گزارشی از آئین های رمضانی ایرانی؛
رمضان بهصرف رسوم ناب؛ از «روزه سری» شمال و «قاباخلاما» غرب تا«تباهگ» شرق و «مفطح» جنوب
«رمضان» یادآور شو خوانی، روز والون، رمضونیکه،کاسم سا، طبخ غذاهای محلی و آدابورسومی است که لابهلای کتاب زندگی مردمان کشور خانه کرده و هرسال با ربنایی تازه،مجال تکرار پیدا میکند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از عصرهامون، در ماه رمضان، مردم به شکل هماهنگ برای انجام تکالیف شرعی آماده میشوند و برای به جای آوردن این وظایف، هر جمعیت و گروهی با آداب و تشریفات خاص خود مراسم رمضان را برگزار میکنند.
این ماه از دیرباز، حال و هوای ویژهای را برای مردم این مرز و بوم به ارمغان آورده است. در شهرهای مختلف ایران هم آداب و رسوم گوناگونی در این ماه برگزار میشده است. مطلب حاضر، به گوشهای از آداب و سنن ماه رمضان در شهرهای مختلف میپردازد.
«رمضونیکه» آئینی که در سیستان معنویت را معنا می کند
افطاری به نیازمندان و سحرخوانی و رمضانخوانی از آیینها و آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در سیستان است.
در روستاهای این منطقه با وجود وسایل سمعی و بصری، بر اساس سنت دیرینه هنگام سحر صدای سحرخوانی ریش سفیدان به گوش میرسد که با خواندن دعاهای ویژه اقدام به بیدار کردن مردم میکنند.
بر اساس برخی شنیدهها، آیین سحرخوانی و رمضان خوانی از بیش یک هزار و ۴۰۰سال پیش یعنی از اوایل اسلام، نزد ساکنان سیستان مرسوم بوده است.
در آیین سحرخوانی، ریش سفیدان و معتمدان روستاهای سیستان پیش از آغاز سحر از خواب بیدار شده و با رفتن به پشت بام منازل خود با خواندن اشعار محلی و مذهبی مردم روستا را از فرا رسیدن وقت سحر با خبر میکنند.
این افراد اشعار مذهبی و سرودههای شاعران کشور از جمله "خواجه عبدالله انصاری" و "باباطاهر عریان" را با صدای بلند بر روی پشت بام خانه میخوانند.
ترانههای عامیانه سیستانی نیز بخش مهمی از گنجینه فرهنگی این دیار است که همانند آینهای پاک، از زندگی بیغل و غش مادی و معنوی مردم سیستان حکایت میکند.
"تباهگ "غذای محلی افطار بلوچستان
مردمان بلوچ از نیمه دوم ماه شعبان برای بدرقه از این ماه مبارک خود را آماده می سازند و خانه وکاشانه خویش را غبار روبی کرده تا با پاکی به استقبال رمضان بروند.
از نیمه دوم ماه شعبان مردم بلوچستان با ذبح بز یا گوسفند جهت تباهگ«tabaheg» نمودن آن، کار آماده سازی این خوراک خوشمزه را شروع می نمایند.
آماده سازی تباهگ یک هفته تا ده روز زمان می برد و به همین خاطر است که کار تهیه این خوراک مخصوص ماه مبارک رمضان از نیمه دوم شعبان آغاز می شود.
نحوه تهیه تباهگ بدین شکل است که ابتدا قصابان ماهر گوشت را به لایه های نازک و ورقه های ظریف پهن تبدیل می نمایند و سپس پودر انار ترش و آب لیمو را بصورت خمیر در آورده و بر روی لایه های گوشت می مالند و بعد از آن در فضایی سر باز ورقه های گوشت را که به آن خمیر انار مالیده شده در مجاورت تابش آفتاب بر روی بند و یا طنابی آویزان می نمایند. بر روی گوشت های آویز شده جهت جلوگیری از نفوذ گرد و غبار تور یا پارچه های مخصوص می پوشانند به شکلی که هوا و نور کافی به گوشت برسد. و بعد از خشک شدن گوشت، آنرا جمع آوری نموده و در کیسه های پارچه ای قرار می دهند تا در طول ماه مبارک آنرا با برنج طبخ وصرف نمایند.
بانوان مومن یزدی و ختم قرآن کریم
در ماه مبارک رمضان جلسات قرائت قرآن مجید در سطح مساجد یا منازل برای مردان و زنان مؤمن این دیار از شور و هیجان ویژه ای برخوردار است.
از روز نخست ماه مبارک رمضان، بیشتر بانوان در منزل یکی از داوطلبان و یا در مکتبخانه هایی گرد هم جمع شده و هر فردی جای خود را مشخص می کند.
در طول 30 روز ماه مبارک رمضان هر روز یک جزء از کلام وحی قرائت می شود تا کل قرآن مجید ختم شود.
بانوان مؤمن یزدی اعتقاد دارند که در جلسات ختم قرآن مجید در طول ماه مبارک رمضان در پایان، سوره توحید به هر کسی برسد در کارش گشایش و زندگی اش توأم با خیر و برکت در طول سال خواهد بود.
"پیراهن فاطمه" آذربایجانی حاجت می دهد!
در این ماه نیز برخی از آداب و سنتهای مردم آذربایجان شرقی متمایز از دیگر مناطق کشور و منحصر به این خطه از ایران اسلامی است. در آذربایجان شرقی، دو سنت "قاباخلاما" و "کیسهدوزی" با گذشت قرون همچنان پابرجاست و به خصوص قاباخلاما با جدیت اجرا میشود.
علی فلسفی، کارشناس مردمشناسی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی گفت: به طور کلی مردم آذربایجان شرقی از نیمه ماه شعبان، خود را برای استقبال از ماه رمضان آماده میکنند.
آخرین جمعه ماه رمضان، 27 ماه رمضان یا آخرین پنجشنبه این ماه، روزی است که در نقاط مختلف استان، زنان و دختران گرد هم میآیند و هر خانواده برای خود کیسهای میدوزد.
سپس مقداری پول در این کیسهها میگذارند، بر آن دعا می خوانند، فوت میکنند و آن را تا سال دیگر در صندوقچه خود نگاه میدارند. این کیسه را "برکت کیسه سی" یا کیسه برکت مینامند و اعتقاد دارند بدین صورت، هرگز دچار فقر و بیپولی نخواهند شد.
در برخی از روستاهای آذربایجان شرقی، در روز جمعه آخر ماه رمضان، زنانی که بچه دار نمیشوند، هنگام عصر به مسجد میروند و دو رکعت نماز حاجت به جا میآورند.
سپس از مسجد خارج میشوند و به منزل هفت زن که اسم آنها فاطمه است، می روند و از هرکدام یک تکه پارچه میگیرند. آنها از پارچههای یاد شده، پیراهنی بچه گانه به نام «پیراهن فاطمه» میدوزند و نزد خود نگاه میدارند و عقیده دارند تا ماه رمضان سال آینده حتماً بچه دار خواهند شد.
خانه تکانی زنان ترکمن در ماه رمضان
ترکمنهای ایران به لحاظ کثرت آداب و رسوم در زندگی روزمره، دارای فرهنگی بسیار غنی هستند. این مردم بهدلیل داشتن پیشینه فرهنگی بسیار کهن، تقریباً برای هر مناسبتی، مراسم خاصی دارند که یکی از این مناسبتها، ماه مبارک رمضان است. فرارسیدن این ماه، سبب خوشحالی هر ترکمن میشود. آنها در ماه رمضان از مرد و زن و پیر و جوان با شور و شعفی بسیار، غیر از به جا آوردن فرایض، در تمامی مراسمی که ویژه این ماه است، شرکت میکنند.
ترکمنها حداقل یک هفته قبل از حلول ماه مبارک رمضان، مقدمات ورود به این ماه پرفیض و برکت را فراهم میکنند. زنان بیشتر از روزهای معمول به نظافت خانه و حیاط منزل میپردازند و مردان نیز خواربار و ملزومات این ماه را خریداری میکنند. در بسیاری از مناطق ترکمن نشین، رسم است که مردم در آخرین جمعه قبل از حلول ماه رمضان، به شکل دسته جمعی، مسجد محل خود را نظافت کنند.
برخی از خانوادهها نیز سجادههایی را از جنس قالیچه و نمد که به آن "نماز لیق" می گویند، به مسجد محل خود اهدا میکنند. رویت هلال ماه رمضان نیز در میان ترکمنها با هیجان خاصی همراه است.
"سر روزه ای" هدیه دختران و پسران کرمانی
مردم کرمان نیز در ماه مبارک رمضان، آداب و رسوم ویژهای را دنبال میکنند و در تزکیه نفس و انجام عبادات و فرایض مقدس این ماه مقید هستند. مردم کرمان سعی میکنند هرگونه جشن و مراسمی را که تدارک دیدهاند، قبل از حلول ماه مبارک رمضان در ماه شعبان برگزار کنند.
در قدیم، اوایل ماه مبارک رمضان در میان خانمها بهویژه زنان سالخورده رسم بود به خاطر خواصی که قهوه دارد، پس از حل کردن آن در آب، آن را به پیشانی خود میمالیدند. در کرمان بزرگترها با دادن "سرروزهای" به دختران وپسران که نوعی هدیه و کادوی مناسب بود، بچههایی را که به سن تکلیف میرسیدند، به انجام فریضه روزه داری ترغیب میکردند.
یکی دیگر از رسوم ماه رمضان در برخی مناطق استان کرمان، خواندن "الله رمضونی" پسران و "کلیدزنی" دختران در شبهای قدر است.
ثبت آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در فهرست میراث معنوی کشور، نشان از اهمیت این فرهنگ در میان ایرانیان دارد که هر کدام به نوعی و با توجه به خاستگاه اعتقادی و آیینی خود، این روزها را گرامی میدارند.
"کاسم سا" سنت رایج لرستان در ماه رمضان
مردم استان لرستان همواره با حلول ماه رمضان، از مدتها قبل، خود را برای برگزاری آیینهای ویژه این ماه مبارک آماده میکنند.
یکی از سنتها رایج مردم این دیار که در ایام ماه مبارک رمضان بیشتر مورد توجه قرار میگیرد، فرستادن بخشی از غذای افطار و سحر به منزل همسایگان است که به اصطلاح عامیانه به آن "کاسم سا" میگویند.
بانوان لرستانی نیز توجه ویژهای به پخت غذاییافطار و سحر دارند و با پختن انواع آش، شله زرد، فرنی، حلوا و شیربرنج، جلوهای خاص به سفره خود میبخشند.
"روز والون" شیرازی برای تازه عروسان شیرازی
شیرازیها، آخرین جمعه ماه شعبان را "کلوخاندازان" میگویند. در این روز رسم است که مردم دسته دسته به گردشگاههای اطراف شهر میروند و آن روز را با خوشی به شام میرسانند، چون باور دارند که رمضان، ماه عبادت است و در این ماه فقط باید عبادت کرد. از چند روز مانده به رمضان، بعضی از خانوادهها نذر دارند و افطاری میدهند و بیشتر میهمانیها به شکل افطاری برگزار میشود.
همچنین رسم است که پس از افطار، مردم به دید و بازدید می روند و گاهی تا وقت سحر دور هم مینشینند، صحبت میکنند و شب چرهای شامل تنقلاتی مانند رنگینک، زولبیا و بامیه میخورند.
خانوادههایی که دختری را شوهر داده باشند، در نخستین ماه رمضان پس از عروسی، خود را موظف میدانند افطاری کاملی به نام "روز والون" تهیه کنند و همراه با گل برای عروس بفرستند. در استان فارس چند روز قبل از ماه مبارک رمضان، زنان خانهدار به فکر تهیه خواربار، انواع ترشی و ادویه، عرقیات و چاشنیهای گوناگون میافتند.
«کوچهگردانی» و کمک به محرومان آئین مردم بوشهر
آیین کوچه گردان عاشق اولین آیینی است که در سالهای ابتدایی آغاز به کار جمعیت امام علی توسط دانشجویان داوطلب اجرا شده است و طی آن بستههای غذایی تهیه و بین افراد محروم تقسیم میشود.
جمعیت امام علی بوشهر نیز طی دو سالی که از آغاز فعالیتهایش میگذرد توانسته در راستای اهداف کلی خود گامهای موثری را بردارد و اینک دو سال است که آیین کوچهگردان عاشق توسط اعضای جمعیت در بوشهر و شهرها و روستاهای استان برگزار می شود.
فقر بسیار ناخوشایند است و عامل بسیاری از آسیبهای اجتماعی؛ هدف مهم این آیین نشان دادن قسمتهای نادیده جامعه به افراد است. قسمتهایی که چنان به حاشیه رفتهاند که صدایی از آنها شنیده نمی شود. آیین کوچه گردان تریبونی است برای محرومان.
رمضان در قومس از«شو خوانی»تا«حنابندان»
ماه مبارک رمضان در استان سمنان حال و هوای دیگری دارد و بوی خوش بندگی زمانی که با سفره افطار و نوای خوش «ربنا» در هم میآمیزد، رمضان را ماهی برای عبودیت خدا رقم میزند و چه کسی است که بگوید با نوستالژیهایی نظیر «شو خوانی»، «سحر خوانی» و «دوخت کیسه مراد»، که تکتکشان برایمان شیرین است، خاطره ندارد؟
از دوخت کیسه مراد در بین زنان شاهرودی تا شو خوانی و طبخ غذاهای رنگارنگ در دیباج و ایستادن در صف نانهای محلی سمنانی و شوق به صدا درآمدن زنگ درب منزل برای دریافت کاسهای آش ماست و شیر برنج شهمیرزادی، هرکدام برایمان حس خوب کودکی میآورد آن روزها که روزههایمان کوچکتر، دلهایمان نزدیکتر و حالوروزمان بهتر بود.
رمضان برای خیلی از اهالی استان سمنان یادآور پخت کماج، رشته برشته، گولاچ، فطیر سمنانی، حلوا، لرزان، حسو، آش رشته، آش زنگلاچو و جوش بره است طعامی که بسته به فصل قرارگیری رمضان تغییر میکنند و هر یک، رنگ و جلایی به سفره افطار می بخشد و بااینهمه رنگ و طعم برایمان رمضانی میآفریند تا جلوهگر تابلوی زیبایی از عشق، نور و بندگی باشد آن زمان که بر سر سفره افطار، بنده در برابر آفریننده دست به دعا میگشاید.
«کلوخاندازان» و «کیسه برکت» آیین های پایدار همدانی ها
مردم همدان از دیرباز برای ورود به ماه رمضان آدابورسوم خاصی ازجمله کلوخاندازان داشتهاند که هرساله با برگزاری آن به استقبال این ماه رفته و خود را برای یک ماه مهمانی خدا مهیا میکنند.
کارشناس مردمشناسی اداره کل میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان همدان بابیان اینکه یکی دیگر از آدابورسوم اهالی همدان در قدیم «کلوخاندازان» نام داشت و مردم استان همدان روز آخر ماه شعبان را کلوخاندازان میگفتند، گفت: در این روز مردم شادی کنان با تهیه و پخت غذایی مخصوص بنام کباب سرداشی سفره خود را برای اطعام نیازمندان و فقرا پهن میکردند.
وی بابیان اینکه همدانیها کباب سرداشی را از مخلوط گوشت چرخکرده، سیبزمینی، پیاز، تخممرغ، ادویه و گوجهفرنگی تهیه میکنند، عنوان کرد: مراسم کلوخاندازان از اول تا پایان روز آخر شعبان ادامه داشت و پسازآن مردم، آماده روزهداری در ماه رمضان میشدند و همهساله مردم استان همدان چند روز مانده به آغاز رمضان به استقبال این ماه میرفتنند که این استقبال آیین پیشواز از ماه رمضان نامیده میشد.
مردم آذربایجان غربی با رسم «قاباخلاما» به استقبال رمضان میروند
مردم هر منطقه از کشور با آداب خاصی به استقبال از ماه مهمانی خداوند میروند و مردم آذربایجان غربی نیز با آیین «قاباخلاما» از ماه مبارک رمضان استقبال میکنند.
قاباخلاما سنتی است که حتماً باید پیش از ماه رمضان اجرا شود تا همهجا برای حضور در مهمانی بزرگ خداوند آماده و پاکیزه باشد. در این میان، نظافت و غبارروبی مساجد با همکاری مردم و روحانی محل نیز از اعمال قطعی است که از سالهای دور در دیار آذربایجان انجام میشود.
مردم آذربایجان غربی با خانهتکانی به استقبال ماه مبارک رمضان میروند و یکی دو روز مانده به آغاز ماه مبارک رمضان، مردم روستاهای آذربایجان غربی فطیری موسوم به «اپه» درست میکنند.
نان «اردیه و اپه» یک نوع نان محلی مغز دار است که روی آن با چنگال و ته استکان بزک شده است، این فطیر از شیرینیهای مخصوص ماه رمضان است.
«هومبابایی» و نخلگردانی آداب کاشانی ها در رمضان
کاشان شهری قدیمی در استان اصفهان است که با توجه به حفظ بافت سنتی خود در گذر زمان، امروزه در هر عرصه تاریخی، ملی و مذهبی حرفی برای گفتن و آیین و رسومی برای شنیدن دارد.
برخلاف بسیاری از شهرهای استان اصفهان که در ماه مبارک رمضان شاید آداب و سنن کهن خود را حفظ نکرده باشند کاشیها همچنان به رسوم قدیمی خود برای این ماه پایبند هستند به گونهای که هومبابئی به عنوان یکی از رسوم قدیمی این شهر هفته پیش در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت شد.
در این ارتباط عباس ترابزاده کارشناس مردمشناسی میراثفرهنگی کاشان در گفتوگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اینکه با توجه به بافت سنتی کاشان، مردم این شهرستان بسیاری از آداب و رسوم سنتی خود را در بخشهای مختلف حفظ کردهاند، اظهار داشت: یک روز مانده به ماه مبارک رمضان آیین «کلوخاندازان» که شامل مهمانی، شب نشینی و دید و بازدید از اقوام است انجام میشود.
وی با بیان اینکه آیین هومبابائی که به تازگی در فهرست آثار میراث ناملموس کشور به ثبت رسیده است از دیگر آداب کاشیها در این ماه است، افزود: این رسم از شب نخست ماه مبارک رمضان تا نیمه ماه برگزار میشود بدین شکل که نوجوانان در هر محله در گروههای ۵ تا ۱۵ نفری تقسیمبندی شده و یک نفر به عنوان خواننده و دیگری به نام صندوقدار انتخاب وپس از افطار به شکل دستهجمعی با خواندن سوره شمس و اشعاری ویژه به درب خانهها میروند.
شیرینی کام زنجانی ها با «چای چورکی»
مردم زنجان در ماه رمضان رسوم دیرین خود را رنگ تکرار میبخشند؛ آئینهایی که شاید بتوان گفت در نوع خود در کشور کم نظیر هستند؛ اینجا «چای چورکی» کام روزهداران را شیرین میکند.
روزه داری مؤمنین زنجانی معمولاً هم زمان با آخرین روز ماه شعبان و برخی مواقع نیز یک هفته قبل از آغاز ماه رمضان، تحت عنوان «روزه پیشباز(روزه پیشواز)» آغاز می شود و در عیدسعید فطر خاتمه مییابد.
در طول ماه رمضان که به زبان ترکی «اوروشلیق» یا «اوروشلوق» و یا «اوروشلوق آیی» خوانده می شود مساجد، اماکن مقدس و نمازخانه های این استان مملو از جماعت روزه داری می شود که با انگیزه تکمیل عبادت و کسب فیض بیشتر، نمازهای یومیه را به جماعت برگزار می کنند.
آش «اوماج» از جمله آشهای مخصوصی بود که ماه رمضان طعام روزهداران بود. آش ترش نیز که مخصوص زنجانیها است جایگاه خاصی بین مردم داشت.
پختن حلیم و حلوای شیره به عنوان بخشی از غذاهای نذری نیز جای خود را داشت و همه این غذاها را مردم با عشق میپختند تا عطر آن هر رهگذر و همسایهای را جذب خود کند. هنوز هم نانچایی، بربری، فتیر، شیرمال روغنی و شیرین، زولبیا و بامیه و پشمک کام مردم روزهدار زنجان را که در استان پخت و عرضه میشود شیرین میکند.
«چای چورکی» یا به زبان فارسی نان چایی زنجان، یکی از شیرینی های سنتی است که معمولاً در ماه مبارک رمضان پخت می شود.
با فرا رسیدن ماه مبارک رمضان بازار پخت نان چایی در زنجان رونق گرفته و روزه داران استقبال گرمی برای خرید این نان انجام می دهند
این نان یکی از شیرینی های سنتی وسوغاتی های زنجان بوده و درطی سال پخت می شود ولی در ماه مبارک رمضان، پخت و پز این نان بیشتر شده و سر سفره افطار اغلب زنجانی ها به چشم می خورد و از خوردن آن لذت می برند.
از «مفطح» تا نوشیدنیهای گیاهی آئین های خوزستانیها
هر سالی که ماه رمضان آن همزمان با گرما باشد، زندگی در شب برای خوزستانی ها آغاز می شود و مردم این استان دید و بازدیدها، خریدها و کارهای معمول خودرا به زمان بعد از افطار موکول می کنند.
در ماه رمضان بانوان با تهیه انواع شیرینیهای محلی که اهالی خوزستان آن را به نامهای «لگیمات» یا «ماقوطه»، «شعریه»، «شعث»، «رنگینک»، «مسقطی» و «معسل»، «فرنی»، «حلیم» و «آش سفره» سفره افطار را برای اهل خانواده آماده میکنند و روزهداران افطارشان را با آبجوش و نبات و یا چای باز میکنند.
در وعده افطاری مردم خوزستان شیرینی، خرما و فرنی پای ثابت سفرههای افطار است و خوراک «مفطح» یکی از غذاهای مردم خوزستان است که بین بیشتر خانوادهها خصوصاً مردن عرب استان اقبال بسیار زیادی دارد. این غذا لذیذ از گوشت راسته گوسفند به همراه ادویهجات محلی طبخ میشود و برای روزهداری و تحمل گرسنگیهای طولانی بسیار مفید است البته چربی بالای آن تشنگی آور است که مردم خوزستان در کنار صرف این غذا از نوشیدنیهای محلی استفاده میکنند.
اما از همه این خوراکیها گه بگذریم گرمای بالای هوا در خوزستان که گاه به ۵۰ درجه میرسد مصرف انواع نوشیدنی و عرقیات گیاهی را در این استان افزایش داده است تا مردم بتوانند تشنگی شدید و از دست رفتن آب و املاح بدن را تاب بیاورند.
افطار مازنیها باطعم«روزه سری»
شیر آش، راغون دشو، شکر پلا، اوحلوا، آش ساک، کوکو، شامی سبزی، تخممرغ و برنج و در قدیم نیز قرقناق از غذاهای محلی مازندران بود که اعتقاد داشتند خوردن این غذاها در طول روز مانع گرسنگی و ضعف میشود.
مازندرانیها ترجیح میدهند افطارشان را هرقدر هم که ساده باشد، با خانواده و فامیل شریک شوند و بنابراین در خانوادههای مازندرانی، تقریباً هر شب مهمانی افطار برپاست.
بومیان ساکن مازندران میدانستند با درنظرگرفتن شرایط آب و هوایی و با توجه به کار سخت کشاورزی، دامداری و طولانی بودن روز در زمان روزهداری از کدام مواد طبیعی با چه ترکیبی خوراک تهیه کنند تا تحمل این ایام برای آنان آسان شود.
«اوحلوا» غذایی بسیار کامل است که از مخلوط آب، شکر قرمز و کمی شیره خرمالوی وحشی به دست میآید. این غذا به خاطر داشتن مواد قندی طبیعی میتواند برای افطار بسیار مناسب باشد.
بومیان ساکن مازندران مخلوطی از برنج را خیس کرده و آرد کمی درشتتر، تخممرغ، ادویه، کنجد و شکر را به آن افزوده و مانند کتلت سرخ میکنند. «قماق» غذایی بسیار مقوی است که مناسب سفره افطار است.
طنین نوای «مرحبا رمضان» در کردستان
کردستانیها و بخش دیگری از مردم ساکن در مناطق اهل سنت ایران اسلامی با طنین نوای «مرحبا رمضان» به استقبال ماه مهمانی خدا رفته و خود را برای یک ماه بندگی آماده میکنند.
با مشاهده هلال ماه و رسمی شدن آغاز ماه مبارک رمضان، نوای «مرحبا» رمضان در استان کردستان طنین انداز می شود و مردم با شنیدن این نوای عرفانی و قرآنی خود را برای استقبال از این ماه آماده می کنند.
با آغاز ماه ضیافت خدا در کردستان ندای «مرحبا مرحبا» با آهنگ و وزن خاصی در محله ها به گوش می رسد، آوازی که فرا رسیدن ماه برکت و رحمت را به مردم شهر خبر می دهد و از بلندگوی مساجد این آواز خوش به گوش می رسد و مردم خبردار می شوند که فردا اولین روز از ماه مبارک رمضان است.
پیش از اذان مغرب مساجد و تکایای استان کردستان پر از صدای دعاهای مذهبی و اشعاری می شوند که نمازگزاران در مدح رسول گرامی اسلام حضرت محمد(ص) می خوانند و این نواهای خوشی که در مدح پیامبر خدا خوانده می شود روح هر بنده ای را از گناه و معصیت پاک کرده و به سمت تعالی و صداقت سوق می دهد و به همین دلیل است که برگزاری مولودی خوانی در ایام ماه مبارک رمضان در مساجد، تکایا و حتی منازل شخصی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
نخ 100 بند حکایت هرمزگانی ها از آیین های رمضانی
پخت انوع شیرینی و نان های محلی از جمله نان ریخته و مهیاوه و تخم مرغ ، نان کلوچه ای با زعفران ، رنگینه در ماه مبارک رمضان، بین خانواده های هرمزگانی رواج می یابد.
پخت انوع شیرینی و نان های محلی از جمله نان ریخته همراه با سوراغ و مهیاوه و تخم مرغ ، نان کلوچه ای با زعفران ، رنگینه (آرد برشته با روغن و رطب (خرما) همراه با هل و دارچین) ، خرما روغنی ، آش محلی ، شله زرد ، حلیم و حریصه با ماهی در ماه رمضان بویژه موقع افطار بیشتر از سایر ماه ها در بین خانواده ها و زنان روستایی در هرمزگان رواج دارد.
اهالی بومی هرمزگان در زمستان و تابستان ، نان های سنتی خوش طعم و گوناگونی مانند نان تموشی (توی مشتی) ، نان دستی ، نان ریخته ، نان بالا تاوه ای و نان کروسی را می پزند که مورد توجه توریست ها و سایر مردم مناطق کشور است .
,
,
, «رمضونیکه» آئینی که در سیستان معنویت را معنا می کند,
, افطاری به نیازمندان و سحرخوانی و رمضانخوانی از آیینها و آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در سیستان است.,
, در روستاهای این منطقه با وجود وسایل سمعی و بصری، بر اساس سنت دیرینه هنگام سحر صدای سحرخوانی ریش سفیدان به گوش میرسد که با خواندن دعاهای ویژه اقدام به بیدار کردن مردم میکنند.
بر اساس برخی شنیدهها، آیین سحرخوانی و رمضان خوانی از بیش یک هزار و ۴۰۰سال پیش یعنی از اوایل اسلام، نزد ساکنان سیستان مرسوم بوده است.,
,
, در آیین سحرخوانی، ریش سفیدان و معتمدان روستاهای سیستان پیش از آغاز سحر از خواب بیدار شده و با رفتن به پشت بام منازل خود با خواندن اشعار محلی و مذهبی مردم روستا را از فرا رسیدن وقت سحر با خبر میکنند.,
, این افراد اشعار مذهبی و سرودههای شاعران کشور از جمله "خواجه عبدالله انصاری" و "باباطاهر عریان" را با صدای بلند بر روی پشت بام خانه میخوانند.,
, ترانههای عامیانه سیستانی نیز بخش مهمی از گنجینه فرهنگی این دیار است که همانند آینهای پاک، از زندگی بیغل و غش مادی و معنوی مردم سیستان حکایت میکند.
"تباهگ "غذای محلی افطار بلوچستان
مردمان بلوچ از نیمه دوم ماه شعبان برای بدرقه از این ماه مبارک خود را آماده می سازند و خانه وکاشانه خویش را غبار روبی کرده تا با پاکی به استقبال رمضان بروند.,
,
, "تباهگ "غذای محلی افطار بلوچستان,
,
, از نیمه دوم ماه شعبان مردم بلوچستان با ذبح بز یا گوسفند جهت تباهگ«tabaheg» نمودن آن، کار آماده سازی این خوراک خوشمزه را شروع می نمایند.,
, آماده سازی تباهگ یک هفته تا ده روز زمان می برد و به همین خاطر است که کار تهیه این خوراک مخصوص ماه مبارک رمضان از نیمه دوم شعبان آغاز می شود.,
, نحوه تهیه تباهگ بدین شکل است که ابتدا قصابان ماهر گوشت را به لایه های نازک و ورقه های ظریف پهن تبدیل می نمایند و سپس پودر انار ترش و آب لیمو را بصورت خمیر در آورده و بر روی لایه های گوشت می مالند و بعد از آن در فضایی سر باز ورقه های گوشت را که به آن خمیر انار مالیده شده در مجاورت تابش آفتاب بر روی بند و یا طنابی آویزان می نمایند. بر روی گوشت های آویز شده جهت جلوگیری از نفوذ گرد و غبار تور یا پارچه های مخصوص می پوشانند به شکلی که هوا و نور کافی به گوشت برسد. و بعد از خشک شدن گوشت، آنرا جمع آوری نموده و در کیسه های پارچه ای قرار می دهند تا در طول ماه مبارک آنرا با برنج طبخ وصرف نمایند.,
,
, بانوان مومن یزدی و ختم قرآن کریم, بانوان مومن یزدی و ختم قرآن کریم,
,
,
,
,
,
, "پیراهن فاطمه" آذربایجانی حاجت می دهد!, "پیراهن فاطمه" آذربایجانی حاجت می دهد!,
,
,
,
,
,
,
,
, خانه تکانی زنان ترکمن در ماه رمضان, خانه تکانی زنان ترکمن در ماه رمضان,
,
,
,
,
, "سر روزه ای" هدیه دختران و پسران کرمانی, "سر روزه ای" هدیه دختران و پسران کرمانی,
,
,
,
,
,
, "کاسم سا" سنت رایج لرستان در ماه رمضان, "کاسم سا" سنت رایج لرستان در ماه رمضان,
,
,
,
,
, "روز والون" شیرازی برای تازه عروسان شیرازی, "روز والون" شیرازی برای تازه عروسان شیرازی,
,
,
,
,
, «کوچهگردانی» و کمک به محرومان آئین مردم بوشهر,
,
,
,
,
, رمضان در قومس از«شو خوانی»تا«حنابندان»,
,
,
,
,
, «کلوخاندازان» و «کیسه برکت» آیین های پایدار همدانی ها,
, مردم همدان از دیرباز برای ورود به ماه رمضان آدابورسوم خاصی ازجمله کلوخاندازان داشتهاند که هرساله با برگزاری آن به استقبال این ماه رفته و خود را برای یک ماه مهمانی خدا مهیا میکنند.,
,
,
,
, مردم آذربایجان غربی با رسم «قاباخلاما» به استقبال رمضان میروند,
, مردم هر منطقه از کشور با آداب خاصی به استقبال از ماه مهمانی خداوند میروند و مردم آذربایجان غربی نیز با آیین «قاباخلاما» از ماه مبارک رمضان استقبال میکنند.,
,
,
,
,
, «هومبابایی» و نخلگردانی آداب کاشانی ها در رمضان,
,
,
, خبرنگار مهر,
,
,
, شیرینی کام زنجانی ها با «چای چورکی» ,
, مردم زنجان در ماه رمضان رسوم دیرین خود را رنگ تکرار میبخشند؛ آئینهایی که شاید بتوان گفت در نوع خود در کشور کم نظیر هستند؛ اینجا «چای چورکی» کام روزهداران را شیرین میکند.,
,
,
,
,
,
,
,
,
, از «مفطح» تا نوشیدنیهای گیاهی آئین های خوزستانیها , از «مفطح» تا نوشیدنیهای گیاهی آئین های خوزستانیها ,
, هر سالی که ماه رمضان آن همزمان با گرما باشد، زندگی در شب برای خوزستانی ها آغاز می شود و مردم این استان دید و بازدیدها، خریدها و کارهای معمول خودرا به زمان بعد از افطار موکول می کنند.,
,
,
,
,
, افطار مازنیها باطعم«روزه سری»,
,
,
,
,
,
,
, طنین نوای «مرحبا رمضان» در کردستان,
, کردستانیها و بخش دیگری از مردم ساکن در مناطق اهل سنت ایران اسلامی با طنین نوای «مرحبا رمضان» به استقبال ماه مهمانی خدا رفته و خود را برای یک ماه بندگی آماده میکنند.,
,
,
,
,
, نخ 100 بند حکایت هرمزگانی ها از آیین های رمضانی,
, پخت انوع شیرینی و نان های محلی از جمله نان ریخته و مهیاوه و تخم مرغ ، نان کلوچه ای با زعفران ، رنگینه در ماه مبارک رمضان، بین خانواده های هرمزگانی رواج می یابد.,
,
,
ماه رمضان از دیرباز در اردبیل همراه با رسوم و سنتهای متعددی بوده است. رسومی که گواه جایگاه ویژه این ماه و روزهداری است که کودک و بزرگ، پیر و جوان را ملزم به رعایت آداب آن میکند.
رسمی که به عنوان «قاباغا گتمخ» یا پیشواز رفتن هنوز توسط برخی از شهروندان به ویژه کهنسالان به جا آورده میشود و اولین اقدام برای آغاز ماهی است که قرار است فرصت زدودن روح از گناهان را فراهم سازد.
در مقابل تشویق کودکان به روزهداری و ممارست از سنین کوچک مشاهده میشود. پژوهشگر فرهنگ عامیانه اردبیل در کتاب خود از این رسم تحت عنوان «طاباغ اوروجی» یا همان روزه کله گنجشکی یاد میکند.
کودکان تا اذان ظهر روزه میگیرند و به این طریق با تمرین روزهداری میگویند «طاباغ اوروجی توتمئشام» یعنی روزه طبق گرفتهام.
ماه رمضان از دیرباز در اردبیل همراه با رسوم و سنتهای متعددی بوده است. رسومی که گواه جایگاه ویژه این ماه و روزهداری است که کودک و بزرگ، پیر و جوان را ملزم به رعایت آداب آن میکند.
رسمی که به عنوان «قاباغا گتمخ» یا پیشواز رفتن هنوز توسط برخی از شهروندان به ویژه کهنسالان به جا آورده میشود و اولین اقدام برای آغاز ماهی است که قرار است فرصت زدودن روح از گناهان را فراهم سازد.
در مقابل تشویق کودکان به روزهداری و ممارست از سنین کوچک مشاهده میشود. پژوهشگر فرهنگ عامیانه اردبیل در کتاب خود از این رسم تحت عنوان «طاباغ اوروجی» یا همان روزه کله گنجشکی یاد میکند.
کودکان تا اذان ظهر روزه میگیرند و به این طریق با تمرین روزهداری میگویند «طاباغ اوروجی توتمئشام» یعنی روزه طبق گرفتهام.
ماه رمضان از دیرباز در اردبیل همراه با رسوم و سنتهای متعددی بوده است. رسومی که گواه جایگاه ویژه این ماه و روزهداری است که کودک و بزرگ، پیر و جوان را ملزم به رعایت آداب آن میکند.
رسمی که به عنوان «قاباغا گتمخ» یا پیشواز رفتن هنوز توسط برخی از شهروندان به ویژه کهنسالان به جا آورده میشود و اولین اقدام برای آغاز ماهی است که قرار است فرصت زدودن روح از گناهان را فراهم سازد.
در مقابل تشویق کودکان به روزهداری و ممارست از سنین کوچک مشاهده میشود. پژوهشگر فرهنگ عامیانه اردبیل در کتاب خود از این رسم تحت عنوان «طاباغ اوروجی» یا همان روزه کله گنجشکی یاد میکند.
کودکان تا اذان ظهر روزه میگیرند و به این طریق با تمرین روزهداری میگویند «طاباغ اوروجی توتمئشام» یعنی روزه طبق گرفتهام.
ماه رمضان از دیرباز در اردبیل همراه با رسوم و سنتهای متعددی بوده است. رسومی که گواه جایگاه ویژه این ماه و روزهداری است که کودک و بزرگ، پیر و جوان را ملزم به رعایت آداب آن میکند.
رسمی که به عنوان «قاباغا گتمخ» یا پیشواز رفتن هنوز توسط برخی از شهروندان به ویژه کهنسالان به جا آورده میشود و اولین اقدام برای آغاز ماهی است که قرار است فرصت زدودن روح از گناهان را فراهم سازد.
, ماه رمضان از دیرباز در اردبیل همراه با رسوم و سنتهای متعددی بوده است. رسومی که گواه جایگاه ویژه این ماه و روزهداری است که کودک و بزرگ، پیر و جوان را ملزم به رعایت آداب آن میکند.,
,
در مقابل تشویق کودکان به روزهداری و ممارست از سنین کوچک مشاهده میشود. پژوهشگر فرهنگ عامیانه اردبیل در کتاب خود از این رسم تحت عنوان «طاباغ اوروجی» یا همان روزه کله گنجشکی یاد میکند.
کودکان تا اذان ظهر روزه میگیرند و به این طریق با تمرین روزهداری میگویند «طاباغ اوروجی توتمئشام» یعنی روزه طبق گرفتهام.
,
,
از عطر «برساق» در سفره افطار تا شیرینی «کاسمسا» زیر زبان همسایهها در خرم آباد
ماه خدایی دیگری از راه میرسد و مردم مشتاق لرستان عاشقانه آغوش روح گشودهاند تا یک ماه دیگر از سال را مهمان سفره خداوند باشند، مهمانی با شیرینی «کاسمسا» و عطر «برساق» سفره افطار!
یکی از آداب کهن لرستان که هنوز نیز در برخی نقاط استان اجرا میشود سنت « کاسمسا» است، مطابق این سنت هر خانوادهای مقداری از غذای افطار خود را برای همسایگان میبرد و همسایه نیز مقداری از غذای افطار خود را در ظرف غذایی که با آن برایش غذا آوردهاند میریزد و پس میفرستد.
اجرای این رسم ضمن تقویت روابط بین همسایگان و فامیل باعث خبر گرفتن از احوال و وضعیت معیشتی خانوادهها از یکدیگر میشود و بهخصوص باعث شناسایی خانوادههای کمبضاعت خواهد شد.
عمولاً در لرستان افطاریها با آب داغ و بامیه و زولبیا آغاز میشود اما بر برخی سفرهها هنوز دانههای درشت و خوشمزه «برساق» خودنمایی میکند.
برساق از شیرینیهای ویژه تاریخ لرستان است که از آرد، شیر، شکر و برخی افزودنیها از گیاهان بومی و طبیعی درست میشود و سهم بزرگی از سفره افطاری مردم این دیار دارد.
انتهای پیام/
, ماه خدایی دیگری از راه میرسد و مردم مشتاق لرستان عاشقانه آغوش روح گشودهاند تا یک ماه دیگر از سال را مهمان سفره خداوند باشند، مهمانی با شیرینی «کاسمسا» و عطر «برساق» سفره افطار!,
, ,
,
,
,
]
ارسال دیدگاه