یادداشت؛
حقوق های نجومی و نامه های پر درد علی علیه السلام
«همانا من به راستی به خدا سوگند می خورم، اگر به من گزارش کنند که در اموال عمومی خیانت کردی،(۵) کم یا زیاد، چنان بر تو سخت گیرم که کم بهره شده، و در هزینۀ عیال، درمانده و خوار و سرگردان شوی».[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ناب نیوز نوشت:وقتی انسان سیری در آموزه های دین می کند برای تمام لحضات عمر انسان و زندگی انسان دین مبین اسلام برنامه ای را وضع کرده از خوردن و آشامیدن تا ارتباط با مردم و ارتباط با خدا و ارتباط با همسر و فرزند و ... در همه این برنامه ها جایگاه خاصی به مقوله حق الناس و بیت المال قائل شده است .
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, ناب نیوز ,قرآن می فرماید : « وَیْلٌ لِلْمُطَفِّفِینَ الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُوا عَلَى النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ وَإِذَا کَالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ یُخْسِرُونَ أَلَا یَظُنُّ أُولَٰئِکَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ[. (۱) وای بر کم فروشان! آنان که چون [از مردم کالایی را با] پیمانه و وزن می ستانند، پُر و کامل می ستانند و چون [چیزی را] به مردم با پیمانه و وزن می دهند کم می گذارند آیا اینان یقین ندارند که حتماً برانگیخته می شوند؟!» توجه به آیه شریفه بالا برخی به جهت فراموشی روز معاد و برانگیخته شدن در دنیای پس از مرگ، حرص و طمع بر انان غالب شده و به خود حق دست درازی به حقوق دیگران را می دهند، در جامعه کنونی نیز وجود اختلاس های چند صد میلیونی و میلیاردی و یا وجود فیش های حقوقی آنچنانی برخی از مدیران با وجود فقر و مشکلات اقتصادی اکثر مردم، همگی نشانه ی از یاد بردن این اصل مهم و ضعف در باور اعتقادی یعنی معاد باوری است.
,چرا که اگر انسانی ایمانی راسخ به معاد داشته باشد در هیچ صورتی حاضر نخواهد بود که خودش با شکم سیر بخوابد در حالیکه هم نوعان او در فقر به سر ببرند.در بعضی روایتها از عدم بخشش حق الناس و بیت المال سخن به میان آمده است . با تمام این اوصاف وقتی انسان می شنود فلان مسئول فیش ۷۲۰ میلیون ۴۰۰ میلیون ۲۲۰ میلیون و از او دیده می شود که برابری می کند با حقوق ماهیانه صد ها کارگر زحمت کش معدن و کارخانه انسان را به تعجب وا می دارد که از کجا چنین حقوق ها و دستمزد هایی و برای کدام کار و طرح و برنامه و با چه میزانی آیا بجای روزمزدی ثانیه مزدی یا لحظه مزدی باید حساب شود بعید میدانم اگر ثانیه مزدی هم باشد این میزان حاصل شود .
,و وقتی هم این قضایا مطرح می شود جرمش را به گردن این و ان بیندازیم و بگوییم مقصر دیگرانند و ما بی تقصیر یا دیگری بگوید اینها فرافکنی رسانه ای بر علیه دولت می باشد چرا این چنین باید موضع گیری و جانب داری از پرداخت های غیر قانونی و غیر شرعی کرد آیا حکومت عدل و عدالت اسلام این را از ما قبول می کند .
,
در همین باره مقام معظم رهبری در روز چهارشنبه ۲ تیر ۹۵ طی دیدار رمضانی خود با اعضای هیئت دولت فرمودند : موضوع حقوق های نجومی در واقع هجوم به ارزش هاست اما همه بدانند که این موضوع از استثناء ها است و اکثر مدیران دستگاه ها پاک دست هستند .اما همین تعداد کم نیز خیلی بد است و باید حتما با آن برخورد شود . و همچنین ایشان نگاه طعمه ای به مسئولیت برای رسیدن به ثروت و امتیازهای خاص که در واقع یک امانت است موجب کوچک و حقیر شمردن انسان خواهد شد .
,
با نگاهی به کتاب پر بار نهج البلاغه و جملات گهر بار مولای متقیان که در قالب خطبه ها – نامه ها و کلمات قصار آمده می خوانیم وقتی اشعث بن قیس فرماندار آذربایجان بود نامه ای حضرت به او نوشت در نامه خویش که پس از جنگ جمل و در شعبان سال ۳۶. ه در کوفه نوشته است، خطاب به اشعث و تمام دولتمردان اسلامی میفرماید: «وان عملک لیس لک بطعمة ولکنه فی عنقک امانة وانت مسترعی لمن فوقک ؛ مطمئنا (۲) ریاستی که به تو سپرده شده برای تو لقمهای چرب نیست، بلکه بار امانتی در گردن توست که [در پاسداری از آن] باید مافوق خویش را پاسخگو باشی.»
,
البته همان طور که کارگزاران با ایمان باید به منصب دولتی به دیده ودیعه الهی بنگرند و نهایت امانتداری را در آن مبذول دارند، انتخاب کنندگان این افراد (اعم از مردم و مسؤولین بالاتر) نیز باید توجه داشته باشند که چه کسانی را امین قرار میدهند. چرا که در صورت بی دقتی، ممکن است از امانتهای واگذار شده سوء استفاده شود و بخش اعظم مسؤولیت این خیانت بر عهده انتخاب کنندگان خواهد بود ساده زیستی و پرهیز از ثروت اندوزی.
,
علی علیه السلام خطاب به عثمان بن حنیف یکی از استانداران خطا کار خود، که از شیوه ساده زیستی روی گردان و به دنیاگرایی و زندگی تجملاتی دل بسته و با ثروتمندان و مرفهین بی درد همنشین شده بود، میفرماید: «یابن حنیف! فقد بلغنی ان رجلا من فتیة اهل البصرة دعاک الی مادبة، فاسرعت الیها تستطاب لک الالوان، وتنقل الیک الجفان وما ظننت انک تجیب الی طعام قوم عائلهم مجفو وغنیهم مدعو.
,
فانظر الی ما تقضمه من هذا المقضم، فما الشتبه علیک علمه فالفظه وما ایقنت بطیب وجوهه فنل منه؛(۳) ای پسر حنیف! به من گزارش داده شده که مردی از سرمایه داران بصره تو را به یک مهمانی فرا خوانده و تو به سرعت به سوی آن شتافتی. خوردنیهای رنگارنگ برای تو آورده میشود و کاسههای پر از غذا پی در پی جلوی تو نهاده میشود. گمان نمیکردم مهمانی مردمی را بپذیری که نیازمندانشان [با ستم] محروم شده و ثروتمندانشان [بر سر سفره] دعوت شده اند. پس به آنچه از این خوردنی میخوری بنگر، آن چه حلال و حرام بودنش را نمیدانی دور بیفکن و آنچه را به پاکیزگی و حلال بودنش یقین داری مصرف کن.»
,
امام علیه السلام در ادامه اضافه میکند: «الا وان لکل ماموم اماما یقتدی به ویستضیئ بنور علمه. الا وان امامکم قد اکتفی من دنیاه بطمریه ومن طعمه بقرصیه. الا وانکم لا تقدرون علی ذلک ولکن اعینونی بورع واجتهاد وعفة وسداد ؛ آگاه باش! هر پیروی را امامی است که از او پیروی میکند و از نور دانش او روشنی میگیرد. آگاه باش! امام شما از دنیای خود به دو جامه فرسوده و از غذایش به دو قرص نان رضایت داده است. البته شما توانایی چنین کاری را ندارید، اما با پرهیزکاری و تلاش فراوان و پاکدامنی و راستی، مرا یاری دهید.»
,
امام باقر علیه السلام فرمودند : پیغمبر خدا چنین فرموده است ۵ کس هستند که من و هر پیامبر مستجاب الدعوه آنان را لعنت کرده است آن کسی که در کتاب خدا آیه ای را زیاد گرداند و کسی که سنت و روش مرا رها کند و کسی که قضا و قدر خدا را تکذیب کند و می گوید انسان آزار است و کسی که حرمت اهل بیت مرا که خدا واجب فرموده نگه دارد و کسی که اموال عمومی را به خود منحصر سازد و تصرف در آن را به نفع خود حلال شمارد (۴) و همچنین حضرت علی علیه السلام فرمودند : بخشیش نابجای حکمرانان از اموال عمومی مسلمانان ستم و خیانت است .
,
امام علی بن ابیطالب علیه السلام به زیاد بن ابیه که معاون عبدالله بن عباس حاکم شهرهای بصره و اهواز و فارس و کرمان بود نامه ای نوشت و در این نامه او را از خیانتی که ممکن است نسبت به اموال مسلمانان انجام گیرد بر حذر داشته و از عواقب و کیفر آن در صورت وقوع مطلع گردانیده و فرموده:
«همانا من به راستی به خدا سوگند می خورم، اگر به من گزارش کنند که در اموال عمومی خیانت کردی،(۵) کم یا زیاد، چنان بر تو سخت گیرم که کم بهره شده، و در هزینۀ عیال، درمانده و خوار و سرگردان شوی».
,
,
حضرت سه امر را به عنوان آثار خیانت در بیت المال بیان کرده است:
۱- تمام کمالات دنیا و آخرت او از بین خواهد رفت.
۲- ثروت اندوختۀ او را می گیرد و مبتلا به نقصان و کمبود مال می کند.
۳- کم آبرو می شود. این سخن بدان معنا است که باید آبروی خیانتکار را ریخته و او را به مردم معرفی کرد تا کسی فریب او را نخورد.
۴- بارهای گناه پشت سر او را سنگین می کند و او خود اسباب این سنگینی را فراهم نموده است امام علی علیه السلام نامه ای به مُنْذِربن جارود عبدی والی بصره که در پاره ای از وظایف خود کوتاهی و خیانت کرده بود می نویسد:
«ناگهان به من خبر دادند که در هواپرستی چیزی فرو گذار نکرده و توشه ای برای آخرت خود باقی نگذاشته ای، دنیای خود را با تباه کردن آخرت آباد می کنی و برای پیوستن با خویشاوندانت از دین خدا بریده ای، اگر آنچه به من گزارش رسیده، درست باشد، شترِ خانه ات و بند کفشت از تو باارزش تر است، و کسی که همانند تو باشد، نه لیاقت پاسداری از مرزهای کشور را دارد، نه می تواند کاری را به انجام برساند، یا ارزش او بالا رود، یا شریک در امانت باشد یا از خیانتی دور ماند پس چون این نامه به دست تو رسد نزد من بیا». (۶)
,
,
,
,
,
,
ایشان به مالک اشتر فرمود :بپرهیز از ویژه سازی (انحصار طلبی) در چیزهایی که همه مردم در انها برابرند .(۷)
,
در جای دیگر حضرت فرمودند : به خدا سوگند اگر ببینم آنچه را عثمان بیهوده از بیت المال به این و ان بخشیده به مهر زنان یا بهای کنیزان شده باشد آن را باز می گردانم زیرا عدالت گشایش می آورد و ان کسی که عدالت به او گران آید ظلم و ستم بر او گران تر خواهد بود .(۸)
,
و به کارگزارانش چنین نوشت قلم های خود را نازک کنید و سطر ها را نزدیک به هم گیرید کلمات را حذف کنید و مقاصر و منظور ها را در نظر بگیرید بر حذر می دارم شما را از پر حرفی و پر نویسی : زیرا اموال مسلمانان نمی تواند این گونه خسارت ها را تحمل کند .
,
به کارگزار دیگرش نامه ای در جهت جمع اوری زکات فرستاد و در ان نامه نوشت : ان کسی که امانت داری را خوار نگارد و در اموال مردم به خیانت چرا کند و آئین خوش را از خیانت پاکیزه نگرداند همانا در این سرا خواری و ذلت بر خود روا داشته است و در آن سرا خوار تر و ذلیل تر از این سرا باشد آری بزرگ ترین خیانت خیانت به ملت است و زشت ترین دغل کاری با پیشوایان و حضرت درمورد بخشش های بی مورد به نجاشی والی اهواز نامه نوشت که بپرهیز از این که در غیر رضای خدا به شاعری یا لطیفه گویی یا دلقکی درهمی ببخشی یا جامه ای را از تن بیرون بیاوری یا متاعی را بر چارپایی حمل کنی و هدیه دهی مگر آنکه همانندش را در راه خدا بخشش کنی .
,
و از آثار بیت المال حضرت امیر علیه السلام چنین سخن میگوید که این بیت المال اگر در جای خود مصرف شود امور اصلاح می شود خراج بیت المال را به گونه ای که وضع مالیات دهندگان را سامان دهد. وارسی کن زیرا وضع مالیات و مالیات دهندگان سبب بهبودی امور دیگر اقشار جامعه است .(۹)
,
وقتی خبر خانه شریح قاضی به حضرت رسید حضرت فرمودند:«به من خبر دادند که خانه اى با هشتاد دینار خریدهاى، و سندى براى آن نوشته اى و گواهانى آن را امضا کرده اند. (شریح گفت: آرى اى امیر مؤمنان، امام علیه السّلام نگاه خشم آلودى به او کرد و فرمود): اى شریح به زودى کسى به سراغت مى آید که به نوشته ات نگاه نمى کند و از گواهانت نمى پرسد، تا تو را از آن خانه بیرون کرده و تنها به قبر بسپارد. اى شریح اندیشه کن که آن خانه را با مال دیگران یا با پول حرام نخریده باشى که آنگاه خانه دنیا و آخرت را از دست داده اى». (۱۰)
,
همچنین حضرت به اشعث بن قیس، فرماندار آذربایجان، در مورد استفاده ناروا از بیتالمال هشدار داده و بیتالمال را مال خدا میداند و میفرماید: «همانا پست فرمانداری برای تو وسیله آب و نان نبوده، بلکه امانتی در گردن توست... در دست تو اموالی از ثروتهای خدای بزرگ و عزیز است و تو خزانهدار آنی».
,
حضرت در نامه به زیاد بن ابیه، جانشین فرماندار بصره، راجع به خیانت به بیت المال هشدار می دهد و می فرماید: « همانا من، به راستى به خدا سوگند مى خورم، اگر به من گزارش کنند که در اموال عمومى خیانت کردى، کم یا زیاد، چنان بر تو سخت گیرم که کم بهره شده و در هزینه عیال، در مانده و خوار و سرگردان شوى». (۱۱)
,
در نکوهش یکی از فرمانداران که از بیت المال سوء استفاده کرده بود: «دشمنت بى پدر باد، گویا میراث پدر و مادرت را به خانه مى برى! سبحان اللّه! آیا به معاد ایمان ندارى و از حسابرسى دقیق قیامت نمى ترسى؟ اى کسى که در نزد ما از خردمندان به شمار مى آمدى! چگونه نوشیدن و خوردن را بر خود گوارا کردى در حالى که مى دانى حرام مى خورى! و حرام مى نوشى! چگونه با اموال یتیمان و مستمندان و مؤمنان و مجاهدان راه خدا، کنیزان مى خرى و با زنان ازدواج مى کنى؟ که خدا این اموال را به آنان وا گذاشته و این شهرها را به دست ایشان امن فرموده است. پس، از خدا بترس و اموال آنان را باز گردان و اگر چنین نکنى و خدا مرا فرصت دهد تا بر تو دست یابم، تو را کیفر خواهم کرد که نزد خدا عذر خواه من باشد و با شمشیرى تو را مى زنم که به هر کس زدم وارد دوزخ گردید. سوگند به خدا اگر حسن و حسین چنان مى کردند که تو انجام دادى، از من روى خوش نمى دیدند و به آرزو نمى رسیدند تا آن که حق را از آنان باز پس ستانم و باطلى را که به دستم پدید آمده نابود سازم». (۱۲)
,
برخورد یکسان با مردم و نزدیکان بدون شک یکی از اصول گرانبها در مکتب امیر مومنان این می باشد که ایشان برای مبارزه با فساد تمایزی بین نزدیکان و دیگران نمی گذاشت. ایشان اصول اسلامی را یکسان و بدون گذشت بر تمام افراد جامعه اجرا می نمود.حضرت رفتار با برادرش را که خواهان سهم بیشتری از بیت المال شده بود این گونه توضیح میدهد: « به خدا سوگند برادرم عقیل را دیدم که به شدت تهیدست شده بود و از من درخواست داشت یک من از گندم های بیت المال را به او ببخشم.... چون به گفته های او گوش دادم، پنداشت که دین خود را به او واگذار می کنم و از راه عادلانه خود دست برمی دارم. روزی آهنی را گداخته به جسمش نزدیک کردم...، چون بیمار از درد فریاد زد... به او گفتم... از حرارت آهنی می نالی که انسانی به بازیچه آن را گرم ساخته است؟ اما مرا به آتش دوزخی می خوانی که خدای جبارش با خشم خود آن را گداخته است». (۱۳)
,
در جای دیگر خطاب به مالک می گویند: « ای مالک! همانا زمامداران را خواص و نزدیکانی است که خودخواه و چپاولگرند و در معاملات انصاف ندارند. ریشه ستمکاریشان را با بریدن اسباب آن بخشکان و به هیچکدام از ایشان زمین واگذار مکن و بگونه ای با ایشان رفتار کن که قراردادی به سودشان منعقد نگردد که به مردم زیان رساند».(۱۴)
,
امام خمینی قدس سره در مورد ضرورت ساده زیستی مسؤولان حکومتی میفرماید: «وقتی بنا شد متصدی یک امور کشوری، قشر اشراف - به اصطلاح خودشان - اعیان، مرفهها و صاحب اموال و - نمیدانم - پارک و اتومبیلها و کذا و کذا، یا آن وقت کالسکهها و آن حرفها باشد، این یکی از مصیبتهای بزرگی است که در یک ملت هست. مصیبتهایی که ملتها میکشند از این است که متصدیان امورشان از قشر مرفه و از اشراف و اعیان جامعه بوده و به دنبال این هستند که ثروتشان را زیاد کنند. (۱۵)
,
امام خمینی قدس سره در فرازی دیگر از سخنانش، خطاب به دولتمردان و روحانیون صاحب منصب کشور میفرماید: «اگر روزی از نظر زندگی از مردم عادی بالاتر رفتید، بدانید ه دیر یا زود مطرود میشوید(۱۶)
,
در سیره زندگی امام خمینی رحمت الله علیه نیز وارد شده که ایشان اهتمام عجیبی به مسئله بیت المال داشت به طوری که از فرزند بزرگوارش آیت الله شهید حاج سید مصطفی خمینی (ره) نقل می کند: یک روز برای یک طلبه، خدمت حضرت امام وساطت کردم و می خواستم پولی از ایشان بگیرم و به او بدهم. حضرت امام به وساطت من ترتیب اثر ندادند، مایه تعجبم شده بود. (۱۷)
,
علی علیه السلام درانتخاب کارگزاران حکومتی و سپردن منصبهای دولتی به افراد، ضمن دستور العملی به مالک اشتر، سردار با کفایت خود، چنین رهنمود میدهد: «وتوخ منهم اهل التجربة والحیاء، من اهل البیوتات الصالحة، والقدم فی الاسلام المتقدمة، فانهم اکرم اخلاقا، واصح اعراضا واقل فی المطامع اشراقا وابلغ فی عواقب الامور نظرا؛ کارگزاران دولتی را، از میان مردم با تجربه و با حیا، از خاندانهای صالح [و پاکیزه و با تقوی] که در مسلمانی سابقه درخشانی دارند انتخاب کن، زیرا اخلاق آنان گرامیتر و آبرویشان محفوظتر و طمع ورزی شان کمتر و آینده نگری آنان بیشتر است .(۱۸)
,
منابع
۱ سوره مبارکه مطفقین آیه ۱ تا ۴
۲ نهج البلاغه نامه ۵
۳ نهج البلاغه خطبه ۱۵
۴ اصول کافی جلد ۲ صفحه ۲۹۳
۵ نهج البلاغه خطبه ۲۰
۶ نهج البلاغه نامه ۷۱
۷ نهج البلاغه نامه ۵۳
۸ نهج البلاغه نامه ۵۳
۹ میزان الحکمه ج ۱۰ ص ۷۴۵
۱۰ نهج البلاغه نامه ۳
۱۱ نهج البلاغه نامه ۴۱
۱۲ نهج البلاغه نامه ۴۱
۱۳ نهج البلاغه خطبه ۲۲
۱۴ نهج البلاغه نامه ۵۳
۱۵ صحیفه امام ج ۳ ص ۴۴۳
۱۶ صحیفه امام ج ۱۷ ص ۴۵۳
۱۷ سایت شهید اوینی
۱۸نهج البلاغه نامه53
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
گرد آورنده:سنجری
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه