اقتصاد مقاومتی به معنای ریاضت اقتصادی نیست
اقتصاد مقاومتی بر فشارها و ضربه های اقتصادی از سوی نیروهای متخاصم که سد راه پیشرفت جامعه است غلبه می کند؛ برخی از مردم اقتصاد مقاومتی و ریاضت اقتصادی را یکی می دانند و یا تصور می کنند اقتصاد ریاضتی یکی از شاخه های اقتصاد مقاومتی است در حالی که این دو اصطلاح کاملا متفاوت بوده و هیچ ارتباطی به یکدیگر ندارند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از نطنزنا، با توجه به نامگذاری سال ۱۳۹۵ هجری شمسی توسط رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله امام خامنه ای به نام اقتصاد مقاومتی؛ اقدام و عمل، و وجود دیدگاه ها وذهنیت هایی در خصوص مباحث اقتصاد مقاومتی و تداعی و تلاقی آن با مبحث ریاضت اقتصادی تصمیم گرفتم در نگاهی کوتاه تفاوت این دو موضوع را در حد وسع و توان روشن سازم.
در مرحله ی نخست و به وسیله ی فرهنگ دینی باید تمامی نظامات جامعه را مهندسی کرد؛ در مرحله ی دوم وقتی که این نظامات شکل گرفت، یعنی هرگاه نظام اقتصادی بر پایه ی فرهنگ دینی تعریف و مهندسی شد آن گاه اقتصاد سیاست و اقتصاد فرهنگ و اقتصاد در حوزه ی اقتصاد نیز پاک، تعالی بخش، مقاوم و بالنده خواهد بود و می تواند در خدمت اهداف بلند، تعالی بخش و انسان ساز اسلام باشد.
,
آنچه در بررسی های مختلف به نظر می رسد این است که برداشت های متفاوتی از مفهوم اقتصاد مقاومتی در کشور وجود دارد و با توجه به این تعاریف، راهکارهای مختلفی ارائه می شود.
مفهوم اقتصاد مقاومتی
اقتصاد مقاومتی یعنی تشخیص حوزه های فشار در شرایط تحریم و متعاقبا تلاش برای کنترل و بی اثر کردن و در شرایط آرمانی تبدیل چنین فشارهایی به فرصت است که قطعا باور و مشارکت همگانی و اعمال مدیریت های عقلایی و مدیرانه پیش شرط و الزام چنین موضوعی است؛ اقتصاد مقاومتی کاهش وابستگی ها و تاکید روی مزیت های تولید داخل و تلاش برای خوداتکایی است و صد البته منظور از اقتصاد مقاومتی واقعی، یک اقتصاد مقاومتی فعال و پویاست نه یک اقتصاد منفعل و بسته، بنابراین مسئولان و اندیشمندان باید مراقب باشند در راه رسیدن به اقتصاد پویا در دام اقتصاد بسته و خود محور نیفتند.
تعریف دیگر اقتصاد مقاومتی آن است که این نوع از اقتصاد بر فشارها و ضربه های اقتصادی از سوی نیروهای متخاصم که سد راه پیشرفت جامعه است غلبه می کند؛ برخی از مردم اقتصاد مقاومتی و ریاضت اقتصادی را یکی می دانند و یا تصور می کنند اقتصاد ریاضتی یکی از شاخه های اقتصاد مقاومتی است در حالی که این دو اصطلاح کاملا متفاوت بوده و هیچ ارتباطی به یکدیگر ندارند.
,
, مفهوم اقتصاد مقاومتی,
,
,
برای روشن شدن موضوع به شرح مفهوم ریاضت اقتصادی می پردازیم.
تعریف ریاضت اقتصادی
ریاضت اقتصادی به طرحی گفته می شود که دولت ها برای کاهش هزینه ها و رفع کسری بودجه، به کاهش و یا خذف ارائه برخی خدمات و مزایای عمومی، صرفه جویی در مخارج جاری کشور، کاهش هزینه های رفاهی و تعدیل کارمندها در بخش دولتی دست می زنند که یونان در حال حاضر با آن دست و پنجه نرم می کند.
,
, تعریف ریاضت اقتصادی,
,
این طرح که به منظور مقابله با کسری بودجه توسط برخی دولتی ها انجام می شود گاهی اوقات به افزایش میزان مالیات و افزایش دریافت وام ها و کمک های خارجی می انجامد، اینکه بر اقتصاد و شرایط بحران زده اش ریاضت و سختی تحمل شود، در ظاهر اصلا کار خوشایندی به نظر نمی رسد اما می تواند به بازیابی دراز مدت اقتصاد کمک کند.
هدف از اجرای طرح های ریاضت اقتصادی بازگرداندن اعتماد از دست رفته، بهبود وضعیت مالی کشورها و توانمند کردن کشورها برای بازیابی طولانی مدت است.
ویژگی های اقتصاد ریاضتی
۱- شرایط رویش طرح ریاضت اقتصادی؛ در شرایط کسری بودجه ، بحران اقتصادی وشیب تند سقوط شاخص های اقتصادی.
۲-هدف طرح ریاضت اقتصادی کاهش هزینه های خود و جبران کسری بودجه است.
عایدی ریاضت برای اقتصاد:
از جمله نتایجی که اجرای طرح های ریاضتی برای اقتصاد دارد می توان موارد زیر را نام برد:
کاهش تقاضا، کاهش تورم، رقابت و مقابله با کسری بودجه است؛ اثر ریاضت اقتصادی خود به صورت انعطاف پذیری بازار کار، هزینه هایی که کاهش می یابد، سیاست های پولی، نرخ ارز، رشد جهانی و مداخله بانک مرکزی خود را نشان می دهد.
,
,
,
,
,
,
,
یکی از راه های رسیدن به اقتصاد مقاومتی از راه صرفه جویی است نه ریاضت؛ در حال حاضر ما شاهد آن هستیم که برخی به اشتباه ریاضت را به جای مقاومت و صرفه جویی در دستور کار خود قرارداده که می توان به عدم آگاهی آنان از این دو مفهوم اشاره کرد؛ در کل اقتصاد مقاومتی و ریاضت اقتصادی دو مفهوم جداگانه و مستقل از یکدیگرند که به هیچ وجه منجر به بروز یکدیگر نخواهند شد.
در اقتصاد مقاومتی محدودیتی در منابع وجود ندارد اما استفاده بهینه از منابع موجود باید طی یک برنامه زمان بندی شده صورت گیرد و این درحالی است که در ریاضت اقتصادی ما با محدودیت در منابع و سرمایه ها روبرو هستیم و به ناچار باید با سهمیه بندی و کم مصرف کردن با محدودیت های موجود مقابله کنیم؛ ریاضت اقتصادی هم به معنای آن است که بار سختی مشکلات اقتصادی بر روی دوش مردم قرار بگیرد نه طراحان برنامه های اقتصادی و دستگاه اجرایی، اما اقتصاد مقاومتی آن است که بار سختی ها بر دوش طراحان، برنامه ریزان و مجریان طرح اقتصادی است و مسلما تفاوت فاحشی بین این دو طرح است.
چند تعریف از اقتصاد مقاومتی
۱- اقتصاد موازی
تعریف اول از اقتصاد مقاومتی به مثابه ی اقتصاد موازی است؛ یعنی همان طور که انقلاب اسلامی با توجه به نیاز خود به نهادهایی با روحیه و عملکرد انقلابی، اقدام به تاسیس نهادهایی مانند کمیته ی امداد، جهاد سازندگی، سپاه پاسداران و بنیاد مسکن نمود امروز نیز بایستی برای تامین اهداف انقلاب این پروژه را ادامه داده و تکمیل کند چرا که انقلاب اسلامی به اقتصاد مقاومتی و به نهادسازی های مقاومتی در اقتصاد نیاز دارد که چه بسا ماهیتا از عهده ی نهادهای رسمی اقتصادی بر نمی آید؛ پس باید نهادهایی موازی برای این کار ویژه ایجاد کند که این امر به معنی نفی نهادهای مرسوم نخواهد بود.
۲- اقتصاد ترمیمی
تعریف دوم از اقتصاد مقاومتی عبارت از اقتصادی است که در پی مقاوم سازی، آسیب زدایی، خلل گیری و ترمیم ساختارها و نهادهای فرسوده و ناکارآمد موجود اقتصادی است؛ یعنی اگر در رویکرد قبلی می گفتیم که فلان نهاد نمی تواند انتظارات ما را برآورده کند اما در رویکرد جدید به دنبال آن هستیم که با تعریف سیاست های نهادهای موجود، کاری کنیم که انتظارات را برآورند.
۳-اقتصاد دفاعی
تعریف سوم از اقتصاد مقاومتی، متوجه هجمه شناسی، آفند شناسی و پدافند شناسی ما در برابر هجمه هاست یعنی ما باید ابتدا بررسی کنیم که مخالفان ما حمله به اقتصاد ایران و اخلال در آن را چگونه و با چه ابزارهایی صورت می دهند؛ بنابراین وقتی به اقتصاد مقاومتی دست یافته ایم که ابزارها و شیوه های هجمه ی دشمن را پیشاپیش شناخته باشیم و بر اساس آن استراترژی مقاومت خود را علیه آنان تدوین واجرا کنیم؛ بدیهی است تا آفند دشمن شناخته نشود، مقاومت متناسب با آن نیز طراحی و اجرا نخواهد شد.
۴- اقتصاد الگو
چهارمین تعریف نیز این است که اساسا اقتصاد مقاومتی یک رویکرد کوتاه مدت سلبی و اقدامی صرفا پدافندی نیست، بر خلاف سه تعریف قبلی که اقتصاد مقاومتی را یا پدافندی یا کوتاه مدت می دانستند، این رویکرد چشم اندازی کلان به اقتصاد جمهوری اسلامی ایران دارد و یک اقدام بلند مدت را شامل می شود؛ این تعریف رویکردی ایجابی و دوراندیشانه دارد؛ در این رویکرد، ما در پی اقتصاد ایده آلی هستیم که هم اسلامی باشد و هم ما را به جایگاه اقتصاد اول منطقه برساند.
,
,
, چند تعریف از اقتصاد مقاومتی,
,
, ۱- اقتصاد موازی,
,
, ۲- اقتصاد ترمیمی,
,
, ۳-اقتصاد دفاعی,
,
, ۴- اقتصاد الگو,
,
اقتصادی که برای جهان اسلام الهام بخش و کارآمد بوده و زمینه ساز تشکیل تمدن بزرگ اسلامی باشد؛ بدین معنا اساساً در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، یکی از مولفه های مهم الگو می بایست متضمن مقاومت و تحقق آن باشد. در این مقوله است که اقتصاد مقاومتی مشتمل بر اقتصاد کارآفرینی و ریسک پذیری و نوآوری می شود.
نکاتی درباره تحقق اقتصاد مقاومتی
برای شناخت بسترها و زمینه های اقتصاد مقاومتی، ابتدا باید به آسیب شناسی اقتصاد کشور و موانع و نیازمندی های تحقق اقتصاد مقاومتی پرداخت؛ اولین نیاز این است که مرکزیت و محوریتی برای فعالیت در عرصه اقتصاد مقاومتی داشته باشیم؛ فعالان این عرصه باید بتوانند اطلاعات و دستاوردهای خود را درجایی به اشتراک بگذارند. فرماندهی هوشمند و متمرکزی برای هدایت فعالیت های این حوزه و شناسایی و آموزش نیروهای مستعد و مناسب برای فعالیت علمی و عملیاتی در این عرصه لازم است؛ سامانه ای پویا و هوشمند برای این مساله وجود داشته باشد.
