نوروز در خراسان جنوبی؛ دیار صفا و صمیمیت

• چهارشنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۲ ۱۱:۱۲
• کد خبر : 75064

• اخبار
• سایر رسانه ها

طبعا عید نوروز به قبل از ظهور اسلام در ایران برمی گردد و قدمتی چندین هزار ساله دارد. جمشید؛ در ایران یعنی جمع شاهان. او در ایران پیشه وری های زیادی ایجاد می کند، بنا کردن معبد، ساخت کشتی و سپس در اول فروردین عید نوروز را بنیان گذاری می کند.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا  به نقل از خاورستان  طبعا عید نوروز به قبل از ظهور اسلام در ایران برمی گردد و قدمتی چندین هزار ساله دارد. جمشید؛ در ایران یعنی جمع شاهان. او در ایران پیشه وری های زیادی ایجاد می کند، بنا کردن معبد، ساخت کشتی و سپس در اول فروردین عید نوروز را بنیان گذاری می کند؛ در واقع عید نوروز یادگار جمشید است، اما چون در تاریخ سندیت خاصی ندارد دقیقا مفهوم نیست چه کسی و در کجا اولین جشن نوروز را بر پا می کند.  طبیعتا در گذشته هم وقتی عید می آمده ما ایرانی ها آیین های خاصی داشته ایم، مراسمات ویژه و زیبایی که امروز کمرنگ شده اند؛ گذشتگان بر این باور بوده اند که قبل از بهار بایستی گردگیری می کرده اند، چیزی که امروز کمتر آن را انجام می دهند.

خراسان جنوبی، شرقی ترین استان ایران، با چشم اندازهای طبیعی زیبا، آثار تاریخی و گردشگری فراوان جایگاه ویژه ای در بخش گردشگری کشور دارد. مردم میهمان نواز خراسان جنوبی دارای فرهنگی غنی همراه آداب و رسوم جذاب و متنوع هستند .پس از سیر وسیاحت در استان خراسان جنوبی می توان سوغات این منطقه شامل زرشک، زعفران، عناب، کشک زیره ای، آلو خشک و برگه هلو را رهاورد سفر کرد.

 

 

 

آداب و رسوم نوروزی

 

نوروز باستانی و آغاز سال نو نزد ایرانیان جلوه ویژه ای دارد و مردمان هر منطقه قرن ها است که با آداب و رسوم خاص خود آن را جشن می گیرند و در خراسان جنوبی نیز با کاشت سرسوزی مردمان به استقبال عید می روند. مردمان قدیم برخلاف جوانان امروز این آداب و رسوم کهن را گرامی داشته و در حفظ و بهتر برگزار کردن آن تلاش فراوان داشتند.

 اهالی با صفای دیار خراسان جنوبی به فروردین، ماه نوروز می گویند. شـیرینــی پـزان، نـان پـزان، کدورت زدایی، پرداخت دین، فاتحه خوانی، خانه تکانی سال نو و آماده کردن آجیل شب عید مانند کشمش، عناب، نقل، پخته و تفت دادن یا شور کردن تخمه و پسته و دید و بازدید بزرگان فامیل و اقوام از مراسم مرسوم در این ایام است که با شور خاصی انجام می شود. پاکیزه بودن در هنگام ورود سال نو نیز از آدابی است که اهالی بیرجند مقید به انجام آن هستند و اعتقاد دارند که سال نو را باید با تنی پاک آغاز کرد.

 

کاشت سرسوزی

 

کاشتن سرسبزی یا به قول بیرجندی‌ها سر سوزی یکی از آیین‌های پا بر جا در ایام عید است که حدود یک ماه مانده به عید در ظرف‌های کوچک یا بزرگ مقداری جو، گندم، عدس یا ماش می‌کارند تا روز عید سر سبز باشد. برخی نیز روی جداره‌های کوزه‌های سفالی سر سبزی‌های بسیار زیبا و دلربایی به وجود می‌آورند. در بعضی از خانواده‌ها هم به نیت سلامتی افراد خانواده برای هر یک از آنها یک سر سبزی می‌کارند.

 

رسم شاه مولایی

 

یکی دیگر از مراسم خراسان جنوبی رسم شاه مولایی است که در مناطق شهری و روستایی استان مرسوم است و انجام آن بدین ترتیب است که چند روز مانده به نوروز افراد خیر و معتمدان محل با مراجعه به ثروتمندان اقدام به تهیه اجناس مورد نیاز نیازمندان کرده و آنها را بین افراد نیازمند تقسیم می‌کنند. در قدیم اعتقاد داشتند که شام شب عید به هر قیمت که شده باید پلو باشد. فقیر و ثروتمند خود را مقید به تهیه و پختن پلو در شب عید می‌دانستند. این هم از رسومی است که امروزی‌ها شاید با شنیدنش به تعجب و خنده وا داشته شوند چرا که بسیاری در قدیم‌الایام استطاعت تهیه پلو و حتی نان گندم را برای یک هفته هم نداشته‌اند چه رسد برای همه سال و تنها نوروز به نوروز، آن هم با کلی سختی و مشقت چشمشان به پلو می‌افتاده است.

 

حنابندان

 

پاکیزه بودن در هنگام ورود سال نو نیز از آدابی است که اهالی خراسان جنوبی مقید به انجام آن هستند و اعتقاد دارند که سال نو را باید با تنی پاک آغاز کرد. حنا بندان یکی دیگر از مراسم مردم این سرزمین است که درگذشته و در مواقع مختلف از جمله نوروز انجام می‌شده است. هنوز هم گروهی از مردم به ویژه بزرگسالان با آمدن عید نوروز با رنگ کردن موهای سر و انگشتان خود با حنا به استقبال نوروز می‌روند.

 

سمنوپزان

 

سمنوپزان یکی دیگر از مراسم‌های پر رنج و زحمت، پرطرفدار و تشریفاتی نوروز است که برای انجام آن 40 تا 50 روز مانده به نوروز خانم‌ها ظرف‌هایی وسط حیاط یا پشت بام می‌گذاشتند تا از آب باران پر شود همزمان نیز مقداری گندم در پارچه‌های سفید و نازک به نام صافی می‌ریختند تا در آب خیس شود یا اینکه روی تگیجه (تشت مانندی پهن و بافته شده از ساقه‌های گز) می‌گذاشتند و پیوسته آن را با آب نگه می‌داشتند تا گندم‌ها جوانه بزنند.پس از این کار آنها را در جایی پهن می‌کردند تا خشک شود و برای آسیاب کردن یا (دستاس) آماده شود پس از الک کردن آردها آن را با مقداری آرد معمولی مخلوط می‌کردند.

نزدیکی‌های عید آردها را خمیر و با انواع ادویه مثل زردچوبه، دارچین و سیاه دانه و کراویه مخلوط می‌کردند.

با آماده شدن آرد آن را به صورت گرده‌های کوچک یا بزرگ درآورده، در دیگچه‌های مسی به نام (قلیف) گذاشته روی اجاق پر از آتش می‌گذاشتند و روی قلیف‌ها را نیز با آتش می‌پوشاندند و پس از آماده شدن آنها را به تکه‌های مناسب تقسیم و به همراه آجیل از میهمانان نوروزی پذیرایی می‌کردند.

 

استقبال از نوروز

 

یکی دو ماه مانده به نوروز مردمان خراسان جنوبی به بازار می روند و لباس عیدشان را می خرند. پارچه هایی معمولاً خریداری می شود که دارای رنگ روشن و سرخ یا زرد باشد و معتقدند اگر لباس را خودشان بدوزند پارچه آن را روزهای دوشنبه یا جمعه قیچی کنند و نیز معتقد هستند که پنج شنبه ساعت سنگین است و لباس مدتی روی دست می ماند تا دوخته شود. سه شنبه اگر بریده شود نصیب دزد می شود و چهارشنبه می سوزد. وسایل خانه نیز باید عوض یا تمیز شود.  سفره سفیدی به عنوان سفره هفت سین در صبح نخستین روز فصل بهار یعنی نوروز در خانه به سمت قبله پهن می شود، قرآن، آیینه و شمعدان، سرکه، سیر، سماق، سنجد، سیب، و سیاه دانه هفت سین انتخابی این سفره هستند. همچنین اقلام دیگری همچون سرسبزی، کاسه آب، تخم مرغ های رنگ کرده و پیاله ماست مشکی، سبزی تفت داده شده، انواع شیرینی، آجیل و تنقلات رنگارنگ، کاسه آش، نان خشک و میوه های خوش عطر و طعم نیز در سفره وجود دارد. در لحظه های سال نو بزرگ ترهای خانواده قرآن و دعا می خوانند و کوچک ترها نیز ضمن دعا منتظر لحظه تحویل سال نو می مانند. پس از تحویل سال کوچکترها دست بزرگ ترها و بزرگ ترها صورت آنها را می بوسند و با تبریک عید نوروز به یکدیگر، بزرگ ترها به دیگر افراد عیدی می دهند و برای سلامت حاضران و آمرزش رفتگان دعا می کنند و کام خود را با شیرینی شیرین می کنند.

یکی دیگر از اعتقادات مردم خراسان جنوبی این است که هنگام تحویل سال در مزار امام زاده ها باشند که در آنجا شمع روشن می کنند و در دست می گیرند.روز دوازده فروردین همه وسایل تهیه می شود و هر چه از شیرینی ها و آجیلها باقی مانده به همراه سرکه و کاهو برای صبح سیزده آماده می شود. صبح سیزده فروردین همه دسته دسته عازم کوه و باغ های اطراف منطقه خود می شوند، چرا که معتقدند در این روز نباید در خانه ماند زیرا این روز را خوش یمن نمی دانند. عصر این روز ویژه سبزی گره زدن دخترها است که در واقع برای گشایش بخت خود این کار را می کنند و اشعاری می خوانند.

 

گشت و گذاری در شهرهای استان به مناسبت نوروز

 

در شهرستان فردوس مردم با نزدیک شدن به روزهای پایانی اسفند اقدام به خانه تکانی می‌کنند و فرش‌های خود را می‌شویند تا در آستانه سال نو محل زندگیشان تمیز و پاک باشد. یکی از رسومی که از گذشته‌های دور بین خانواده‌های فردوسی رواج دارد، کاشت سبزه‌های مختلف از جمله گندم، جو، عدس و ماش است که در ظرف‌های کوچک و زیبایی کاشته می‌شود تا هنگام تحویل سال در سفره هفت سین قرار گیرد و آن را تا ۱۳ فروردین نگهداری می‌کنند.از دیگر آداب و رسوم مردم فردوس برای این ایام تهیه کلوچه‌ای معروف به کلمپه است، همچنین در این روزها تخم مرغ‌ها را رنگ می‌کنند و هنگامی که بچه‌ها برای دیدار بزرگ ترها می‌روند تعدادی گردو به آن‌ها می‌دهند و در لحظه تحویل سال همه فرزندان، عروس و دامادها و نوه‌ها در منزل پدر بزرگ‌ها و مادر بزرگ‌ها جمع می‌شوند و کوچک ترها با تحویل سال دست بزرگ ترها را می‌بوسند و از آن‌ها عیدی می‌گیرند. مردم در قاین، جمعه آخر سال مردم با تهیه غذاهای متنوع و توزیع آن بین همسایگان و قرائت فاتحه درگذشتگان خود را گرامی می‌دارند. تهیه شیرینی و نان سنتی از جمله زنجبیلی، کلمپه عدسی و خرمایی، نان جو، نان تفتون و تهیه سمنو از دیگر آداب و رسوم مردم قاین در آستانه سال جدید است و آنها با فرا رسیدن عید نوروز و با کمک به مستمندان و به جا آوردن صله رحم این ایام را گرامی می‌دارند.‏

نوروز در طبس با توجه به قدمتی چند هزار ساله و فرهنگی بکر، از جایگاه ویژه برخوردار است. از یک ماه قبل و از اسفند ماه با توجه به لطیف شدن هوا و سبز شدن بیابان‌ها، مردم منطقه در مراسمی با نام «صحرا گردش» به استقبال بهار می‌روند. جشن‌های سده و چهار شنبه سوری از مراسم‌های استقبال از بهار است که در برخی از روستاهای طبس به ویژه پیرحاجات برگزار می‌شود.

 با توجه به شرایط اقلیمی طبس، طبسی‌های سایر نقاط دیگر در ایران در این ایام به شهر و روستاهای طبس عزیمت کرده و خود را به این همایش عظیم می‌رسانند و از نعمت‌های خدادادی استفاده می‌کنند.

 

نگاهی کوتاه بعضی جاذبه های گردشگری استان

 

غار چنشت در60 کیلومتری بیرجند با آثار حیات و مرگ مانند قطعات سفال پارچه، استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی که بیش از ‎ 3000سال پیش به درون غار برده شده اند به عنوان یکی از اسرار آمیزترین پدیده های تاریخی این شهر حکایتگر قومی است که در تکاپوی حیات جان پناهی جسته و ترک خانه و کاشانه کرده اند. ارگ کلاه فرنگی هم از بناهای تاریخی اواخر دوره زند و اوایل دوره قاجار است که در شش طبقه و به شکل زیگورات ساخته شده و با تفاوت زیادی که با دیگر واحدهای معماری شهر بیرجند دارد از دیگر آثار دیدنی محسوب می شود. 

یخچال بهلگرد در ‎ 20 کیلومتری شرق بیرجند از سالمترین نمونه های موجود در بیرجند است که در دوره قاجار و زمان حکومت خاندان شوکت الملک احداث شده و مخزن آن که چهار متر عمق دارد برای نگهداری یخ استفاده می شده است.مدرسه شوکتیه پرچمدار و پایه گذار فرهنگ نوین و مدارسی بود که امروزه از نظر کمی، رشد کم نظیر و از نظر کیفی ارتقا چشمگیری یافته است.

آبگرم معدنی در شهرستان فردوس این استان هم از جمله جاذبه ها و قابلیتهای گردشگری که در فاصله حدود 20 کیلومتری شمال شرقی این شهر واقع می باشد.این آبگرم طبیعی با خواص طبی درمانی اعجاب انگیزش سالانه پذیرای خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی می باشد و از موقعیت مناسبی در منطقه برخوردار است و اما، حکایت نوروز حکایت چسبیدن متعصبانه به سنت ها نیست، بلکه فراگیری و عمل به فلسفه نو کردن افکار و دلهای مان است و چه چیزی بهتر از آن که تمامی اشتباهات گذشته را به خداوند همواره بخشنده بسپاریم و با روحی آزاد و آزاده زندگی کنیم. خراسان جنوبی مانند نگینی درخشان در دل کویر با جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی شگفت انگیز خود آماده استقبال از مسافران و گردشگران نوروز هست. با توجه به شرایط اقلیمی طبس، طبسی‌های سایر نقاط دیگر در ایران در این ایام به شهر و روستاهای طبس عزیمت کرده و خود را به این همایش عظیم می‌رسانند و از نعمت‌های خدادادی استفاده می‌کنند.

 

نگاهی کوتاه بعضی جاذبه های گردشگری استان

 

غار چنشت در60 کیلومتری بیرجند با آثار حیات و مرگ مانند قطعات سفال پارچه، استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی که بیش از ‎ 3000سال پیش به درون غار برده شده اند به عنوان یکی از اسرار آمیزترین پدیده های تاریخی این شهر حکایتگر قومی است که در تکاپوی حیات جان پناهی جسته و ترک خانه و کاشانه کرده اند. ارگ کلاه فرنگی هم از بناهای تاریخی اواخر دوره زند و اوایل دوره قاجار است که در شش طبقه و به شکل زیگورات ساخته شده و با تفاوت زیادی که با دیگر واحدهای معماری شهر بیرجند دارد از دیگر آثار دیدنی محسوب می شود. 

یخچال بهلگرد در ‎ 20 کیلومتری شرق بیرجند از سالمترین نمونه های موجود در بیرجند است که در دوره قاجار و زمان حکومت خاندان شوکت الملک احداث شده و مخزن آن که چهار متر عمق دارد برای نگهداری یخ استفاده می شده است.مدرسه شوکتیه پرچمدار و پایه گذار فرهنگ نوین و مدارسی بود که امروزه از نظر کمی، رشد کم نظیر و از نظر کیفی ارتقا چشمگیری یافته است.

آبگرم معدنی در شهرستان فردوس این استان هم از جمله جاذبه ها و قابلیتهای گردشگری که در فاصله حدود 20 کیلومتری شمال شرقی این شهر واقع می باشد.این آبگرم طبیعی با خواص طبی درمانی اعجاب انگیزش سالانه پذیرای خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی می باشد و از موقعیت مناسبی در منطقه برخوردار است.

 و اما، حکایت نوروز حکایت چسبیدن متعصبانه به سنت ها نیست، بلکه فراگیری و عمل به فلسفه نو کردن افکار و دلهای مان است و چه چیزی بهتر از آن که تمامی اشتباهات گذشته را به خداوند همواره بخشنده بسپاریم و با روحی آزاد و آزاده زندگی کنیم. خراسان جنوبی مانند نگینی درخشان در دل کویر با جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی شگفت انگیز خود آماده استقبال از مسافران و گردشگران نوروز هست

خراسان جنوبی، شرقی ترین استان ایران، با چشم اندازهای طبیعی زیبا، آثار تاریخی و گردشگری فراوان جایگاه ویژه ای در بخش گردشگری کشور دارد. مردم میهمان نواز خراسان جنوبی دارای فرهنگی غنی همراه آداب و رسوم جذاب و متنوع هستند .پس از سیر وسیاحت در استان خراسان جنوبی می توان سوغات این منطقه شامل زرشک، زعفران، عناب، کشک زیره ای، آلو خشک و برگه هلو را رهاورد سفر کرد.

 

 

 

آداب و رسوم نوروزی

 

نوروز باستانی و آغاز سال نو نزد ایرانیان جلوه ویژه ای دارد و مردمان هر منطقه قرن ها است که با آداب و رسوم خاص خود آن را جشن می گیرند و در خراسان جنوبی نیز با کاشت سرسوزی مردمان به استقبال عید می روند. مردمان قدیم برخلاف جوانان امروز این آداب و رسوم کهن را گرامی داشته و در حفظ و بهتر برگزار کردن آن تلاش فراوان داشتند.

 اهالی با صفای دیار خراسان جنوبی به فروردین، ماه نوروز می گویند. شـیرینــی پـزان، نـان پـزان، کدورت زدایی، پرداخت دین، فاتحه خوانی، خانه تکانی سال نو و آماده کردن آجیل شب عید مانند کشمش، عناب، نقل، پخته و تفت دادن یا شور کردن تخمه و پسته و دید و بازدید بزرگان فامیل و اقوام از مراسم مرسوم در این ایام است که با شور خاصی انجام می شود. پاکیزه بودن در هنگام ورود سال نو نیز از آدابی است که اهالی بیرجند مقید به انجام آن هستند و اعتقاد دارند که سال نو را باید با تنی پاک آغاز کرد.

 

کاشت سرسوزی

 

کاشتن سرسبزی یا به قول بیرجندی‌ها سر سوزی یکی از آیین‌های پا بر جا در ایام عید است که حدود یک ماه مانده به عید در ظرف‌های کوچک یا بزرگ مقداری جو، گندم، عدس یا ماش می‌کارند تا روز عید سر سبز باشد. برخی نیز روی جداره‌های کوزه‌های سفالی سر سبزی‌های بسیار زیبا و دلربایی به وجود می‌آورند. در بعضی از خانواده‌ها هم به نیت سلامتی افراد خانواده برای هر یک از آنها یک سر سبزی می‌کارند.

 

رسم شاه مولایی

 

یکی دیگر از مراسم خراسان جنوبی رسم شاه مولایی است که در مناطق شهری و روستایی استان مرسوم است و انجام آن بدین ترتیب است که چند روز مانده به نوروز افراد خیر و معتمدان محل با مراجعه به ثروتمندان اقدام به تهیه اجناس مورد نیاز نیازمندان کرده و آنها را بین افراد نیازمند تقسیم می‌کنند. در قدیم اعتقاد داشتند که شام شب عید به هر قیمت که شده باید پلو باشد. فقیر و ثروتمند خود را مقید به تهیه و پختن پلو در شب عید می‌دانستند. این هم از رسومی است که امروزی‌ها شاید با شنیدنش به تعجب و خنده وا داشته شوند چرا که بسیاری در قدیم‌الایام استطاعت تهیه پلو و حتی نان گندم را برای یک هفته هم نداشته‌اند چه رسد برای همه سال و تنها نوروز به نوروز، آن هم با کلی سختی و مشقت چشمشان به پلو می‌افتاده است.

 

حنابندان

 

پاکیزه بودن در هنگام ورود سال نو نیز از آدابی است که اهالی خراسان جنوبی مقید به انجام آن هستند و اعتقاد دارند که سال نو را باید با تنی پاک آغاز کرد. حنا بندان یکی دیگر از مراسم مردم این سرزمین است که درگذشته و در مواقع مختلف از جمله نوروز انجام می‌شده است. هنوز هم گروهی از مردم به ویژه بزرگسالان با آمدن عید نوروز با رنگ کردن موهای سر و انگشتان خود با حنا به استقبال نوروز می‌روند.

 

سمنوپزان

 

سمنوپزان یکی دیگر از مراسم‌های پر رنج و زحمت، پرطرفدار و تشریفاتی نوروز است که برای انجام آن 40 تا 50 روز مانده به نوروز خانم‌ها ظرف‌هایی وسط حیاط یا پشت بام می‌گذاشتند تا از آب باران پر شود همزمان نیز مقداری گندم در پارچه‌های سفید و نازک به نام صافی می‌ریختند تا در آب خیس شود یا اینکه روی تگیجه (تشت مانندی پهن و بافته شده از ساقه‌های گز) می‌گذاشتند و پیوسته آن را با آب نگه می‌داشتند تا گندم‌ها جوانه بزنند.پس از این کار آنها را در جایی پهن می‌کردند تا خشک شود و برای آسیاب کردن یا (دستاس) آماده شود پس از الک کردن آردها آن را با مقداری آرد معمولی مخلوط می‌کردند.

نزدیکی‌های عید آردها را خمیر و با انواع ادویه مثل زردچوبه، دارچین و سیاه دانه و کراویه مخلوط می‌کردند.

با آماده شدن آرد آن را به صورت گرده‌های کوچک یا بزرگ درآورده، در دیگچه‌های مسی به نام (قلیف) گذاشته روی اجاق پر از آتش می‌گذاشتند و روی قلیف‌ها را نیز با آتش می‌پوشاندند و پس از آماده شدن آنها را به تکه‌های مناسب تقسیم و به همراه آجیل از میهمانان نوروزی پذیرایی می‌کردند.

 

استقبال از نوروز

 

یکی دو ماه مانده به نوروز مردمان خراسان جنوبی به بازار می روند و لباس عیدشان را می خرند. پارچه هایی معمولاً خریداری می شود که دارای رنگ روشن و سرخ یا زرد باشد و معتقدند اگر لباس را خودشان بدوزند پارچه آن را روزهای دوشنبه یا جمعه قیچی کنند و نیز معتقد هستند که پنج شنبه ساعت سنگین است و لباس مدتی روی دست می ماند تا دوخته شود. سه شنبه اگر بریده شود نصیب دزد می شود و چهارشنبه می سوزد. وسایل خانه نیز باید عوض یا تمیز شود.  سفره سفیدی به عنوان سفره هفت سین در صبح نخستین روز فصل بهار یعنی نوروز در خانه به سمت قبله پهن می شود، قرآن، آیینه و شمعدان، سرکه، سیر، سماق، سنجد، سیب، و سیاه دانه هفت سین انتخابی این سفره هستند. همچنین اقلام دیگری همچون سرسبزی، کاسه آب، تخم مرغ های رنگ کرده و پیاله ماست مشکی، سبزی تفت داده شده، انواع شیرینی، آجیل و تنقلات رنگارنگ، کاسه آش، نان خشک و میوه های خوش عطر و طعم نیز در سفره وجود دارد. در لحظه های سال نو بزرگ ترهای خانواده قرآن و دعا می خوانند و کوچک ترها نیز ضمن دعا منتظر لحظه تحویل سال نو می مانند. پس از تحویل سال کوچکترها دست بزرگ ترها و بزرگ ترها صورت آنها را می بوسند و با تبریک عید نوروز به یکدیگر، بزرگ ترها به دیگر افراد عیدی می دهند و برای سلامت حاضران و آمرزش رفتگان دعا می کنند و کام خود را با شیرینی شیرین می کنند.

یکی دیگر از اعتقادات مردم خراسان جنوبی این است که هنگام تحویل سال در مزار امام زاده ها باشند که در آنجا شمع روشن می کنند و در دست می گیرند.روز دوازده فروردین همه وسایل تهیه می شود و هر چه از شیرینی ها و آجیلها باقی مانده به همراه سرکه و کاهو برای صبح سیزده آماده می شود. صبح سیزده فروردین همه دسته دسته عازم کوه و باغ های اطراف منطقه خود می شوند، چرا که معتقدند در این روز نباید در خانه ماند زیرا این روز را خوش یمن نمی دانند. عصر این روز ویژه سبزی گره زدن دخترها است که در واقع برای گشایش بخت خود این کار را می کنند و اشعاری می خوانند.

 

گشت و گذاری در شهرهای استان به مناسبت نوروز

 

در شهرستان فردوس مردم با نزدیک شدن به روزهای پایانی اسفند اقدام به خانه تکانی می‌کنند و فرش‌های خود را می‌شویند تا در آستانه سال نو محل زندگیشان تمیز و پاک باشد. یکی از رسومی که از گذشته‌های دور بین خانواده‌های فردوسی رواج دارد، کاشت سبزه‌های مختلف از جمله گندم، جو، عدس و ماش است که در ظرف‌های کوچک و زیبایی کاشته می‌شود تا هنگام تحویل سال در سفره هفت سین قرار گیرد و آن را تا ۱۳ فروردین نگهداری می‌کنند.از دیگر آداب و رسوم مردم فردوس برای این ایام تهیه کلوچه‌ای معروف به کلمپه است، همچنین در این روزها تخم مرغ‌ها را رنگ می‌کنند و هنگامی که بچه‌ها برای دیدار بزرگ ترها می‌روند تعدادی گردو به آن‌ها می‌دهند و در لحظه تحویل سال همه فرزندان، عروس و دامادها و نوه‌ها در منزل پدر بزرگ‌ها و مادر بزرگ‌ها جمع می‌شوند و کوچک ترها با تحویل سال دست بزرگ ترها را می‌بوسند و از آن‌ها عیدی می‌گیرند. مردم در قاین، جمعه آخر سال مردم با تهیه غذاهای متنوع و توزیع آن بین همسایگان و قرائت فاتحه درگذشتگان خود را گرامی می‌دارند. تهیه شیرینی و نان سنتی از جمله زنجبیلی، کلمپه عدسی و خرمایی، نان جو، نان تفتون و تهیه سمنو از دیگر آداب و رسوم مردم قاین در آستانه سال جدید است و آنها با فرا رسیدن عید نوروز و با کمک به مستمندان و به جا آوردن صله رحم این ایام را گرامی می‌دارند.‏

نوروز در طبس با توجه به قدمتی چند هزار ساله و فرهنگی بکر، از جایگاه ویژه برخوردار است. از یک ماه قبل و از اسفند ماه با توجه به لطیف شدن هوا و سبز شدن بیابان‌ها، مردم منطقه در مراسمی با نام «صحرا گردش» به استقبال بهار می‌روند. جشن‌های سده و چهار شنبه سوری از مراسم‌های استقبال از بهار است که در برخی از روستاهای طبس به ویژه پیرحاجات برگزار می‌شود.

 با توجه به شرایط اقلیمی طبس، طبسی‌های سایر نقاط دیگر در ایران در این ایام به شهر و روستاهای طبس عزیمت کرده و خود را به این همایش عظیم می‌رسانند و از نعمت‌های خدادادی استفاده می‌کنند.

 

نگاهی کوتاه بعضی جاذبه های گردشگری استان

 

غار چنشت در60 کیلومتری بیرجند با آثار حیات و مرگ مانند قطعات سفال پارچه، استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی که بیش از ‎ 3000سال پیش به درون غار برده شده اند به عنوان یکی از اسرار آمیزترین پدیده های تاریخی این شهر حکایتگر قومی است که در تکاپوی حیات جان پناهی جسته و ترک خانه و کاشانه کرده اند. ارگ کلاه فرنگی هم از بناهای تاریخی اواخر دوره زند و اوایل دوره قاجار است که در شش طبقه و به شکل زیگورات ساخته شده و با تفاوت زیادی که با دیگر واحدهای معماری شهر بیرجند دارد از دیگر آثار دیدنی محسوب می شود. 

یخچال بهلگرد در ‎ 20 کیلومتری شرق بیرجند از سالمترین نمونه های موجود در بیرجند است که در دوره قاجار و زمان حکومت خاندان شوکت الملک احداث شده و مخزن آن که چهار متر عمق دارد برای نگهداری یخ استفاده می شده است.مدرسه شوکتیه پرچمدار و پایه گذار فرهنگ نوین و مدارسی بود که امروزه از نظر کمی، رشد کم نظیر و از نظر کیفی ارتقا چشمگیری یافته است.

آبگرم معدنی در شهرستان فردوس این استان هم از جمله جاذبه ها و قابلیتهای گردشگری که در فاصله حدود 20 کیلومتری شمال شرقی این شهر واقع می باشد.این آبگرم طبیعی با خواص طبی درمانی اعجاب انگیزش سالانه پذیرای خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی می باشد و از موقعیت مناسبی در منطقه برخوردار است و اما، حکایت نوروز حکایت چسبیدن متعصبانه به سنت ها نیست، بلکه فراگیری و عمل به فلسفه نو کردن افکار و دلهای مان است و چه چیزی بهتر از آن که تمامی اشتباهات گذشته را به خداوند همواره بخشنده بسپاریم و با روحی آزاد و آزاده زندگی کنیم. خراسان جنوبی مانند نگینی درخشان در دل کویر با جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی شگفت انگیز خود آماده استقبال از مسافران و گردشگران نوروز هست. با توجه به شرایط اقلیمی طبس، طبسی‌های سایر نقاط دیگر در ایران در این ایام به شهر و روستاهای طبس عزیمت کرده و خود را به این همایش عظیم می‌رسانند و از نعمت‌های خدادادی استفاده می‌کنند.

 

نگاهی کوتاه بعضی جاذبه های گردشگری استان

 

غار چنشت در60 کیلومتری بیرجند با آثار حیات و مرگ مانند قطعات سفال پارچه، استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی که بیش از ‎ 3000سال پیش به درون غار برده شده اند به عنوان یکی از اسرار آمیزترین پدیده های تاریخی این شهر حکایتگر قومی است که در تکاپوی حیات جان پناهی جسته و ترک خانه و کاشانه کرده اند. ارگ کلاه فرنگی هم از بناهای تاریخی اواخر دوره زند و اوایل دوره قاجار است که در شش طبقه و به شکل زیگورات ساخته شده و با تفاوت زیادی که با دیگر واحدهای معماری شهر بیرجند دارد از دیگر آثار دیدنی محسوب می شود. 

یخچال بهلگرد در ‎ 20 کیلومتری شرق بیرجند از سالمترین نمونه های موجود در بیرجند است که در دوره قاجار و زمان حکومت خاندان شوکت الملک احداث شده و مخزن آن که چهار متر عمق دارد برای نگهداری یخ استفاده می شده است.مدرسه شوکتیه پرچمدار و پایه گذار فرهنگ نوین و مدارسی بود که امروزه از نظر کمی، رشد کم نظیر و از نظر کیفی ارتقا چشمگیری یافته است.

آبگرم معدنی در شهرستان فردوس این استان هم از جمله جاذبه ها و قابلیتهای گردشگری که در فاصله حدود 20 کیلومتری شمال شرقی این شهر واقع می باشد.این آبگرم طبیعی با خواص طبی درمانی اعجاب انگیزش سالانه پذیرای خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی می باشد و از موقعیت مناسبی در منطقه برخوردار است.

 و اما، حکایت نوروز حکایت چسبیدن متعصبانه به سنت ها نیست، بلکه فراگیری و عمل به فلسفه نو کردن افکار و دلهای مان است و چه چیزی بهتر از آن که تمامی اشتباهات گذشته را به خداوند همواره بخشنده بسپاریم و با روحی آزاد و آزاده زندگی کنیم. خراسان جنوبی مانند نگینی درخشان در دل کویر با جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی شگفت انگیز خود آماده استقبال از مسافران و گردشگران نوروز هست

خراسان جنوبی، شرقی ترین استان ایران، با چشم اندازهای طبیعی زیبا، آثار تاریخی و گردشگری فراوان جایگاه ویژه ای در بخش گردشگری کشور دارد. مردم میهمان نواز خراسان جنوبی دارای فرهنگی غنی همراه آداب و رسوم جذاب و متنوع هستند .پس از سیر وسیاحت در استان خراسان جنوبی می توان سوغات این منطقه شامل زرشک، زعفران، عناب، کشک زیره ای، آلو خشک و برگه هلو را رهاورد سفر کرد.

 

 

 

آداب و رسوم نوروزی

 

نوروز باستانی و آغاز سال نو نزد ایرانیان جلوه ویژه ای دارد و مردمان هر منطقه قرن ها است که با آداب و رسوم خاص خود آن را جشن می گیرند و در خراسان جنوبی نیز با کاشت سرسوزی مردمان به استقبال عید می روند. مردمان قدیم برخلاف جوانان امروز این آداب و رسوم کهن را گرامی داشته و در حفظ و بهتر برگزار کردن آن تلاش فراوان داشتند.

 اهالی با صفای دیار خراسان جنوبی به فروردین، ماه نوروز می گویند. شـیرینــی پـزان، نـان پـزان، کدورت زدایی، پرداخت دین، فاتحه خوانی، خانه تکانی سال نو و آماده کردن آجیل شب عید مانند کشمش، عناب، نقل، پخته و تفت دادن یا شور کردن تخمه و پسته و دید و بازدید بزرگان فامیل و اقوام از مراسم مرسوم در این ایام است که با شور خاصی انجام می شود. پاکیزه بودن در هنگام ورود سال نو نیز از آدابی است که اهالی بیرجند مقید به انجام آن هستند و اعتقاد دارند که سال نو را باید با تنی پاک آغاز کرد.

 

کاشت سرسوزی

 

کاشتن سرسبزی یا به قول بیرجندی‌ها سر سوزی یکی از آیین‌های پا بر جا در ایام عید است که حدود یک ماه مانده به عید در ظرف‌های کوچک یا بزرگ مقداری جو، گندم، عدس یا ماش می‌کارند تا روز عید سر سبز باشد. برخی نیز روی جداره‌های کوزه‌های سفالی سر سبزی‌های بسیار زیبا و دلربایی به وجود می‌آورند. در بعضی از خانواده‌ها هم به نیت سلامتی افراد خانواده برای هر یک از آنها یک سر سبزی می‌کارند.

 

رسم شاه مولایی

 

یکی دیگر از مراسم خراسان جنوبی رسم شاه مولایی است که در مناطق شهری و روستایی استان مرسوم است و انجام آن بدین ترتیب است که چند روز مانده به نوروز افراد خیر و معتمدان محل با مراجعه به ثروتمندان اقدام به تهیه اجناس مورد نیاز نیازمندان کرده و آنها را بین افراد نیازمند تقسیم می‌کنند. در قدیم اعتقاد داشتند که شام شب عید به هر قیمت که شده باید پلو باشد. فقیر و ثروتمند خود را مقید به تهیه و پختن پلو در شب عید می‌دانستند. این هم از رسومی است که امروزی‌ها شاید با شنیدنش به تعجب و خنده وا داشته شوند چرا که بسیاری در قدیم‌الایام استطاعت تهیه پلو و حتی نان گندم را برای یک هفته هم نداشته‌اند چه رسد برای همه سال و تنها نوروز به نوروز، آن هم با کلی سختی و مشقت چشمشان به پلو می‌افتاده است.

 

حنابندان

 

پاکیزه بودن در هنگام ورود سال نو نیز از آدابی است که اهالی خراسان جنوبی مقید به انجام آن هستند و اعتقاد دارند که سال نو را باید با تنی پاک آغاز کرد. حنا بندان یکی دیگر از مراسم مردم این سرزمین است که درگذشته و در مواقع مختلف از جمله نوروز انجام می‌شده است. هنوز هم گروهی از مردم به ویژه بزرگسالان با آمدن عید نوروز با رنگ کردن موهای سر و انگشتان خود با حنا به استقبال نوروز می‌روند.

 

سمنوپزان

 

سمنوپزان یکی دیگر از مراسم‌های پر رنج و زحمت، پرطرفدار و تشریفاتی نوروز است که برای انجام آن 40 تا 50 روز مانده به نوروز خانم‌ها ظرف‌هایی وسط حیاط یا پشت بام می‌گذاشتند تا از آب باران پر شود همزمان نیز مقداری گندم در پارچه‌های سفید و نازک به نام صافی می‌ریختند تا در آب خیس شود یا اینکه روی تگیجه (تشت مانندی پهن و بافته شده از ساقه‌های گز) می‌گذاشتند و پیوسته آن را با آب نگه می‌داشتند تا گندم‌ها جوانه بزنند.پس از این کار آنها را در جایی پهن می‌کردند تا خشک شود و برای آسیاب کردن یا (دستاس) آماده شود پس از الک کردن آردها آن را با مقداری آرد معمولی مخلوط می‌کردند.

نزدیکی‌های عید آردها را خمیر و با انواع ادویه مثل زردچوبه، دارچین و سیاه دانه و کراویه مخلوط می‌کردند.

با آماده شدن آرد آن را به صورت گرده‌های کوچک یا بزرگ درآورده، در دیگچه‌های مسی به نام (قلیف) گذاشته روی اجاق پر از آتش می‌گذاشتند و روی قلیف‌ها را نیز با آتش می‌پوشاندند و پس از آماده شدن آنها را به تکه‌های مناسب تقسیم و به همراه آجیل از میهمانان نوروزی پذیرایی می‌کردند.

 

استقبال از نوروز

 

یکی دو ماه مانده به نوروز مردمان خراسان جنوبی به بازار می روند و لباس عیدشان را می خرند. پارچه هایی معمولاً خریداری می شود که دارای رنگ روشن و سرخ یا زرد باشد و معتقدند اگر لباس را خودشان بدوزند پارچه آن را روزهای دوشنبه یا جمعه قیچی کنند و نیز معتقد هستند که پنج شنبه ساعت سنگین است و لباس مدتی روی دست می ماند تا دوخته شود. سه شنبه اگر بریده شود نصیب دزد می شود و چهارشنبه می سوزد. وسایل خانه نیز باید عوض یا تمیز شود.  سفره سفیدی به عنوان سفره هفت سین در صبح نخستین روز فصل بهار یعنی نوروز در خانه به سمت قبله پهن می شود، قرآن، آیینه و شمعدان، سرکه، سیر، سماق، سنجد، سیب، و سیاه دانه هفت سین انتخابی این سفره هستند. همچنین اقلام دیگری همچون سرسبزی، کاسه آب، تخم مرغ های رنگ کرده و پیاله ماست مشکی، سبزی تفت داده شده، انواع شیرینی، آجیل و تنقلات رنگارنگ، کاسه آش، نان خشک و میوه های خوش عطر و طعم نیز در سفره وجود دارد. در لحظه های سال نو بزرگ ترهای خانواده قرآن و دعا می خوانند و کوچک ترها نیز ضمن دعا منتظر لحظه تحویل سال نو می مانند. پس از تحویل سال کوچکترها دست بزرگ ترها و بزرگ ترها صورت آنها را می بوسند و با تبریک عید نوروز به یکدیگر، بزرگ ترها به دیگر افراد عیدی می دهند و برای سلامت حاضران و آمرزش رفتگان دعا می کنند و کام خود را با شیرینی شیرین می کنند.

یکی دیگر از اعتقادات مردم خراسان جنوبی این است که هنگام تحویل سال در مزار امام زاده ها باشند که در آنجا شمع روشن می کنند و در دست می گیرند.روز دوازده فروردین همه وسایل تهیه می شود و هر چه از شیرینی ها و آجیلها باقی مانده به همراه سرکه و کاهو برای صبح سیزده آماده می شود. صبح سیزده فروردین همه دسته دسته عازم کوه و باغ های اطراف منطقه خود می شوند، چرا که معتقدند در این روز نباید در خانه ماند زیرا این روز را خوش یمن نمی دانند. عصر این روز ویژه سبزی گره زدن دخترها است که در واقع برای گشایش بخت خود این کار را می کنند و اشعاری می خوانند.

 

گشت و گذاری در شهرهای استان به مناسبت نوروز

 

در شهرستان فردوس مردم با نزدیک شدن به روزهای پایانی اسفند اقدام به خانه تکانی می‌کنند و فرش‌های خود را می‌شویند تا در آستانه سال نو محل زندگیشان تمیز و پاک باشد. یکی از رسومی که از گذشته‌های دور بین خانواده‌های فردوسی رواج دارد، کاشت سبزه‌های مختلف از جمله گندم، جو، عدس و ماش است که در ظرف‌های کوچک و زیبایی کاشته می‌شود تا هنگام تحویل سال در سفره هفت سین قرار گیرد و آن را تا ۱۳ فروردین نگهداری می‌کنند.از دیگر آداب و رسوم مردم فردوس برای این ایام تهیه کلوچه‌ای معروف به کلمپه است، همچنین در این روزها تخم مرغ‌ها را رنگ می‌کنند و هنگامی که بچه‌ها برای دیدار بزرگ ترها می‌روند تعدادی گردو به آن‌ها می‌دهند و در لحظه تحویل سال همه فرزندان، عروس و دامادها و نوه‌ها در منزل پدر بزرگ‌ها و مادر بزرگ‌ها جمع می‌شوند و کوچک ترها با تحویل سال دست بزرگ ترها را می‌بوسند و از آن‌ها عیدی می‌گیرند. مردم در قاین، جمعه آخر سال مردم با تهیه غذاهای متنوع و توزیع آن بین همسایگان و قرائت فاتحه درگذشتگان خود را گرامی می‌دارند. تهیه شیرینی و نان سنتی از جمله زنجبیلی، کلمپه عدسی و خرمایی، نان جو، نان تفتون و تهیه سمنو از دیگر آداب و رسوم مردم قاین در آستانه سال جدید است و آنها با فرا رسیدن عید نوروز و با کمک به مستمندان و به جا آوردن صله رحم این ایام را گرامی می‌دارند.‏

نوروز در طبس با توجه به قدمتی چند هزار ساله و فرهنگی بکر، از جایگاه ویژه برخوردار است. از یک ماه قبل و از اسفند ماه با توجه به لطیف شدن هوا و سبز شدن بیابان‌ها، مردم منطقه در مراسمی با نام «صحرا گردش» به استقبال بهار می‌روند. جشن‌های سده و چهار شنبه سوری از مراسم‌های استقبال از بهار است که در برخی از روستاهای طبس به ویژه پیرحاجات برگزار می‌شود.

 با توجه به شرایط اقلیمی طبس، طبسی‌های سایر نقاط دیگر در ایران در این ایام به شهر و روستاهای طبس عزیمت کرده و خود را به این همایش عظیم می‌رسانند و از نعمت‌های خدادادی استفاده می‌کنند.

 

نگاهی کوتاه بعضی جاذبه های گردشگری استان

 

غار چنشت در60 کیلومتری بیرجند با آثار حیات و مرگ مانند قطعات سفال پارچه، استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی که بیش از ‎ 3000سال پیش به درون غار برده شده اند به عنوان یکی از اسرار آمیزترین پدیده های تاریخی این شهر حکایتگر قومی است که در تکاپوی حیات جان پناهی جسته و ترک خانه و کاشانه کرده اند. ارگ کلاه فرنگی هم از بناهای تاریخی اواخر دوره زند و اوایل دوره قاجار است که در شش طبقه و به شکل زیگورات ساخته شده و با تفاوت زیادی که با دیگر واحدهای معماری شهر بیرجند دارد از دیگر آثار دیدنی محسوب می شود. 

یخچال بهلگرد در ‎ 20 کیلومتری شرق بیرجند از سالمترین نمونه های موجود در بیرجند است که در دوره قاجار و زمان حکومت خاندان شوکت الملک احداث شده و مخزن آن که چهار متر عمق دارد برای نگهداری یخ استفاده می شده است.مدرسه شوکتیه پرچمدار و پایه گذار فرهنگ نوین و مدارسی بود که امروزه از نظر کمی، رشد کم نظیر و از نظر کیفی ارتقا چشمگیری یافته است.

آبگرم معدنی در شهرستان فردوس این استان هم از جمله جاذبه ها و قابلیتهای گردشگری که در فاصله حدود 20 کیلومتری شمال شرقی این شهر واقع می باشد.این آبگرم طبیعی با خواص طبی درمانی اعجاب انگیزش سالانه پذیرای خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی می باشد و از موقعیت مناسبی در منطقه برخوردار است و اما، حکایت نوروز حکایت چسبیدن متعصبانه به سنت ها نیست، بلکه فراگیری و عمل به فلسفه نو کردن افکار و دلهای مان است و چه چیزی بهتر از آن که تمامی اشتباهات گذشته را به خداوند همواره بخشنده بسپاریم و با روحی آزاد و آزاده زندگی کنیم. خراسان جنوبی مانند نگینی درخشان در دل کویر با جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی شگفت انگیز خود آماده استقبال از مسافران و گردشگران نوروز هست. با توجه به شرایط اقلیمی طبس، طبسی‌های سایر نقاط دیگر در ایران در این ایام به شهر و روستاهای طبس عزیمت کرده و خود را به این همایش عظیم می‌رسانند و از نعمت‌های خدادادی استفاده می‌کنند.

 

نگاهی کوتاه بعضی جاذبه های گردشگری استان

 

غار چنشت در60 کیلومتری بیرجند با آثار حیات و مرگ مانند قطعات سفال پارچه، استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی که بیش از ‎ 3000سال پیش به درون غار برده شده اند به عنوان یکی از اسرار آمیزترین پدیده های تاریخی این شهر حکایتگر قومی است که در تکاپوی حیات جان پناهی جسته و ترک خانه و کاشانه کرده اند. ارگ کلاه فرنگی هم از بناهای تاریخی اواخر دوره زند و اوایل دوره قاجار است که در شش طبقه و به شکل زیگورات ساخته شده و با تفاوت زیادی که با دیگر واحدهای معماری شهر بیرجند دارد از دیگر آثار دیدنی محسوب می شود. 

یخچال بهلگرد در ‎ 20 کیلومتری شرق بیرجند از سالمترین نمونه های موجود در بیرجند است که در دوره قاجار و زمان حکومت خاندان شوکت الملک احداث شده و مخزن آن که چهار متر عمق دارد برای نگهداری یخ استفاده می شده است.مدرسه شوکتیه پرچمدار و پایه گذار فرهنگ نوین و مدارسی بود که امروزه از نظر کمی، رشد کم نظیر و از نظر کیفی ارتقا چشمگیری یافته است.

آبگرم معدنی در شهرستان فردوس این استان هم از جمله جاذبه ها و قابلیتهای گردشگری که در فاصله حدود 20 کیلومتری شمال شرقی این شهر واقع می باشد.این آبگرم طبیعی با خواص طبی درمانی اعجاب انگیزش سالانه پذیرای خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی می باشد و از موقعیت مناسبی در منطقه برخوردار است.

 و اما، حکایت نوروز حکایت چسبیدن متعصبانه به سنت ها نیست، بلکه فراگیری و عمل به فلسفه نو کردن افکار و دلهای مان است و چه چیزی بهتر از آن که تمامی اشتباهات گذشته را به خداوند همواره بخشنده بسپاریم و با روحی آزاد و آزاده زندگی کنیم. خراسان جنوبی مانند نگینی درخشان در دل کویر با جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی شگفت انگیز خود آماده استقبال از مسافران و گردشگران نوروز هست

خراسان جنوبی، شرقی ترین استان ایران، با چشم اندازهای طبیعی زیبا، آثار تاریخی و گردشگری فراوان جایگاه ویژه ای در بخش گردشگری کشور دارد. مردم میهمان نواز خراسان جنوبی دارای فرهنگی غنی همراه آداب و رسوم جذاب و متنوع هستند .پس از سیر وسیاحت در استان خراسان جنوبی می توان سوغات این منطقه شامل زرشک، زعفران، عناب، کشک زیره ای، آلو خشک و برگه هلو را رهاورد سفر کرد.

 

 

 

آداب و رسوم نوروزی

 

نوروز باستانی و آغاز سال نو نزد ایرانیان جلوه ویژه ای دارد و مردمان هر منطقه قرن ها است که با آداب و رسوم خاص خود آن را جشن می گیرند و در خراسان جنوبی نیز با کاشت سرسوزی مردمان به استقبال عید می روند. مردمان قدیم برخلاف جوانان امروز این آداب و رسوم کهن را گرامی داشته و در حفظ و بهتر برگزار کردن آن تلاش فراوان داشتند.

 اهالی با صفای دیار خراسان جنوبی به فروردین، ماه نوروز می گویند. شـیرینــی پـزان، نـان پـزان، کدورت زدایی، پرداخت دین، فاتحه خوانی، خانه تکانی سال نو و آماده کردن آجیل شب عید مانند کشمش، عناب، نقل، پخته و تفت دادن یا شور کردن تخمه و پسته و دید و بازدید بزرگان فامیل و اقوام از مراسم مرسوم در این ایام است که با شور خاصی انجام می شود. پاکیزه بودن در هنگام ورود سال نو نیز از آدابی است که اهالی بیرجند مقید به انجام آن هستند و اعتقاد دارند که سال نو را باید با تنی پاک آغاز کرد.

 

کاشت سرسوزی

 

کاشتن سرسبزی یا به قول بیرجندی‌ها سر سوزی یکی از آیین‌های پا بر جا در ایام عید است که حدود یک ماه مانده به عید در ظرف‌های کوچک یا بزرگ مقداری جو، گندم، عدس یا ماش می‌کارند تا روز عید سر سبز باشد. برخی نیز روی جداره‌های کوزه‌های سفالی سر سبزی‌های بسیار زیبا و دلربایی به وجود می‌آورند. در بعضی از خانواده‌ها هم به نیت سلامتی افراد خانواده برای هر یک از آنها یک سر سبزی می‌کارند.

 

رسم شاه مولایی

 

یکی دیگر از مراسم خراسان جنوبی رسم شاه مولایی است که در مناطق شهری و روستایی استان مرسوم است و انجام آن بدین ترتیب است که چند روز مانده به نوروز افراد خیر و معتمدان محل با مراجعه به ثروتمندان اقدام به تهیه اجناس مورد نیاز نیازمندان کرده و آنها را بین افراد نیازمند تقسیم می‌کنند. در قدیم اعتقاد داشتند که شام شب عید به هر قیمت که شده باید پلو باشد. فقیر و ثروتمند خود را مقید به تهیه و پختن پلو در شب عید می‌دانستند. این هم از رسومی است که امروزی‌ها شاید با شنیدنش به تعجب و خنده وا داشته شوند چرا که بسیاری در قدیم‌الایام استطاعت تهیه پلو و حتی نان گندم را برای یک هفته هم نداشته‌اند چه رسد برای همه سال و تنها نوروز به نوروز، آن هم با کلی سختی و مشقت چشمشان به پلو می‌افتاده است.

 

حنابندان

 

پاکیزه بودن در هنگام ورود سال نو نیز از آدابی است که اهالی خراسان جنوبی مقید به انجام آن هستند و اعتقاد دارند که سال نو را باید با تنی پاک آغاز کرد. حنا بندان یکی دیگر از مراسم مردم این سرزمین است که درگذشته و در مواقع مختلف از جمله نوروز انجام می‌شده است. هنوز هم گروهی از مردم به ویژه بزرگسالان با آمدن عید نوروز با رنگ کردن موهای سر و انگشتان خود با حنا به استقبال نوروز می‌روند.

 

سمنوپزان

 

سمنوپزان یکی دیگر از مراسم‌های پر رنج و زحمت، پرطرفدار و تشریفاتی نوروز است که برای انجام آن 40 تا 50 روز مانده به نوروز خانم‌ها ظرف‌هایی وسط حیاط یا پشت بام می‌گذاشتند تا از آب باران پر شود همزمان نیز مقداری گندم در پارچه‌های سفید و نازک به نام صافی می‌ریختند تا در آب خیس شود یا اینکه روی تگیجه (تشت مانندی پهن و بافته شده از ساقه‌های گز) می‌گذاشتند و پیوسته آن را با آب نگه می‌داشتند تا گندم‌ها جوانه بزنند.پس از این کار آنها را در جایی پهن می‌کردند تا خشک شود و برای آسیاب کردن یا (دستاس) آماده شود پس از الک کردن آردها آن را با مقداری آرد معمولی مخلوط می‌کردند.

نزدیکی‌های عید آردها را خمیر و با انواع ادویه مثل زردچوبه، دارچین و سیاه دانه و کراویه مخلوط می‌کردند.

با آماده شدن آرد آن را به صورت گرده‌های کوچک یا بزرگ درآورده، در دیگچه‌های مسی به نام (قلیف) گذاشته روی اجاق پر از آتش می‌گذاشتند و روی قلیف‌ها را نیز با آتش می‌پوشاندند و پس از آماده شدن آنها را به تکه‌های مناسب تقسیم و به همراه آجیل از میهمانان نوروزی پذیرایی می‌کردند.

 

استقبال از نوروز

 

یکی دو ماه مانده به نوروز مردمان خراسان جنوبی به بازار می روند و لباس عیدشان را می خرند. پارچه هایی معمولاً خریداری می شود که دارای رنگ روشن و سرخ یا زرد باشد و معتقدند اگر لباس را خودشان بدوزند پارچه آن را روزهای دوشنبه یا جمعه قیچی کنند و نیز معتقد هستند که پنج شنبه ساعت سنگین است و لباس مدتی روی دست می ماند تا دوخته شود. سه شنبه اگر بریده شود نصیب دزد می شود و چهارشنبه می سوزد. وسایل خانه نیز باید عوض یا تمیز شود.  سفره سفیدی به عنوان سفره هفت سین در صبح نخستین روز فصل بهار یعنی نوروز در خانه به سمت قبله پهن می شود، قرآن، آیینه و شمعدان، سرکه، سیر، سماق، سنجد، سیب، و سیاه دانه هفت سین انتخابی این سفره هستند. همچنین اقلام دیگری همچون سرسبزی، کاسه آب، تخم مرغ های رنگ کرده و پیاله ماست مشکی، سبزی تفت داده شده، انواع شیرینی، آجیل و تنقلات رنگارنگ، کاسه آش، نان خشک و میوه های خوش عطر و طعم نیز در سفره وجود دارد. در لحظه های سال نو بزرگ ترهای خانواده قرآن و دعا می خوانند و کوچک ترها نیز ضمن دعا منتظر لحظه تحویل سال نو می مانند. پس از تحویل سال کوچکترها دست بزرگ ترها و بزرگ ترها صورت آنها را می بوسند و با تبریک عید نوروز به یکدیگر، بزرگ ترها به دیگر افراد عیدی می دهند و برای سلامت حاضران و آمرزش رفتگان دعا می کنند و کام خود را با شیرینی شیرین می کنند.

یکی دیگر از اعتقادات مردم خراسان جنوبی این است که هنگام تحویل سال در مزار امام زاده ها باشند که در آنجا شمع روشن می کنند و در دست می گیرند.روز دوازده فروردین همه وسایل تهیه می شود و هر چه از شیرینی ها و آجیلها باقی مانده به همراه سرکه و کاهو برای صبح سیزده آماده می شود. صبح سیزده فروردین همه دسته دسته عازم کوه و باغ های اطراف منطقه خود می شوند، چرا که معتقدند در این روز نباید در خانه ماند زیرا این روز را خوش یمن نمی دانند. عصر این روز ویژه سبزی گره زدن دخترها است که در واقع برای گشایش بخت خود این کار را می کنند و اشعاری می خوانند.

 

گشت و گذاری در شهرهای استان به مناسبت نوروز

 

در شهرستان فردوس مردم با نزدیک شدن به روزهای پایانی اسفند اقدام به خانه تکانی می‌کنند و فرش‌های خود را می‌شویند تا در آستانه سال نو محل زندگیشان تمیز و پاک باشد. یکی از رسومی که از گذشته‌های دور بین خانواده‌های فردوسی رواج دارد، کاشت سبزه‌های مختلف از جمله گندم، جو، عدس و ماش است که در ظرف‌های کوچک و زیبایی کاشته می‌شود تا هنگام تحویل سال در سفره هفت سین قرار گیرد و آن را تا ۱۳ فروردین نگهداری می‌کنند.از دیگر آداب و رسوم مردم فردوس برای این ایام تهیه کلوچه‌ای معروف به کلمپه است، همچنین در این روزها تخم مرغ‌ها را رنگ می‌کنند و هنگامی که بچه‌ها برای دیدار بزرگ ترها می‌روند تعدادی گردو به آن‌ها می‌دهند و در لحظه تحویل سال همه فرزندان، عروس و دامادها و نوه‌ها در منزل پدر بزرگ‌ها و مادر بزرگ‌ها جمع می‌شوند و کوچک ترها با تحویل سال دست بزرگ ترها را می‌بوسند و از آن‌ها عیدی می‌گیرند. مردم در قاین، جمعه آخر سال مردم با تهیه غذاهای متنوع و توزیع آن بین همسایگان و قرائت فاتحه درگذشتگان خود را گرامی می‌دارند. تهیه شیرینی و نان سنتی از جمله زنجبیلی، کلمپه عدسی و خرمایی، نان جو، نان تفتون و تهیه سمنو از دیگر آداب و رسوم مردم قاین در آستانه سال جدید است و آنها با فرا رسیدن عید نوروز و با کمک به مستمندان و به جا آوردن صله رحم این ایام را گرامی می‌دارند.‏

نوروز در طبس با توجه به قدمتی چند هزار ساله و فرهنگی بکر، از جایگاه ویژه برخوردار است. از یک ماه قبل و از اسفند ماه با توجه به لطیف شدن هوا و سبز شدن بیابان‌ها، مردم منطقه در مراسمی با نام «صحرا گردش» به استقبال بهار می‌روند. جشن‌های سده و چهار شنبه سوری از مراسم‌های استقبال از بهار است که در برخی از روستاهای طبس به ویژه پیرحاجات برگزار می‌شود.

 با توجه به شرایط اقلیمی طبس، طبسی‌های سایر نقاط دیگر در ایران در این ایام به شهر و روستاهای طبس عزیمت کرده و خود را به این همایش عظیم می‌رسانند و از نعمت‌های خدادادی استفاده می‌کنند.

 

نگاهی کوتاه بعضی جاذبه های گردشگری استان

 

غار چنشت در60 کیلومتری بیرجند با آثار حیات و مرگ مانند قطعات سفال پارچه، استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی که بیش از ‎ 3000سال پیش به درون غار برده شده اند به عنوان یکی از اسرار آمیزترین پدیده های تاریخی این شهر حکایتگر قومی است که در تکاپوی حیات جان پناهی جسته و ترک خانه و کاشانه کرده اند. ارگ کلاه فرنگی هم از بناهای تاریخی اواخر دوره زند و اوایل دوره قاجار است که در شش طبقه و به شکل زیگورات ساخته شده و با تفاوت زیادی که با دیگر واحدهای معماری شهر بیرجند دارد از دیگر آثار دیدنی محسوب می شود. 

یخچال بهلگرد در ‎ 20 کیلومتری شرق بیرجند از سالمترین نمونه های موجود در بیرجند است که در دوره قاجار و زمان حکومت خاندان شوکت الملک احداث شده و مخزن آن که چهار متر عمق دارد برای نگهداری یخ استفاده می شده است.مدرسه شوکتیه پرچمدار و پایه گذار فرهنگ نوین و مدارسی بود که امروزه از نظر کمی، رشد کم نظیر و از نظر کیفی ارتقا چشمگیری یافته است.

آبگرم معدنی در شهرستان فردوس این استان هم از جمله جاذبه ها و قابلیتهای گردشگری که در فاصله حدود 20 کیلومتری شمال شرقی این شهر واقع می باشد.این آبگرم طبیعی با خواص طبی درمانی اعجاب انگیزش سالانه پذیرای خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی می باشد و از موقعیت مناسبی در منطقه برخوردار است و اما، حکایت نوروز حکایت چسبیدن متعصبانه به سنت ها نیست، بلکه فراگیری و عمل به فلسفه نو کردن افکار و دلهای مان است و چه چیزی بهتر از آن که تمامی اشتباهات گذشته را به خداوند همواره بخشنده بسپاریم و با روحی آزاد و آزاده زندگی کنیم. خراسان جنوبی مانند نگینی درخشان در دل کویر با جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی شگفت انگیز خود آماده استقبال از مسافران و گردشگران نوروز هست. با توجه به شرایط اقلیمی طبس، طبسی‌های سایر نقاط دیگر در ایران در این ایام به شهر و روستاهای طبس عزیمت کرده و خود را به این همایش عظیم می‌رسانند و از نعمت‌های خدادادی استفاده می‌کنند.

 

نگاهی کوتاه بعضی جاذبه های گردشگری استان

 

غار چنشت در60 کیلومتری بیرجند با آثار حیات و مرگ مانند قطعات سفال پارچه، استخوانهای درهم شکسته و اجساد نیمه متلاشی که بیش از ‎ 3000سال پیش به درون غار برده شده اند به عنوان یکی از اسرار آمیزترین پدیده های تاریخی این شهر حکایتگر قومی است که در تکاپوی حیات جان پناهی جسته و ترک خانه و کاشانه کرده اند. ارگ کلاه فرنگی هم از بناهای تاریخی اواخر دوره زند و اوایل دوره قاجار است که در شش طبقه و به شکل زیگورات ساخته شده و با تفاوت زیادی که با دیگر واحدهای معماری شهر بیرجند دارد از دیگر آثار دیدنی محسوب می شود. 

یخچال بهلگرد در ‎ 20 کیلومتری شرق بیرجند از سالمترین نمونه های موجود در بیرجند است که در دوره قاجار و زمان حکومت خاندان شوکت الملک احداث شده و مخزن آن که چهار متر عمق دارد برای نگهداری یخ استفاده می شده است.مدرسه شوکتیه پرچمدار و پایه گذار فرهنگ نوین و مدارسی بود که امروزه از نظر کمی، رشد کم نظیر و از نظر کیفی ارتقا چشمگیری یافته است.

آبگرم معدنی در شهرستان فردوس این استان هم از جمله جاذبه ها و قابلیتهای گردشگری که در فاصله حدود 20 کیلومتری شمال شرقی این شهر واقع می باشد.این آبگرم طبیعی با خواص طبی درمانی اعجاب انگیزش سالانه پذیرای خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی می باشد و از موقعیت مناسبی در منطقه برخوردار است.

 و اما، حکایت نوروز حکایت چسبیدن متعصبانه به سنت ها نیست، بلکه فراگیری و عمل به فلسفه نو کردن افکار و دلهای مان است و چه چیزی بهتر از آن که تمامی اشتباهات گذشته را به خداوند همواره بخشنده بسپاریم و با روحی آزاد و آزاده زندگی کنیم. خراسان جنوبی مانند نگینی درخشان در دل کویر با جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی شگفت انگیز خود آماده استقبال از مسافران و گردشگران نوروز هست

 

 و اما، حکایت نوروز حکایت چسبیدن متعصبانه به سنت ها نیست، بلکه فراگیری و عمل به فلسفه نو کردن افکار و دلهای مان است و چه چیزی بهتر از آن که تمامی اشتباهات گذشته را به خداوند همواره بخشنده بسپاریم و با روحی آزاد و آزاده زندگی کنیم. خراسان جنوبی مانند نگینی درخشان در دل کویر با جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی شگفت انگیز خود آماده استقبال از مسافران و گردشگران نوروز هست

• برچسب ها
• #خراسان جنوبی
• #دیار صفا و صمیمیت
• #ظهور اسلام