پنج قطب اقتصاد مقاومتی در خراسان شمالی
امروز بیش از هر زمان دیگری این نکته به اثبات رسیده است که موضوع اقتصاد تبدیل به اهرمی ناجوانمردانه از سوی کشورهای قدرتمند جهت ضربه زدن به جوامع ضعیف شده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛به نقل از اترک نیوز، بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و شکل گیری نظام جدید جمهوری اسلامی در ایران، اندیشه های اساسی این نظام با باورهای قالب جوامع قدرتمند در تضاد جوهری قرار گرفت، لذا از ابتدای آغاز مسیر انقلاب جبهه استکبار به روش ها و انحای های مختلفی من جمله: ترور، برانگیختن شورش های داخلی، کودتا، جنگ، تحریم اقتصادی و ..متوصل گشت تا مسیر انقلاب را از ریل اصلی خویش خارج کند و متناسب با اهداف خویش هدایت و کنترل نماید.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, اترک نیوز،,
در این میان موضوع اقتصاد و سوء استفاده جوامع قدرتمند غربی از آن اگرچه در نگاه اول موضوعی است تلخ و ناجوانمردانه ولی با نگاهی عمیق و ورا نگر به مساله متوجه خواهیم شد که اتفاقا این امر خود می تواند مبدل به فرصتی استثنایی برای رهایی از وابستگی و فرار از مساله باشد، به شرط اینکه از یک سو برنامه ای هدفمند برای آن موجود باشد و از سوی دیگر عزم و اراده عمومی جهت عملیاتی کردن برنامه مهیا باشد. در این بین شاید جامع ترین و کاربردین نظریه، اندیشه مطرح شده از سوی مقام معظم رهبری تحت عنوان «اقتصاد مقاومتی» است.
,
اقتصاد مقاومتی، مفهومی که رهبر فرزانه انقلاب برای اولین بار آن را در دیدار با کارآفرینان در شهریور سال 1389 مطرح کرد. برای مفهوم اقتصاد مقاومتی در همین مدت زمان کم، تعاریف متفاوتی ارائه شده که هر کدام از جنبه ای به این موضوع نگاه کرده اند. در این میان، تعریف جامع و کامل از اقتصاد مقاومتی را خود رهبر فرزانه انقلاب ارائه داده اند. ایشان در دیدار با دانشجویان فرمودند: «اقتصاد مقاومتی یعنی آن اقتصادی که در شرایط فشار، در شرایط تحریم، در شرایط دشمنی ها و خصومت های شدید می تواند تعیین کننده ی رشد و شکوفایی کشور باشد».
,
بهمن 1392 سیاست های اقتصاد مقاومتی در 24 بند تدوین و به کلیه مسئولان اجرایی ابلاغ گردید، نکته قابل تامل در این راستا لزوم توجه به این امر است که علارغم اینکه نظریه و تئوری جامع و هدفمند در جامعه ما برای تبدیل به فرصت کردن اهرم تحریم های اقتصادی وجود دارد ولی متاسفانه تاکنون عزم جهادی و تلاش های خالصانه قابل توجهی را از سوی مسئولان اجرایی شاهد نبوده ایم.
,
نکته دیگر در این زمینه لزوم برنامه ریزی از پایین به بالا یا اصطلاحا برنامه ریزی بر مبنای شرایط بومی و مزیت نسبی استان ها است. در این بین استان خراسان شمالی به عنوان یکی از استان های محروم کشور و در عین حال با وجود منابع و ظرفیت های متععد، به شدت نیازمند برنامه ریزی سریع و عملیاتی نمودن آن حول محور اقتصاد مقاومتی است.
,
استان خراسان شمالی با مساحت ۲۸۴۳۴ کیلومتر مربع، جمعیت بالغ بر ۸۱۱۵۷۲ نفر، سه هزار کیلومتر مرز و 48.8 درصد جمعیت روستا نشین و شرایط اقلیمی و جغرافیایی بکر و منحصر به فرد و منابع زمینی و زیر زمینی سرشار و نیروی انسانی جوان بالقوه زمینه ساز رشد و تحول همه جانبه و تحقق مفهوم اقتصاد مقاومتی است که با اندکی عزم مجدانه و تلاش مخلصانه قابل بهره وری و محقق شدن است که در ذیل به 5 مورد از ظرفیت های بالقوه به عنوان پنج قطب اساسی استان اشاره خواهیم کرد:
,
1) زعفران
,
زعفران گیاهی که به علت ارزش اقتصادی بالایی که دارد از آن تعبیر به طلای سرخ نیز می شود،زعفران یکی از گران بها ترین گونه های گیاهی در جهان است، به عنوان طعم دهنده غذا و برای رنگ پارچه، در کشورهای صنعتی و همچنین در حال توسعه کاربردهای بیشمار غذایی و دارویی دارد. در طب سنتی، زعفران به عنوان مسکن، خلط آور، محرک جنسی و معرق، کاربرد دارد. ایران؛ بزرگترین تولیدکننده زعفران دنیا با ۹۵ درصد کل تولید این محصول ارزشمند است. ۴۱ کشور در کره زمین خریداران طلای سرخ ایران هستند و عمده ترین این کشورها اسپانیا-امارات متحده عربی - آلمان – ایتالیا - فرانسه و سوئیس هستند. متاسفانه هماکنون فقط حدود 20 درصد محصول زعفران تولیدی کشور پس از خریداری، بسته بندی میشود و مابقی محصول بالاجبار به صورت فلهای در اختیار واسطهها و دلالان قرار میگیرد. از لحاظ شرایط جغرافیایی که این گیاه درآنجا رشد می کند باید گفت: زعفران گیاهی است نیمه گرمسیری و در نقاطی که دارای زمستانهای ملایم و تابستان گرم و خشک باشد بخوبی می روید. مقاومت زعفران در مقابل سرما زیاد است و لیکن چون دوران رشد آن مصادف با پائیز و زمستان و اوایل بهار است طبعا در این ایم به هوای مناسب و معتدلی نیاز دارد. اراضی آفتاب گیر و بدون درخت که ضمنا در معرض بادهای سرد نیز نباشد برای رشد زعفران مناسب است. حداکثر دمای این گیاه بین 40 تا 35 درجه سانتی گراد و در ارتفاع بین 1300 تا 2300 متر از سطح دریا عملکرد خوبی را نشان داده است. از آنجاییکه پیاز زعفران مدت نسبتا زیادی (7 - 5 سال) در زمین می ماند. خاک زمین باید سبک یا ترکیبی از شن و رس باشد که پیاز بتواند در این مدت علاوه بر تامین مواد غذایی، در مقابل شرایط خاص منطقه ای نیز مقاومت نماید.
,
نکته بسیار مهم در این زمینه توجه به این نکته است که استان خراسان شمالی و خاصه شهرستان فاروج، جاجرم، گرمه کاملا برای رشد و پرورش گیاه زعفران مناسب بوده و این فرضیه نیز با کشت های پراکنده و کوچک به اثبات رسیده است لذا صرفا تدبیری کارشناسه و حمایتی مجدانه را می طلبد تا استان خراسان شمالی به دومین استان برتر در این حوزه در کنار استان های خراسان رضوی و جنوبی قرار بگیرد.
,
2) گیاهان دارویی
,
خواص گیاهان دارویی از سال های بسیار دور شناخته شده بود و بیماری های زیادی از طریق مصرف این گیاهان، درمان می شد. می توان اذعان کرد وجود گیاهان دارویی در طبیعت یکی از نعمت های خدادادی است و خراسان شمالی نیز با داشتن شرایط اقلیمی مناسب، رویش گاه گونه های مختلف گیاهان دارویی است که می توان با بهره برداری مناسب و فرآوری این محصولات علاوه بر حفظ و نگهداری آن ها، ایجاد اشتغال کرد. با توجه به شرایط بکر اب و هوایی بهترین نوع گیاهان دارویی مربوط به این استان است چای کوهی، خاکشیر، استوقودوس، بادرنج بویه، بومادران، سنبل الطیب، زوفا و ... تنها بخش کوچکی از بهشت گیاهان دارویی است که در نقاط مختلف استان به راحتی و با بهترین کیفیت می روید و با اندک توجه و برنامه ریزی مدون میتوان از این بخش در گسترش صنعیت گیاهان دارویی استفاده کرد ولی تاکنون متأسفانه این استعداد بالقوه استان مورد بی توجهی قرار گرفته و ما شاهد آن هستیم هیچ برنامه هدفمندی برای بهره وری و گسترش صنایع تبدیلی در این زمینه و نهیاتا رونق بخشیدن به چرخ اشتغال و تعالی استان تدوین نشده است.
,
3) نوغانداری
,
نوغانداری یا پرورش کرم ابریشم در کشور ما بصورت سنتی دارای سابقه زیادی می باشد و بعنوان یک صنعت پردرآمد در اکثر کشورهای آسیایی و حتی اروپایی نیز مطرح است. پرورش این کرم از نظر اقتصادی منافع زیادی دارد و فعالیت در این حوزه کاملا مقرون به صرفه است چون طول مدت پرورش کرم ابریشم از آغاز تا پایان بیش از یک ماه و نیم نیست، لذا پرورش آن کار پرزحمتی نیست و وقت زیاد نمی خواهد. پرورش کرم ابریشم و بدست آوردن پیله برخلاف دیگر رشته های کشاورزی که فرصت بیشتری می خواهد در مدت کمی صورت می گیرد و هرکسی می تواند در تهیۀ تخم و تربیت کرم ابریشم و به دست آوردن پیلۀ شرکت کند؛ چون حمل ونقل برگ توت و تغذیه کرمها از سالخوردگان و اطفال نیز برمی آید. هر کشاورزی می تواند ضمن دیگر کارهای کشاورزی و دام داری به پرورش کرم ابریشم و تهیۀ پیله هم اشتغال ورزد و بدون تحمل مخارج زیادی سود ببرد. استان خراسان شمالی از یک سو به جهت غنای درخت توت و تراکم بالایی این گونه درختی که در حقیقت به عنوان خوراک اصلی کرم ابریشم محسوب میشود و از سوی دیگر به جهت فرهنگ دیرینه قالیبافی در بین اقوام ترکمن و کرمانج دارای ظرفیت بالقوه منحصر به فرد جهت سرمایه گزاری است. در بین شهرستان های استان خراسان شمالی منطقه راز و جرگلان هم در زمینه رشد و پرورش کرم و تهیه نخ مسبوق به سابقه هست و هم اینکه به جهت هم مرز بودن با کشور ترکمنستان توانسته بازار فروش خوبی را برای تولیدات خود مهیا سازد ولی علی رغم این فرصت استراتژیک استان تاکنون هیچ کارخانه و کارگاه نخ کشی در استان وجود ندارد و ما شاهد این هستیم که پیله های کرم ابریشم به شکل فله ای به سایر استان ها جهت نخ کشی برده میشود و این استثنایی اشتغال افزایی و تولید ثروت کما فی ثابق دست ناخورده و بکر باقی مانده است.
