صنایع دستی ایران؛ از تکنیک تا تولید
در صنایع دستی تمام یا قسمتی از مراحل ساخت فرآورده های آن با دست انجام گرفته و در چارچوب فرهنگ و بینش های فلسفی و ذوق و هنر انسان های هر منطقه با توجه به میراث های قومی آنان ساخته و پرداخته میشود.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از هنرما، صنایع دستی به آن رشته از صنایع اطلاق میشود که تمام یا قسمتی از مراحل ساخت فرآورده های آن با دست انجام گرفته و در چارچوب فرهنگ و بینش های فلسفی و ذوق و هنر انسان های هر منطقه با توجه به میراث های قومی آنان ساخته و پرداخته میشود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, هنرما,طبق تعریفی که گروهی از کارشناسان سازمان صنایع دستی ایران ارائه کرده اند، صنایع دستی به مجموعه ای از «هنر – صنعت ها » اطلاق میشود که به طور عمده با استفاده از مواد اولیه ی بومی و انجام قسمتی از مراحل اساسی تولید به کمک دست و ابزار دستی موجب تهیه و ساخت محصولاتی میشود که در هر واحد آن ذوق هنری و خلاقیت فکری صنعت گر سازنده به نحوی تعامل پیدا کرده است و همین عامل وجه تمایز اصلی این گونه محصولات از مصنوعات مشابه ماشینی و کارخانه ای
,است.
,انواع صنایع دستی
, انواع صنایع دستی, انواع صنایع دستی,صنایع دستی کشورمان را میتوان از جهات مختلف طبقه بندی کرد ولی از آنجا که روش و تکنیک تولید فرآورده های دستی یکی از مهمترین وجوه تمایز این صنعت است، لذا در این جا طبقه بندی به طور عمده برمبنای روش و تکنیک ساخت این گونه محصولات به عمل آمده است :
,بافته های داری : محصولاتی که به کمک دارهای افقی یا عمودی مستقر در زمین در زمان بافت،تولید میشود بافته های داری محسوب میشود. مثل قالی ، گلیم ، چنته ، رویه پشتی و بعضی از انواع زیلو.
, بافته های داری :, بافته های داری :,دستبافی ( نساجی سنتی ): فرآورده هایی که به کمک دستگاهای بافندگی دو وردی ، چهار وردی ، شش وردی ، هشت وردی ، و ژاکارد دستی تولید میشود ، دستبافی محسوب میشود. نظیر جاجیم ، ترمه ، زری ، شال و انواع پارچه های پنبه ای ، پشمی ، و کرکی . از جمله خصوصیت این رشته از صنایع دستی این است که اولاً کلیه ی مراحل سه گانه ی بافندگی (ایجاد دهنه ی کار ، پود گذاری ودفتین زدن) با حرکات دست و پا انجام میشود؛ ثانیاً امکان استفاده از پودهای رنگی به میزان نامحدود و همچنین تنوع طرح بافت با در اختیار داشتن و کنترل حرکات وردها میسر میشود که این امر نشانگر حضور مؤثر و خلاق انسان در تولید است.
, دستبافی ( نساجی سنتی ):, دستبافی ( نساجی سنتی ):,بافتنی : انواع مصنوعاتی که با کمک میل وقلاب ونظایر آن و با الیاف طبیعی تولید میشود جزء بافتنی ها به حساب میآید نظیر دستکش ، جوراب، کلاه ، شالگردن ، روسری و…
, بافتنی :, بافتنی :,روکاری و رودوزی : کلیه مصنوعاتی که از طریق دوختن نقوش سنتی بر روی پارچه های بدون نقش و یا کشیدن قسمتی از نخهای تار و پود پارچه به وجود میآید در این گروه « رودوزی »و «روکاری» جا ی دارد؛ نظیر سوزندوزی ، قلابدوزی ، ملیله دوزی ، خامه دوزی ، خوس دوزی ، گلابتون دوزی ، پته دوزی و …
, روکاری و رودوزی , روکاری و رودوزی,چاپ های سنتی : کلیه ی پارچه هایی که به وسیله قلم مو ، مهر و نظایر آن رنگ آمیزی شده و نقش می پذیرد، جزء چاپهای سنتی به حساب میآید؛ مانند چاپ قلمکار و چاپ کلاقه های (باتیک)
, چاپ های سنتی : , چاپ های سنتی :,نمد مالی : انواع مصنوعاتی که بر اثر درگیری و متراکم کردن پشم و کرک در شرایط فنی مناسب از طرق ورز دادن تهیه میشود جزء گروه نمد مالی است. نظیر کلاه نمدی ، پالتو نمدی (کپنگ) ، نمد زیر انداز و نمد پادری
, نمد مالی : , نمد مالی :,سفالگری و سرامیک سازی : به محصولاتی که با استفاده از گل رس و همچنین گل حاصله از سنگهای کوارتز و کایولن به کمک دست و چرخ سفالگری ساخته و سپس پخته میشود، سفال و سرامیک اطلاق میشود. برای تکمیل اشیاء ساخته
, سفالگری و سرامیک سازی : , سفالگری و سرامیک سازی :,شده در نقاط مختلف کشور بر حسب سنت و رسوم اقدام به نقاشی ، کنده کاری و یا ایجاد نقوش برجسته روی آنها شده و از لعاب مناسب برای پوشش سطح اشیاء استفاده میشود. محصولات تولید شده این گروه شامل انواع پارچ و لیوان ، ظروف غذاخوری گلدان و… است.
,شیشه گری : محصولاتی را که از طریق شکل دادن مواد معدنی ذوب شده در کوره نظیر سلیس ، خرده شیشه ، و یا ترکیبی از این دو با استفاده از روش دمیدن توسط لوله مخصوص و کاربرد ابزار دستی شامل انبر ، قیچی و غیره حاصل میشود شیشه دست ساز مینامند که شامل مراحل تکمیلی و تزیینی دیگری نظیر نقاشی وتراش هم میشود.
, شیشه گری : , شیشه گری :,
تولید فرآورده های پوست وچرم : محصولاتی که با استفاده از پوست و چرم دباغی شده و شــیوه ی ســنتی تــولید میشود؛ پوستین ، کلاه پوستی ، چاروق ، محصولات تکمیلی چرمی (نظیر: تلفیق چرم بامحصولات دستباف ) جزء این گروه است.
ساخت محصولات فلزی و آلیاژ : فرآوره های که به شیوه سنتی و با استفاده از ابزار دستی و انواع فلزات ( مس ، نقره ، طلا و آهن ) و انواع آلیاژهای ( برنج و ورشو ) تولید میشود؛ انواع ظروف خانگی ، چاقو و قند شکن ، قلم تراش ، قفل و … جزء این گروه است.
, ساخت محصولات فلزی و آلیاژ :, ساخت محصولات فلزی و آلیاژ :,
سنگتراشی و حکاکی روی سنگ : شامل مصنوعاتی میشود که مواد اولیه اصلی آن را انواع سنگ ها ، نظیر فیروزه ، سنگ مرمر ، سنگ یشم، سنگ سیاه ، سنگ سفید ( آلا باستر ) و… تشکیل میدهد و به کمک ابزار و وسایل مختلف تراشیده یا حکاکی میشود نظیر انواع ظرف ، پایه چراغ، قاب عکس ، انواع نگین و…
, سنگتراشی و حکاکی روی سنگ :, سنگتراشی و حکاکی روی سنگ :,قلم زنی ، مشبک کاری و حکاکی روی فلزات و آلیاژها : هنر صنعتی است که طی آن طرحها و نقوش سنتی با استفاده از قلم ، چکش و سایر ابزار دستی بر روی اشیاء ساخته شده از فلز یا آلیاژ شکل میگیرد.
, قلم زنی ، مشبک کاری و حکاکی روی فلزات و آلیاژها : , قلم زنی ، مشبک کاری و حکاکی روی فلزات و آلیاژها :,خراطی چوب: خراطی شیوه ای از تولید محصولات چوبی است که طی آن توسط ابزار و وسایل مختلف و به طور عمده به وسیله دستگاه خراطی اشیایی نظیر انواع گهواره ، پایه ی آباژور و ظروف مختلف ساخته و پرداخته میشود.
, خراطی چوب:, خراطی چوب:,ریزه کاری و نازک کاری چوب : روشی از ساخت فرآورده های چوبی است که طی آن به وسیله وسایل تجاری نظیر اره ، رنده ، سوهان ، مغار و… قطعات کوچک چوبی آماده شده به صورت روکش بــر روی بــدنــه ی چــوبی چسبانده و تحت فشار شکل گرفته و از این طریق انواع شکلات خوری ، زیر سیگاری ، قاب عکس و نظایر آن تولید و عرضه میشود.
, ریزه کاری و نازک کاری چوب : , ریزه کاری و نازک کاری چوب :,منبت کاری ، کنده کاری ، و مشبک کاری چوب: شیوه ای دیگر از تولید محصولات چوبی است که طی آن طرح ها و نقوش سنتی با استفاده از مغار ، تیشه ، اره و سایر ابزار تجاری بر روی چوب های مرغوب و بادوام شکل میپذیرد.
, منبت کاری ، کنده کاری ، و مشبک کاری چوب: , منبت کاری ، کنده کاری ، و مشبک کاری چوب:,حصیر بافی : منظور از حصیر بافی که ضمناً بامبو بافی ، مروارید بافی ، ترکه بافی ، سبد بافی و چیغ بافی را نیز شامل میشود.همان بافت رشته های حاصله از الیاف سلولزی (گیاهی ) به کمک دست و ابزار ساده دستی است که طی آن محصولات مختلفی نظیر حصیر زیر انداز ، سفره حصیری، انواع سبد ، انواع ظرف ، و… تولید میشود. در مورد چیغ بافی ذکر این نکته ضروری است که افزون بر الیاف گیاهی ضمن بافت از نخ پشمی رنگ شده نیز برای ایجاد نقوش و طرحهای سنتی استفاده میشود.
, حصیر بافی : , حصیر بافی :,خاتم سازی: روشی از تولید فرآورده های چوب است که طی آن با استفاده از روکش حاصله از به هم چسباندن قطعات کوچک فلزات ، استخوان و انواع چوب در اشکال و طرحهای سنتی ( به طور عمده به صورت هندسی ) و به کمک ابزار و وسایل مختلف فراورده هایی مثل انواع قاب عکس ، شکلات خوری ، جا سیگاری ، میز ، صندلی و…. ساخته میشود.
, خاتم سازی: , خاتم سازی:,معرق کاری : ترسیم طرح ها و نقش های سنتی بر روی زمینه ی چوبی ، سرامیک و سنگ و خالی کردن داخل خطوط طرحها و پر کردن فضای خالی شده به وسیله ی قطعات آماده شده چوبی ، سرامیک ، فلزی ، صدفی ، سنگی رامعرق کاری میگویند.
, معرق کاری :, معرق کاری :,
کاشی گری : هنری است پر سابقه که طی آن انواع کاشی ها با استفاده از طرحها ونقش های سنتی برای استفاده در ابنیه ی مذهبی و تاریخی از طریق قالب گیری گل رس ، پختن آن در کوره و لعاب زنی ، نقاشی و پخت مجدد در کوره ساخته و پرداخته میشود.
ملیله کاری : منظور ساخت اشیاء مختلف نظیر سرویس چایخوری، تنگ و همچنین برخی از زینت آلات با استفاده از مفتولهای نقره ، طلا و مس به کمک ابزار و وسایل ساده فلز کاری مثل حدیده ، انبر ، قیچی، کوره ی مخصوص و… است.
, ملیله کاری : , ملیله کاری :,
میناکاری : در اینجا مراد ساخت بدنه ی فلزی ، لعاب کاری ، پخت ، نقاشی و پخت مجدد اشیاء در کوره است که تمامی این مراحل به کمک ابزار و وسایل ساده و استفاده از طرحهای اصیل و سنتی در مرحله نقاشی انجام میپذیرد.
, میناکاری : , میناکاری :,ساخت اشیاء مستظرفه هنری : در اینجا منظور ساخت اشیاء و وسایل ظریفه ای است که در آنها عامل هنر به مراتب بیش از فنون تولیدی دخالت دارد و شامل نگارگری ، نقاشی روی صدف، نقاشی روی چرم ، لاکی روغنی و تذهیب میشود.
, ساخت اشیاء مستظرفه هنری : , ساخت اشیاء مستظرفه هنری :,ساخت زینت آلات : در این جا مراد ساخت تولید انواع جواهرات محلی و همچنین انواع زیور آلات و دیگر زینت آلات با استفاده از طلا ، نقره و انواع آلیاژها است.
, ساخت زینت آلات :, ساخت زینت آلات :,ساخت سایر فرآورده های دستی : منظور ساخت سایر محصولات دستی نظیر فیروزه نشانی ( فیروزه¬کوبی )، طلاکوب روی فولاد، انواع عروسک های محلی، تخت کشی گیوه ( آجیده ولته ای) و… است که با ابزار ووسایل دستی و بااستفاده از طرحهای سنتی ساخته و پرداخته میشود.
, ساخت سایر فرآورده های دستی : , ساخت سایر فرآورده های دستی :,اینها بخشی از ۲۰۰ عنوان شاخه صنایع دستی است که هنرمندان با آن کار می کنند و نیاز است مسئولین نسبت به ترویج و آموزش اآنها اقدام کنند تا ماندگار شود.
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه