جنبش عدم تعهد از شکل گیری تا ریاست ایران
جمهوری اسلامی ایران در سپتامبر سال 1979 رسما به عضویت این جنبش درآمد و در این سال ها همواره به اذعان اکثریت اعضا، غیر متعهد ترین کشور جنبش بوده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از یار خراسانی، بعد از چهار سال ریاست ایران بر جنبش عدم تعهد در 29 شهریور، رئیس جمهوری ایران به نمایندگی از کشورمان در جزیره مارگاریتا ونزوئلا در مراسمی به طور رسمی ریاست جنبش عدم تعهد را به کشور ونزوئلا و نیکلاس مادورو واگذار کرد. موضوعی که ما را برا آن داشت تا در این یادداشت ضمن نگاه اجمالی تاریخچه جنبش عدم تعهد به بررسی عملکرد ریاست چهار ساله ایران در جنبش عدم تعهد بپردازیم.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, یار خراسانی,بعد از پایان جنگ دوم جهانی و تبدیل جهان به دو اردوگاه شرق و غرب، شرایط و اوضاع بین المللی به نحوی پیش رفت که کشورهای جهان به ناچار باید به عضویت در یکی از بلوک های قدرت در می آمدند اما تجربه ویرانی های جنگ های اول و دوم جهانی باعث شده بود در این بین کشورهایی باشند که هیچ تمایلی به پیوستن به این بلوک ها نداشته باشند. در سال 1961 در زمان اوج جنگ سرد بود که این کشورهای مخالف با ایده مارشال تیتو رهبر یوگسلاوی بعد از کش و قوس های فراوان جنبشی را بر مبنای بی طرفی نسبت به هر دو بلوک ایجاد کردند. این جنبش تا دهه 90 میلادی و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی با رویکرد عدم عضویت در بلوک شرق و غرب مسیر خود را به صورت کج دار و مریض دنبال می کرد در حالی که اعضای آن عملا تحت تاثیر یکی از قطب های دنیای دو قطبی بودند.
,این جنبش بعد از پایان جنگ سرد و ایجاد جهان تک قطبی با وجود اینکه عملا فلسفه وجودی اولیه خود را از دست داد و دچار نوعی سردرگمی در ترسیم خط مشی و اهداف خود شده بود به بقای خود ادامه داد تا این که در حال حاضر با داشتن 120 عضو (53 عضو از کشورهای افریقایی ،40 عضو از آسیا ، 26 عضو از امریکای لاتین و یک عضو از اروپا )، 17 عضو ناظر از نظر حجم عضویت کشورها بعد از سازمان ملل متحد در رده دوم نهادهای بین المللی قرار دارد.
,متاسفانه جنبش غیر متعهدها با وجود در اختیار داشتن دو سوم کشورهای سازمان ملل و سرمایه اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و... بسیار عظیم همواره در طول زمان حیاط خود نتوانسته از این ظرفیت ها و توانایی ها به خوبی استفاده کند.
,البته این ناتوانی دلایلی دارد از جمله:
,1 - عدم همگرایی لازم در میان کشورهای عضو: در میان جنبش غیر متعهد ها، کشورهایی حضور دارند که به معنای واقعی غیر متعهد نیستند و وابستگی آنان به بلوک غرب بر همه مشهود است. برای مثال کشور عربستان سعودی که ارتباطش با امریکا همواره بر اساس نظام ارباب رعیتی بوده است عضوی از جنبش است.
,2- در تمام دوران حیاط در این جنبش اعضا به صدور بیانیه و تاکید بر اصول مشترک اکتفا کرده اند. اما امروزه بیانیه درمانی در برابر زور گویانی همچون امریکا که به هیچ نوع منشوری و اصول اخلاقی پایبند نیستند راهگشا نیست.
,3- اقتصاد در جهان امروز نقش اساسی در همه مناسبات دارد یکی از نقاط ضعف جنبش ضعف اقتصادی آن در برابر غرب است. وابستگی اقتصادی کشورهای عضو به امریکا و هم پیمانانش همواره مانع کارآمدی مطلوب جنبش در عرصه های بین المللی شده است.
,جمهوری اسلامی ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و تدوین شعار نه شرقی نه غربی به عنوان رکن اساسی سیاست خارجی خود در سپتامبر سال 1979 همزمان با برگزاری ششمین اجلاس سران غیر متعهد در هاوانا کوبا رسما به عضویت این جنبش درآمد و در این سال ها همواره به اذعان اکثریت اعضا، غیر متعهد ترین کشور جنبش بوده است.
,جمهوری اسلامی ایران در جریان چهاردهمین اجلاس سران جنبش علی رغم تمایل کشورهای دیگر از جمله قطر به کسب میزبانی، آمادگی خود را برای اجلاس شانزدهم اعلام کرد و در جریان اجلاس پانزدهم در شرم الشیخ مصر پیشنهاد ایران تصویب شد و شانزدهمین اجلاس سران عدم تعهد در سال 1391 در ایران برگزار و ریاست این جنبش به ایران و رئیس جمهوری وقت رسید.
,عملکرد ریاست ایران در جنبش عدم تعهد را می توان در دو بعد بررسی کرد.
,1- نتایج دوره 4ساله ریاست ایران برای جنبش در عرصه سیاست بین الملل
,2-نتایج دوره 4 ساله ریاست جنبش عدم تعهد برای ایران
,در بعد اول ایران در این دوره 4ساله توانسته است با ایجاد همگرایی بیشتر در بین کشورهای عضو از طریق برگزاری نشست هایی در سطوح مختلف سیاسی عملکرد مثبتی داشته باشد. ایران همچنین توانسته است با برگزاری نشست هایی بین جنبش عدم تعهد و سازمان های دیگر از جمله سازمان ملل متحد، آژانس بین المللی انرژی اتمی و دادگاه های بین المللی کیفری و حقوقی زمینه را برای پیشبرد اهداف سازمان میسر سازد.
,اما بعد دوم که مربوط به داخل ایران هست به دو دوره دولت دهم و دولت یازدهم تقسیم می شود. از نتایج مثبت در دوره کوتاه دولت دهم می توان برگزاری موفق و فراگیر جنبش در کشورمان در سال 1391 توسط این دولت در شرایطی که ایران تحت فضاسازی گسترده و تحریم غرب قرار گرفته بود نام برد.
,اما عملا دوره ریاست ایران بر جنبش عدم تعهد به دولت یازدهم مربوط می شود که از جمله اقدامات مثبت در طول سال های ریاست این دولت می توان به برگزاری نشست وزرای امور خارجه کمیته فلسطین جنبش عدم تعهد در مرداد ماه 1393 در تهران، انتخاب ایران به عنوان عضو تروئیکا جنبش تا 9 سال آینده و .. اشاره کرد. اما با توجه به رویکرد دولت یازدهم و شخص آقای روحانی که اعتقاد ویژه ای به عمل در چهارچوب سازمان های بین المللی و ایجاد امنیت از طریق آنها و همچنین تعامل با غرب دارد باید گفت که دولت یازدهم تمام تلاش را معطوف به ظرفیت سیاسی کرد اما نه تنها نتوانست به طور کامل به این شعار و خواسته خود در عرصه سیاست بین الملل در چهار چوب این جنبش برسد بلکه با عدم توجه به ظرفیت های مهم دیگر موجود در کشورهای عدم تعهد از جمله ظرفیت های اقتصادی و فرهنگی باعث از دست رفتن فرصت ها شد.
,نویسنده: حجت آرمان طاهری، کارشناس مسائل سیاسی
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه