این بنا در سال ۱۳۴۹ قمری مرمت شده و میتوان گفت این اثر مربوط به اواخر دوره صفویه است.
باغ و کوشک امیرآباد در ۵ کیلومتری غرب بیرجند واقع است و به امیرمعصومخان شیبانی تعلق داشته. قدمت آن به اوایل دوره قاجاریه بازمیگردد. در ساخت این بنا، معماری اسلامی به همراه نمادهای سنتی ایرانی کار شده است.
آبشارهای چهارده در مسیر کوهنوردی قله باقران در جنوب شهرستان بیرجند واقع شده و از حدود هشتاد آبشار کوچک و بزرگ متفاوت تشکیل شده است که مسیری مناسب جهت آبشار نوردی و سنگنوردی به حساب می آید. وجود این همه آب در کنار کویر گوارایی و خنکی آن، نظر هر بیننده ای را جلب می کند. لازم به ذکر است که در نزدیکی روستای چارده پایین نیز آبشار کوچکی در کنار یک امامزاده قدیمی به نام سلطان شیخ حسین واقع گشته که محل تجمع و استراحت خانواده ها است و برای دسترسی به آبشارهای اصلی چارده نیاز به دو ساعت کوهنوردی و گذشتن از موانع سخت است.
کلاهفرنگی بیرجند یا ارگ حسام الدوله، منسوب به امیر حسن خان شیبانى، در مرکز شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی قرار دارد.
این بنا که امروزه با نام ارگ کلاه فرنگی شناخته میشود به نامهای دیگری هم مشهور بوده است از جمله ارگ حسام الدوله، قصر بیبی عروس و ارگ سرکار
برخی دیگر از جاذبههای شهر بیرجند: قلعه بیرجند، باغ اکبریه، مدرسه شوکتیه، باغ بهلگرد، بند دره، برج چشمه مولید، آبشار گیوک، ارگ بهارستان، بند امیر شاه، محله چهار درخت و ...
قاین:
قائِن یا قایـِن یکی از شهرهای استان خراسان جنوبی و مرکز شهرستان قائنات در ایران است. قائن به خاطر زعفران مرغوب آن دارای شهرت است. شهر قائن که در گذشته دارای برج و بارو، کهندژ، خندق و ارگ بوده، به همراه تون (فردوس امروزی) از شهرهای مهم ایالت قهستان محسوب میشدهاست. بر اساس آخرین یافتههای باستانشناسی سابقه سکونت در شهر قائن به دوران پارینه سنگی میانی (حدود ۳۰ هزار سال قبل) میرسد.
مسجد جامع قاین
این مسجد بنایی است بسیار قدیمی و درنهایت شکوه و جلال که علاوه بر روحانیت معنوی دارای ظاهری دلچسب و فرح انگیز است . امروز با گذشت ۱۱۰۰ سال همچنان این بنا بلند ترین عمارت قاین می باشد .
درمورد بنای اولیه آن اختلاف نظر وجود دارد . استقرار یکی از پایه های مسجد بر روی آتشکده ساسانیان گویای تاریخ کهن آن است . اغلب مورخان و جهانگردان در بیان و معرفی شهر قاین به مسجد جامع صراحتا اشاراتی داشته اند.
آرامگاه بوذر جمهر قاینی
حکیم قسیم بن ابراهیم بن منصور معروف بزرگمهر قائنی ( بوذر جمهر قاینی ) سیاستمدار ادیب و عارف و شاعر اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری قمری است که در دربار سلطان مسعود غزنوی خدمت می کرده است. وی به زبان فارسی و عربی سخن می گفته و از وی اشعار و قصیده هایی به جای مانده که قصیده بهاریه او از شهرت خاصی بر خوردار است . بوذر جمهر بعد از مرگ سلطان محمود تا زمان فروپاشی حکومت غزنویان در دربار سلطان مسعود غزنوی به سر برد و در اواخر حکومت غزنویان از غزنه که پایتخت بود به قاین آمد و پس از مدتی در گذشت . مقبره حکیم بوذر جمهر در فاصله چهار کیلومتری جنوب غربی شهر قائنات و در دامنه کوهی موسوم به کوه ابوذر ( بزرگمهر ) قرار دارد . بنای مقبره از بنا های قرن ششم و هفتم هجری است به فرم چلیپایی و با معماریی بسیار زیبا ساخته شده است . مصالح اصلی در ساخت بنا سنگ گچ و آجر است.
غار جوجه
این غار در ۲۵ کیلومتری شرق قائن و ۵ کیلومتری جنوب غرب روستای خونیک علیا قرار دارد. غار جوجه یکی از شگفتانگیزترین غارهای طبیعی قائن است که از لحاظ باستانشناسی دارای اهمیت میباشد. این غار برخلاف اسم آن از بزرگترین غارهای شناسایی شده در استان خراسان جنوبی است که انتهای آن بر اثر زلزله یا فرسایش سنگها به مرور بسته شده است. دهانه این غار در ارتفاع تقریبی ۸۰ متر از کف دره رو به شرق قرار دارد. ابعاد دهانه غار ۲×۴ متر است و ارتفاع داخل غار به ۴۰ متر نیز میرسد. داخل غار متشکل از یک تالار اصلی است و تشکیلات زیبای بلوری و گل کلمی بر سطح دیوارهها و سطح کف مشاهده میشود همچنین در قسمتهایی از غار تشکیلات زیبای استالاکتیت و استالاگمیتی دیده میشود. در داخل غار میتوان آثار پراکنده سفال را مشاهده کرد. در ابتدای غار حوضی ساخته شده از مصالح سنگ و ساروج وجود دارد. نرسیده به غار جوجه از مسیر رودخانه، در سمت چپ یک کوه سنگی دهانهای به نام کال زاغو دیده میشود که دارای ۳/۵ متر عرض و ۳ متر ارتفاع است. برای پیمایش این غار نیاز به تجهیزات سنگوردی میباشد. این غار نیز به وسیله زلزله مسدود شده و تنها ۶۰۰ متر از مسیر قابل پیمایش است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر قاین: غار خونیک، دق پترگان و ...
طبس:
امامزاده حسین ابن موسی کاظم علیه السلام
آرامگاه حسین ابن موسی (ع) در سه کیلومتری شمال غربی شهرستان طبس قرار دارد . اصل بنا به تاریخ ۴۹۴هـ . ق تعلق دارد و در سمت غربی صحن امامزاده ، ایوانی به نام ایوان ” امیر علی مشیر ” دیده می شود از ملحقات این آرامگاه ، ساختمان چهل چراغ است که مدفن چندی از حکام و بزرگان پیشین طبس است . این امامزاده به دلیل قرار گرفتن در مسیر جاده یزد ، مشهد و حمایت های آستان قدس رضوی (ع) ، رونق بسیار یافته و به مکان زیارتی ، سیاحتی با شکوهی تبدیل شده است .
حسین بن موسى الکاظم علیهما السلام از جمله امام زادگانى است که مورخّان او را از فرزندانِ بلافصل امام کاظم (ع) دانسته اند و به گفته ایشان، از مقام بلندى برخوردار بوده است.
از امام جواد (ع) سئوال شد، کدام یک از عموهایتان نسبت به شما بهتر رفتار کردند ؟ فرمود : حسین . حضرت امام رضا (ع) فرمود : به خدا سوگند، فرزندم جواد درست گفته است ؛ زیرا حسین نسبت به او خوش رفتارترین افراد بود.
چشمه آبگرم مرتضی علی
چشمه آب گرم مرتضی علی (ع) از جاذبههای گردشگری طبیعی در شهرستان کویری طبس در استان خراسان جنوبی است. این چشمه در مسیر گردشگری روستای خرو و در فاصله ۲۷ کیلومتری شهر طبس واقع شدهاست
چشمه آب گرم مرتضی علی و طاق شاه عباسی از جاذبههای گردشگری کشورمان به حساب میآیند.
وجود این چشمه جوشان با دو نوع آب سرد و گرم کنار هم در دل کویر ایران زمین انسان را به تفکری عمیق وا میدارد.
پس از گذر نمودن از شهر طبس برای رسیدن به این چشمه حدود ۵ کیلومتر مسیر را باید به صورت پیاده طی کرد که عمدتا از آب عبور میکنند
برخی دیگر از جاذبههای شهر طبس: باغ گلشن، آرامگاه سپهسالاری، بقعه شیخ ابونصر ایراوه ای، ارگ طبس (کهن دژ)، قلعه اسماعیلیان، کاروانسرای کلمرد، سد کریت، کال جنی، کویرحلوان و ...
نهبندان:
شهرستان نهبندان به اقتضای موقعیت طبیعی آن و مجاورت با کویر ، دشتی نسبتاً وسیع واقع شده است . از نظر ناهمواری این شهرستان در شمال مشتمل بر ارتفاعاتی است که قلل آن به ۲۵۰۰ متر می رسد کوه سرخ – کوه بیدمشک – کوه بوبک از جمله این ارتفاعات است . در بخش غربی شهرستان نیز شاهکوه که بلندترین نقطه آن ۳۷۳۲ متر ارتفاع دارد واقع گردیده است . بقیه سطح شهرستان مشتمل بر دشتهای هموار نظیر سرچاهشو، سهل آباد، چاهداشی ، دهسلم و نهبندان می باشد که ارتفاع این دشتها حدود ۱۰۰۰ متر از سطح دریاست بطور کلی جهت شیب در شهرستان نهبندان از جنوب و جنوب غربی بوده به طوریکه در قسمت شرقی و جنوب شرقی به دشت سیستان و در جنوب و جنوب غربی به بیابان لوت منتهی می گردد . در جهت جنوب غرلبی – جنوب شرقی ارتفاعات شرق دشت سهل آباد (کوه آتشکده با۲۱۵۹ متر ) واقع شده که در نهایت به کوه بهاران می پیوندد . یک رشته ارتفاعات در جهت شمال غرب – جنوب شرق (کوه سناجان با ۲۰۱۲ متر ) است که در غرب دشت سهل آباد واقع گردیده و به ارتفاعات کوه هاری که بلندترین نقطه متر ارتفاع دارد می پیوندد . شهرستان نهبندان از شمال به کوههای کم ارتفاع بهاران محدود می شود این کوهها در شمال دشت سهل آباد و چاهدراز واقع گردیده و مشجرترین کوههای شهرستان هستند.
آسیاب های بادی نهبندان
آسیاب های بادی یا آسباد ها یکی از نمونه هایی است که گویای این است که بشر خودش را با شرایط محیطی خود وفق می دهد و حد اکثر استفاده را می نماید. منطقه سیستان و خراسان جنوبی محل وزش باد های ۱۲۰ روزه سیستان است ویکی از بهترین مکان ها برای استفاده از انرژی باد می باشد. در مناطق مختلف این منطقه می توان آسباد ها را مشاهده کرد. در روستاهای خوانشرف، چهارفرسخ، رومه، میغان، همند، و… آسبادهایی وجود دارد که تمامی آنها دارای مالکین خصوصی هستند.
تالاب کجی
تالاب کجی نمکزار نهبندان با دارا بودن چشم اندازی بسیار زیبا، در ۷۵ کیلومتری نهبندان و در حاشیه محور این شهرستان به بیرجند قرار گرفته است.
مساحت این تالاب ۲۲ هزار هکتار و ۷۶۵ متر مربع می باشد و با وجود خشکسالی های چند سال اخیر در این شهرستان، اما همچنان زنده و پایدار مانده است.
این تالاب شوره زاری وسیع است که به خاطر پایین بودن از سطح ارتفاع آن نسبت به مناطق اطراف و با توجه به شوری زیاد خاک آن به دریاچهای پوشیده از نمک و به رنگ سفید تبدیل شده است.
از آنجا که در فصلهای پاییز و زمستان این تالاب دارای آب می باشد، لذا به محل امنی برای پرندگان آبزی تبدیل شده و همه ساله پذیرای پنج هزار پرنده مهاجر و بعضا از نوع نایاب کشور است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر نهبندان: ده سلم، تالاب گچی نمکزار، قدمگاه حضرت ابوالفضل (ع) روستای بندان، تپه صیادان در فاصله کمی از کوه شاهدژ، قلعه اکرم آباد در دهستان عربخانه روستای اکرم آباد، قدمگاه مرتضی علی (ع) روستای قدمگاه، مزار شیخ احمد در روستای دهک، آسیاب آبی قنداب در روستای خونیک علیا و ...
فردوس:
مدرسه علیا
نام بانی این مدرسه میر علی بیک است که در اواخر دوره صفویه آن را بنا کرده و تا پیش از زلزله مورد استفاده طلاب بوده است. معماری این مدرسه در نوع خود کم نظیر و نمای ورودی آن بسیار زیبا می باشد. پشت ایوان ورودی ، هشتی واقع شده که در ضلع شرقی هشتی مدرس ( محل تدریس ) به شکل هشت ضلعی و پوشش گنبدی و در ضلع غربی آن ، مسجد ( نمازخانه ) با تزئینات زیبای مقرنس واقع شده است . ورودی حیاط مدرسه در اضلاع شمال شرقی و شمال غربی هشتی می باشد و در مرکز حیاط ، گودال باغچه ای هشت ضلعی قرار دارد . مدرسه دارای چهار ایوان ، و در سه ضلع آن حجره های طلاب ساخته شده اند.
برخی دیگر از جاذبههای شهر فردوس: مسجد جامع تون، قلعه حسن آباد و ...
سربیشه:
غار چنشت
این غار اسرارآمیز در ۶۰ کیلومتری جنوب شهرستان سربیشه و غرب روستای چنشت بر دامنه کوه باقران قرار دارد. غار چنشت بر اساس متون تاریخی، ۶۱۴ سال پیش به وسیله «سیدمحمد مشعشع» کشف شده است. بنا به قول حسامی، سیدمحمد مشعشع پس از کشف غار، اجساد سیدمحمد علوی و دو فرزندش که از مبارزین علوی بودهاند و به دست عُمّال خلیفه عباسی؛ «الطایع بالله»، به شهادت رسیده و در این غار رها شده بودند را یافته و اجساد را از غار به بیرون منتقل و در سردابهای به خاک سپرد و بر آن سردابه بقعهای ساخت که هم اکنون نیز آن بقعه موجود است.
غار چنشت هزاران سال پیش بر اثر وقوع زلزلهای مهیب ایجاد شده است. این غار فضاهای عجیب و متفاوتی دارد و گاه عبور از آن به سختی صورت میگیرد. در هر نقطهای از غار آثار مرگ و حیات پراکنده است. آثار حیات قطعات سفال، چوب و پارچه هستند و آثار مرگ استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی. وجود این آثار در غار چنشت حکایتگر این امر است که آن محل در دوران درازی از تاریخ به عنوان پناهگاهی امن مورد استفاده فراریان و مظلومان بوده است.
غار چنشت بیش از ۵۹ متر طول دارد و ارتفاع برخی گذرگاههای آن از ده متر تجاوز میکند، کف غار در همه جا ناهموار است و وسعت آن حدود ۹۰ هزار متر مربع برآورد شده است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر سربیشه: منطقه شکارممنوع جیک و زیدر، قلعه تاریخی اسفزار، روستای چنشت و ...
درمیان:
شهر اسدیه مرکز شهرستان مرزی درمیان در شرق استان خراسان جنوبی و در فاصله ۹۵کیلومتری بیرجند(مرکز استان)واقع شده و مردمان سخت کوش وبا صفایش اعم از شیعه وسنی سالیان متمادی منسجم و یکدل در کمال صفا و صمیمیت در کنار هم زندگی کرده اند
. گرچه پیشینه سکونت و زندگی در این شهر به هشتاد سال پیش بر می گردد و توسعه شهر اسدیه (اسدآباد سابق)از حدود سال ۱۳۴۰ یعنی همزمان با احداث و راه اندازی کارخانه قند قهستان و فعالیت و سکونت خیل عظیمی از متخصصان و کارگران در این آبادی شروع شد و بهره برداری از کارخانه قند زمینه ساز تحولی اقتصادی در منطقه و جذب مهاجرین بسیار به این محل گردید با انتقال مرکزیت بخش از روستای درمیان به اسدآباد و استقرار ادارات دولتی پیشرفت اسدآباد وارد مرحله دیگری گردید رشد جمعیت ، افزایش ساخت وسازها، مرکزیت اداری و جغرافیائی بر این شد تا در سال ۱۳۷۶ روستای اسدآباد به شهر ارتقاء و شهرداری فعا لیت خود را آغاز نماید و شهر جدید بنام اسدیه با امکانات محدود شهرداری مراحل پیشرفت،عمران و آبادانی را به سرعت طی نمود تا اینکه در سال۱۳۸۴ بر اساس مصوبه هیئت محترم وزیران به شهرستان ارتقاء پیدا کرد و بعنوان مرکز شهرستان درمیان بر قطار پیشرفت سوار گردید و با استقرار ادارات و نهادها و مهاجرت اقشار مختلف مردم به این شهر دستخوش تحولات چشمگیری در عرصه عمران و آبادانی گردید.
برخی دیگر از جاذبههای شهر درمیان: قلعه فورگ و ...
بشرویه:
امامزاده هوگند
در فاصله حدود دوازده کیلومتری غرب بشرویه و در دامنه کوه مرکز زیارتی وجود دارد که به نام امام زاده محمد بن اصغر هوگند معروف و مشهور است از سابقه و شخصیت مدفون در این محل هیچ اطلاع تاریخی در دست نیست و آنچه اهالی به آن اعتقاد دارند این است که این جا محل دفن یکی از اولاد موسی بن جعفر (ع) است. مرکز مزبور از قدیم الایام و در حال حاضر مامن زوار و مومنانی است که به عشق اهل بیت از نقاط همجوار برای زیارت به آن روی می آورند و در حال حاضر یک مرکز زیارتی و سیاحتی است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر بشرویه: حسینیه حاج علی اشرف، باغ خان، مسجد جامع رقه، آسیابهای بشرویه، کویر بشرویه، رباط اصفاک و نیگنان، حوض انبار میان ده، سرای سرکه، خانه مستوفی، قلعه دختر، پل آب بر (ترناو)، مسجد جامع میان ده، خانه استاد فروزانفر و ...
سرایان:
غار بتو
این غار در نزدیکی روستای چرمه در ۱۲ کیلومتری مرکز شهر سرایان واقع است. در نزدیکی این غار زیارتگاه پیراباذر از اماکن تفریحی و زیارتی شهرستان سرایان قرار دارد. برای پیمایش این غار تجهیزات پیشرفته غارنوردی مورد نیاز میباشد. قندیلهای زیبای آهکی به اشکال مختلف، حوضچههای آب معدنی، بلورهای زیبای کوارتز و کلسیت از شگفتیهای داخل غار میباشند. پس از دهانه غار یک محوطه ۵۰ متری قرار دارد که در انتهای آن چاهی به عمق حدوداً ۲۵ متر به خوبی قابل رؤیت است. این غار دارای دو دهانه میباشد. دهانه ورودی «اژدها» نامیده میشود و دهانه خروجی که بسیار مخوف و عظیم است، «بتو» نام دارد.
برخی دیگر از جاذبههای شهر سرایان: منطقه شکارممنوع کمرسرخ، دق سرایان، آبشارهای دره سبزرود، آرامگاه تورانشاه، روستای سرسبز مصعبی، کاروان سرای سرایان و ...
زیرکوه:
شهر حاجی آباد مرکز شهرستان زیرکوه استان خراسان جنوبی با وسعتی حدود ۶۴۲۷ کیلومتر مربع از شمال به بخشهای قاسم آباد و سنگان شهرستان خواف ، از جنوب به بخش قهستان شهرستان درمیان ، از غرب به بخش مرکزی شهرستان قاینات و زهان شهرستان زیرکوه و از شرق به طول حدودد ۱۱۶ کیلومتر با کشور افغانستان هم مرز می باشد .
این شهر در موقعیت ۵۹ درجه و ۵۸ دقیقه طول شرقی و ۳۳ درجه و ۳۷ دقیقه عرض شمالی واقع می باشد .
شهر حاجی آباد در فاصله ۸۵ کیلومتری شرق شهر قاین مرکز شهرستان قاینات و ۱۸۵ کیلومتری بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی واقع می باشد ، ارتفاع آن از سطح دریا حدود ۹۸۰ متر می باشد .
خوسف:
آرامگاه ابن حسام خوسفی
بنای تاریخی آرامگاه ابن حسام خوسفی، شاعر برجسته قرن نهم قمری بر فراز صخرهای سنگی در حاشیه شمالی شهر خوسف قرار دارد.
این آرامگاه که از جمله آثار تاریخی و دیدنی استان خراسان جنوبی به حساب میآید، بیش از ۵۰۰ سال قدمت دارد.
ابن حسام خوسفی سال ۷۸۲ قمری در شهر امروزی خوسف به دنیا آمد. خوسف از بخشهای فعلی بیرجند و از قدیمیترین آبادیهای قهستان است.
محمد فرزندحسام الدین حسن، معروف به ابن حسام، شاعر، عارف، فقیه و اندیشمند قرن هشتم و نهم هجری است. آرامگاه ابن حسام خوسفی در سال ۹۲۰ هجری قمری ساخته شد و در قرن ۱۳ قمری مورد مرمت قرار گرفت.
این بنای کوچک شامل اطاقکی است با فرم هشت ضلعی که نقشه فضای داخلی آن به صورت چلیپایی است. پوشش مقبره به صورت گنبدی طراحی شده که در مرکز آن یک کلاه فرنگی ساخته شده است.
در این قسمت نورگیرهایی تعبیه شده تا هم نور فضای داخلی آرامگاه را تأمین کند و هم باعث تهویه فضای داخل آرامگاه شود. این بنا ابتدا در دوره صفویه بنا شده و در دوره قاجار تغییراتی در آن داده شد.
این بنا دارای نقشه چلیپایی شکل و پوشش گنبدی است و در سه جهت، سه طاق نما با قوس جناقی دارد. همچنین در داخل آرامگاه کتیبهای کاشیکاری شده به رنگ سفید حاوی اشعار ابن حسام است که دور مقبره را فرا گرفتهاست.
برخی دیگر از جاذبههای شهر خوسف: قلعه رستم خوسف، دق گیو و ...
استان خراسان جنوبی علاوه بر جاذبه های تاریخی از جاذبه های طبیعی فراوانی نیز برخوردار است. روستاها و مناطق نمونه گردشگری استان می تواند مورد بازدید گردشگران قرار گیرد که منطقه نمونه گردشگری بند دره در بیرجند؛ منطقه نمونه گردشگری باغستان- آبگرم فردوس؛ منطقه نمونه گردشگری شهر تون فردوس؛ منطقه نمونه گردشگری مصعبی کریمو در سرایان؛ منطقه نمونه گردشگری بوذرجمهر قاینی؛ منطقه نمونه گردشگری روستتای خرو و نیاز در طبس، روستای هدف گردشگری افین قاین؛ روستای هدف گردشگری ماخونیک سربیشه؛ روستای هدف گردشگری چنشت؛ روستای هدف گردشگری فورگ درمیان؛ روستای هدف گردشگری خور؛ مجتمع آبدرمانی آبگرم لوت؛ مجتمع آبدرمانی آبترش سربیشه؛ مجتمع آبدرمانی آبگرم فردوس، مناطق گردشگری کویرنوردی دهسلم نهبندان، همت آباد زیرکوه، بشرویه و سه قلعه سرایان و.. نمونه هایی از این مناطق دیدنی و گردشگری استان خراسان جنوبی به شمار می آیند.
در زیر به برخی جاذبهها می پردازیم:
بیرجند:
مسجد جامع چهار درخت یکی از آثار قدیمی محله چهار درخت شهرستان بیرجند است. این مسجد در میدان شهد مطهری، محله چهار درخت شهر بیرجند در نزدیکی مسجد عاشورا قرار دارد
طبق کتیبه موجود در مسجد، این بنا در سال ۱۳۴۹ قمری مرمت شده و میتوان گفت این اثر مربوط به اواخر دوره صفویه است.
باغ و کوشک امیرآباد در ۵ کیلومتری غرب بیرجند واقع است و به امیرمعصومخان شیبانی تعلق داشته. قدمت آن به اوایل دوره قاجاریه بازمیگردد. در ساخت این بنا، معماری اسلامی به همراه نمادهای سنتی ایرانی کار شده است.
آبشارهای چهارده در مسیر کوهنوردی قله باقران در جنوب شهرستان بیرجند واقع شده و از حدود هشتاد آبشار کوچک و بزرگ متفاوت تشکیل شده است که مسیری مناسب جهت آبشار نوردی و سنگنوردی به حساب می آید. وجود این همه آب در کنار کویر گوارایی و خنکی آن، نظر هر بیننده ای را جلب می کند. لازم به ذکر است که در نزدیکی روستای چارده پایین نیز آبشار کوچکی در کنار یک امامزاده قدیمی به نام سلطان شیخ حسین واقع گشته که محل تجمع و استراحت خانواده ها است و برای دسترسی به آبشارهای اصلی چارده نیاز به دو ساعت کوهنوردی و گذشتن از موانع سخت است.
کلاهفرنگی بیرجند یا ارگ حسام الدوله، منسوب به امیر حسن خان شیبانى، در مرکز شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی قرار دارد.
این بنا که امروزه با نام ارگ کلاه فرنگی شناخته میشود به نامهای دیگری هم مشهور بوده است از جمله ارگ حسام الدوله، قصر بیبی عروس و ارگ سرکار
برخی دیگر از جاذبههای شهر بیرجند: قلعه بیرجند، باغ اکبریه، مدرسه شوکتیه، باغ بهلگرد، بند دره، برج چشمه مولید، آبشار گیوک، ارگ بهارستان، بند امیر شاه، محله چهار درخت و ...
قاین:
قائِن یا قایـِن یکی از شهرهای استان خراسان جنوبی و مرکز شهرستان قائنات در ایران است. قائن به خاطر زعفران مرغوب آن دارای شهرت است. شهر قائن که در گذشته دارای برج و بارو، کهندژ، خندق و ارگ بوده، به همراه تون (فردوس امروزی) از شهرهای مهم ایالت قهستان محسوب میشدهاست. بر اساس آخرین یافتههای باستانشناسی سابقه سکونت در شهر قائن به دوران پارینه سنگی میانی (حدود ۳۰ هزار سال قبل) میرسد.
مسجد جامع قاین
این مسجد بنایی است بسیار قدیمی و درنهایت شکوه و جلال که علاوه بر روحانیت معنوی دارای ظاهری دلچسب و فرح انگیز است . امروز با گذشت ۱۱۰۰ سال همچنان این بنا بلند ترین عمارت قاین می باشد .
درمورد بنای اولیه آن اختلاف نظر وجود دارد . استقرار یکی از پایه های مسجد بر روی آتشکده ساسانیان گویای تاریخ کهن آن است . اغلب مورخان و جهانگردان در بیان و معرفی شهر قاین به مسجد جامع صراحتا اشاراتی داشته اند.
آرامگاه بوذر جمهر قاینی
حکیم قسیم بن ابراهیم بن منصور معروف بزرگمهر قائنی ( بوذر جمهر قاینی ) سیاستمدار ادیب و عارف و شاعر اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری قمری است که در دربار سلطان مسعود غزنوی خدمت می کرده است. وی به زبان فارسی و عربی سخن می گفته و از وی اشعار و قصیده هایی به جای مانده که قصیده بهاریه او از شهرت خاصی بر خوردار است . بوذر جمهر بعد از مرگ سلطان محمود تا زمان فروپاشی حکومت غزنویان در دربار سلطان مسعود غزنوی به سر برد و در اواخر حکومت غزنویان از غزنه که پایتخت بود به قاین آمد و پس از مدتی در گذشت . مقبره حکیم بوذر جمهر در فاصله چهار کیلومتری جنوب غربی شهر قائنات و در دامنه کوهی موسوم به کوه ابوذر ( بزرگمهر ) قرار دارد . بنای مقبره از بنا های قرن ششم و هفتم هجری است به فرم چلیپایی و با معماریی بسیار زیبا ساخته شده است . مصالح اصلی در ساخت بنا سنگ گچ و آجر است.
غار جوجه
این غار در ۲۵ کیلومتری شرق قائن و ۵ کیلومتری جنوب غرب روستای خونیک علیا قرار دارد. غار جوجه یکی از شگفتانگیزترین غارهای طبیعی قائن است که از لحاظ باستانشناسی دارای اهمیت میباشد. این غار برخلاف اسم آن از بزرگترین غارهای شناسایی شده در استان خراسان جنوبی است که انتهای آن بر اثر زلزله یا فرسایش سنگها به مرور بسته شده است. دهانه این غار در ارتفاع تقریبی ۸۰ متر از کف دره رو به شرق قرار دارد. ابعاد دهانه غار ۲×۴ متر است و ارتفاع داخل غار به ۴۰ متر نیز میرسد. داخل غار متشکل از یک تالار اصلی است و تشکیلات زیبای بلوری و گل کلمی بر سطح دیوارهها و سطح کف مشاهده میشود همچنین در قسمتهایی از غار تشکیلات زیبای استالاکتیت و استالاگمیتی دیده میشود. در داخل غار میتوان آثار پراکنده سفال را مشاهده کرد. در ابتدای غار حوضی ساخته شده از مصالح سنگ و ساروج وجود دارد. نرسیده به غار جوجه از مسیر رودخانه، در سمت چپ یک کوه سنگی دهانهای به نام کال زاغو دیده میشود که دارای ۳/۵ متر عرض و ۳ متر ارتفاع است. برای پیمایش این غار نیاز به تجهیزات سنگوردی میباشد. این غار نیز به وسیله زلزله مسدود شده و تنها ۶۰۰ متر از مسیر قابل پیمایش است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر قاین: غار خونیک، دق پترگان و ...
طبس:
امامزاده حسین ابن موسی کاظم علیه السلام
آرامگاه حسین ابن موسی (ع) در سه کیلومتری شمال غربی شهرستان طبس قرار دارد . اصل بنا به تاریخ ۴۹۴هـ . ق تعلق دارد و در سمت غربی صحن امامزاده ، ایوانی به نام ایوان ” امیر علی مشیر ” دیده می شود از ملحقات این آرامگاه ، ساختمان چهل چراغ است که مدفن چندی از حکام و بزرگان پیشین طبس است . این امامزاده به دلیل قرار گرفتن در مسیر جاده یزد ، مشهد و حمایت های آستان قدس رضوی (ع) ، رونق بسیار یافته و به مکان زیارتی ، سیاحتی با شکوهی تبدیل شده است .
حسین بن موسى الکاظم علیهما السلام از جمله امام زادگانى است که مورخّان او را از فرزندانِ بلافصل امام کاظم (ع) دانسته اند و به گفته ایشان، از مقام بلندى برخوردار بوده است.
از امام جواد (ع) سئوال شد، کدام یک از عموهایتان نسبت به شما بهتر رفتار کردند ؟ فرمود : حسین . حضرت امام رضا (ع) فرمود : به خدا سوگند، فرزندم جواد درست گفته است ؛ زیرا حسین نسبت به او خوش رفتارترین افراد بود.
چشمه آبگرم مرتضی علی
چشمه آب گرم مرتضی علی (ع) از جاذبههای گردشگری طبیعی در شهرستان کویری طبس در استان خراسان جنوبی است. این چشمه در مسیر گردشگری روستای خرو و در فاصله ۲۷ کیلومتری شهر طبس واقع شدهاست
چشمه آب گرم مرتضی علی و طاق شاه عباسی از جاذبههای گردشگری کشورمان به حساب میآیند.
وجود این چشمه جوشان با دو نوع آب سرد و گرم کنار هم در دل کویر ایران زمین انسان را به تفکری عمیق وا میدارد.
پس از گذر نمودن از شهر طبس برای رسیدن به این چشمه حدود ۵ کیلومتر مسیر را باید به صورت پیاده طی کرد که عمدتا از آب عبور میکنند
برخی دیگر از جاذبههای شهر طبس: باغ گلشن، آرامگاه سپهسالاری، بقعه شیخ ابونصر ایراوه ای، ارگ طبس (کهن دژ)، قلعه اسماعیلیان، کاروانسرای کلمرد، سد کریت، کال جنی، کویرحلوان و ...
نهبندان:
شهرستان نهبندان به اقتضای موقعیت طبیعی آن و مجاورت با کویر ، دشتی نسبتاً وسیع واقع شده است . از نظر ناهمواری این شهرستان در شمال مشتمل بر ارتفاعاتی است که قلل آن به ۲۵۰۰ متر می رسد کوه سرخ – کوه بیدمشک – کوه بوبک از جمله این ارتفاعات است . در بخش غربی شهرستان نیز شاهکوه که بلندترین نقطه آن ۳۷۳۲ متر ارتفاع دارد واقع گردیده است . بقیه سطح شهرستان مشتمل بر دشتهای هموار نظیر سرچاهشو، سهل آباد، چاهداشی ، دهسلم و نهبندان می باشد که ارتفاع این دشتها حدود ۱۰۰۰ متر از سطح دریاست بطور کلی جهت شیب در شهرستان نهبندان از جنوب و جنوب غربی بوده به طوریکه در قسمت شرقی و جنوب شرقی به دشت سیستان و در جنوب و جنوب غربی به بیابان لوت منتهی می گردد . در جهت جنوب غرلبی – جنوب شرقی ارتفاعات شرق دشت سهل آباد (کوه آتشکده با۲۱۵۹ متر ) واقع شده که در نهایت به کوه بهاران می پیوندد . یک رشته ارتفاعات در جهت شمال غرب – جنوب شرق (کوه سناجان با ۲۰۱۲ متر ) است که در غرب دشت سهل آباد واقع گردیده و به ارتفاعات کوه هاری که بلندترین نقطه متر ارتفاع دارد می پیوندد . شهرستان نهبندان از شمال به کوههای کم ارتفاع بهاران محدود می شود این کوهها در شمال دشت سهل آباد و چاهدراز واقع گردیده و مشجرترین کوههای شهرستان هستند.
آسیاب های بادی نهبندان
آسیاب های بادی یا آسباد ها یکی از نمونه هایی است که گویای این است که بشر خودش را با شرایط محیطی خود وفق می دهد و حد اکثر استفاده را می نماید. منطقه سیستان و خراسان جنوبی محل وزش باد های ۱۲۰ روزه سیستان است ویکی از بهترین مکان ها برای استفاده از انرژی باد می باشد. در مناطق مختلف این منطقه می توان آسباد ها را مشاهده کرد. در روستاهای خوانشرف، چهارفرسخ، رومه، میغان، همند، و… آسبادهایی وجود دارد که تمامی آنها دارای مالکین خصوصی هستند.
تالاب کجی
تالاب کجی نمکزار نهبندان با دارا بودن چشم اندازی بسیار زیبا، در ۷۵ کیلومتری نهبندان و در حاشیه محور این شهرستان به بیرجند قرار گرفته است.
مساحت این تالاب ۲۲ هزار هکتار و ۷۶۵ متر مربع می باشد و با وجود خشکسالی های چند سال اخیر در این شهرستان، اما همچنان زنده و پایدار مانده است.
این تالاب شوره زاری وسیع است که به خاطر پایین بودن از سطح ارتفاع آن نسبت به مناطق اطراف و با توجه به شوری زیاد خاک آن به دریاچهای پوشیده از نمک و به رنگ سفید تبدیل شده است.
از آنجا که در فصلهای پاییز و زمستان این تالاب دارای آب می باشد، لذا به محل امنی برای پرندگان آبزی تبدیل شده و همه ساله پذیرای پنج هزار پرنده مهاجر و بعضا از نوع نایاب کشور است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر نهبندان: ده سلم، تالاب گچی نمکزار، قدمگاه حضرت ابوالفضل (ع) روستای بندان، تپه صیادان در فاصله کمی از کوه شاهدژ، قلعه اکرم آباد در دهستان عربخانه روستای اکرم آباد، قدمگاه مرتضی علی (ع) روستای قدمگاه، مزار شیخ احمد در روستای دهک، آسیاب آبی قنداب در روستای خونیک علیا و ...
فردوس:
مدرسه علیا
نام بانی این مدرسه میر علی بیک است که در اواخر دوره صفویه آن را بنا کرده و تا پیش از زلزله مورد استفاده طلاب بوده است. معماری این مدرسه در نوع خود کم نظیر و نمای ورودی آن بسیار زیبا می باشد. پشت ایوان ورودی ، هشتی واقع شده که در ضلع شرقی هشتی مدرس ( محل تدریس ) به شکل هشت ضلعی و پوشش گنبدی و در ضلع غربی آن ، مسجد ( نمازخانه ) با تزئینات زیبای مقرنس واقع شده است . ورودی حیاط مدرسه در اضلاع شمال شرقی و شمال غربی هشتی می باشد و در مرکز حیاط ، گودال باغچه ای هشت ضلعی قرار دارد . مدرسه دارای چهار ایوان ، و در سه ضلع آن حجره های طلاب ساخته شده اند.
برخی دیگر از جاذبههای شهر فردوس: مسجد جامع تون، قلعه حسن آباد و ...
سربیشه:
غار چنشت
این غار اسرارآمیز در ۶۰ کیلومتری جنوب شهرستان سربیشه و غرب روستای چنشت بر دامنه کوه باقران قرار دارد. غار چنشت بر اساس متون تاریخی، ۶۱۴ سال پیش به وسیله «سیدمحمد مشعشع» کشف شده است. بنا به قول حسامی، سیدمحمد مشعشع پس از کشف غار، اجساد سیدمحمد علوی و دو فرزندش که از مبارزین علوی بودهاند و به دست عُمّال خلیفه عباسی؛ «الطایع بالله»، به شهادت رسیده و در این غار رها شده بودند را یافته و اجساد را از غار به بیرون منتقل و در سردابهای به خاک سپرد و بر آن سردابه بقعهای ساخت که هم اکنون نیز آن بقعه موجود است.
غار چنشت هزاران سال پیش بر اثر وقوع زلزلهای مهیب ایجاد شده است. این غار فضاهای عجیب و متفاوتی دارد و گاه عبور از آن به سختی صورت میگیرد. در هر نقطهای از غار آثار مرگ و حیات پراکنده است. آثار حیات قطعات سفال، چوب و پارچه هستند و آثار مرگ استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی. وجود این آثار در غار چنشت حکایتگر این امر است که آن محل در دوران درازی از تاریخ به عنوان پناهگاهی امن مورد استفاده فراریان و مظلومان بوده است.
غار چنشت بیش از ۵۹ متر طول دارد و ارتفاع برخی گذرگاههای آن از ده متر تجاوز میکند، کف غار در همه جا ناهموار است و وسعت آن حدود ۹۰ هزار متر مربع برآورد شده است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر سربیشه: منطقه شکارممنوع جیک و زیدر، قلعه تاریخی اسفزار، روستای چنشت و ...
درمیان:
شهر اسدیه مرکز شهرستان مرزی درمیان در شرق استان خراسان جنوبی و در فاصله ۹۵کیلومتری بیرجند(مرکز استان)واقع شده و مردمان سخت کوش وبا صفایش اعم از شیعه وسنی سالیان متمادی منسجم و یکدل در کمال صفا و صمیمیت در کنار هم زندگی کرده اند
. گرچه پیشینه سکونت و زندگی در این شهر به هشتاد سال پیش بر می گردد و توسعه شهر اسدیه (اسدآباد سابق)از حدود سال ۱۳۴۰ یعنی همزمان با احداث و راه اندازی کارخانه قند قهستان و فعالیت و سکونت خیل عظیمی از متخصصان و کارگران در این آبادی شروع شد و بهره برداری از کارخانه قند زمینه ساز تحولی اقتصادی در منطقه و جذب مهاجرین بسیار به این محل گردید با انتقال مرکزیت بخش از روستای درمیان به اسدآباد و استقرار ادارات دولتی پیشرفت اسدآباد وارد مرحله دیگری گردید رشد جمعیت ، افزایش ساخت وسازها، مرکزیت اداری و جغرافیائی بر این شد تا در سال ۱۳۷۶ روستای اسدآباد به شهر ارتقاء و شهرداری فعا لیت خود را آغاز نماید و شهر جدید بنام اسدیه با امکانات محدود شهرداری مراحل پیشرفت،عمران و آبادانی را به سرعت طی نمود تا اینکه در سال۱۳۸۴ بر اساس مصوبه هیئت محترم وزیران به شهرستان ارتقاء پیدا کرد و بعنوان مرکز شهرستان درمیان بر قطار پیشرفت سوار گردید و با استقرار ادارات و نهادها و مهاجرت اقشار مختلف مردم به این شهر دستخوش تحولات چشمگیری در عرصه عمران و آبادانی گردید.
برخی دیگر از جاذبههای شهر درمیان: قلعه فورگ و ...
بشرویه:
امامزاده هوگند
در فاصله حدود دوازده کیلومتری غرب بشرویه و در دامنه کوه مرکز زیارتی وجود دارد که به نام امام زاده محمد بن اصغر هوگند معروف و مشهور است از سابقه و شخصیت مدفون در این محل هیچ اطلاع تاریخی در دست نیست و آنچه اهالی به آن اعتقاد دارند این است که این جا محل دفن یکی از اولاد موسی بن جعفر (ع) است. مرکز مزبور از قدیم الایام و در حال حاضر مامن زوار و مومنانی است که به عشق اهل بیت از نقاط همجوار برای زیارت به آن روی می آورند و در حال حاضر یک مرکز زیارتی و سیاحتی است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر بشرویه: حسینیه حاج علی اشرف، باغ خان، مسجد جامع رقه، آسیابهای بشرویه، کویر بشرویه، رباط اصفاک و نیگنان، حوض انبار میان ده، سرای سرکه، خانه مستوفی، قلعه دختر، پل آب بر (ترناو)، مسجد جامع میان ده، خانه استاد فروزانفر و ...
سرایان:
غار بتو
این غار در نزدیکی روستای چرمه در ۱۲ کیلومتری مرکز شهر سرایان واقع است. در نزدیکی این غار زیارتگاه پیراباذر از اماکن تفریحی و زیارتی شهرستان سرایان قرار دارد. برای پیمایش این غار تجهیزات پیشرفته غارنوردی مورد نیاز میباشد. قندیلهای زیبای آهکی به اشکال مختلف، حوضچههای آب معدنی، بلورهای زیبای کوارتز و کلسیت از شگفتیهای داخل غار میباشند. پس از دهانه غار یک محوطه ۵۰ متری قرار دارد که در انتهای آن چاهی به عمق حدوداً ۲۵ متر به خوبی قابل رؤیت است. این غار دارای دو دهانه میباشد. دهانه ورودی «اژدها» نامیده میشود و دهانه خروجی که بسیار مخوف و عظیم است، «بتو» نام دارد.
برخی دیگر از جاذبههای شهر سرایان: منطقه شکارممنوع کمرسرخ، دق سرایان، آبشارهای دره سبزرود، آرامگاه تورانشاه، روستای سرسبز مصعبی، کاروان سرای سرایان و ...
زیرکوه:
شهر حاجی آباد مرکز شهرستان زیرکوه استان خراسان جنوبی با وسعتی حدود ۶۴۲۷ کیلومتر مربع از شمال به بخشهای قاسم آباد و سنگان شهرستان خواف ، از جنوب به بخش قهستان شهرستان درمیان ، از غرب به بخش مرکزی شهرستان قاینات و زهان شهرستان زیرکوه و از شرق به طول حدودد ۱۱۶ کیلومتر با کشور افغانستان هم مرز می باشد .
این شهر در موقعیت ۵۹ درجه و ۵۸ دقیقه طول شرقی و ۳۳ درجه و ۳۷ دقیقه عرض شمالی واقع می باشد .
شهر حاجی آباد در فاصله ۸۵ کیلومتری شرق شهر قاین مرکز شهرستان قاینات و ۱۸۵ کیلومتری بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی واقع می باشد ، ارتفاع آن از سطح دریا حدود ۹۸۰ متر می باشد .
خوسف:
آرامگاه ابن حسام خوسفی
بنای تاریخی آرامگاه ابن حسام خوسفی، شاعر برجسته قرن نهم قمری بر فراز صخرهای سنگی در حاشیه شمالی شهر خوسف قرار دارد.
این آرامگاه که از جمله آثار تاریخی و دیدنی استان خراسان جنوبی به حساب میآید، بیش از ۵۰۰ سال قدمت دارد.
ابن حسام خوسفی سال ۷۸۲ قمری در شهر امروزی خوسف به دنیا آمد. خوسف از بخشهای فعلی بیرجند و از قدیمیترین آبادیهای قهستان است.
محمد فرزندحسام الدین حسن، معروف به ابن حسام، شاعر، عارف، فقیه و اندیشمند قرن هشتم و نهم هجری است. آرامگاه ابن حسام خوسفی در سال ۹۲۰ هجری قمری ساخته شد و در قرن ۱۳ قمری مورد مرمت قرار گرفت.
این بنای کوچک شامل اطاقکی است با فرم هشت ضلعی که نقشه فضای داخلی آن به صورت چلیپایی است. پوشش مقبره به صورت گنبدی طراحی شده که در مرکز آن یک کلاه فرنگی ساخته شده است.
در این قسمت نورگیرهایی تعبیه شده تا هم نور فضای داخلی آرامگاه را تأمین کند و هم باعث تهویه فضای داخل آرامگاه شود. این بنا ابتدا در دوره صفویه بنا شده و در دوره قاجار تغییراتی در آن داده شد.
این بنا دارای نقشه چلیپایی شکل و پوشش گنبدی است و در سه جهت، سه طاق نما با قوس جناقی دارد. همچنین در داخل آرامگاه کتیبهای کاشیکاری شده به رنگ سفید حاوی اشعار ابن حسام است که دور مقبره را فرا گرفتهاست.
برخی دیگر از جاذبههای شهر خوسف: قلعه رستم خوسف، دق گیو و ...
استان خراسان جنوبی علاوه بر جاذبه های تاریخی از جاذبه های طبیعی فراوانی نیز برخوردار است. روستاها و مناطق نمونه گردشگری استان می تواند مورد بازدید گردشگران قرار گیرد که منطقه نمونه گردشگری بند دره در بیرجند؛ منطقه نمونه گردشگری باغستان- آبگرم فردوس؛ منطقه نمونه گردشگری شهر تون فردوس؛ منطقه نمونه گردشگری مصعبی کریمو در سرایان؛ منطقه نمونه گردشگری بوذرجمهر قاینی؛ منطقه نمونه گردشگری روستتای خرو و نیاز در طبس، روستای هدف گردشگری افین قاین؛ روستای هدف گردشگری ماخونیک سربیشه؛ روستای هدف گردشگری چنشت؛ روستای هدف گردشگری فورگ درمیان؛ روستای هدف گردشگری خور؛ مجتمع آبدرمانی آبگرم لوت؛ مجتمع آبدرمانی آبترش سربیشه؛ مجتمع آبدرمانی آبگرم فردوس، مناطق گردشگری کویرنوردی دهسلم نهبندان، همت آباد زیرکوه، بشرویه و سه قلعه سرایان و.. نمونه هایی از این مناطق دیدنی و گردشگری استان خراسان جنوبی به شمار می آیند.
در زیر به برخی جاذبهها می پردازیم:
بیرجند:
مسجد جامع چهار درخت یکی از آثار قدیمی محله چهار درخت شهرستان بیرجند است. این مسجد در میدان شهد مطهری، محله چهار درخت شهر بیرجند در نزدیکی مسجد عاشورا قرار دارد
طبق کتیبه موجود در مسجد، این بنا در سال ۱۳۴۹ قمری مرمت شده و میتوان گفت این اثر مربوط به اواخر دوره صفویه است.
باغ و کوشک امیرآباد در ۵ کیلومتری غرب بیرجند واقع است و به امیرمعصومخان شیبانی تعلق داشته. قدمت آن به اوایل دوره قاجاریه بازمیگردد. در ساخت این بنا، معماری اسلامی به همراه نمادهای سنتی ایرانی کار شده است.
آبشارهای چهارده در مسیر کوهنوردی قله باقران در جنوب شهرستان بیرجند واقع شده و از حدود هشتاد آبشار کوچک و بزرگ متفاوت تشکیل شده است که مسیری مناسب جهت آبشار نوردی و سنگنوردی به حساب می آید. وجود این همه آب در کنار کویر گوارایی و خنکی آن، نظر هر بیننده ای را جلب می کند. لازم به ذکر است که در نزدیکی روستای چارده پایین نیز آبشار کوچکی در کنار یک امامزاده قدیمی به نام سلطان شیخ حسین واقع گشته که محل تجمع و استراحت خانواده ها است و برای دسترسی به آبشارهای اصلی چارده نیاز به دو ساعت کوهنوردی و گذشتن از موانع سخت است.
کلاهفرنگی بیرجند یا ارگ حسام الدوله، منسوب به امیر حسن خان شیبانى، در مرکز شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی قرار دارد.
این بنا که امروزه با نام ارگ کلاه فرنگی شناخته میشود به نامهای دیگری هم مشهور بوده است از جمله ارگ حسام الدوله، قصر بیبی عروس و ارگ سرکار
برخی دیگر از جاذبههای شهر بیرجند: قلعه بیرجند، باغ اکبریه، مدرسه شوکتیه، باغ بهلگرد، بند دره، برج چشمه مولید، آبشار گیوک، ارگ بهارستان، بند امیر شاه، محله چهار درخت و ...
قاین:
قائِن یا قایـِن یکی از شهرهای استان خراسان جنوبی و مرکز شهرستان قائنات در ایران است. قائن به خاطر زعفران مرغوب آن دارای شهرت است. شهر قائن که در گذشته دارای برج و بارو، کهندژ، خندق و ارگ بوده، به همراه تون (فردوس امروزی) از شهرهای مهم ایالت قهستان محسوب میشدهاست. بر اساس آخرین یافتههای باستانشناسی سابقه سکونت در شهر قائن به دوران پارینه سنگی میانی (حدود ۳۰ هزار سال قبل) میرسد.
مسجد جامع قاین
این مسجد بنایی است بسیار قدیمی و درنهایت شکوه و جلال که علاوه بر روحانیت معنوی دارای ظاهری دلچسب و فرح انگیز است . امروز با گذشت ۱۱۰۰ سال همچنان این بنا بلند ترین عمارت قاین می باشد .
درمورد بنای اولیه آن اختلاف نظر وجود دارد . استقرار یکی از پایه های مسجد بر روی آتشکده ساسانیان گویای تاریخ کهن آن است . اغلب مورخان و جهانگردان در بیان و معرفی شهر قاین به مسجد جامع صراحتا اشاراتی داشته اند.
آرامگاه بوذر جمهر قاینی
حکیم قسیم بن ابراهیم بن منصور معروف بزرگمهر قائنی ( بوذر جمهر قاینی ) سیاستمدار ادیب و عارف و شاعر اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری قمری است که در دربار سلطان مسعود غزنوی خدمت می کرده است. وی به زبان فارسی و عربی سخن می گفته و از وی اشعار و قصیده هایی به جای مانده که قصیده بهاریه او از شهرت خاصی بر خوردار است . بوذر جمهر بعد از مرگ سلطان محمود تا زمان فروپاشی حکومت غزنویان در دربار سلطان مسعود غزنوی به سر برد و در اواخر حکومت غزنویان از غزنه که پایتخت بود به قاین آمد و پس از مدتی در گذشت . مقبره حکیم بوذر جمهر در فاصله چهار کیلومتری جنوب غربی شهر قائنات و در دامنه کوهی موسوم به کوه ابوذر ( بزرگمهر ) قرار دارد . بنای مقبره از بنا های قرن ششم و هفتم هجری است به فرم چلیپایی و با معماریی بسیار زیبا ساخته شده است . مصالح اصلی در ساخت بنا سنگ گچ و آجر است.
غار جوجه
این غار در ۲۵ کیلومتری شرق قائن و ۵ کیلومتری جنوب غرب روستای خونیک علیا قرار دارد. غار جوجه یکی از شگفتانگیزترین غارهای طبیعی قائن است که از لحاظ باستانشناسی دارای اهمیت میباشد. این غار برخلاف اسم آن از بزرگترین غارهای شناسایی شده در استان خراسان جنوبی است که انتهای آن بر اثر زلزله یا فرسایش سنگها به مرور بسته شده است. دهانه این غار در ارتفاع تقریبی ۸۰ متر از کف دره رو به شرق قرار دارد. ابعاد دهانه غار ۲×۴ متر است و ارتفاع داخل غار به ۴۰ متر نیز میرسد. داخل غار متشکل از یک تالار اصلی است و تشکیلات زیبای بلوری و گل کلمی بر سطح دیوارهها و سطح کف مشاهده میشود همچنین در قسمتهایی از غار تشکیلات زیبای استالاکتیت و استالاگمیتی دیده میشود. در داخل غار میتوان آثار پراکنده سفال را مشاهده کرد. در ابتدای غار حوضی ساخته شده از مصالح سنگ و ساروج وجود دارد. نرسیده به غار جوجه از مسیر رودخانه، در سمت چپ یک کوه سنگی دهانهای به نام کال زاغو دیده میشود که دارای ۳/۵ متر عرض و ۳ متر ارتفاع است. برای پیمایش این غار نیاز به تجهیزات سنگوردی میباشد. این غار نیز به وسیله زلزله مسدود شده و تنها ۶۰۰ متر از مسیر قابل پیمایش است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر قاین: غار خونیک، دق پترگان و ...
طبس:
امامزاده حسین ابن موسی کاظم علیه السلام
آرامگاه حسین ابن موسی (ع) در سه کیلومتری شمال غربی شهرستان طبس قرار دارد . اصل بنا به تاریخ ۴۹۴هـ . ق تعلق دارد و در سمت غربی صحن امامزاده ، ایوانی به نام ایوان ” امیر علی مشیر ” دیده می شود از ملحقات این آرامگاه ، ساختمان چهل چراغ است که مدفن چندی از حکام و بزرگان پیشین طبس است . این امامزاده به دلیل قرار گرفتن در مسیر جاده یزد ، مشهد و حمایت های آستان قدس رضوی (ع) ، رونق بسیار یافته و به مکان زیارتی ، سیاحتی با شکوهی تبدیل شده است .
حسین بن موسى الکاظم علیهما السلام از جمله امام زادگانى است که مورخّان او را از فرزندانِ بلافصل امام کاظم (ع) دانسته اند و به گفته ایشان، از مقام بلندى برخوردار بوده است.
از امام جواد (ع) سئوال شد، کدام یک از عموهایتان نسبت به شما بهتر رفتار کردند ؟ فرمود : حسین . حضرت امام رضا (ع) فرمود : به خدا سوگند، فرزندم جواد درست گفته است ؛ زیرا حسین نسبت به او خوش رفتارترین افراد بود.
چشمه آبگرم مرتضی علی
چشمه آب گرم مرتضی علی (ع) از جاذبههای گردشگری طبیعی در شهرستان کویری طبس در استان خراسان جنوبی است. این چشمه در مسیر گردشگری روستای خرو و در فاصله ۲۷ کیلومتری شهر طبس واقع شدهاست
چشمه آب گرم مرتضی علی و طاق شاه عباسی از جاذبههای گردشگری کشورمان به حساب میآیند.
وجود این چشمه جوشان با دو نوع آب سرد و گرم کنار هم در دل کویر ایران زمین انسان را به تفکری عمیق وا میدارد.
پس از گذر نمودن از شهر طبس برای رسیدن به این چشمه حدود ۵ کیلومتر مسیر را باید به صورت پیاده طی کرد که عمدتا از آب عبور میکنند
برخی دیگر از جاذبههای شهر طبس: باغ گلشن، آرامگاه سپهسالاری، بقعه شیخ ابونصر ایراوه ای، ارگ طبس (کهن دژ)، قلعه اسماعیلیان، کاروانسرای کلمرد، سد کریت، کال جنی، کویرحلوان و ...
نهبندان:
شهرستان نهبندان به اقتضای موقعیت طبیعی آن و مجاورت با کویر ، دشتی نسبتاً وسیع واقع شده است . از نظر ناهمواری این شهرستان در شمال مشتمل بر ارتفاعاتی است که قلل آن به ۲۵۰۰ متر می رسد کوه سرخ – کوه بیدمشک – کوه بوبک از جمله این ارتفاعات است . در بخش غربی شهرستان نیز شاهکوه که بلندترین نقطه آن ۳۷۳۲ متر ارتفاع دارد واقع گردیده است . بقیه سطح شهرستان مشتمل بر دشتهای هموار نظیر سرچاهشو، سهل آباد، چاهداشی ، دهسلم و نهبندان می باشد که ارتفاع این دشتها حدود ۱۰۰۰ متر از سطح دریاست بطور کلی جهت شیب در شهرستان نهبندان از جنوب و جنوب غربی بوده به طوریکه در قسمت شرقی و جنوب شرقی به دشت سیستان و در جنوب و جنوب غربی به بیابان لوت منتهی می گردد . در جهت جنوب غرلبی – جنوب شرقی ارتفاعات شرق دشت سهل آباد (کوه آتشکده با۲۱۵۹ متر ) واقع شده که در نهایت به کوه بهاران می پیوندد . یک رشته ارتفاعات در جهت شمال غرب – جنوب شرق (کوه سناجان با ۲۰۱۲ متر ) است که در غرب دشت سهل آباد واقع گردیده و به ارتفاعات کوه هاری که بلندترین نقطه متر ارتفاع دارد می پیوندد . شهرستان نهبندان از شمال به کوههای کم ارتفاع بهاران محدود می شود این کوهها در شمال دشت سهل آباد و چاهدراز واقع گردیده و مشجرترین کوههای شهرستان هستند.
آسیاب های بادی نهبندان
آسیاب های بادی یا آسباد ها یکی از نمونه هایی است که گویای این است که بشر خودش را با شرایط محیطی خود وفق می دهد و حد اکثر استفاده را می نماید. منطقه سیستان و خراسان جنوبی محل وزش باد های ۱۲۰ روزه سیستان است ویکی از بهترین مکان ها برای استفاده از انرژی باد می باشد. در مناطق مختلف این منطقه می توان آسباد ها را مشاهده کرد. در روستاهای خوانشرف، چهارفرسخ، رومه، میغان، همند، و… آسبادهایی وجود دارد که تمامی آنها دارای مالکین خصوصی هستند.
تالاب کجی
تالاب کجی نمکزار نهبندان با دارا بودن چشم اندازی بسیار زیبا، در ۷۵ کیلومتری نهبندان و در حاشیه محور این شهرستان به بیرجند قرار گرفته است.
مساحت این تالاب ۲۲ هزار هکتار و ۷۶۵ متر مربع می باشد و با وجود خشکسالی های چند سال اخیر در این شهرستان، اما همچنان زنده و پایدار مانده است.
این تالاب شوره زاری وسیع است که به خاطر پایین بودن از سطح ارتفاع آن نسبت به مناطق اطراف و با توجه به شوری زیاد خاک آن به دریاچهای پوشیده از نمک و به رنگ سفید تبدیل شده است.
از آنجا که در فصلهای پاییز و زمستان این تالاب دارای آب می باشد، لذا به محل امنی برای پرندگان آبزی تبدیل شده و همه ساله پذیرای پنج هزار پرنده مهاجر و بعضا از نوع نایاب کشور است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر نهبندان: ده سلم، تالاب گچی نمکزار، قدمگاه حضرت ابوالفضل (ع) روستای بندان، تپه صیادان در فاصله کمی از کوه شاهدژ، قلعه اکرم آباد در دهستان عربخانه روستای اکرم آباد، قدمگاه مرتضی علی (ع) روستای قدمگاه، مزار شیخ احمد در روستای دهک، آسیاب آبی قنداب در روستای خونیک علیا و ...
فردوس:
مدرسه علیا
نام بانی این مدرسه میر علی بیک است که در اواخر دوره صفویه آن را بنا کرده و تا پیش از زلزله مورد استفاده طلاب بوده است. معماری این مدرسه در نوع خود کم نظیر و نمای ورودی آن بسیار زیبا می باشد. پشت ایوان ورودی ، هشتی واقع شده که در ضلع شرقی هشتی مدرس ( محل تدریس ) به شکل هشت ضلعی و پوشش گنبدی و در ضلع غربی آن ، مسجد ( نمازخانه ) با تزئینات زیبای مقرنس واقع شده است . ورودی حیاط مدرسه در اضلاع شمال شرقی و شمال غربی هشتی می باشد و در مرکز حیاط ، گودال باغچه ای هشت ضلعی قرار دارد . مدرسه دارای چهار ایوان ، و در سه ضلع آن حجره های طلاب ساخته شده اند.
برخی دیگر از جاذبههای شهر فردوس: مسجد جامع تون، قلعه حسن آباد و ...
سربیشه:
غار چنشت
این غار اسرارآمیز در ۶۰ کیلومتری جنوب شهرستان سربیشه و غرب روستای چنشت بر دامنه کوه باقران قرار دارد. غار چنشت بر اساس متون تاریخی، ۶۱۴ سال پیش به وسیله «سیدمحمد مشعشع» کشف شده است. بنا به قول حسامی، سیدمحمد مشعشع پس از کشف غار، اجساد سیدمحمد علوی و دو فرزندش که از مبارزین علوی بودهاند و به دست عُمّال خلیفه عباسی؛ «الطایع بالله»، به شهادت رسیده و در این غار رها شده بودند را یافته و اجساد را از غار به بیرون منتقل و در سردابهای به خاک سپرد و بر آن سردابه بقعهای ساخت که هم اکنون نیز آن بقعه موجود است.
غار چنشت هزاران سال پیش بر اثر وقوع زلزلهای مهیب ایجاد شده است. این غار فضاهای عجیب و متفاوتی دارد و گاه عبور از آن به سختی صورت میگیرد. در هر نقطهای از غار آثار مرگ و حیات پراکنده است. آثار حیات قطعات سفال، چوب و پارچه هستند و آثار مرگ استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی. وجود این آثار در غار چنشت حکایتگر این امر است که آن محل در دوران درازی از تاریخ به عنوان پناهگاهی امن مورد استفاده فراریان و مظلومان بوده است.
غار چنشت بیش از ۵۹ متر طول دارد و ارتفاع برخی گذرگاههای آن از ده متر تجاوز میکند، کف غار در همه جا ناهموار است و وسعت آن حدود ۹۰ هزار متر مربع برآورد شده است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر سربیشه: منطقه شکارممنوع جیک و زیدر، قلعه تاریخی اسفزار، روستای چنشت و ...
درمیان:
شهر اسدیه مرکز شهرستان مرزی درمیان در شرق استان خراسان جنوبی و در فاصله ۹۵کیلومتری بیرجند(مرکز استان)واقع شده و مردمان سخت کوش وبا صفایش اعم از شیعه وسنی سالیان متمادی منسجم و یکدل در کمال صفا و صمیمیت در کنار هم زندگی کرده اند
. گرچه پیشینه سکونت و زندگی در این شهر به هشتاد سال پیش بر می گردد و توسعه شهر اسدیه (اسدآباد سابق)از حدود سال ۱۳۴۰ یعنی همزمان با احداث و راه اندازی کارخانه قند قهستان و فعالیت و سکونت خیل عظیمی از متخصصان و کارگران در این آبادی شروع شد و بهره برداری از کارخانه قند زمینه ساز تحولی اقتصادی در منطقه و جذب مهاجرین بسیار به این محل گردید با انتقال مرکزیت بخش از روستای درمیان به اسدآباد و استقرار ادارات دولتی پیشرفت اسدآباد وارد مرحله دیگری گردید رشد جمعیت ، افزایش ساخت وسازها، مرکزیت اداری و جغرافیائی بر این شد تا در سال ۱۳۷۶ روستای اسدآباد به شهر ارتقاء و شهرداری فعا لیت خود را آغاز نماید و شهر جدید بنام اسدیه با امکانات محدود شهرداری مراحل پیشرفت،عمران و آبادانی را به سرعت طی نمود تا اینکه در سال۱۳۸۴ بر اساس مصوبه هیئت محترم وزیران به شهرستان ارتقاء پیدا کرد و بعنوان مرکز شهرستان درمیان بر قطار پیشرفت سوار گردید و با استقرار ادارات و نهادها و مهاجرت اقشار مختلف مردم به این شهر دستخوش تحولات چشمگیری در عرصه عمران و آبادانی گردید.
برخی دیگر از جاذبههای شهر درمیان: قلعه فورگ و ...
بشرویه:
امامزاده هوگند
در فاصله حدود دوازده کیلومتری غرب بشرویه و در دامنه کوه مرکز زیارتی وجود دارد که به نام امام زاده محمد بن اصغر هوگند معروف و مشهور است از سابقه و شخصیت مدفون در این محل هیچ اطلاع تاریخی در دست نیست و آنچه اهالی به آن اعتقاد دارند این است که این جا محل دفن یکی از اولاد موسی بن جعفر (ع) است. مرکز مزبور از قدیم الایام و در حال حاضر مامن زوار و مومنانی است که به عشق اهل بیت از نقاط همجوار برای زیارت به آن روی می آورند و در حال حاضر یک مرکز زیارتی و سیاحتی است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر بشرویه: حسینیه حاج علی اشرف، باغ خان، مسجد جامع رقه، آسیابهای بشرویه، کویر بشرویه، رباط اصفاک و نیگنان، حوض انبار میان ده، سرای سرکه، خانه مستوفی، قلعه دختر، پل آب بر (ترناو)، مسجد جامع میان ده، خانه استاد فروزانفر و ...
سرایان:
غار بتو
این غار در نزدیکی روستای چرمه در ۱۲ کیلومتری مرکز شهر سرایان واقع است. در نزدیکی این غار زیارتگاه پیراباذر از اماکن تفریحی و زیارتی شهرستان سرایان قرار دارد. برای پیمایش این غار تجهیزات پیشرفته غارنوردی مورد نیاز میباشد. قندیلهای زیبای آهکی به اشکال مختلف، حوضچههای آب معدنی، بلورهای زیبای کوارتز و کلسیت از شگفتیهای داخل غار میباشند. پس از دهانه غار یک محوطه ۵۰ متری قرار دارد که در انتهای آن چاهی به عمق حدوداً ۲۵ متر به خوبی قابل رؤیت است. این غار دارای دو دهانه میباشد. دهانه ورودی «اژدها» نامیده میشود و دهانه خروجی که بسیار مخوف و عظیم است، «بتو» نام دارد.
برخی دیگر از جاذبههای شهر سرایان: منطقه شکارممنوع کمرسرخ، دق سرایان، آبشارهای دره سبزرود، آرامگاه تورانشاه، روستای سرسبز مصعبی، کاروان سرای سرایان و ...
زیرکوه:
شهر حاجی آباد مرکز شهرستان زیرکوه استان خراسان جنوبی با وسعتی حدود ۶۴۲۷ کیلومتر مربع از شمال به بخشهای قاسم آباد و سنگان شهرستان خواف ، از جنوب به بخش قهستان شهرستان درمیان ، از غرب به بخش مرکزی شهرستان قاینات و زهان شهرستان زیرکوه و از شرق به طول حدودد ۱۱۶ کیلومتر با کشور افغانستان هم مرز می باشد .
این شهر در موقعیت ۵۹ درجه و ۵۸ دقیقه طول شرقی و ۳۳ درجه و ۳۷ دقیقه عرض شمالی واقع می باشد .
شهر حاجی آباد در فاصله ۸۵ کیلومتری شرق شهر قاین مرکز شهرستان قاینات و ۱۸۵ کیلومتری بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی واقع می باشد ، ارتفاع آن از سطح دریا حدود ۹۸۰ متر می باشد .
خوسف:
آرامگاه ابن حسام خوسفی
بنای تاریخی آرامگاه ابن حسام خوسفی، شاعر برجسته قرن نهم قمری بر فراز صخرهای سنگی در حاشیه شمالی شهر خوسف قرار دارد.
این آرامگاه که از جمله آثار تاریخی و دیدنی استان خراسان جنوبی به حساب میآید، بیش از ۵۰۰ سال قدمت دارد.
ابن حسام خوسفی سال ۷۸۲ قمری در شهر امروزی خوسف به دنیا آمد. خوسف از بخشهای فعلی بیرجند و از قدیمیترین آبادیهای قهستان است.
محمد فرزندحسام الدین حسن، معروف به ابن حسام، شاعر، عارف، فقیه و اندیشمند قرن هشتم و نهم هجری است. آرامگاه ابن حسام خوسفی در سال ۹۲۰ هجری قمری ساخته شد و در قرن ۱۳ قمری مورد مرمت قرار گرفت.
این بنای کوچک شامل اطاقکی است با فرم هشت ضلعی که نقشه فضای داخلی آن به صورت چلیپایی است. پوشش مقبره به صورت گنبدی طراحی شده که در مرکز آن یک کلاه فرنگی ساخته شده است.
در این قسمت نورگیرهایی تعبیه شده تا هم نور فضای داخلی آرامگاه را تأمین کند و هم باعث تهویه فضای داخل آرامگاه شود. این بنا ابتدا در دوره صفویه بنا شده و در دوره قاجار تغییراتی در آن داده شد.
این بنا دارای نقشه چلیپایی شکل و پوشش گنبدی است و در سه جهت، سه طاق نما با قوس جناقی دارد. همچنین در داخل آرامگاه کتیبهای کاشیکاری شده به رنگ سفید حاوی اشعار ابن حسام است که دور مقبره را فرا گرفتهاست.
برخی دیگر از جاذبههای شهر خوسف: قلعه رستم خوسف، دق گیو و ...
استان خراسان جنوبی علاوه بر جاذبه های تاریخی از جاذبه های طبیعی فراوانی نیز برخوردار است. روستاها و مناطق نمونه گردشگری استان می تواند مورد بازدید گردشگران قرار گیرد که منطقه نمونه گردشگری بند دره در بیرجند؛ منطقه نمونه گردشگری باغستان- آبگرم فردوس؛ منطقه نمونه گردشگری شهر تون فردوس؛ منطقه نمونه گردشگری مصعبی کریمو در سرایان؛ منطقه نمونه گردشگری بوذرجمهر قاینی؛ منطقه نمونه گردشگری روستتای خرو و نیاز در طبس، روستای هدف گردشگری افین قاین؛ روستای هدف گردشگری ماخونیک سربیشه؛ روستای هدف گردشگری چنشت؛ روستای هدف گردشگری فورگ درمیان؛ روستای هدف گردشگری خور؛ مجتمع آبدرمانی آبگرم لوت؛ مجتمع آبدرمانی آبترش سربیشه؛ مجتمع آبدرمانی آبگرم فردوس، مناطق گردشگری کویرنوردی دهسلم نهبندان، همت آباد زیرکوه، بشرویه و سه قلعه سرایان و.. نمونه هایی از این مناطق دیدنی و گردشگری استان خراسان جنوبی به شمار می آیند.
در زیر به برخی جاذبهها می پردازیم:
بیرجند:
مسجد جامع چهار درخت یکی از آثار قدیمی محله چهار درخت شهرستان بیرجند است. این مسجد در میدان شهد مطهری، محله چهار درخت شهر بیرجند در نزدیکی مسجد عاشورا قرار دارد
طبق کتیبه موجود در مسجد، این بنا در سال ۱۳۴۹ قمری مرمت شده و میتوان گفت این اثر مربوط به اواخر دوره صفویه است.
باغ و کوشک امیرآباد در ۵ کیلومتری غرب بیرجند واقع است و به امیرمعصومخان شیبانی تعلق داشته. قدمت آن به اوایل دوره قاجاریه بازمیگردد. در ساخت این بنا، معماری اسلامی به همراه نمادهای سنتی ایرانی کار شده است.
آبشارهای چهارده در مسیر کوهنوردی قله باقران در جنوب شهرستان بیرجند واقع شده و از حدود هشتاد آبشار کوچک و بزرگ متفاوت تشکیل شده است که مسیری مناسب جهت آبشار نوردی و سنگنوردی به حساب می آید. وجود این همه آب در کنار کویر گوارایی و خنکی آن، نظر هر بیننده ای را جلب می کند. لازم به ذکر است که در نزدیکی روستای چارده پایین نیز آبشار کوچکی در کنار یک امامزاده قدیمی به نام سلطان شیخ حسین واقع گشته که محل تجمع و استراحت خانواده ها است و برای دسترسی به آبشارهای اصلی چارده نیاز به دو ساعت کوهنوردی و گذشتن از موانع سخت است.
کلاهفرنگی بیرجند یا ارگ حسام الدوله، منسوب به امیر حسن خان شیبانى، در مرکز شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی قرار دارد.
این بنا که امروزه با نام ارگ کلاه فرنگی شناخته میشود به نامهای دیگری هم مشهور بوده است از جمله ارگ حسام الدوله، قصر بیبی عروس و ارگ سرکار
برخی دیگر از جاذبههای شهر بیرجند: قلعه بیرجند، باغ اکبریه، مدرسه شوکتیه، باغ بهلگرد، بند دره، برج چشمه مولید، آبشار گیوک، ارگ بهارستان، بند امیر شاه، محله چهار درخت و ...
قاین:
قائِن یا قایـِن یکی از شهرهای استان خراسان جنوبی و مرکز شهرستان قائنات در ایران است. قائن به خاطر زعفران مرغوب آن دارای شهرت است. شهر قائن که در گذشته دارای برج و بارو، کهندژ، خندق و ارگ بوده، به همراه تون (فردوس امروزی) از شهرهای مهم ایالت قهستان محسوب میشدهاست. بر اساس آخرین یافتههای باستانشناسی سابقه سکونت در شهر قائن به دوران پارینه سنگی میانی (حدود ۳۰ هزار سال قبل) میرسد.
مسجد جامع قاین
این مسجد بنایی است بسیار قدیمی و درنهایت شکوه و جلال که علاوه بر روحانیت معنوی دارای ظاهری دلچسب و فرح انگیز است . امروز با گذشت ۱۱۰۰ سال همچنان این بنا بلند ترین عمارت قاین می باشد .
درمورد بنای اولیه آن اختلاف نظر وجود دارد . استقرار یکی از پایه های مسجد بر روی آتشکده ساسانیان گویای تاریخ کهن آن است . اغلب مورخان و جهانگردان در بیان و معرفی شهر قاین به مسجد جامع صراحتا اشاراتی داشته اند.
آرامگاه بوذر جمهر قاینی
حکیم قسیم بن ابراهیم بن منصور معروف بزرگمهر قائنی ( بوذر جمهر قاینی ) سیاستمدار ادیب و عارف و شاعر اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری قمری است که در دربار سلطان مسعود غزنوی خدمت می کرده است. وی به زبان فارسی و عربی سخن می گفته و از وی اشعار و قصیده هایی به جای مانده که قصیده بهاریه او از شهرت خاصی بر خوردار است . بوذر جمهر بعد از مرگ سلطان محمود تا زمان فروپاشی حکومت غزنویان در دربار سلطان مسعود غزنوی به سر برد و در اواخر حکومت غزنویان از غزنه که پایتخت بود به قاین آمد و پس از مدتی در گذشت . مقبره حکیم بوذر جمهر در فاصله چهار کیلومتری جنوب غربی شهر قائنات و در دامنه کوهی موسوم به کوه ابوذر ( بزرگمهر ) قرار دارد . بنای مقبره از بنا های قرن ششم و هفتم هجری است به فرم چلیپایی و با معماریی بسیار زیبا ساخته شده است . مصالح اصلی در ساخت بنا سنگ گچ و آجر است.
غار جوجه
این غار در ۲۵ کیلومتری شرق قائن و ۵ کیلومتری جنوب غرب روستای خونیک علیا قرار دارد. غار جوجه یکی از شگفتانگیزترین غارهای طبیعی قائن است که از لحاظ باستانشناسی دارای اهمیت میباشد. این غار برخلاف اسم آن از بزرگترین غارهای شناسایی شده در استان خراسان جنوبی است که انتهای آن بر اثر زلزله یا فرسایش سنگها به مرور بسته شده است. دهانه این غار در ارتفاع تقریبی ۸۰ متر از کف دره رو به شرق قرار دارد. ابعاد دهانه غار ۲×۴ متر است و ارتفاع داخل غار به ۴۰ متر نیز میرسد. داخل غار متشکل از یک تالار اصلی است و تشکیلات زیبای بلوری و گل کلمی بر سطح دیوارهها و سطح کف مشاهده میشود همچنین در قسمتهایی از غار تشکیلات زیبای استالاکتیت و استالاگمیتی دیده میشود. در داخل غار میتوان آثار پراکنده سفال را مشاهده کرد. در ابتدای غار حوضی ساخته شده از مصالح سنگ و ساروج وجود دارد. نرسیده به غار جوجه از مسیر رودخانه، در سمت چپ یک کوه سنگی دهانهای به نام کال زاغو دیده میشود که دارای ۳/۵ متر عرض و ۳ متر ارتفاع است. برای پیمایش این غار نیاز به تجهیزات سنگوردی میباشد. این غار نیز به وسیله زلزله مسدود شده و تنها ۶۰۰ متر از مسیر قابل پیمایش است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر قاین: غار خونیک، دق پترگان و ...
طبس:
امامزاده حسین ابن موسی کاظم علیه السلام
آرامگاه حسین ابن موسی (ع) در سه کیلومتری شمال غربی شهرستان طبس قرار دارد . اصل بنا به تاریخ ۴۹۴هـ . ق تعلق دارد و در سمت غربی صحن امامزاده ، ایوانی به نام ایوان ” امیر علی مشیر ” دیده می شود از ملحقات این آرامگاه ، ساختمان چهل چراغ است که مدفن چندی از حکام و بزرگان پیشین طبس است . این امامزاده به دلیل قرار گرفتن در مسیر جاده یزد ، مشهد و حمایت های آستان قدس رضوی (ع) ، رونق بسیار یافته و به مکان زیارتی ، سیاحتی با شکوهی تبدیل شده است .
حسین بن موسى الکاظم علیهما السلام از جمله امام زادگانى است که مورخّان او را از فرزندانِ بلافصل امام کاظم (ع) دانسته اند و به گفته ایشان، از مقام بلندى برخوردار بوده است.
از امام جواد (ع) سئوال شد، کدام یک از عموهایتان نسبت به شما بهتر رفتار کردند ؟ فرمود : حسین . حضرت امام رضا (ع) فرمود : به خدا سوگند، فرزندم جواد درست گفته است ؛ زیرا حسین نسبت به او خوش رفتارترین افراد بود.
چشمه آبگرم مرتضی علی
چشمه آب گرم مرتضی علی (ع) از جاذبههای گردشگری طبیعی در شهرستان کویری طبس در استان خراسان جنوبی است. این چشمه در مسیر گردشگری روستای خرو و در فاصله ۲۷ کیلومتری شهر طبس واقع شدهاست
چشمه آب گرم مرتضی علی و طاق شاه عباسی از جاذبههای گردشگری کشورمان به حساب میآیند.
وجود این چشمه جوشان با دو نوع آب سرد و گرم کنار هم در دل کویر ایران زمین انسان را به تفکری عمیق وا میدارد.
پس از گذر نمودن از شهر طبس برای رسیدن به این چشمه حدود ۵ کیلومتر مسیر را باید به صورت پیاده طی کرد که عمدتا از آب عبور میکنند
برخی دیگر از جاذبههای شهر طبس: باغ گلشن، آرامگاه سپهسالاری، بقعه شیخ ابونصر ایراوه ای، ارگ طبس (کهن دژ)، قلعه اسماعیلیان، کاروانسرای کلمرد، سد کریت، کال جنی، کویرحلوان و ...
نهبندان:
شهرستان نهبندان به اقتضای موقعیت طبیعی آن و مجاورت با کویر ، دشتی نسبتاً وسیع واقع شده است . از نظر ناهمواری این شهرستان در شمال مشتمل بر ارتفاعاتی است که قلل آن به ۲۵۰۰ متر می رسد کوه سرخ – کوه بیدمشک – کوه بوبک از جمله این ارتفاعات است . در بخش غربی شهرستان نیز شاهکوه که بلندترین نقطه آن ۳۷۳۲ متر ارتفاع دارد واقع گردیده است . بقیه سطح شهرستان مشتمل بر دشتهای هموار نظیر سرچاهشو، سهل آباد، چاهداشی ، دهسلم و نهبندان می باشد که ارتفاع این دشتها حدود ۱۰۰۰ متر از سطح دریاست بطور کلی جهت شیب در شهرستان نهبندان از جنوب و جنوب غربی بوده به طوریکه در قسمت شرقی و جنوب شرقی به دشت سیستان و در جنوب و جنوب غربی به بیابان لوت منتهی می گردد . در جهت جنوب غرلبی – جنوب شرقی ارتفاعات شرق دشت سهل آباد (کوه آتشکده با۲۱۵۹ متر ) واقع شده که در نهایت به کوه بهاران می پیوندد . یک رشته ارتفاعات در جهت شمال غرب – جنوب شرق (کوه سناجان با ۲۰۱۲ متر ) است که در غرب دشت سهل آباد واقع گردیده و به ارتفاعات کوه هاری که بلندترین نقطه متر ارتفاع دارد می پیوندد . شهرستان نهبندان از شمال به کوههای کم ارتفاع بهاران محدود می شود این کوهها در شمال دشت سهل آباد و چاهدراز واقع گردیده و مشجرترین کوههای شهرستان هستند.
آسیاب های بادی نهبندان
آسیاب های بادی یا آسباد ها یکی از نمونه هایی است که گویای این است که بشر خودش را با شرایط محیطی خود وفق می دهد و حد اکثر استفاده را می نماید. منطقه سیستان و خراسان جنوبی محل وزش باد های ۱۲۰ روزه سیستان است ویکی از بهترین مکان ها برای استفاده از انرژی باد می باشد. در مناطق مختلف این منطقه می توان آسباد ها را مشاهده کرد. در روستاهای خوانشرف، چهارفرسخ، رومه، میغان، همند، و… آسبادهایی وجود دارد که تمامی آنها دارای مالکین خصوصی هستند.
تالاب کجی
تالاب کجی نمکزار نهبندان با دارا بودن چشم اندازی بسیار زیبا، در ۷۵ کیلومتری نهبندان و در حاشیه محور این شهرستان به بیرجند قرار گرفته است.
مساحت این تالاب ۲۲ هزار هکتار و ۷۶۵ متر مربع می باشد و با وجود خشکسالی های چند سال اخیر در این شهرستان، اما همچنان زنده و پایدار مانده است.
این تالاب شوره زاری وسیع است که به خاطر پایین بودن از سطح ارتفاع آن نسبت به مناطق اطراف و با توجه به شوری زیاد خاک آن به دریاچهای پوشیده از نمک و به رنگ سفید تبدیل شده است.
از آنجا که در فصلهای پاییز و زمستان این تالاب دارای آب می باشد، لذا به محل امنی برای پرندگان آبزی تبدیل شده و همه ساله پذیرای پنج هزار پرنده مهاجر و بعضا از نوع نایاب کشور است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر نهبندان: ده سلم، تالاب گچی نمکزار، قدمگاه حضرت ابوالفضل (ع) روستای بندان، تپه صیادان در فاصله کمی از کوه شاهدژ، قلعه اکرم آباد در دهستان عربخانه روستای اکرم آباد، قدمگاه مرتضی علی (ع) روستای قدمگاه، مزار شیخ احمد در روستای دهک، آسیاب آبی قنداب در روستای خونیک علیا و ...
فردوس:
مدرسه علیا
نام بانی این مدرسه میر علی بیک است که در اواخر دوره صفویه آن را بنا کرده و تا پیش از زلزله مورد استفاده طلاب بوده است. معماری این مدرسه در نوع خود کم نظیر و نمای ورودی آن بسیار زیبا می باشد. پشت ایوان ورودی ، هشتی واقع شده که در ضلع شرقی هشتی مدرس ( محل تدریس ) به شکل هشت ضلعی و پوشش گنبدی و در ضلع غربی آن ، مسجد ( نمازخانه ) با تزئینات زیبای مقرنس واقع شده است . ورودی حیاط مدرسه در اضلاع شمال شرقی و شمال غربی هشتی می باشد و در مرکز حیاط ، گودال باغچه ای هشت ضلعی قرار دارد . مدرسه دارای چهار ایوان ، و در سه ضلع آن حجره های طلاب ساخته شده اند.
برخی دیگر از جاذبههای شهر فردوس: مسجد جامع تون، قلعه حسن آباد و ...
سربیشه:
غار چنشت
این غار اسرارآمیز در ۶۰ کیلومتری جنوب شهرستان سربیشه و غرب روستای چنشت بر دامنه کوه باقران قرار دارد. غار چنشت بر اساس متون تاریخی، ۶۱۴ سال پیش به وسیله «سیدمحمد مشعشع» کشف شده است. بنا به قول حسامی، سیدمحمد مشعشع پس از کشف غار، اجساد سیدمحمد علوی و دو فرزندش که از مبارزین علوی بودهاند و به دست عُمّال خلیفه عباسی؛ «الطایع بالله»، به شهادت رسیده و در این غار رها شده بودند را یافته و اجساد را از غار به بیرون منتقل و در سردابهای به خاک سپرد و بر آن سردابه بقعهای ساخت که هم اکنون نیز آن بقعه موجود است.
غار چنشت هزاران سال پیش بر اثر وقوع زلزلهای مهیب ایجاد شده است. این غار فضاهای عجیب و متفاوتی دارد و گاه عبور از آن به سختی صورت میگیرد. در هر نقطهای از غار آثار مرگ و حیات پراکنده است. آثار حیات قطعات سفال، چوب و پارچه هستند و آثار مرگ استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی. وجود این آثار در غار چنشت حکایتگر این امر است که آن محل در دوران درازی از تاریخ به عنوان پناهگاهی امن مورد استفاده فراریان و مظلومان بوده است.
غار چنشت بیش از ۵۹ متر طول دارد و ارتفاع برخی گذرگاههای آن از ده متر تجاوز میکند، کف غار در همه جا ناهموار است و وسعت آن حدود ۹۰ هزار متر مربع برآورد شده است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر سربیشه: منطقه شکارممنوع جیک و زیدر، قلعه تاریخی اسفزار، روستای چنشت و ...
درمیان:
شهر اسدیه مرکز شهرستان مرزی درمیان در شرق استان خراسان جنوبی و در فاصله ۹۵کیلومتری بیرجند(مرکز استان)واقع شده و مردمان سخت کوش وبا صفایش اعم از شیعه وسنی سالیان متمادی منسجم و یکدل در کمال صفا و صمیمیت در کنار هم زندگی کرده اند
. گرچه پیشینه سکونت و زندگی در این شهر به هشتاد سال پیش بر می گردد و توسعه شهر اسدیه (اسدآباد سابق)از حدود سال ۱۳۴۰ یعنی همزمان با احداث و راه اندازی کارخانه قند قهستان و فعالیت و سکونت خیل عظیمی از متخصصان و کارگران در این آبادی شروع شد و بهره برداری از کارخانه قند زمینه ساز تحولی اقتصادی در منطقه و جذب مهاجرین بسیار به این محل گردید با انتقال مرکزیت بخش از روستای درمیان به اسدآباد و استقرار ادارات دولتی پیشرفت اسدآباد وارد مرحله دیگری گردید رشد جمعیت ، افزایش ساخت وسازها، مرکزیت اداری و جغرافیائی بر این شد تا در سال ۱۳۷۶ روستای اسدآباد به شهر ارتقاء و شهرداری فعا لیت خود را آغاز نماید و شهر جدید بنام اسدیه با امکانات محدود شهرداری مراحل پیشرفت،عمران و آبادانی را به سرعت طی نمود تا اینکه در سال۱۳۸۴ بر اساس مصوبه هیئت محترم وزیران به شهرستان ارتقاء پیدا کرد و بعنوان مرکز شهرستان درمیان بر قطار پیشرفت سوار گردید و با استقرار ادارات و نهادها و مهاجرت اقشار مختلف مردم به این شهر دستخوش تحولات چشمگیری در عرصه عمران و آبادانی گردید.
برخی دیگر از جاذبههای شهر درمیان: قلعه فورگ و ...
بشرویه:
امامزاده هوگند
در فاصله حدود دوازده کیلومتری غرب بشرویه و در دامنه کوه مرکز زیارتی وجود دارد که به نام امام زاده محمد بن اصغر هوگند معروف و مشهور است از سابقه و شخصیت مدفون در این محل هیچ اطلاع تاریخی در دست نیست و آنچه اهالی به آن اعتقاد دارند این است که این جا محل دفن یکی از اولاد موسی بن جعفر (ع) است. مرکز مزبور از قدیم الایام و در حال حاضر مامن زوار و مومنانی است که به عشق اهل بیت از نقاط همجوار برای زیارت به آن روی می آورند و در حال حاضر یک مرکز زیارتی و سیاحتی است.
برخی دیگر از جاذبههای شهر بشرویه: حسینیه حاج علی اشرف، باغ خان، مسجد جامع رقه، آسیابهای بشرویه، کویر بشرویه، رباط اصفاک و نیگنان، حوض انبار میان ده، سرای سرکه، خانه مستوفی، قلعه دختر، پل آب بر (ترناو)، مسجد جامع میان ده، خانه استاد فروزانفر و ...
سرایان:
غار بتو
این غار در نزدیکی روستای چرمه در ۱۲ کیلومتری مرکز شهر سرایان واقع است. در نزدیکی این غار زیارتگاه پیراباذر از اماکن تفریحی و زیارتی شهرستان سرایان قرار دارد. برای پیمایش این غار تجهیزات پیشرفته غارنوردی مورد نیاز میباشد. قندیلهای زیبای آهکی به اشکال مختلف، حوضچههای آب معدنی، بلورهای زیبای کوارتز و کلسیت از شگفتیهای داخل غار میباشند. پس از دهانه غار یک محوطه ۵۰ متری قرار دارد که در انتهای آن چاهی به عمق حدوداً ۲۵ متر به خوبی قابل رؤیت است. این غار دارای دو دهانه میباشد. دهانه ورودی «اژدها» نامیده میشود و دهانه خروجی که بسیار مخوف و عظیم است، «بتو» نام دارد.
برخی دیگر از جاذبههای شهر سرایان: منطقه شکارممنوع کمرسرخ، دق سرایان، آبشارهای دره سبزرود، آرامگاه تورانشاه، روستای سرسبز مصعبی، کاروان سرای سرایان و ...
زیرکوه:
شهر حاجی آباد مرکز شهرستان زیرکوه استان خراسان جنوبی با وسعتی حدود ۶۴۲۷ کیلومتر مربع از شمال به بخشهای قاسم آباد و سنگان شهرستان خواف ، از جنوب به بخش قهستان شهرستان درمیان ، از غرب به بخش مرکزی شهرستان قاینات و زهان شهرستان زیرکوه و از شرق به طول حدودد ۱۱۶ کیلومتر با کشور افغانستان هم مرز می باشد .
این شهر در موقعیت ۵۹ درجه و ۵۸ دقیقه طول شرقی و ۳۳ درجه و ۳۷ دقیقه عرض شمالی واقع می باشد .
شهر حاجی آباد در فاصله ۸۵ کیلومتری شرق شهر قاین مرکز شهرستان قاینات و ۱۸۵ کیلومتری بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی واقع می باشد ، ارتفاع آن از سطح دریا حدود ۹۸۰ متر می باشد .
خوسف:
آرامگاه ابن حسام خوسفی
بنای تاریخی آرامگاه ابن حسام خوسفی، شاعر برجسته قرن نهم قمری بر فراز صخرهای سنگی در حاشیه شمالی شهر خوسف قرار دارد.
این آرامگاه که از جمله آثار تاریخی و دیدنی استان خراسان جنوبی به حساب میآید، بیش از ۵۰۰ سال قدمت دارد.
ابن حسام خوسفی سال ۷۸۲ قمری در شهر امروزی خوسف به دنیا آمد. خوسف از بخشهای فعلی بیرجند و از قدیمیترین آبادیهای قهستان است.
محمد فرزندحسام الدین حسن، معروف به ابن حسام، شاعر، عارف، فقیه و اندیشمند قرن هشتم و نهم هجری است. آرامگاه ابن حسام خوسفی در سال ۹۲۰ هجری قمری ساخته شد و در قرن ۱۳ قمری مورد مرمت قرار گرفت.
این بنای کوچک شامل اطاقکی است با فرم هشت ضلعی که نقشه فضای داخلی آن به صورت چلیپایی است. پوشش مقبره به صورت گنبدی طراحی شده که در مرکز آن یک کلاه فرنگی ساخته شده است.
در این قسمت نورگیرهایی تعبیه شده تا هم نور فضای داخلی آرامگاه را تأمین کند و هم باعث تهویه فضای داخل آرامگاه شود. این بنا ابتدا در دوره صفویه بنا شده و در دوره قاجار تغییراتی در آن داده شد.
این بنا دارای نقشه چلیپایی شکل و پوشش گنبدی است و در سه جهت، سه طاق نما با قوس جناقی دارد. همچنین در داخل آرامگاه کتیبهای کاشیکاری شده به رنگ سفید حاوی اشعار ابن حسام است که دور مقبره را فرا گرفتهاست.
برخی دیگر از جاذبههای شهر خوسف: قلعه رستم خوسف، دق گیو و ...
استان خراسان جنوبی علاوه بر جاذبه های تاریخی از جاذبه های طبیعی فراوانی نیز برخوردار است. روستاها و مناطق نمونه گردشگری استان می تواند مورد بازدید گردشگران قرار گیرد که منطقه نمونه گردشگری بند دره در بیرجند؛ منطقه نمونه گردشگری باغستان- آبگرم فردوس؛ منطقه نمونه گردشگری شهر تون فردوس؛ منطقه نمونه گردشگری مصعبی کریمو در سرایان؛ منطقه نمونه گردشگری بوذرجمهر قاینی؛ منطقه نمونه گردشگری روستتای خرو و نیاز در طبس، روستای هدف گردشگری افین قاین؛ روستای هدف گردشگری ماخونیک سربیشه؛ روستای هدف گردشگری چنشت؛ روستای هدف گردشگری فورگ درمیان؛ روستای هدف گردشگری خور؛ مجتمع آبدرمانی آبگرم لوت؛ مجتمع آبدرمانی آبترش سربیشه؛ مجتمع آبدرمانی آبگرم فردوس، مناطق گردشگری کویرنوردی دهسلم نهبندان، همت آباد زیرکوه، بشرویه و سه قلعه سرایان و.. نمونه هایی از این مناطق دیدنی و گردشگری استان خراسان جنوبی به شمار می آیند.
,در زیر به برخی جاذبهها می پردازیم:
,بیرجند:
,
مسجد جامع چهار درخت یکی از آثار قدیمی محله چهار درخت شهرستان بیرجند است. این مسجد در میدان شهد مطهری، محله چهار درخت شهر بیرجند در نزدیکی مسجد عاشورا قرار دارد
طبق کتیبه موجود در مسجد، این بنا در سال ۱۳۴۹ قمری مرمت شده و میتوان گفت این اثر مربوط به اواخر دوره صفویه است.
,
, باغ و کوشک امیرآباد در ۵ کیلومتری غرب بیرجند واقع است و به امیرمعصومخان شیبانی تعلق داشته. قدمت آن به اوایل دوره قاجاریه بازمیگردد. در ساخت این بنا، معماری اسلامی به همراه نمادهای سنتی ایرانی کار شده است.
,
, آبشارهای چهارده در مسیر کوهنوردی قله باقران در جنوب شهرستان بیرجند واقع شده و از حدود هشتاد آبشار کوچک و بزرگ متفاوت تشکیل شده است که مسیری مناسب جهت آبشار نوردی و سنگنوردی به حساب می آید. وجود این همه آب در کنار کویر گوارایی و خنکی آن، نظر هر بیننده ای را جلب می کند. لازم به ذکر است که در نزدیکی روستای چارده پایین نیز آبشار کوچکی در کنار یک امامزاده قدیمی به نام سلطان شیخ حسین واقع گشته که محل تجمع و استراحت خانواده ها است و برای دسترسی به آبشارهای اصلی چارده نیاز به دو ساعت کوهنوردی و گذشتن از موانع سخت است.
,
, کلاهفرنگی بیرجند یا ارگ حسام الدوله، منسوب به امیر حسن خان شیبانى، در مرکز شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی قرار دارد.
,این بنا که امروزه با نام ارگ کلاه فرنگی شناخته میشود به نامهای دیگری هم مشهور بوده است از جمله ارگ حسام الدوله، قصر بیبی عروس و ارگ سرکار
,
, برخی دیگر از جاذبههای شهر بیرجند: قلعه بیرجند، باغ اکبریه، مدرسه شوکتیه، باغ بهلگرد، بند دره، برج چشمه مولید، آبشار گیوک، ارگ بهارستان، بند امیر شاه، محله چهار درخت و ...
,قاین:
,قائِن یا قایـِن یکی از شهرهای استان خراسان جنوبی و مرکز شهرستان قائنات در ایران است. قائن به خاطر زعفران مرغوب آن دارای شهرت است. شهر قائن که در گذشته دارای برج و بارو، کهندژ، خندق و ارگ بوده، به همراه تون (فردوس امروزی) از شهرهای مهم ایالت قهستان محسوب میشدهاست. بر اساس آخرین یافتههای باستانشناسی سابقه سکونت در شهر قائن به دوران پارینه سنگی میانی (حدود ۳۰ هزار سال قبل) میرسد.
,مسجد جامع قاین
,
این مسجد بنایی است بسیار قدیمی و درنهایت شکوه و جلال که علاوه بر روحانیت معنوی دارای ظاهری دلچسب و فرح انگیز است . امروز با گذشت ۱۱۰۰ سال همچنان این بنا بلند ترین عمارت قاین می باشد .
درمورد بنای اولیه آن اختلاف نظر وجود دارد . استقرار یکی از پایه های مسجد بر روی آتشکده ساسانیان گویای تاریخ کهن آن است . اغلب مورخان و جهانگردان در بیان و معرفی شهر قاین به مسجد جامع صراحتا اشاراتی داشته اند.
,
, آرامگاه بوذر جمهر قاینی
,حکیم قسیم بن ابراهیم بن منصور معروف بزرگمهر قائنی ( بوذر جمهر قاینی ) سیاستمدار ادیب و عارف و شاعر اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری قمری است که در دربار سلطان مسعود غزنوی خدمت می کرده است. وی به زبان فارسی و عربی سخن می گفته و از وی اشعار و قصیده هایی به جای مانده که قصیده بهاریه او از شهرت خاصی بر خوردار است . بوذر جمهر بعد از مرگ سلطان محمود تا زمان فروپاشی حکومت غزنویان در دربار سلطان مسعود غزنوی به سر برد و در اواخر حکومت غزنویان از غزنه که پایتخت بود به قاین آمد و پس از مدتی در گذشت . مقبره حکیم بوذر جمهر در فاصله چهار کیلومتری جنوب غربی شهر قائنات و در دامنه کوهی موسوم به کوه ابوذر ( بزرگمهر ) قرار دارد . بنای مقبره از بنا های قرن ششم و هفتم هجری است به فرم چلیپایی و با معماریی بسیار زیبا ساخته شده است . مصالح اصلی در ساخت بنا سنگ گچ و آجر است.
,
, غار جوجه
,این غار در ۲۵ کیلومتری شرق قائن و ۵ کیلومتری جنوب غرب روستای خونیک علیا قرار دارد. غار جوجه یکی از شگفتانگیزترین غارهای طبیعی قائن است که از لحاظ باستانشناسی دارای اهمیت میباشد. این غار برخلاف اسم آن از بزرگترین غارهای شناسایی شده در استان خراسان جنوبی است که انتهای آن بر اثر زلزله یا فرسایش سنگها به مرور بسته شده است. دهانه این غار در ارتفاع تقریبی ۸۰ متر از کف دره رو به شرق قرار دارد. ابعاد دهانه غار ۲×۴ متر است و ارتفاع داخل غار به ۴۰ متر نیز میرسد. داخل غار متشکل از یک تالار اصلی است و تشکیلات زیبای بلوری و گل کلمی بر سطح دیوارهها و سطح کف مشاهده میشود همچنین در قسمتهایی از غار تشکیلات زیبای استالاکتیت و استالاگمیتی دیده میشود. در داخل غار میتوان آثار پراکنده سفال را مشاهده کرد. در ابتدای غار حوضی ساخته شده از مصالح سنگ و ساروج وجود دارد. نرسیده به غار جوجه از مسیر رودخانه، در سمت چپ یک کوه سنگی دهانهای به نام کال زاغو دیده میشود که دارای ۳/۵ متر عرض و ۳ متر ارتفاع است. برای پیمایش این غار نیاز به تجهیزات سنگوردی میباشد. این غار نیز به وسیله زلزله مسدود شده و تنها ۶۰۰ متر از مسیر قابل پیمایش است.
,
, برخی دیگر از جاذبههای شهر قاین: غار خونیک، دق پترگان و ...
,طبس:
,امامزاده حسین ابن موسی کاظم علیه السلام
,آرامگاه حسین ابن موسی (ع) در سه کیلومتری شمال غربی شهرستان طبس قرار دارد . اصل بنا به تاریخ ۴۹۴هـ . ق تعلق دارد و در سمت غربی صحن امامزاده ، ایوانی به نام ایوان ” امیر علی مشیر ” دیده می شود از ملحقات این آرامگاه ، ساختمان چهل چراغ است که مدفن چندی از حکام و بزرگان پیشین طبس است . این امامزاده به دلیل قرار گرفتن در مسیر جاده یزد ، مشهد و حمایت های آستان قدس رضوی (ع) ، رونق بسیار یافته و به مکان زیارتی ، سیاحتی با شکوهی تبدیل شده است .
,
حسین بن موسى الکاظم علیهما السلام از جمله امام زادگانى است که مورخّان او را از فرزندانِ بلافصل امام کاظم (ع) دانسته اند و به گفته ایشان، از مقام بلندى برخوردار بوده است.
از امام جواد (ع) سئوال شد، کدام یک از عموهایتان نسبت به شما بهتر رفتار کردند ؟ فرمود : حسین . حضرت امام رضا (ع) فرمود : به خدا سوگند، فرزندم جواد درست گفته است ؛ زیرا حسین نسبت به او خوش رفتارترین افراد بود.
,
, چشمه آبگرم مرتضی علی
,چشمه آب گرم مرتضی علی (ع) از جاذبههای گردشگری طبیعی در شهرستان کویری طبس در استان خراسان جنوبی است. این چشمه در مسیر گردشگری روستای خرو و در فاصله ۲۷ کیلومتری شهر طبس واقع شدهاست
,چشمه آب گرم مرتضی علی و طاق شاه عباسی از جاذبههای گردشگری کشورمان به حساب میآیند.
,وجود این چشمه جوشان با دو نوع آب سرد و گرم کنار هم در دل کویر ایران زمین انسان را به تفکری عمیق وا میدارد.
,پس از گذر نمودن از شهر طبس برای رسیدن به این چشمه حدود ۵ کیلومتر مسیر را باید به صورت پیاده طی کرد که عمدتا از آب عبور میکنند
,برخی دیگر از جاذبههای شهر طبس: باغ گلشن، آرامگاه سپهسالاری، بقعه شیخ ابونصر ایراوه ای، ارگ طبس (کهن دژ)، قلعه اسماعیلیان، کاروانسرای کلمرد، سد کریت، کال جنی، کویرحلوان و ...
,نهبندان:
,شهرستان نهبندان به اقتضای موقعیت طبیعی آن و مجاورت با کویر ، دشتی نسبتاً وسیع واقع شده است . از نظر ناهمواری این شهرستان در شمال مشتمل بر ارتفاعاتی است که قلل آن به ۲۵۰۰ متر می رسد کوه سرخ – کوه بیدمشک – کوه بوبک از جمله این ارتفاعات است . در بخش غربی شهرستان نیز شاهکوه که بلندترین نقطه آن ۳۷۳۲ متر ارتفاع دارد واقع گردیده است . بقیه سطح شهرستان مشتمل بر دشتهای هموار نظیر سرچاهشو، سهل آباد، چاهداشی ، دهسلم و نهبندان می باشد که ارتفاع این دشتها حدود ۱۰۰۰ متر از سطح دریاست بطور کلی جهت شیب در شهرستان نهبندان از جنوب و جنوب غربی بوده به طوریکه در قسمت شرقی و جنوب شرقی به دشت سیستان و در جنوب و جنوب غربی به بیابان لوت منتهی می گردد . در جهت جنوب غرلبی – جنوب شرقی ارتفاعات شرق دشت سهل آباد (کوه آتشکده با۲۱۵۹ متر ) واقع شده که در نهایت به کوه بهاران می پیوندد . یک رشته ارتفاعات در جهت شمال غرب – جنوب شرق (کوه سناجان با ۲۰۱۲ متر ) است که در غرب دشت سهل آباد واقع گردیده و به ارتفاعات کوه هاری که بلندترین نقطه متر ارتفاع دارد می پیوندد . شهرستان نهبندان از شمال به کوههای کم ارتفاع بهاران محدود می شود این کوهها در شمال دشت سهل آباد و چاهدراز واقع گردیده و مشجرترین کوههای شهرستان هستند.
,آسیاب های بادی نهبندان
,آسیاب های بادی یا آسباد ها یکی از نمونه هایی است که گویای این است که بشر خودش را با شرایط محیطی خود وفق می دهد و حد اکثر استفاده را می نماید. منطقه سیستان و خراسان جنوبی محل وزش باد های ۱۲۰ روزه سیستان است ویکی از بهترین مکان ها برای استفاده از انرژی باد می باشد. در مناطق مختلف این منطقه می توان آسباد ها را مشاهده کرد. در روستاهای خوانشرف، چهارفرسخ، رومه، میغان، همند، و… آسبادهایی وجود دارد که تمامی آنها دارای مالکین خصوصی هستند.
,
, تالاب کجی
,تالاب کجی نمکزار نهبندان با دارا بودن چشم اندازی بسیار زیبا، در ۷۵ کیلومتری نهبندان و در حاشیه محور این شهرستان به بیرجند قرار گرفته است.
,
مساحت این تالاب ۲۲ هزار هکتار و ۷۶۵ متر مربع می باشد و با وجود خشکسالی های چند سال اخیر در این شهرستان، اما همچنان زنده و پایدار مانده است.
این تالاب شوره زاری وسیع است که به خاطر پایین بودن از سطح ارتفاع آن نسبت به مناطق اطراف و با توجه به شوری زیاد خاک آن به دریاچهای پوشیده از نمک و به رنگ سفید تبدیل شده است.
از آنجا که در فصلهای پاییز و زمستان این تالاب دارای آب می باشد، لذا به محل امنی برای پرندگان آبزی تبدیل شده و همه ساله پذیرای پنج هزار پرنده مهاجر و بعضا از نوع نایاب کشور است.
,
,
, برخی دیگر از جاذبههای شهر نهبندان: ده سلم، تالاب گچی نمکزار، قدمگاه حضرت ابوالفضل (ع) روستای بندان، تپه صیادان در فاصله کمی از کوه شاهدژ، قلعه اکرم آباد در دهستان عربخانه روستای اکرم آباد، قدمگاه مرتضی علی (ع) روستای قدمگاه، مزار شیخ احمد در روستای دهک، آسیاب آبی قنداب در روستای خونیک علیا و ...
,فردوس:
,
مدرسه علیا
نام بانی این مدرسه میر علی بیک است که در اواخر دوره صفویه آن را بنا کرده و تا پیش از زلزله مورد استفاده طلاب بوده است. معماری این مدرسه در نوع خود کم نظیر و نمای ورودی آن بسیار زیبا می باشد. پشت ایوان ورودی ، هشتی واقع شده که در ضلع شرقی هشتی مدرس ( محل تدریس ) به شکل هشت ضلعی و پوشش گنبدی و در ضلع غربی آن ، مسجد ( نمازخانه ) با تزئینات زیبای مقرنس واقع شده است . ورودی حیاط مدرسه در اضلاع شمال شرقی و شمال غربی هشتی می باشد و در مرکز حیاط ، گودال باغچه ای هشت ضلعی قرار دارد . مدرسه دارای چهار ایوان ، و در سه ضلع آن حجره های طلاب ساخته شده اند.
,
برخی دیگر از جاذبههای شهر فردوس: مسجد جامع تون، قلعه حسن آباد و ...
, ,
سربیشه:
غار چنشت
,
این غار اسرارآمیز در ۶۰ کیلومتری جنوب شهرستان سربیشه و غرب روستای چنشت بر دامنه کوه باقران قرار دارد. غار چنشت بر اساس متون تاریخی، ۶۱۴ سال پیش به وسیله «سیدمحمد مشعشع» کشف شده است. بنا به قول حسامی، سیدمحمد مشعشع پس از کشف غار، اجساد سیدمحمد علوی و دو فرزندش که از مبارزین علوی بودهاند و به دست عُمّال خلیفه عباسی؛ «الطایع بالله»، به شهادت رسیده و در این غار رها شده بودند را یافته و اجساد را از غار به بیرون منتقل و در سردابهای به خاک سپرد و بر آن سردابه بقعهای ساخت که هم اکنون نیز آن بقعه موجود است.
,غار چنشت هزاران سال پیش بر اثر وقوع زلزلهای مهیب ایجاد شده است. این غار فضاهای عجیب و متفاوتی دارد و گاه عبور از آن به سختی صورت میگیرد. در هر نقطهای از غار آثار مرگ و حیات پراکنده است. آثار حیات قطعات سفال، چوب و پارچه هستند و آثار مرگ استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی. وجود این آثار در غار چنشت حکایتگر این امر است که آن محل در دوران درازی از تاریخ به عنوان پناهگاهی امن مورد استفاده فراریان و مظلومان بوده است.
,غار چنشت بیش از ۵۹ متر طول دارد و ارتفاع برخی گذرگاههای آن از ده متر تجاوز میکند، کف غار در همه جا ناهموار است و وسعت آن حدود ۹۰ هزار متر مربع برآورد شده است.
,
, برخی دیگر از جاذبههای شهر سربیشه: منطقه شکارممنوع جیک و زیدر، قلعه تاریخی اسفزار، روستای چنشت و ...
,درمیان:
,شهر اسدیه مرکز شهرستان مرزی درمیان در شرق استان خراسان جنوبی و در فاصله ۹۵کیلومتری بیرجند(مرکز استان)واقع شده و مردمان سخت کوش وبا صفایش اعم از شیعه وسنی سالیان متمادی منسجم و یکدل در کمال صفا و صمیمیت در کنار هم زندگی کرده اند
,. گرچه پیشینه سکونت و زندگی در این شهر به هشتاد سال پیش بر می گردد و توسعه شهر اسدیه (اسدآباد سابق)از حدود سال ۱۳۴۰ یعنی همزمان با احداث و راه اندازی کارخانه قند قهستان و فعالیت و سکونت خیل عظیمی از متخصصان و کارگران در این آبادی شروع شد و بهره برداری از کارخانه قند زمینه ساز تحولی اقتصادی در منطقه و جذب مهاجرین بسیار به این محل گردید با انتقال مرکزیت بخش از روستای درمیان به اسدآباد و استقرار ادارات دولتی پیشرفت اسدآباد وارد مرحله دیگری گردید رشد جمعیت ، افزایش ساخت وسازها، مرکزیت اداری و جغرافیائی بر این شد تا در سال ۱۳۷۶ روستای اسدآباد به شهر ارتقاء و شهرداری فعا لیت خود را آغاز نماید و شهر جدید بنام اسدیه با امکانات محدود شهرداری مراحل پیشرفت،عمران و آبادانی را به سرعت طی نمود تا اینکه در سال۱۳۸۴ بر اساس مصوبه هیئت محترم وزیران به شهرستان ارتقاء پیدا کرد و بعنوان مرکز شهرستان درمیان بر قطار پیشرفت سوار گردید و با استقرار ادارات و نهادها و مهاجرت اقشار مختلف مردم به این شهر دستخوش تحولات چشمگیری در عرصه عمران و آبادانی گردید.
,
, برخی دیگر از جاذبههای شهر درمیان: قلعه فورگ و ...
,بشرویه:
,امامزاده هوگند
,در فاصله حدود دوازده کیلومتری غرب بشرویه و در دامنه کوه مرکز زیارتی وجود دارد که به نام امام زاده محمد بن اصغر هوگند معروف و مشهور است از سابقه و شخصیت مدفون در این محل هیچ اطلاع تاریخی در دست نیست و آنچه اهالی به آن اعتقاد دارند این است که این جا محل دفن یکی از اولاد موسی بن جعفر (ع) است. مرکز مزبور از قدیم الایام و در حال حاضر مامن زوار و مومنانی است که به عشق اهل بیت از نقاط همجوار برای زیارت به آن روی می آورند و در حال حاضر یک مرکز زیارتی و سیاحتی است.
,برخی دیگر از جاذبههای شهر بشرویه: حسینیه حاج علی اشرف، باغ خان، مسجد جامع رقه، آسیابهای بشرویه، کویر بشرویه، رباط اصفاک و نیگنان، حوض انبار میان ده، سرای سرکه، خانه مستوفی، قلعه دختر، پل آب بر (ترناو)، مسجد جامع میان ده، خانه استاد فروزانفر و ...
,سرایان:
,غار بتو
,این غار در نزدیکی روستای چرمه در ۱۲ کیلومتری مرکز شهر سرایان واقع است. در نزدیکی این غار زیارتگاه پیراباذر از اماکن تفریحی و زیارتی شهرستان سرایان قرار دارد. برای پیمایش این غار تجهیزات پیشرفته غارنوردی مورد نیاز میباشد. قندیلهای زیبای آهکی به اشکال مختلف، حوضچههای آب معدنی، بلورهای زیبای کوارتز و کلسیت از شگفتیهای داخل غار میباشند. پس از دهانه غار یک محوطه ۵۰ متری قرار دارد که در انتهای آن چاهی به عمق حدوداً ۲۵ متر به خوبی قابل رؤیت است. این غار دارای دو دهانه میباشد. دهانه ورودی «اژدها» نامیده میشود و دهانه خروجی که بسیار مخوف و عظیم است، «بتو» نام دارد.
,برخی دیگر از جاذبههای شهر سرایان: منطقه شکارممنوع کمرسرخ، دق سرایان، آبشارهای دره سبزرود، آرامگاه تورانشاه، روستای سرسبز مصعبی، کاروان سرای سرایان و ...
,زیرکوه:
,شهر حاجی آباد مرکز شهرستان زیرکوه استان خراسان جنوبی با وسعتی حدود ۶۴۲۷ کیلومتر مربع از شمال به بخشهای قاسم آباد و سنگان شهرستان خواف ، از جنوب به بخش قهستان شهرستان درمیان ، از غرب به بخش مرکزی شهرستان قاینات و زهان شهرستان زیرکوه و از شرق به طول حدودد ۱۱۶ کیلومتر با کشور افغانستان هم مرز می باشد .
,این شهر در موقعیت ۵۹ درجه و ۵۸ دقیقه طول شرقی و ۳۳ درجه و ۳۷ دقیقه عرض شمالی واقع می باشد .
,شهر حاجی آباد در فاصله ۸۵ کیلومتری شرق شهر قاین مرکز شهرستان قاینات و ۱۸۵ کیلومتری بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی واقع می باشد ، ارتفاع آن از سطح دریا حدود ۹۸۰ متر می باشد .
,خوسف:
,آرامگاه ابن حسام خوسفی
,
بنای تاریخی آرامگاه ابن حسام خوسفی، شاعر برجسته قرن نهم قمری بر فراز صخرهای سنگی در حاشیه شمالی شهر خوسف قرار دارد.
این آرامگاه که از جمله آثار تاریخی و دیدنی استان خراسان جنوبی به حساب میآید، بیش از ۵۰۰ سال قدمت دارد.
,
ابن حسام خوسفی سال ۷۸۲ قمری در شهر امروزی خوسف به دنیا آمد. خوسف از بخشهای فعلی بیرجند و از قدیمیترین آبادیهای قهستان است.
,محمد فرزندحسام الدین حسن، معروف به ابن حسام، شاعر، عارف، فقیه و اندیشمند قرن هشتم و نهم هجری است. آرامگاه ابن حسام خوسفی در سال ۹۲۰ هجری قمری ساخته شد و در قرن ۱۳ قمری مورد مرمت قرار گرفت.
,این بنای کوچک شامل اطاقکی است با فرم هشت ضلعی که نقشه فضای داخلی آن به صورت چلیپایی است. پوشش مقبره به صورت گنبدی طراحی شده که در مرکز آن یک کلاه فرنگی ساخته شده است.
,در این قسمت نورگیرهایی تعبیه شده تا هم نور فضای داخلی آرامگاه را تأمین کند و هم باعث تهویه فضای داخل آرامگاه شود. این بنا ابتدا در دوره صفویه بنا شده و در دوره قاجار تغییراتی در آن داده شد.
,این بنا دارای نقشه چلیپایی شکل و پوشش گنبدی است و در سه جهت، سه طاق نما با قوس جناقی دارد. همچنین در داخل آرامگاه کتیبهای کاشیکاری شده به رنگ سفید حاوی اشعار ابن حسام است که دور مقبره را فرا گرفتهاست.
,
, برخی دیگر از جاذبههای شهر خوسف: قلعه رستم خوسف، دق گیو و ...
,]
ارسال دیدگاه