آداب و رسوم مردم شهر نراق؛
ذکر و دعاهای مردم نراق پای دیگ آش نذری «بی بی سه شنبه»
سفره و آش بی بی سه شنبه از مرسوم ترین نذرهای زنان نراق از گذشته های دور و بیشتر از یکی دو قرن می باشد که برای دریافت حاجات خود درست می کنند .
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ آش نذری بی بی سه شنبه یکی از آش های سنتی و قدیمی رایج در شهر تاریخی نراق از توابع شهرستان دلیجان در استان مرکزی است.
سفره و آش بی بی سه شنبه از مرسوم ترین نذرهای زنان نراق از گذشته های دور و بیشتر از یکی دو قرن است که برای دریافت حاجات خود درست می کنند.
نخود؛ لوبیا( به گویش محلی به آن اُلبَر گویند) عدس؛ پیاز ؛ روغن و... مواد تشکیل دهنده آش است که در دیگ یا دیگ های بزرگ پُخته شده و بین مردم توزیع می گردد . طعم این نوع آش به ذائقه همه نراقی ها و مهمان ها خوشایند است.
قسمتی از حبوبات این آش در قدیم از طریق قاشق زنی درب منازل همسایه ها تامین می گردید ولی مراسم قاشق زنی ۳۵ سالی است که از بین مردم رخت بسته است. خانم قاشق زن هنگام مغرب صورت خود را در چادر پنهان کرده تا شناسایی نشود و بدون استفاده از کفش منازل پیرامون را دق الباب کرده و با قلبول کوچک و آئینه دستی نسبت به جمع آوری حبوبات آش اقدام می کند .
زنان داخل منازل نیز درب را گشوده و میزانی از اقلام ساخت آش را داخل سینی قاشق زن گذاشته و حوائج خود را در نظر می گیرند .
در گذشته زنان بیشتری در نراق مبادرت به پختن آش نذری بی بی سه شنبه اقدام می کردند ولی این مراسم محدود و معدود گردیده و با فوت بانیان این کار خاتمه می یابد .
* سلحشوران شهر نراق جهت تهیه گزارش تاریخ ۱۳ خرداد ۱۳۹۵ برابر ۲۶ شعبان ۱۴۳۷ به پای دیگ آش بی بی سه شنبه در نراق حاضر گردید و با یکی از زنان مومنه و بانی همیشگی این نذر گفتگو نمود :
حاجیه شوکت(مهری) اکبری حاج فتح الله ترابی
اینجانب شوکت(مهری) اکبری مدت ۵۷ سال است که به پشتیبانی همسرم آقای حاج فتح الله ترابی در هر سال آش مخصوص بی بی سه شنبه را در شهر نراق می پزم و کام و ذائقه همشهریان را با عطر خوش آش معطر می کنم .
مرحومه صنعت ترابی و مرحوم استاد نعمت الله اکبری
مرحوم کربلایی ابراهیم عضایی ، مرحومه حاجیه مرحمت اکبری
خواهرم مرحومه مرحمت خانم اکبری و همسرش مرحوم ابراهیم عضایی نیز در تهیه آش حضور داشتند که به رحمت خدا پیوستند ولی فرزندانشان هر سال برای تهیه آش در منزلم حاضر هستند .
قدیم ترها آش را در مَدبَخت(مطبخ) خانه منزل قدیمی ام در کوچه شربتی ها درست می کردم ولی چند سالی است که به شهرک فاضلین نراقی نقل مکان نموده و همینجا کنار منزل دیگ ها را بار می کنم .
در گذشته زنان نراق هم در تهیه اقلام مورد نیاز آش تشریک مساعی می کردند ولی در شرایط فعلی اگر کسی مساعدت نکند با کمک فرزندانم کار را دنبال می کنیم .
نیّت اصلی بنده برای ادای این نذر حاجت روا شدن ازخانم حضرت فاطمه زهرا(س) برای تهیه این آش است. تا جان در بدن داشته باشم کنیزی دختر پیغمبر(ص) را می کنم .
عصر و شب مردم دسته دسته می آیند و نیّت می کنند و آش را در دیگ هم می زنند و دعا می خوانند .
خانم شوکت(مهری) اکبری به سلحشوران شهر نراق اظهار کرد:
گرچه نام بی بی سه شنبه بر روی آش است ولی به خاطر اینکه مهمانانم از کرج ؛ تهران ؛ دلیجان ؛ اصفهان و نراق بتوانند به منزلم حاضر شوند اغلب از تعطیلی پنج شنبه ها پخت آش را آغاز و صبح روز جمعه بین مردم توزیع می کنیم .
مرحوم علی ترابی
وی ضمن گریه گفت تا مدتی قبل فرزندم علی ترابی نیز حضور داشت و از این آش ها دهانش می گذاشتم تا بیمه شود ولی او معصوم و بی گناه بود و فوت کرد. بی شک جایش در بهشت برین است .
وی در خصوص شرایط پخت و شرایط تحویل آش به مردم گفت :
من و همسایه ها و زنان باید با وضو و ذکر صلوات بر لب داشته باشیم . سحر پس از اذان صبح آش آماده شده و مردمی که برای گرفتن و تناول آن می آیند باید نماز صبح را اقامه و با وضو به پای دیگ آش بیایند . از اول تا انتها ناخالصی نباید در کار باشد و پاکی و تطهیر سر منشا این سفره و طعام هست .
خانم اکبری در ارتباط با زمان پخت آش بی بی سه شنبه در شهر نراق افزود :
پس از انقلاب و شروع جنگ تحمیلی به نیّت سلامتی فرزندم حسن ترابی و سایر رزمنده های دفاع مقدس پخت آش را ادامه دادم . چون سلحشوران شهر نراق نیز با سربند یا زهرا(س) در جبهه ها جانفشانی می کردند .
۲۴ اردیبهشت ۱۳۶۲ که برادرزاده ام مهدی اکبری فرزند اکبر به شهادت رسید به نیّت آمرزش روح این شهید و سایر شهدا نیز آش نذری مد نظرم هست .
از خرداد ۱۳۶۸ که رهبر کبیر انقلاب آیت الله سید روح الله خمینی(ره) رحلت کرد من هم پخت آش را در این زمان انتخاب کردم و چند سال هست که همزمان با برگزاری مراسم ارتحال امام خمینی مراسم پخت آش را انجام می دهم و چون تعطیلات هم هست مهمان هایم رغبت بیشتری برای حضور پیدا می کنند .
از حاجیه خانم شوکت اکبری در خصوص حلوا و آجیل مشکل گشای نراق هم سوال شد که فرمود :
ساخت حلوا که یکی از متداولترین دست پخت های مشهور زنان نراقی است و آجیل مشکل گشا که از تنقلات مطرح نراق طی قرن هاست و در سفره ی دعاهای زنان وجود دارد و به نیت شفای بیماران پخش می شود . کودکان که همراه مادرانشان در جلسه حضور دارند مشتری اصلی آجیل مشکل گشا هستند . دعای آجیل مشکل گشا هم اینچنین است :
بارالها حرمت مشکل گشا
حقِّ ذاتِ پادشاهِ کربلا
مطلبِ جمله بر آور ای کریم
ایکه نامت هست رحمن الرّحیم
هیچ امیّدی را مگردان نا امید
بار الها حقِّ قرآنِ مجید
ارسال دیدگاه