یادداشت
بازی سیاسی اردوغان یا تقابل ارتش و دولت
اگر کودتا به سرانجام می رسید، یقینا مردم ترکیه که خواهان نظامی سکولار هستند، آرام نمی نشستند و در مقابل ارتش به پا می خواستند و جنگ داخلی در ترکیه شکل می گرفت و چه بسا انقلابی خونین در کشور ترکیه را شاهد بودیم .[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از صبح زاگرس، کشور ترکیه دو روز پیش درگیر کودتایی شد که جامعه بین الملل را به نوعی شوکه کرد. اینکه چرا باید در ترکیه کودتا شود و چه عواملی باعث بروز این اتفاق شد؟
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, صبح زاگرس,ترکیه به عنوان یکی از پایه های قدرت خاورمیانه در کنار ایران و عربستان همواره به عنوان یکی از اصلی ترین بازیگران منطقه ای به حساب می آید که در مواجهه با بحران ها حضوری فعال و تاثیر گذار داشته است. کشوری که از لحاظ اقتصادی دارای ثبات نسبی بوده و نبود تنش های داخی جدی، ترکیه را در نگاه جامعه بین الملل، یک کشور با ثبات در منطقه بحرانی و آشوب زده خاورمیانه به حساب می آورد. اما وقوع کودتای نظامی از سوی ارتش این کشور، این نوع نگاه را عوض کرده و باعث شد که ترکیه هم تا حدودی به جمع کشور های ناامن منطقه بپیوندد.
,هنوز هم به طور کامل مشخص نشده است که ریشه این کودتا از کجا شکل گرفته و چرا در طی یک روز به شکست انجامیده است.
,اما همین شکست یک روزه کودتای نظامی خود سرنخی به دست تحلیل گران می دهد تا بر اساس آن سناریوهایی را پیش بینی کنند.
,چند سناریوی متحمل را می توان در مورد چرایی بروز این حادثه پیش بینی کرد.
,اولین سناریو، نقش خود رئیس جمهور این کشور یعنی رجب طیب اردوغان در این کودتا است.
,عواملی که باعث طراحی این سناریو می شود عبارتند از : اعلام برائت فتح الله گولن رهبر معنوی حزب عدالت و توسعه از این کودتا، محکوم کردن این کودتا از سوی فرماندهان ارشد نظامی ارتش ترکیه و شکست یک روزه آن.
,اگر این کوتا از سوی فرماندهان ارشد نظامی ترکیه طراحی شده بود، یقینا ارتش ترکیه یک روزه شکست را متحمل نمی شد و این کودتا شاید فرجامی داشت. بنابراین می توان این حدس را زد که این کودتا به نوعی یک بازی سیاسی از سوی اردوغان جهت مشروعیت بخشیدن بیشتر به حکومت خود، قبضه کردن قدرت، تثبیت دموکراسی و نشان دادن پیروزی دموکراسی بر حکومتی میلیتاریستی است. گزینه دیگری که می توان پیش بینی کرد، تصفیه ارتش ترکیه از عناصری است که حکومت اردوغان را مشروع نمی دانند و در صورت فراهم شدن شرایط دست به براندازی آن می زنند. شاید اردوغان این کودتا را با برنامه ریزی خاصی شکل داد که به نوعی در ارتش خود سره را از ناسره تشخصیش دهد و به نوعی ارتش خود را یکپارچه و متحد کند. پس این سناریو، نشان از برنامه ای از قبل تهیه شده جهت رسیدن به اهداف ذکر شده است. ولی در این میان مسئله ای باعث می شود که سناریوی اول کم رنگ شود و آن نقش عدم تمایل اردوغان در ناامن کردن کشورش است. کشور ترکیه بخش اعظم اقتصاد آن بر پایه گردشگری و حضور گردشگران در این کشور است. بنابراین، یک سیاستمدار باید خیلی کوته نگر باشد که جهت رسیدن به اهدافی جرئی، یکی از مهم ترین پایه های اقتصادی کشور خود را که صنعت توریست است را به چالش بکشد و باعث تضعیف این رکن اساسی اقتصاد کشورش شود. چرا که این امر، یعنی تضعیف امر گردشگری درترکیه به واسطه برپایی کودتایی برنامه ریزی شده، بیش از هرچیزی باعث تزلزل در حکومت خود اردوغان و از دست دادن قدرت و مشروعیت او می شود. این مسئله باعث می شود که نقش اردوغان در برپایی کودتا کم رنگ شود.
,سناریو دیگر، وجود تنش هایی بین ارتش ترکیه و دولت در مقاطع خاص تاریخی است. دولت ترکیه که نماد دموکراسی مردمی است، همواره در سیاست گذاری های خود بر اساس رویکرد حزبی ، سیاست اتکا بر آرای عمومی را در رأس برنامه های خود قرار داده و گاه مشاهده شده است که سمت و سوی این سیاست ها، روندی مذهبی داشته و کم رنگ کردن نقش نظامیان در سیاست و حکومت ترکیه در دستور کار قرار گرفته شده است و این آغازی است برای مقابله ارتش با دولت. چرا که ارتش ترکیه خواهان حکومتی لائیک و سکولار هست و هرگز نقش دین در سیاست و وجود گرایش های مذهبی در سیاست ترکیه را برنخواهد تابید. به همین جهت هرگاه ارتش احساس کند که دولت از مسیری که مدنظر دارد، خارج شده است، به مقابله خواهد پرداخت و این همان کودتا است. اگر این کودتای نظامی هدفش جهت براندازی حکومت اردوغان بود، نمی توان از نقش فتح الله گولن که رهبر معنوی حزب عدالت و توسعه است، چشم پوشی کرد. فتح الله گولن علیرغم اینکه در اندیشه خود قائل به تسامح و تساهل در مذهب است، اما در عمل فردی به شدت ضد شیعی است. چنان که پیشتر در صحبت هایش گفته بود که دو چیز به اسلام ضربه ای اساسی وارد کرده است. اول انقلاب اسلامی و دوم حوادث یازدهم سپتامبر 2001 در آمریکا.
,با دانستن این مسائل اگر این کودتا به پیروزی می رسید و فتح الله گولن قدرت را تصاحب می کرد، این کشور ایران بود که در برنامه های گولن در رأس قرار می گرفت و چه بسا باعث نا امنی هایی در ایران می شد.
,حال پاسخ به این سوال که اگر این کودتا به سرانجام می رسید و حکومتی میلیتاریستی در رأس قدرت قرار می گرفت، در ترکیه چه اتفاق هایی می افتاد و تحولات منطقه به چه سمتی سوق پیدا می کرد، در ذیل مورد بررسی قرار می گیرد.
,فتح الله گولن، فردی با رویکرد ضد شیعی است. بنابراین از چند جهت پیروزی این کودتا به ضرر خود کشور ترکیه و افزایش بی ثباتی در کشور های همسایه ترکیه است.
,اول اینکه اگر کودتا به سرانجام می رسید، یقینا مردم ترکیه که خواهان نظامی سکولار هستند، آرام نمی نشستند و در مقابل ارتش به پا می خواستند و جنگ داخلی در ترکیه شکل می گرفت و چه بسا انقلابی خونین در کشور ترکیه را شاهد بودیم . جنگی بین دموکراسی و اسلحه. کما اینکه در شب کودتا مردم ترکیه در مقابل کودتا گران ایستادگی کردند و ایفا گر نقشی پررنگ در ناکام ماندن این کودتا بودند.
,به غیر از ترکیه، کشور های همسایه هم بی تاثیر از این کودتا نمی بودند. فتح الله گولن چندین بار نظام سیاسی سوریه را نامشروع دانسته و حمایت کشور های ایران و سوریه را دخالت در امور داخلی کشور سوریه دانسته است. بنابراین اگر این فرد به قدرت می رسید، جهت مقابله با ایران، شاهد حضور نیروهای نظامی ترکیه در خاک سوریه می بودیم و نظامیان ایرانی که با عنوان مدافعین حرم با تروریسم در حال مبارزه هستند، درگیر جبهه ای دیگر از سوی نظامیان ترکیه در خاک سوریه می شدند.
,کشور ترکیه از سال 2011 تاکنون به هر طریق ممکن، به تروریست های حاضر در سوریه کمک های مالی و تسلیحاتی کرده است و این مسئله خود باعث تقابل سیاسی دو کشور ایران و ترکیه در سال های اخیر شده است. حال اگر رهبری تندرو و حکومتی نظامی در ترکیه قدرت را به دست می گرفت، جنگ دیپلماسی و حتی فراتر از آن بین ایران و ترکیه دور از انتظار نبود.
,به هر حال کشور ایران در منطقه بحرانی خاورمیانه دارای امنیتی است که حتی کشور های غربی هم این امنیت را مثال زدنی دانسته اند و ما تمام این ارامش و امنیت را مدیون نیروهای نظامی و انتظامی، اعم از سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران، ارتش جمهوری اسلامی و ناجا هستیم و مهم تر از همه، افرادی که با عنوان مدافعین حرم، به جنگ با تروریسم رفته اند و جنگ و ناامنی را به خارج از کشور برده و هدایت می کنند. نگارنده صمیمانه از این عزیزان کمال تشکر را دارد و آرزوی توفیق و پیروزی در تمامی عرصه ها را برایشان از خداوند منان خواستار است.
,*سید سعید حسن زاده -
,]
ارسال دیدگاه