انرژیهای نو ثروت فراموش شده در خراسان جنوبی
یکی از منابعهای ثروتی و منحصر به فردی که در این استان وجود دارد خورشید و باد میباشد که میتوان از آن به عنوان 'ثروتهای فراموش شده خراسان جنوبی' یاد کرد. در صورت توجه و سرمایهگذاری روی این منابع عظیم خدادادی، خراسان جنوبی را به قطب اقتصادی شرق کشور تبدیل میکند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ محمود مقامی عضو شورای عالی بسیج رسانه خراسان جنوبی طی مقالهای که نسخه ای از آن در اختیار خاورستان قرار گرفته، به ضرورت توجه مسئولان و نخبگان به استفاده از انرژیهای نو در خراسان جنوبی برای پیشرفت اقتصادی پرداخت:
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, , , محمود مقامی عضو شورای عالی بسیج رسانه خراسان جنوبی طی مقالهای که نسخه ای از آن در اختیار , خاورستان, خاورستان, قرار گرفته، به ضرورت توجه مسئولان و نخبگان به استفاده از انرژیهای نو در خراسان جنوبی برای پیشرفت اقتصادی پرداخت:,,
چکیده:
, چکیده:,بررسی ابعاد مختلف اقتصاد مقاومتی نشان میدهد که کشور ایران با بهرهگیری از ذخایر عظیم خدادادی که دارد میتواند به راحتی برای کشور و مردم تولید ثروت نماید. در هندسه اقتصاد مقاومتی یکی از اصلیترین بخشهای آن که مورد توجه کارشناسان و نخبگان دانشگاهی قرار دارد تولید علم و فناری است.
,در این مقاله به قراراست به جایگاه"انرژیهای نو"و اهمیت سرمایهگذاری در این بخش پرداخته شود.
,همانطور که از اسم انرژیها نو پیداست ظرفیت عظیمی که در تمام این مدت یا بهتر بگوییم صدها سال در کنار ما بوده و ما هنوز نتوانستهایم کشف کنیم یا بهتر از آن بهره بگیریم.
,مطالعات و مقالات منتشر شده نشان میدهد که طی سالهای اخیر کشورهای پیشرفتهی دنیا سهم بالایی از انرژی برق خودشان را از طریق نیروگاههای هستهیی تولید میکنند، مسئلهای که اهمیت دارد بعد از انرژی هستهای حرکت به سمت دیگر انرژیهای پاک است. کشورهای سرمایهدار بهخوبی به این مهم آگاهند که سرمایهگذاری روی نفت و یا انرژیهای که آلایندگی بالایی دارند، همیشگی نخواهد بود و باید به سراغ دیگر منابع انرژی دائم و تجدید پذیر رفت.
,استفاده از منابع انرژی از دیر باز ذهن بشر را به خود معطوف کرده است بهطوری که وی همواره به فکر کاربرد این انرژیهای در بخشهای مختلف بوده است. در شرایط کنونی که ذخایر فسیلی به اذعان کارشناسان تا کمتر از یک قرن در دسترس است و از طرفی دیگر توجیه پذیری اقتصادی انرژیهای نو پرداختن به آن امری حیاتی و ضروری به نظر میرسد.
,ایران نیز اصلیترین منبع انرژی آن سوختهای فسیلی است و بهواسطه آن در تمام نقاط دور و نزدیک کشور برق برای مردم محیا شده است. از این روی بهرهگیری از ظرفیتهای جدید که پیشروی ما قرار دارد لازم و ضروری است، والّا عقبماندگی در این حوزه به ضرر کشور خواهد بود.
,,
ایران در کنفرانس جهانی محیط زیست متعهد شده 4 تا 12 درصد تا سال 2020 گازهای آلاینده خویش را کاهش دهد و در این راستا برای جایگزینی تأمین منابع، مستلزم استفاده از انرژیهای نو در کشور است.
,,
ظرفیت تولید برق خورشیدی بطور متوسط از سال 2004 تا انتهای سال 2013 یک رشد حداکثری 50% در دنیا داشته است. اگرچه این درصد رشد، بسیار چشمگیر است ولی سهم کشور به نسبت ظرفیتها قابل قبول نیست میشود. براین اساس انرژی باد پس از انرژی خورشیدی منبع عظیم برای کشور ما به حساب
,میآید. براساس برنامه 5 ساله ششم باید 5000 مگاوات برق از انرژیهای تجدیدپذیر تولید و از بخش خصوصی خریداری کنیم که مستلزم حدود 15000 میلیارد تومان سرمایه گذاری میباشد و این صنعت با فناوری بالا نیاز به حضور شرکتهای دانش بنیان و ایجاد بسترهای مناسب حمایتی را دارد.
,,
خراسان جنوبی نیز به گفته کارشناسان امر دارای دالانهای بادی مناسبی برای ایجاد نیروگاه بادی است. شرایط مستعد برای اجرای طرحهای خورشیدی و همچنین بادی براساس تحقیقات بهعمل آن میانگین سرعت باد برای به صرفه بودن تبدیل انرژی باد به برق حدود 23 کیلومتر در ساعت است که این میانگین سرعت باد در برخی از کشورهای دنیا حدود 16 کیلومتر در ساعت است. در این بین خراسان جنوبی به عنوان قطب منابع عظیم طبیعی از جمله تابش آفتاب، باد، زغالسنگ و ... بایستی سهم قابل توجهی هم در تولید انرژی و همچنین پیشرفت اقتصادی منطقه داشته باشد. به گفتهکارشناسان این حوزه، سرعت باد در برخی از مناطق خراسان جنوبی نزدیک به 33 کیلومتر در ساعت که بهترین نُرم است، وجود دارد.
,در این راستا وظیفهی نخبگان، مسئولان، سرمایهداران و جوانان کشور است که دنبال این فناوری و فناوریهای مشابه باشند و تلاش کنند که کشور ایران در اوج قلهی پیشرفتهای علمی و اقتصادی قرار گیرد.
,واژگان کلیدی: اقتصاد مقاومتی، انرژیهای نو، کاهش اتکا به نفت
,,
,
مقدمه:
, مقدمه:,با این حال انتظار جامعه از نخبگان و مسئولان بسیار بالاست. بخشی که در این مقاله بهصورت اجمالی قراراست بدان پرداخته شود، نقش انرژیهای نو برای پیشرفت اقتصادی استان خراسان جنوبی است. شاید اولین سئوالی که با مطالعه پتانسیلهای این استان به ذهن میرسد این است که آیا مردم این منطقه کویری میتوانند رایگان از برق استفاده کنند.
,خراسان جنوبی سومین استان پهناور کشور است که قریب به 90 درصد آن بیابانی و کویری است که این حجم گسترده از بیابانها جمعیتی بالغ بر 790 هزار نفر را در خود جای داده است. این استان ظرفیتهای بینظیر معدنی، کشاورزی و گردشگری دارد. اما متأسفانه در صادرات غیرنفتی استان پهناور خراسان جنوبی سهم از سهم پایینی برخوردار است. یکی از منابعهای ثروتی و منحصربهفردی که در این استان وجود دارد خورشید و باد میباشد که میتوان از آن به عنوان "ثروتهای فراموش شده خراسان جنوبی" یاد کرد. در صورت توجه و سرمایهگذاری روی این منابع عظیم خدادادی، خراسان جنوبی را به قطب اقتصادی شرق کشور تبدیل میکند.
,خراسان جنوبی با نیروی انسانی توانمند و منابع طبیعی در خود شاخصهای فراوانی برای رشد و پیشرفت دارد که متأسفانه هنوز که هنوز است این چرخه بهطور کامل اجرا و بهم متصل نشده است.
,,
ضرورت اجرای طرحهای اقتصاد مقاومتی
, ضرورت اجرای طرحهای اقتصاد مقاومتی,ضرورت حرکت کشور به سمت علم و فناوری و تبدیل آن به ثروت ملی(سودآوری ملی) یکی از دغدغههای همیشگی رهبر معظم انقلاب اسلامی بوده است بهطوریکه ایشان در جمع کارگزاران نظام در سال 82 به منابع عظیم کشور اشاره میکنند و میفرمایند:" ما تقریباً یکصدم جمعیت دنیا را داریم؛ خاک ما هم تقریباً یکصدم سطح خشکیهای دنیاست؛ اما سهم ما از منابع طبیعی، بسیار بیشتر از معدّل سهم یکصدم ماست. در نفت، ذخایر ما برجسته است و در شمار چند کشور اوّل دنیا هستیم. دومین ذخیره غنی گاز در همه دنیا را ما داریم، که از سهم معدّل ما خیلی بیشتر است. دو درصد معادن آهن دنیا در کشور ماست، که دو برابر سهم ماست. معادن مس ما پنج درصدِ همه مس دنیاست؛ یعنی پنج برابر سهم ماست. معادن روی و سرب ما سه و نیم درصد است، که چند برابر سهم طبیعی ما در دنیاست. خیلی از کشورها اینها را ندارند."
, .,به برکت انقلاب اسلامی پیشرفتهای قابل ملاحظهای در استان خراسان جنوبی اتفاق افتاده است؛ اما با بررسی گزارشها و آمارهای ارائه شده از سوی مسئولان، نشاندهنده این است که پیشرفتها نتوانسته خلأهای فراوانی که در زندگی مردم استان وجود دارد را پُر کند؛ این بدان معنااست که ما احتیاج داریم نگاه مسئولان و نخبگان جامعه جهادی و همراه با احیای ظرفیتهای داخلی باشد.
,نکته حائز اهمیت اینکه میبایست اقدامات و سرمایههای موجود در استان را جهتداد، این خطدهی نیز در راستای رفع محرومیتها و پیشرفت استان پهناور خراسان جنوبی باشد.
,,
سیاستهای نظام
, سیاستهای نظام,تکیه بر انرژیهای نو و تجدید پذیر همواره جزو دغدغههای رهبر معظم انقلاب اسلامی بوده است، بهطوریکه ایشان در سال 79 در راستای ابلاغ " سیاستهای کلی نظام را در بخشهای امنیت اقتصادی، انرژی، منابع آب، بخش معدن، منابع طبیعی و حمل و نقل به رؤسای قوای سه گانه" بر ایجاد تنوع در منابع انرژی کشور و استفاده از آن با رعایت مسائل زیست محیطی و تلاش برای افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر با اولویت انرژیهای آبی" و همچنین" تلاش برای کسب فنآوری و دانش فنی انرژیهای نو و ایجاد نیروگاهها از قبیل با دی و خورشیدی و پیلهای سوختی و زمین گرمایی در کشور"، تأکید میکنند.
, , ,یکی از مراکزی مهمی که نقش کلیدی در پیادهسازی و اجرای طرح انرژیهای نو در کشور را دارد شرکتهای دانش بنیان میباشند. اهمیت جایگاه مراکز علمی و تحقیقات در نظر رهبر معظم انقلاب اسلامی بهقدر مهم و حساس است که ایشان در سیاستهای ابلاغی اقتصاد مقاومتی در سال 92 در بند دوم آن تأکید میکنند که "پیشتازی اقتصاد دانش بنیان، پیادهسازی و اجرای نقشه جامع علمی کشور و ساماندهی نظام ملی نوآوری به منظور ارتقاء جایگاه جهانی کشور و افزایش سهم تولید و صادرات محصولات و خدمات دانشبنیان و دستیابی به رتبه اول اقتصاد دانشبنیان در منطقه." همچنین در بند 13 سیاستهای کلی برنامه ششم توسعه که سال 94 از سوی معظمله به قوای سهگانه ابلاغ گردید ایشان"افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر و نوین و گسترش نیروگاههای پراکنده و کوچکمقیاس." مورد تأکید قرار دادند.
,,
سومین استان پهناور کشور مستعد برای سرمایه گذاری در بخش انرژیهای نو
, سومین استان پهناور کشور مستعد برای سرمایه گذاری در بخش انرژیهای نو,خراسان جنوبی با وجود زمینه مناسب اقلیمی و تابش آفتاب و باد در بیشتر مناطق و در اکثر فصول سال، قابلیت تولید انرژیهای نو و پاک را دارد. در این استان به طور متوسط ساعات آفتابی به 3200 ساعت در سال و حتی بیشتر نیز میرسد. بهطوریکه در برخی از شهرستانهای خراسان جنوبی از جمله طبس مقدار تابش 481(کالری بر سانتیمتر مربع در هر روز) است. این نرم مقدار تابش تقریبا در شهرستانهای سرایان، بیرجند، قاین، بشرویه، ارسک، نهبندان نیز بین 350تا 481 است. در بخش باد نیز وجود حداقل سه دالان بادی در مناطق نهبندان، آفریز، کجه و چهنوی فردوس بهترین پتانسیل برای اجرای طرح نیروگاه های بادی و خورشیدی در این استان است. البته بنا بر گزارشهای دریافتی وزارت نیرو با احداث نیروگاه بادی 10 مگاواتی در شهرستان نهبندان موافقت اصولی خود را اعلام کرده است و میطلبد پیگیریهای جدی از سوی متولیان و مسئولان استان در این زمینه صورت بگیرد.
,,
در تکمیل مطالب بالا باید اشاره کرد که مطالعات نشان میدهد که مقدار توان تولیدی سیستمهای فتوولتائیکی معمولا بین 2 تا 50 کیلووات میباشد که باید گفت یک سیستم انرژی خورشیدی برای مصارف خانگی ظرفیتی حدود 2 و یا 3 کیلووات دارا است که میتواند سالانه 3600 کیلو وات ساعت برق تولید کند.
,مرکز تحقیقات شرق آمریکا در سال 2008 اعلام کرد که این میزان انرژی تولید شده در سیستم های فتوولتائیکی خانگی سبب صرفه جویی در مصرف سوخت به میزان 4.3 تن زغال سنگ در سال میشود و از نشر آلودگی و گازهای آلاینده جلوگیری می کند.
,,
بررسیهای نشان میدهد در دهه 80 و 90 استانهای زیادی در کشور کارهای زیربنایی مهمی را در زمینه انرژیهای نو(بادی و خورشیدی) انجام دادهاند که خراسان جنوبی بهرغم ظرفیتهای بسیار بالا در هر دو حوزه هنوز در این جهت اقدام و فعالیتی اساسی نداشته است. بهطوریکه هماینک نیروگاه بادی 100
, 100,مگاواتی منجیل در استان گیلان، 28 مگاواتی بادی بینالود در استان خراسان رضوی از سوی مسئولان دنبال شده است.
,هم اکنون پتانسیل تولیدات بادی 15000 مگاوات است که باید به 400.000 مگاوات برسد و کشور پتانسیل 60.000 مگاوات تولید برق را دارد. متاسفانه الان فقط 250 مگاوات انرژی نو داریم.
,گستردگی و پهناور بودن خراسان جنوبی و همچنین اقلیم گرم و خشک استان، سبب شده تا علاوه بر هدر رفت انرژی برق هزینه های زیادی برای نگهداری و همچنین انتقال خطوط به روستاها و مناطق صعب العبور انجام شود.
,,
در حال حاضر خراسان جنوبی از دید مسئولان کشوری به عنوانی غیر اقتصادی مطرح است و این در صورتیاست که اگر این استان از ذخایر نفت و گاز برخوردار نیست، خوشبختانه پتانسیلهای طبیعی از جمله انرژیهای لایزال خورشیدی و بادی در سطح استان به وفور یافت میشود که میتواند انرژی مادام العمری را به مملکت هدیه دهد و ظرفیتی برای پیشرفت اقتصادی استان را فراهم آورد.
,,
انرژیها نو مانع هدر رفت آب در مناطق گرم و خشک
, انرژیها نو مانع هدر رفت آب در مناطق گرم و خشک,"آب مایه حیات است"، جمله ای که با شنیدن آن معنای مصرف بهینه از آب را در خراسان جنوبی بیش از هر نقطهای از کشور درک می کنیم. خراسان جنوبی در حال حاضر وارد هجدهمین سال خشکسالی شده است و بهگفته تاکنون یک هزار و 850 روستای استان خالی از سکنه شد.
,هماکنون بین 450 تا 500 روستای استان بهوسیله تانکر آبرسانی میشود و در برخی از روستاها فقط با همین حداقل یارانه و یا کمکهای نهادهای حمایتی زندگی میکنند و چرخ کشاورزی و اشتغال بهطور کامل از بین رفته است. هدر رفت آب در بخشهای مختلف از جمله کشاورزی و شهری بالاست و این استان را با بحران جدی مواجه ساخته است.
,در بررسیهایی که پیرامون نقش انرژیهای نو در ایجاد اشتغال در مناطق مختلف انجام شد، نشان میدهد که اگر بدرستی ظرفیتهای پیشروی ما بکار گرفته شود رونق اقتصادی در گوشه –گوشهی استان رقم میخورد. احداث توربینهای بادی کوچک و پانلهای خورشیدی در مزارع کشاورزان بستر خوبی برای جلوگیری از مهاجرت بیرویه آنها به شهرها و استانهای برخوردار است بهطوریکه با تولید برق پاک، مازاد مصرفشان را به اداره برق بهفروشند.
,البته دولت هم میبایست بسترهای حمایتی، تشویقی و تسهیلات لازم براساس درآمدهای فعلی روستائیات و مناطق کم بضاعت فراهم نماید.
,,
در ادامه مطالعات و تحقیقات پیرامون توجه به ظرفیتهای انرژی پاک در خراسان جنوبی یکی از کارشناسان حوزه مدیریت بحران استان معتقد بود که خراسان جنوبی ظرفیتها و منابع زیادی برای تولید برق دارد. وی معتقد است که بجای هدر رفت آب در مصارف خانگی از جمله فصل تابستان(سرمایش منازل- کولرهای آبی) دولت سیاست کاهش نرخ تعرف برق را اعمال می کرد و بجای استفاده از کولر آبی که در فصل تابستان حدود 300 لیتر آب در روز مصرف می کند، مردم را تشویق به استفاده از کولرهای گازی می کردیم. این کارشناس تأکید فراوانی داشت که تولید برق کار دشواری در خراسان جنوبی نیست بلکه تأمین آب بسیار سخت خواهد بود.
,در بررسیهایی که در حوزه انرژیها نو انجام دادم، برخی از کشورهای خارجی که شرایط مساعد تابش و همچنین بادهای مناسبی دارند سرمایه گذاری زیادی در بخش استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر شده است و به تعبیری روان تر هزینه برق برای مردم رایگان است.
,,
انرژیهای نو ظرفیت صادراتی
, انرژیهای نو ظرفیت صادراتی,خراسان جنوبی دارای 460 کیلومتر مرز مشترک با کشور افغانستان و از بالاترین ظرفیت امنیتی در این منطقه برخودار است. طی این سالها یکی از درخواستهای اصلی این کشور تأمین برق از سوی ایران است که میتواند ارزآوری خوبی برای کشور به همراه داشته باشد.
,لزوم توجه و سرمایهگذاری جدی در حوزه انرژیهای نو(بادی و خورشیدی) میتواند این بستر را برای رشد و پیشرفت اقتصادی خراسان جنوبی در حوزه صادرات برق به کشور افغانستان که نیاز فراوانی دارد، فراهم آورد. شکی نیست که در صورت حمایت از سرمایهداران و بخشخصوصی و بهرهبرداری از نیروگاههای خورشید و بادی علاوه بر تولید برق ارزان قیمت اگر نگوییم رایگان برای مردم منطقه، انتقال و صادرات آن به کشورهای همسایه ارزش افزوده و ارزآوری قابل توجهی را به ارمغان خواهد داشت.
,,
از جمله ظرفیتهای دیگری که در خراسان جنوبی برای حمایت و پشتیبانی از طرحهای حوزه انرژیهای نو وجود دارد، منطقه ویژه اقتصادی بیرجند. ایجاد کارخانجات و مراکز تولید توربینهای بادی و پانلهای خورشیدی و تجهیزات جانبی آن در منطقه ویژه اقتصادی بیرجند میتواند علاوه بر اینکه به چرخه اقتصادی استان کمک مضاعفی نماید، با بهرهگیری از معافیتهایی که در بستر آن وجود دارد در امر صادرات نیز ورود کرد.
,,
انرژیهای نو و ظرفیت اشتغالزایی
, انرژیهای نو و ظرفیت اشتغالزایی,در مطالب پیشتر به این موضوع به صورت گذرا اشاره شد که بیکاری، رکود اقتصادی و همچنین نبود فرصتهای شغلی پایدار به مسئله استان خراسان جنوبی تبدیل شده است. خشکسالی، بحران آب، تعطیلی صنایع و رکود اقتصادی سبب شده تا بخش زیادی از جوانان از روستاها به شهرها و از طرفی جمع قابل توجهی از نخبگان و نیروی انسانی متخصص به دیگر استانهای کشور مهاجرت نمایند.
,,
لذا توجه به ظرفیتهای اقتصاد مقاومتی در خراسان جنوبی بیش از هر نقطه ای در کشور حائز اهمیت است. در تحقیقاتی که در راستای انرژیهای نو و پتانسیل آن برای رونق اقتصادی خراسان جنوبی انجام گرفت، حمایت از این بخش میتواند آثار مطلوب زیر را به همراه داشته باشد:
,,
1-افزایش تولید برق در استان و کاهش هزینه های مصرفی برق مردم بویژه در بخش صنعت
,2-ایجاد اشتغال برای نخبگان، جوانان جویای کار
,3-تبدیل شدن مناطق مستعد روستایی و شهری به مرکز اقتصادی و جلوگیری از مهاجرت مردم
,4-ارتقای امنیت در مناطق مرزی
,5-افزایش صادرات برق توسط دولت یا بخش خصوصی
,6-ایجاد کارخانجات تولید تجهیزات و فناوریهای مرتبط با انرژیهای خورشیدی و بادی و جلوگیری از خروج ارز
,7-جذب سرمایه گذاریهای داخلی و خارجی
,8-حمایت از شرکت های دانش بنیان
,9-ایجاد مراکز آموزش عالی مرتبط با با انرژیهای خورشیدی و بادی
,10-صرفه جوی در هزینه های عمومی کشور
,11-ایجاد مرکز گردشگری در قالب بازدید از مرازع بزرگ برق بادی و خورشیدی
,12-کاهش واردات و رونق تولید داخلی
,13-خرید تضمینی تولید برق
,و....
,,
نتیجه گیری
, نتیجه گیری,به نظر میآید در صورت توجه دولت به این بخش، زمینه رشد و شکوفایی استان رقم خواهد خورد و این میسر نخواهد بود مگر اینکه روحیه جهادی و همچنین باور به ظرفیتها توان داخلی در مدیران ایجاد شود.
,,
هدف از این مقاله تأکید بر استفاده از انرژیهای پاک در راستای اقتصاد مقاومتی در خراسان جنوبی است، بههمین دلیل، اگر توجه لازم در این زمینه صورت بگیرد و سیاستهای تشویقی ویژه برای بخش خصوصی انجام شود یعقینا امکان جذب سرمایهگذار، افزایش اشتغال، صادرات برق و کاهش هزینههای مصرفی مردم را فراهم خواهد کرد.
,انتظار میرود متولیان ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی در خراسان جنوبی با توجه به ظرفیتهای نیروی انسانی متخصص و کارآمد، مراکز علمی و تحقیقاتی، شرکتهای دانش بنیان و بنیاد نخبگان زمینه جذب سرمایهگذاران در این حوزه را به سرعت دنبال کنند.
,,
منابع:
, منابع:,*مجله اقتصاد انرژی شماره 131-132 مهر و آبان ماه 1389.
,*مقاله ارزیابی و تحلیل اثرات انرژی بادی در خراسان رضوی- گناباد - لیلا ثابت دیزاوندی-سمانه رزم0 علیرضا خسروی.
,*مقالات نخستین کنفرانس انرژی بادی ایران مهرماه 91 - لاله محمدی فر، گئورک قره پتیان، سید حسین حسینیان و محمدجواد سنجری.
,*مقاله پتانسیل سنجی نصب توربین باد در استان خراسان جنوبی(نهبندان) - مهدی جهانگیری، رسول کلباسی و احمد صداقت.
]
ارسال دیدگاه