,
,
مورد دوم آن است که فعالیت در عرصه ی اقتصاد مقاومتی نیاز به رصد و دیده بانی فضای اقتصادی داخلی و بین المللی و نیز گردآوری آمارهای دقیق و روزآمد دارد؛ ضمنا برای اینکه به این دو برسیم به شاخص های بومی نیاز داریم تا میزان مقاومت و آسیب پذیری اقتصادمان را بر اساس آن ها شناسایی کنیم و بدانیم این اقتصاد ما تاچه اندازه می تواند در برابر فشارها مقاومت کند و این سد اقتصادی چه میزان فشار را تحمل می کند؟ اقتصاد غربی برای خودش شاخص دارد و ما به شاخص های بومی متناسب با این مسائل بومی خودمان نیاز داریم.
مورد سوم، ضرورت طراحی یک الگوی مشخص از شیوه ی زندگی متناسب با اقتصاد مقاومتی برای عموم مردم است، یعنی ما چه الگوی مشخصی را برای بدنه ای از مردم ارائه می دهیم که بدانند اقتصاد مقاومتی چه نوع سبک زندگی را می طلبد؟ ابتدا باید دولت را در سبک اداره ی امور و سپس مردم را به سبک زندگی متناسب با این روش تشویق و تایید کرد تا بدین وسیله سبک زندگی متناسب با مقتضیات زمان را در جامعه پررنگ تر کنیم؛ بدیهی است اقتصاد مقاومتی برپایه و اساس سرمایه ی معنوی جامعه و افراد استوار است؛ بدون معنویت و سلامت معنوی، مقاومت شکننده است؛ اقتصاد مقاومتی ماهیتا اقتصادی مردمی است و ضروری است که مردم وارد این عرصه شوند تا از ورود رانت خوارها به اقتصاد جلوگیری کنند.
مورد چهارم عبارت از این است که نظام آموزشی ما باید متناسب با اقتصاد مقاومتی عمل کند؛ کارکرد نظام آموزشی آن است که کودکان و نوجوانان و جوانان یک کشور را متناسب با شرایط و نیازهای تاریخی آن برهه تربیت کند.
مورد پنجم هم درباره ی نظام رسانه ای و تبلیغاتی ما برای رواج آموزه های اقتصاد مقاومتی است؛ ما به نظام تبلیغاتی هماهنگ و منسجمی احتیاج داریم که بتواند این آموزه ها را از طریق رسانه های رسمی و غیر رسمی مختلف، به خوبی و دربسته بندی های مناسب به مردم عرضه کند.
مساله ششم امکان واکنش سریع نظام اقتصادی ما در برابر حملات اقتصادی است؛ این که چقدر توان واکنش به کنش ها و حملاتی را داریم که به نظام اقتصادی ما وارد می شود و چقدر می توانیم در این واکنش سریع استقامت داشته باشیم؛ اگر بحرانی پیش بیاید تا چه میزان می توانیم مصارف کشور را پایین بیاوریم ؟ مردم تا چه اندازه و در چه مدتی می توانند خودشان را با این تغییرات هماهنگ کنند؟نقاط قوت ما باید در این زمینه ها تکمیل ون قطه ضعف هایمان ترمیم شوند.
مساله هفتم ایفای نقش پررنگ مردم در اقتصاد مقاومتی است؛ اقتصاد مقاومتی ماهیتا اقتصادی مردمی است اگر قرار باشد ما اقدام به نهاد سازی های موازی در اقتصاد مقاومتی کنیم هیچ لزومی ندارد که این نهاد سازی را دولت انجام دهد، بلکه ضروری است که مردم وارد عرصه شوند تا از ورود رانت خوارها به اقتصاد جلوگیری کنند.
,
,
,
,
,
نکته پایانی لزوم تبدیل بحث اقتصاد مقاومتی به گفتمان رایج در دانشگاه ها، مراکز علمی و مجامع مذهبی است؛ همین صحبت کردن و گفت وگو پیرامون این موضوع و توجه به ابعاد مختلف آن در سرعت حرکت به سمت تحقق اقتصاد مقاومتی تاثیری بسزایی خواهد داشت.
,محمود آقادوستی
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه