ضرورت بازآفرینی انجمن دفاع از حقوق مصدومین شیمیایی سردشت
انجمن دفاع از مصدومین شیمیایی سرمایه اجتماعی خوبی برای شهرستان سردشت است و میتوان با ارتقای کارکرهای این نهاد مدنی ثمرات آن را برای عموم زیان دیده از بمباران شیمیایی بیشتر کرد و درجهت توانمندسازی و توسعه این شهرستان بیشتر بهرهبرداری کرد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از بُلفَت، دکتر محمد خضری - اواخر دهه 70 در حدود 17 سال پیش انجمن دفاع از مصدومین شیمیایی شهرستان سردشت به همت چند نفر از شهروندان سردشت تشکیل شد تا حقوق مادی و معنوی قربانیان بمباران شیمیایی 1366 سردشت را پیگیری نماید. متولیان اظهار میدارند که در این مدت اقدامات گوناگونی را انجام دادهاند که بعضا در پرتال انجمن یا بروشورهای مربوطه فهرست شده است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, بُلفَت,موضوعی که شاید یادآوری آن خالی از فایده نباشد این است که این نهاد مدنی غیردولتی به اعتبار شهرستان سردشت و مصیبتی که بر آن رفته، تاسیس شده است و موضوعیت آن نیز تنها تا زمانی است که حقوق مادی و معنوی مصدومین شیمیایی را پیگیری کند و از اعتبار حقوقی این نهاد هم تنها برای تامین منافع عمومی مردم شهرستان سردشت هزینه شود.
,به عبارتی، انجمن به مثابه پایگاه حقوقی تمامی زیاندیدگان و بازوی اجرایی مدنی برای احقاق حقوق مادی و معنوی تضییع شده مردم شهرستان سردشت است و قاعدتا ضمن فراهم بودن حضور همه مردم در آن باید عملکرد انجمن بهطور شفاف و مستمر در اختیار عموم قرار داده شود، تا زیاندیدگان مصممتر به تقویت و ارتقای آن کمک بدهند. در واقع، اعضا انجمن میتوانستند با پشتوانه مردم بهطور موثرتری حقوق زیاندیدگان را پیگیری نمایند و توان چانهزنیشان را در محافل داخلی و خارجی دوچندان کنند.
,بنده به تحقیق دریافتهام که اکثریت قریب به اتفاق مردم در شهرستان سردشت از فعالیتها و عملکرد انجمن بی خبرند و نسبت به آن تعلق خاطری ندارند. همچنین، تردیدها و حرف و حدیثهای زیادی در مورد فعالیت انجمن و متولیان آن وجود دارد. متاسفانه، بسیاری از مردم، انجمن را نه دارایی شهرستان سردشت بلکه نوعی انجمن خانوادگی تصور میکنند که تنها برای عده اندکی انتفاع داشته است.
,مطالبه عمومی برای شفافیت و پاسخگویی در مورد عملکرد انجمن
, مطالبه عمومی برای شفافیت و پاسخگویی در مورد عملکرد انجمن,اصولا، شفافیت در عملکرد و پاسخگویی به مردم یکی از اصول حکمرانی خوب و از حقوق شهروندی در عصر امروز محسوب میشود. در کشورهای بسامان تمامی تشکلها و سازمانهای دولتی و غیردولتی ضمن شفاف سازی اقدامات و برنامهها نسبت به عملکرد خود به سهامداران و مردم پاسخگو هستند.
,یکی از گلایهها و انتقاداتی که جامعه مدنی کشور به دولتهای وقت در ایران دارند این است که شفاف عمل نمیکنند و نسبت به عملکرد خود به مردم پاسخ نمیدهند. در واقع، شفافیت و پاسخگویی یک مطالبه عمومی است و بویژه از انجمنها و نهادهای مدنی اکیدا انتظار میرود که به این دو اصل پایبند باشند و این دو ویژگی را در خود نهادینه کنند.
,بر این اساس، از انجمن دفاع از مصدومین شیمیایی انتظار میرفت که اقدامات و عملکردشان را به طور شفاف و دقیق برای مردم سردشت توضیح دهند و به پرسشهای که در اذهان مردم وجود دارد پاسخ میدادند. نباید فراموش کرد که انجمن مزبور یک نهاد مدنی و یک ان.جی.او معمولی نیست که نیازی به پاسخگویی به مردم نداشته باشد، مانند آنچه که در مورد بسیاری انجمنهای مدنی وجود دارد.
,این انجمن یک مورد خاص و ویژه است که به اعتبار مردم سردشت و مساله شیمیایی شدن موضوعیت داشته و دارد، و گرنه آنهم به همان سرانجامی میرفت که بعضا انجمنهای دیگر رفتهاند. در ضمن، همین اعتبار موجب شده است که انجمن دفاع از مصدومین شیمیایی مقبولیت عامه پیدا کند، اعضای انجمن بتوانند به راحتی به محافل داخلی(دولتی و غیردولتی) و بینالمللی راه پیدا کنند. بهطور کلی، دولت و حاکمیت نگاه ویژهای به انجمن دارد و قاعدتا این ویژگی مزیتها و فرصتهای زیادی برای اعضای انجمن فراهم کرده است.
,با وجود این، اکثریت قریب به اتفاق مردم از فعالیتها و اقدامات انجمن اطلاع ندارند و اصولا گزارشی در مورد عملکرد انجمن و فعالیتهای سالانه آن ارائه نمیگردد.
,آنچه تحت عنوان فعالیت دیده میشود حضور اعضای انجمن در مراسمهای سالگرد بمباران شیمیایی سردشت و حلبجه در کردستان عراق، دیدار با مقامات و شخصیتهای سیاسی اقلیم کردستان عراق و شرکت در نشستهای سالانه لاهه (در کشور هلند) است که هر سال افرادی تکراری و گزینش شده توسط اعضای انجمن به آن فرستاده میشوند.
,شاید اعضای محترم انجمن نیز شنیدهاند که مردم نسبت به فعالیتها و اقدامات این دوستان تردید و سوال دارند. در بین مردم گفته میشود که انجمن انحصارا در اختیار یک یا چند خانواده بوده و از یک انجمن فراگیر برای مردم سردشت به یک انجمن خانوادگی تقلیل پیدا کرده است. همچنین، گمان میرود که ویژگی خاص انجمن برای اعضای آن رانتهای زیادی در قالب وامهای کمبهره دولتی و بسیاری از مزایای دیگر مانند سفر به کشورهای خارجی داشته است. مناسب بود اعضای انجمن در مورد این موضوع که سالهاست در بین مردم شایع است، بهطور شفاف و با ذکر شواهد توضیح میدادند.
,به نظر میرسد فاصله گرفتن انجمن از مردم و عدم پاسخگویی به آنها در برابر عملکرد به این تردیدها و سوالات دامن زده است. مناسب بود که اعضای انجمن هر سال در دو نوبت در نشست عمومی با مردم شهرستان سردشت در ساختمان شورای شهر یا در تربیون نماز جمعه و یا مجتمع فرهنگی، ضمن ارائه عملکرد به سوالات و پرسشهای مردم پاسخ میدادند و از آنها برای تقویت و توسعه فعالیتهای انجمن و همچنین افزایش توان چانهزنی مشورت میگرفتند. در غیر این صورت تردیدها و شایعات تقویت و از اقبال عمومی برخوردار خواهند شد. اعتراض نسبت به عملکرد انجمن سالهاست که توسط مردم و در محافل گوناگون مطرح است، اما متاسفانه اعضا هیچ گونه اقدامی برای تقویت اعتماد عمومی و بعضا رفع سوءتفاهمات و شایعات نکرده است.
,بازآفرینی انجمن
,همانگونه که آدمها بهطور طبیعی پیر میشوند، سازمانها و تشکلها نیز ممکن است دچار کهولت شوند و طراوت و شادابی خود را از دست بدهند و قاعدتا در انجام فعالیتها رکود و خمودی ظاهر گردد. سازمانهای موفق آنهایی هستند که با تجدید ساختار و دعوت از کارآفرینان تازه و نیروهای انسانی جدید، مانع از پیری زودرس میشوند و با طرح ایدههای جدید عملکرد سازمان مربوطه را ارتقاء میدهند. این مساله در همه جای دنیا پذیرفته شده است.
,بسیاری از مردم میگویند که انجمن دفاع از مصدومین شیمیایی به غیر از حضور منفعلانه در مراسمهای سالگرد بمباران شیمیایی (که آن هم ابتکار عملش در دست فرمانداری و نهادهای دیگر افتاده است)، سفرهای تفریحی به اقلیم کردستان عراق و اعزام گزینش شده چند نفر به کنفرانس لاهه، و بهطور کلی اقدامات نمایشی اعضاء خاصیت دیگری نداشته است.
,در واقع، خروجی و نتیجه این همه اقداماتی که بعضا اعضای محترم انجمن ادعا میکنند برای مردم و شهرستان سردشت چی بوده است و اینکه از قبل یک چنین تشکلی چه گلی به سر مردم زده شده است. واقعیت آن است که امروز انجمن پایگاه اجتماعی آنچنانی در بین مردم ندارد ونزد افکار عمومی نیز کمکم دارد فراموش میشود.
,متاسفانه، هنوز مصدومین زیادی هستند که پرونده به دست در به در به این اداره و سازمان دولتی مراجعه میکنند تا به عنوان مصدوم شیمیایی واجد شرایط شوند و به قولی کارت جانبازی بگیرند و از مزایایی آن بهرهمند گردند.
,بسیاری از جانبازان ادعا میکنند که به صورت شخصی و از راه واسطهها و روابط توانستهاند به عنوان مصدوم شیمیایی پذیرفته شوند. در حالی که انتظار بر این بود که انجمن مزبور به صورت روشمند و از مسیرهای قانونی به این موضوع میپرداخت و نیازی نبود که هر کسی به صورت انفرادی پرونده خود را پیگیری نماید.
,سوالی که اکنون پس از 17 سال فعالیت انجمن مطرح میشوداین است که چه سرمایهگذاریهای خاص دولتی و یا امتیازات ویژهای را میتوان در شهرستان سردشت سراغ گرفت که ردپای انجمن را بتوان در آن سراغ گرفت و به حساب اقدامات اعضاء گذاشت؟
,بی گمان، بخشی از نارسایی به رویکرد انجمن در برخورد با مساله و موضوع شیمیایی شدن شهرستان سردشت برمیگردد. در بهترین حالت، انجمن توانسته است کسانی را به عنوان مصدوم شیمیایی به دستگاههای ذیربط معرفی نماید تا به عنوان جانباز از مزایایی مربوطه بهرهمند شوند.
,سخن بنده این است که رخداد شیمیایی شدن شهرستان سردشت همه مردم را دچار محرومیتهای اجتماعی شدید کرده است. در واقع، همه مردم شهرستان سردشت از شیمیایی شدن زیان دیده و متضرر شدهاند و قاعدتا باید با انجام سرمایهگذاریهای عمومی، اعطای امتیازات ویژه و همچنین تخصیص بودجههای ویژه بخشی از محرومیتهای کلی جبران میشد. در اینجا قصد پرداختن به این موضوع را ندارم. این مساله در نوشتهها و یادداشتهای دیگر به صورت مبسوط تشریح شده است.
,در واقع، انتظار عمومی این بود که انجمن با پشتوانه مردم این رویکرد را در محافل داخلی و خارجی دنبال میکرد. همگی نیک میدانیم مردم شهرستان سردشت از سال 1366 تاکنون به واسطه رخداد ناگوار بمباران شیمیایی دچار مصیبتهای فراوانی شدهاند که توانمندیهای تکتک ساکنان را تقلیل داده و ظرفیت توسعهای شهرستان سردشت را محدود کرده است.
,فرار ناخواسته سرمایههای اقتصادی و انسانی متعاقب دافعههای بسیاری که به واسطه شیمیایی شدن بر سردشت تحمیل گشت، بخشی از هزینههای هنگفتی است که به شهرستان سردشت وارد آمده است. در حالی که شهرستان سردشت به واسطه شیمیایی شدن دچار محرومیتهای شدیدی شده است، سالهاست این شهرستان از فهرست مناطق کم برخوردار خارج شده است.
,دستکم انتظار این بود که این محرومیتهای ناخواسته با سبدی از منابع و بودجه عمومی جبران میشدند. اختصاص امتیازاتی خاص برای این شهرستان زیادندیده و اختصاص سهمیههای دانشگاهی در زیرگروه پزشکی حداقل کاری بود که مردم از دولتهای وقت انتظار داشته و دارند. حتی اگر انجمن در این موارد اقدامی هم انجام داده باشد، در عمل هیچ دستاوردی برای مردم نداشته است.
,انجمن دارایی همه سردشتیها است. دستمریزاد میگوییم به همه تلاشهای دلسوازنهای که تاکنون اعضای انجمن انجام داده است. برای زدودن غبار فراموشی از انجمن هم نزد مردم و هم نزد دولتهای محلی، استانی و ملی، پیشنهاد میشود که اعضای جدیدی سکان اصلی آن را در اختیار بگیرند و اعضای قدیمی ضمن انتقال تجربههای گرانبهایشان همچنان پشتیبان انجمن باشند. پیشنهاد میگردد از راه سازوکاری (مثلا شبکه تلگرام و یا روشهای مرسوم)و یا در یک نشست عمومی با حضور اعضای شوراهای شهر و روستا، امامان جمعه، نمایندگان افکار عمومی، معتمدان، افرادی قابل اعتماد وتوانمند در زمینههای گوناگون برای سکانداری انجمن پیشنهاد شوند. اعضای جدید انجمن باید رویکردشان را از توانمندسازی مصدومین به توانمندسازی شهرستان سردشت تغییر دهند. پیشنهاد میشود افرادی از معتمدان منطقه (از جمله نماینده شهرستان، امامان جماعت، اعضای شورای شهر، فعالان اقتصادی و اجتماعی، معتمدین) در انجمن حضور داشته باشند.
,فراموش نباید کرد که انجمن دفاع از مصدومین شیمیایی سرمایه اجتماعی خوبی برای شهرستان سردشت است و میتوان با ارتقای کارکرهای این نهاد مدنی ثمرات آن را برای عموم زیان دیده از بمباران شیمیایی بیشتر کرد و درجهت توانمندسازی و توسعه این شهرستان بیشتر بهرهبرداری کرد. انشاالله.
,دکتر محمد خضری مشاور ارشد مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی و استاد دانشگاه - اهل سردشت
,انتهای پیام/م
]
ارسال دیدگاه