,
4) محصولات باغی
,
خراسان شمالی از نظر ناهمواریها به دو قسمت: الف) نواحی کوهستانی ب) پست و هموار تقسیم میشود که همین امر باعث شده تا این استان به یکی از بهترین استان های کشور به لحاظ تولید و کشت محصولات باغی مبدل شود. کشت انواع میوه های همچون: زردآلو، گیلاس، هلو، سیب، گلابی، گردو، بادام، پسته، انگور و .. از جمله میوه های پر مصرف و خوش فروشی است که به سهولت و با بهترین کیفیت در خراسان شمالی قابل مشاهده و بهره وری است. شاید به همین جهت نیز رهبر فرزانه انقلاب در سفر به این استان تاکید کردند : کشاورزی را بایستی در درجه اول اهمیتاین استان قرار داد (بیانات مقام معظم رهبری در دیدار با نخبگان و مسئولان خراسان شمالی-25/7/91)
,
متاسفانه به جهت نبودن زیر ساختهای همچوم سردخانه، کارخانه های کمپوت سازی، صنایع کوچک تبدیل خشکبار و .. شاهد آن هستیم که سالانه 143 هزار تن از محصولات باغی استان به دلیل عدم مدیریت صحیح هر ساله از بین می رود. علارغم اینکه به طور متوسط سه درخت گردو بزرگ قادر است یک خانوار 4 نفر عائله را سالانه تامین کند و با وجود اینکه خراسان شمالی بهترین مکان جهت کشت انواع درخت گردو است و استان خراسان رضوی با ظرفیت بسیار بالای فروش خشکبار در همجواری استان ماست ولی برنامه ای ساختارمند برای بهره وری و ایجاد شغل در این زمینه هنوز نشده است و باغدار به ناچار باید در انتظار امید های واهی مسئولان پر ادعا هر سال شاهد نابودی بخش قابل توجهی از دسترنج های خویش باشند.
,
5) انگور
,
خراسان شمالی ۳۴۴ هزار هکتار عرصه کشاورزی دارد که از این سطح حدود ۴۰ هزار هکتار باغی و مابقی زراعی است، بر اساس آمار سازمان جهاد کشاورزی استان هر سال از این سطح زراعی و باغی بیش از ۹۵۰ هزار تن انواع محصولات زراعی و حدود ۲۵۰ هزار تن نیز محصول باغی برداشت میشود. تقریبا نیمی از باغ های خراسان شمالی یعنی ۱۸ هزار هکتار آن انگور است و سالانه نیز به طور متوسط ۱۸۰ هزار تن محصول از این سطح برداشت می شود. بر این اساس خراسان شمالی شش درصد از تاکستان های کشور و ۱۰ درصد کل انگور تولیدی در کشور را دارد، با این وجود اگر چه تاکداری نقش زیادی در اقتصاد کشاورزی خراسان شمالی ایفا می کند اما از طرف دیگر مشکلات و کاستی های موجود در این بخش انگورداران این استان را دلسرد کرده است. از کل انگور تولیدی در خراسان شمالی ۱۵ درصد تازه خوری، ۱۵ درصد فرآوری شده و ۷۰ درصد باقیمانده آن به صورت خام از استان خارج میشود که علت خروج خام این میزان از انگور تولیدی استان نیز کمبود صنایع تکمیلی مربوط به این محصول است. محصول انگور برای سودآوری کامل نیازمند کارخانجاتی نظیر تولید آب انگور، کنسانتره و روغنکشی از هسته انگور و ... است اما در خراسان شمالی تنها کارگاه کشمش خشک کنی وجود دارد که تقریبا ۱۵ درصد انگورهای تولیدی در استان در این کارگاه ها تبدل به کشمش می شوند.
,
امید است در سال مزین به اقتصاد مقاومتی اقدام و عمل مسئولان و متولیان امر دست به دست هم و فرای جناح بازی و بازی های سیاسی همه تلاش خود را مصروف این کنند تا زخمی از زخم های این استان بردارند و در زمینه اشتغال پایدار و استفاده حداکثری از مزیت های نسبی استان گام های موثرتری برداشته شود.
,
هادی حسن دوست – کارشناس ارشد علوم اجتماعی
,
انتهای خبر.
]
ارسال دیدگاه