پرونده منابع طبیعی کاشان؛
ارتش آب شور در راه کاشان! / کارخانه فولاد کویر از کجا آب می آورد؟
ما در کاشان یک صنعتی می خواهیم که به آب زیادی نیاز نداشته باشد. «آب بَر» نباشد. نه مثل فولاد که آب زیاد می خواهد! ما فولاد مبارکه را که در اصفهان داریم، از کنارش زاینده رود رد می شود و تازه آن را با فلزات سنگین آلوده می کند![
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از کاشان اول، در یادداشت قبل به بحث آمایش سرزمینی کاشان پرداختیم. گفتیم طبق بحث آمایش سرزمینی، منطقه کاشان اقلیک فوق خشک است و برای کشاورزی مناسب نیست. یعنی اشتباه بزرگی که در این منطقه رخ داده، این است که دارند کشاورزی می کنند و از آن وخیم تر این است که محصولی مثل پنبه که برای رشدش چند هزار متر مکعب آب می خواهد، تولید می شود و کاشان قطب تولید پنبه در کشور شده است!
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, کاشان اول، , قبل,در ادامه و در بحث هیدرولیک و هیدرولوژی، وقتی شما چاه هایی دارید و از آن ها آب استخراج می کنند و مدام عمقش را بیشتر می کنید، آب از گرانش بالای شیب هیدرولیکی به سمت گرانش پایین تر حرکت می کنند. یعنی شما آب این چاه را که تخلیه می کنید، آب شور از دشت های اطراف آن سرازیر می شوند که این چاه ها را پر کنند. چون بالاخره این جا یک جای کم آب و گود شده است.
,منطقه کاشان هم در گودی واقع شده است. حالا چه شده است؟ آب های منابع آب شیرینی که در کاشان در سفره های زیرزمینی بوده، تخلیه شده است. در ادامه از میزان ثابت آبخوان هایی که در این منطقه بوده، برداشت شده و میزان ثابت آبخوان ها که طی ۱۰۰ سال و ۲۰۰ سال دست نخورده باقی مانده بوده است و از آب بارندگی مازاد ایجاد شده، به خاطر بحران کم آبی از میزان ثابت آبخوان ها هم برداشت کرده ایم که این هم فاجعه بعدی است.
,منابع ثابت آبخوان سفره های زیرزمینی به عنوان منبع تجدید ناپذیر یا سخت تجدید پذیر هستند. ما در منابع طبیعی دو منبع داریم: یکی تجدیدپذیر و یکی تجدیدناپذیر. مثل چرخه آب که یک چرخه تجدید پذیر است. تبخیر می شود، باز بارندگی می شود، می آید در چرخه قرار می گیرد و… . اما نفت نه، نفت باید چند میلیون سال بگذرد که این فسیل و ماهی های مختلف در زیر رسوبات و فشار تبدیل به نفت بشود. این می شود منابع تجدیدناپذیر.
,دست اندازی به منابع ممنوع آب
, دست اندازی به منابع ممنوع آب,این منابع ثابت آبخوان تقریباً می شود گفت تجدیدناپذیرند. چون منابع دوباره طی چند صد سال طول می کشد تا پر شود. منبع ثابت مانده نباید دست خورده می شده است. ما باید از مازاد بارندگی استفاده می کردیم. از این منابع ثابت آبخوان ها هم الان دارند استفاده می کنند که عمق چاه ها زیاد شده است. حالا چه شده است؟
,ما در کنار کاشان یک کویر مرنجاب داریم و یک دریاچه کویر قم. آب هردوی این ها شور است. به لحاظ ژئومورفولوژی و تقسیم بندی هایی که در منابع طبیعی هست، سه واحد داریم. یکی کوهستان، یکی دشت و دیگری پلایا که همان گودترین نقطه سطح زمین را می گویند. از کاشان به سمت کویر مرنجاب پلایا شروع می شود. پلایای مرنجاب نام دارد. آن دریاچه یا همان کویر قم هم خاصیتش این است که یک شیب صفر تا یک درصدی دارد. سطح ایستایی آب خیلی نزدیک به سطح زمین است و همه آب های شور و املاح در آن جا جمع می شود. یک گودال است.
,هم اکنون از دریاچه کویر قم و کویر مرنجاب بر اساس شیب هیدرولیک، آب های شور به سمت دشت کاشان حرکت کرده اند. چند سال آینده همه این چاه های آب شیرین که در کاشان بوده، پر از آب شور می شود. یعنی الکتروپمپ های شما، آب شور را بالا می کشد و دیگر نمی شود با این آب ها کشاورزی کرد و در زمین های کشاورزی، شوری زایی می شود و دیگر نمی شود این جا حتی زندگی کرد. بالاخره الفبای زندگی و زیستن، یعنی آب و خاک را اگر نداشته باشیم، نمی شود یک جایی را آباد کرد و از ویرانی آن جلوگیری به عمل آورد. این کار اشتباهی است که الان دارد شکل می گیرد.
,این ها بحث آمایش سرزمینی کاشان بود. یعنی باید با توجه به تناسب قابلیت و استعدادی که دشت کاشان دارد و بر اساس آب و خاکش، ما همان استفاده را از منطقه کاشان بکنیم.
,وصله نچسب فولاد کویر برای منابع آب کاشان
, وصله نچسب فولاد کویر برای منابع آب کاشان,لذا این جا باید برنامه ریزها و طراحان و متخصصین از رشته های مختلف بیایند، بحث کنند که این سرزمین به درد چه کاری می خورد و از استعداد طبیعی منطقه کاشان استفاده کنیم. مثلاً صنعت در کاشان خوب پا می گیرد. صنعت و کارخانه های مختلف. -حالا کارخانه های فرش که هست- این ها به درد منطقه می خورد. یعنی برای مردم، خواه ناخواه باید اشتغال ایجاد شود. ما در کاشان یک صنعتی می خواهیم که به آب زیادی نیاز نداشته باشد. «آب بَر» نباشد. نه مثل فولاد که آب زیاد می خواهد! ما فولاد مبارکه را که داریم، از کنارش زاینده رود رد می شود. این آب زاینده رود باید در داخل دستگاه های فولاد بچرخد و بتواند قلب راکتور و دستگاههای مجتمع فولاد را سرد کند.
,بازیافت آن آب هم نیاز به هزینه زیادی دارد. این آبی که دارد در این صنعت می گذرد، خود به خود فلزات سنگین به آن اضافه می شود. حرارت بالایی که می بیند، این آب را از قابلیت استفاده بعد از آن خارج می کند. در نتیجه این آب از آن کیفیت فیزیکی و شیمیایی که دارد، افت می کند و در کل کیفیت آن افت می کند.
,زاینده رود هم به همین خاطر مقداری آلوده شده است. به خاطر صنعت فولاد. در فولاد کاشان، من چیزی که دیدم این است که این آبها را می فرستند در کویر و در کویر تخلیه می شود و استفاده ای از آب تخلیه شده صورت نمی گیرد.
,من واقعاً نمی دانم در کارخانه فولاد کویر کاشان آب را از کجا می آورند! صنعت فولاد هم به آب زیاد نیاز دارد. دقیقاً نمی دانم منبع آبش کجاست.
,پس ما باید به سمت صنایعی برویم که آب بر نباشند بر اساس استعدادی که سرزمین کاشان دارد بیاییم یک صنعت بومی تولید کنیم. مثلاً صنعت فرش یک صنعت خوبیست.
,اما سوال اینجاست ما باید برای تأمین مایحتاج کشاورزی خودمان به چه سمتی بریم؟ در بخش بعدی به پاسخ این سؤال خواهیم پرداخت.
,سید علی موسوی؛ دکترای منابع طبیعی
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه