کوهرنگ خبر گزارش میدهد؛
آداب و رسوم بختیاری در حال فراموشی است
پوشش سنتی و بومی بختیاری میراث معنوی ارزشمندی است که در دهههای اخیر در ورطه فراموشی قرار گرفته و نقش آن در تقویت فرهنگ اسلامی- ایرانی مغفول مانده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از کوهرنگ خبر، لباسهای محلی چهارمحال و بختیاری از نظر رنگ، طراحی، دوخت و تعداد اجزا لباس شباهتهای بسیاری به لباسهای مناطق مختلف استانهای همجوار و نزدیک مانند استانهای خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد و لرستان دارد.
زندگی عشایری و زندگی در روستاها بهخصوص در شهرستان لردگان، کوهرنگ و اردل موجب شده که هنوز مردمان این دیار از لباسهای محلی استفاده کنند.
لباسهای بومی و منطقهای بارزترین مظهر فرهنگی این مناطق است و باتوجه به تفاوتهای اقلیمی و فرهنگی شاهد رواج لباسهای محلی متنوع هستیم. پوشش محلی زنان و مردان چهارمحال بختیاری باهم متفاوت است.
طرح زیبا و مدرن لباس بختیاری الهام گرفته از نیایشگاه عیلامی چغارزنبیل شوش که در طی صد سال گذشته وارد پوشش لباس بختیاری گردیده است
این طرح اگرچه مربوط به هزاران سال پیش بوده است اما ورود دوباره این طرح پس از سدهها فراموشی در طی صد سال گذشته بوده است.
عکسهای صد سال گذشته بختیاری خود گواه همین است.
لباس همیشهبهار بر تن اقوام ایران حکایت پوششی از تابستان تا زمستان است که رنگارنگی این پوشش محلی از کوچ طبیعت به تاروپودش روایت میکند؛ ظرفیتی که میتوان از آن طرحی نو درانداخت.
رنگ و طرح روسری و پیراهن بلند، در کنار دامن چیندار چهره قاب گرفته طبیعت را تغییر داده است. انگار که دخترک عشایر میخواهد رنگ طبیعت را کامل کند؛ اصلاً طبیعت و چهارفصل خودش را به اینجا رسانده تا روی این دامن و پیراهن ماندگار شود.
حکایت لباسهای محلی ایرانی همین است، «تاروپود و رنگ طبیعت»، هر رج که بافته میشود در خودش احساس بهار و تابستان و پاییز و زمستان را میپیچاند تا بهوقت مهمانی فصول این حس ناب به کار آید.
داشتههای فرهنگ ایرانی تنها مختص به زبان، آداب و رسوم و آئینها نیست، فرهنگ بومی هر منطقه دستهایی پر از مؤلفههایی دارد که علاوهبر غنا بخشیدن به فرهنگ ملی و ایرانی، هویتی مستقل برای هر منطقه قائل است، این در مورد بسیاری از آداب بختیاری صدق میکند که در حال فراموشی است.
از زیباییهای فرهنگ ایرانزمین سخن گفتن بدون نوشتن از لباسهای محلی خالی از لطف است لباسهایی که گویی زیبایی تام و تمام طبیعت در تار و پودشان نقش بسته است و هرکجا که پای میگذارند زیبایی چشمنوازی را به همراه میآورند.
پوشش سنتی و بومی بختیاری میراث معنوی ارزشمندی است که در دهههای اخیر در ورطه فراموشی قرار گرفته و نقش آن در تقویت فرهنگ اسلامی- ایرانی مغفول مانده است.
پوشاک در تمام کشورها به عنوان یک عنصر فرهنگی مورد توجه قرار میگیرد چراکه تنها یک پوشش و لباس نیست بلکه تجلی باورها، عقاید و ویژگیهای مذهبی، اجتماعی و هنری یک قوم و ملت است که در لباس زنان و مردان و کودکان آن نشان داده میشود.
در واقع یکی از ابزار شناخت فرهنگ، لباس یا تنپوش است، ابزاری که نشانگر فرهنگ و تمدن هر جامعه به شمار میرود.
در بسیاری از کشورها، لباس خود به تنهایی گویای فرهنگ، تمدن و حتی زبان است و لباسهای بومی و محلی هر منطقه، معرف تمدن و آداب و رسوم آن دیار به شمار میرود و از اصالت و جایگاه والایی در فرهنگ هر یک از اقوام برخوردار است.
در استان چهارمحال و بختیاری نیز برای هر یک از مناطق آن لباسهای مخصوصی وجود دارد و در این میان، لباس بختیاری از شهرت خاصی برخوردار است.
لباس مردان بختیاری، مجموعهای است از "کلاه نمدی" به رنگ مشکی که از قسمتی از موی بز به نام "کز" ساخته میشود.
"چوقا" (چوغا) که در واقع لباس رسمی بختیاریها محسوب میشود، از جنس پشم گوسفند است و روی آن نقش زیگورات دیده میشود و رنگش سیاه و سفید است.
این پوشش، سالهای گذشته بعنوان یک اثر معنوی و یازدهمین اثر صنایع دستی استان چهارمحال و بختیاری در ردیف آثار ملی کشور به ثبت رسید.
شلوار "دبیت" نیز به رنگ مشکی و از جنس پارچهای به همین نام است.
گیوه که نوعی کفش است و مرغوبترین نوع آن، "گیوه مَلِکی" است.
همچنین لباس زنان بختیاری شامل روسری مستطیل شکل به نام "مینا"، "لچک"، "ارخالق"،"جلیقه"، "پیراهن" و "تنبان" (نوعی دامن از جنس مخمل) است.
اما این پوشاک محلی در چند دهه اخیر دستخوش تغییرات زیادی شده، بطوری که امروزه تنها در میان برخی از روستائیان و عشایر چهارمحال و بختیاری میتوان این نوع پوشش محلی را مشاهده کرد و استفاده از آن در شهرها تقریبا منسوخ شده است.
فرهنگ بومی و محلی استان چهارمحال و بختیاری با برخورداری از پیشینه غنی در هر یک از حوزههای فرهنگی و هنری، حرفهای زیادی برای گفتن دارد.
پوشش محلی، غذاهای بومی و محلی، صنایع دستی، معماری و زبان و گویش محلی این منطقه از جایگاه بالایی در فرهنگ و تمدن ایران برخوردار است و نقش مهمی در غنای فرهنگی کشور ایفا کرده است.
این در حالی است که این فرهنگ غنی و جلوههای آن ازجمله خوراک و پوشش محلی در گذر زمان بویژه در مواجهه با پدیده جهانی شدن و مدرنیته جایگاه خود را از دست داده و رو به فراموشی نهاده است.
بازگشت به خویشتن میتواند ما را از هجمه فرهنگی بیگانه در امان نگه دارد.
درحالیکه نمیتوان با روند مدرن شدن جوامع مقابله کرد اما میتوان در کنار آن با بها دادن به فرهنگ بومی خود، از آسیبهای ناشی از فرهنگهای غیرخودی مصون ماند.
پوشش محلی مردم استان نیز از وجوه فراموش شده فرهنگ اصیل منطقه است و احیای این میراث غنی، ضروری است اما در روند روبه فراموشی پوشش محلی این منطقه مسئولان امر اقدام شایسته و مناسبی برای جلوگیری از این امر انجام نداده بطوری که امروز با افزایش فروشگاههای عرضه لباسهای مارک غربی در خیابانهای شهر، مغازههای عرضه لباس محلی به یک یا دو مغازه محدود شده است.
این نکته که متناسب با پیشرفت جوامع، سبک و نوع زندگی و پوشش افراد نیز تغییر میکند، امری طبیعی و قابل قبول است اما این نباید به معنای طرد مظاهر و جلوههای اصیل فرهنگی منطقه تلقی شود و ضروری است تا در کنار عناصر مدرن، میراثهای معنوی خود را نیز پاس داشت و آن را به نسلهای بعد انتقال داد.
از همینرو میتوان با به روز کردن پوششهای محلی برای نسلهای جوان که بیشتر تمایل به پوشیدن لباسهای مد روز و غربی دارند، ایجاد جذابیت کرد و از این طریق نهتنها از آسیبهای فرهنگی این مساله جلوگیری کرد بلکه اثرات مثبت اقتصادی و اجتماعی بسیاری نیز آفرید.
در این میان، حمایت از طراحان و تولیدکنندگان لباسهای محلی میتواند راهکار موثری در این راستا باشد.
هرچند ممکن است در کوتاهمدت لباسهای غربی برای جوانان جذاب به نظر برسند اما از آنجا که با هویت و فرهنگ این مرز و بوم سنخیتی ندارند، پس از مدتی برای افراد دلزدگی ایجاد میکنند و مردم به سمت لباسهای محلی خود گرایش پیدا میکنند.
دلیل مهجوریت پوششهای محلی و سنتی الگوگیری جوانان از سبکهای غربی است.
درحالحاضر بیش از 80 درصد از پوشش مردم بویژه زنان الگوبرداری از سبکهای غربی است.
باتوجه به تاکیدات مکرر مقام معظم رهبری مبنیبر تقویت سبک زندگی اسلامی- ایرانی، باید به همه زوایای زندگی مردم توجه کرد که نوع پوشش نیز از همین ظواهر سبک زندگی به شمار میرود.
باید از سوی دستگاههای متولی تمهیداتی اندیشیده شود تا نوع پوشش محلی بیش از گذشته در جامعه معرفی و تبلیغ شود تا رویکرد افراد به این نوع پوشش به یک امر عادی در جامعه تبدیل شود.
ظرافت پوشش اقوام ایرانی بویژه قوم بختیاری در گذر زمان از چنان غنایی بهرهمند است که در صورت مطالعه و استفاده هدفمند از آن میتوان عظمت تمدن را با طراحیهای نوین پوشش به تصویر کشید اما نبود متولی واحد در زمینه پوشش، حمایت نکردن از تولیدکنندگان لباسهای محلی و بیتوجهی در گذر زمان، این ظرافت و غنا را به ورطه فراموشی کشانده است.
توجه به طرح و رنگ، استفاده از الگوهای جامعه پسند، قیمت متناسب با وضع اقتصادی تمام اقشار جامعه و برنامهریزی اصولی و هدفمند برای پرداختن به پوششهای محلی و بومی میتواند ذائقه نسل جوان را با فرهنگ بومی و محلی ایرانی و اسلامی آشتی داد و گرایش مدگرایی با لباسهای غربی را به فراموشی سپرد.
گزارش از همت بدری فرد
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
]
ارسال دیدگاه