کهن شهر نیر به روایت تصویر

شهرستان تاریخی نیر به عنوان دروازه غربی استان اردبیل، علیرغم دارا بودن توانمندی ها و قابلیت های منحصر به فرد، همچنان در محرومیت به سر می برد.

[

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از نیریمیز، شهرستان نیر در 31 کیلومتری غرب مرکز استان و در مسیر جاده ترانزیتی اردبیل به تبریز قرار دارد.

این شهرستان از پیشینه تاریخی درخشان برخوردار بوده و یکی از شهرهای تاریخی و قدیمی آذربایجان است. آثار به دست آمده از دوره ی اورارتوها (دوره ی معاصر مادها) به خط میخی بر روی سنگ نبشه های اورارتی در روستاهای تابعه شهرستان، نشانه قدمت و حضور سرداران اورارتی در این منطقه حاصلخیز و زیبا نشان است.

این سنگ نبشته ها هم اکنون در روستاهای شهرستان از جمله دابانلو، ویرسق و قرتپه وجود دارد و آثاری چون آتشکده های نیر اعظم، صایین، ایرینجی و جوراب و همچنین نشانه های آیین میترائیسم در روستای اباذر و آثار متعلق به هزاره سوم قبل از میلاد در بوینی یوغون روستای کورعباسلو، قبرهای متعلق به قرون 8و9 قبل از میلاد در روستای قره شیران و معماری منحصر به فرد غار نظامی گلستان نشان از غنای فرهنگی و تاریخی شهرستان نیر دارد به طوری که کثرت معماری های خاص صخره‌ای در منطقه و اشارات منابع تاریخی اعم از سالنامه‌های آشور و اورارتو و متون هخامنشی به این موضوع، نشانگر قدمت تاریخی هزاران ساله این منطقه است که بخشی از کارنامه درخشان تاریخ قبل از اسلام این منطقه را شامل می شود.

اگر چه ظاهرا منطقه نیر نیز همچون سایر مناطق آذربایجان در دوره خلافت عمر بن خطاب به دست اعراب مسلمان فتح گردید و لکن در سال 210 ه – ق علی بن مر در نیر اعلام استقلال کرده و به مدت پنج سال دولت مستقلی را در این ناحیه تشکیل داد؛ بدین ترتیب می توان گفت که این دولت از نخستین دولت های ایران بعد از اسلام بوده که در نیر روی کار آمده است.

لازم به ذکر است 85 اثر تاریخی نیر در فهرست آثار ملی ثبت شده است و علاوه بر ثبت این تعداد، 215 اثر شناسایی شده نیز در این شهرستان وجود دارد همچنین قرار گرفتن خطوط فرعی جاده تاریخی ابریشم در آن نشانگر رونق منطقه در دوره های گذشته است.

شهرستان نیر از نظر گردشگری نیز جایگاه مهمی در استان اردبیل دارد به طوری که از مجموع37 منطقه نمونه گردشگری استان، 7 منطقه نمونه گردشگری در جوار هم در شهرستان نیر واقع شده است و بعد از اردبیل، شهرستان نیر از این حیث در رتبه دوم استان قرار دارد.

این شهرستان 17 درصد از سهم مناطق نمونه گردشگری استان را در اختیار دارد و با توجه به اینکه گردشگران شمال‌غرب کشور اغلب از این دروازه ورودی استان وارد مناطق مختلف شده و از جلوه‌های زیبای نیر، سرعین و اردبیل بهره‌مند می‌شوند، ‌ضرورت دارد زیرساخت‌های گردشگری در مناطق مختلف شهرستان نیر توسعه و تقویت شود از جمله این زیرساخت‌ها مناطق نمونه گردشگری بولاغلار، نوالار، آب‌های گرم معدنی و همچنین آثار و ابنیه‌های تاریخی است.

سالانه بیش از دو تا سه میلیون گردشگر از زیبایی‌ها و مواهب خدادادی این شهرستان بهره‌مند می‌شوند که بهتر است با نگاه جامع در این زمینه برنامه‌ریزی شود. بی شک با فراهم شدن امکانات و زیرساخت‌ها، زمینه مساعد برای حضور همه‌جانبه گردشگران و مسافران فراهم شده و ظرفیت مطلوبی را در پیشبرد امور شاهد و ناظر خواهیم بود.

به اذعان کارشناسان امر در این شهرستان 34 چشمه آب گرم از دل زمین می جوشد و به هدر می رود و نیر از حیث داشته های چشمه های آب گرم رتبه دوم استان را بعد از سرعین دارا می باشد اما از حیث سرمایه گذاری در امر آب های گرم در ردیف آخر استان قرار گرفته است.

البته در سال‌های اخیر حرکت‌های خوبی برای احیا و مدرن‌سازی آب‌های گرم و معدنی و شهرک تخصصی آب در این شهرستان صورت گرفته به طوری‌که هم اکنون نیز با حضور سرمایه‌گذاران منابع عظیم آب‌های گرم و سرد معدنی این شهرستان در حال آماده شدن برای بهره‌برداری به شکل مدرن و نیمه مدرن است ولی انتظار می رود این ظرفیت‌ها بیش از پیش احیا شود.

کارشناسان امر معتقدند استفاده از ظرفیت های بخش گردشگری شهرستان به منظور اشتغالزایی و توسعه همه جانبه منطقه، شاه کلید حل مشکل بیکاری شهرستان است و باید تلاش شود با برنامه ریزی دقیق و جذب سرمایه گذار بخش خصوصی و توسعه زیرساخت ها زمینه توسعه همه جانبه در بخش های مختلف را فراهم آورد.

از قابلیت های دیگر نیر می توان به بحث انرزی های نو اشاره کرد؛ در زمینه ی ژئوترمال مرکز انرژی های نو از سال 72 با جمع آوری کلیه مطالعات پراکنده ی انجام یافته در سال های

گذشته و انجام مطالعات جدید، در منطقه ی بوشلی اقدام به حفاری کرده است و پس از حفاری 3 حلقه چاه، گمانه ها برای تعیین مشخصات زمین شناسی عمقی منطقه و تعیین گرادیانت حرارتی نتایج امید بخشی بدست آمده است.

لازم به ذکر است پس از حفاری سه چاه گمانه، چاه شماره ی 2 به نتیجه ی مطلوب انجامید و پس از رسیدن به عمق 71 متری به مخزن بخار و آب داغ فشرده رسید که این بخار و آب داغ بیش از 15 متر از زمین فوران کرد و دمای مخزن آن حدود110 درجه ی سانتیگراد اندازه گیری شد.

این مخازن در سنگ های آهگی متعلق به دوران اول زمین شناسی قرار گرفته است و بررسی سطحی و عمقی که توسط عملیات زمین شناسی و ژئوفیزیکی انجام شد نشان داده که این مخزن آهکی بیش از 100 کیلومتر مربع در زیر زمین گسترش داشته است.

از دیگر قابلیت های بالقوه منطقه تفرجگاه طبیعی و گردشگری بولاغلار است؛ محدوده این منطقه نمونه گردشگری به عنوان یک تفرجگاه اکوتوریسم از نظر گردشگری قابل توجه است. باید توجه داشت که این محدوده بیشتر عملکرد اکوتوریستی دارد و امروزه فقط می تواند مسافران عبوری را برای ساعاتی به کناره های آن برای استراحت و تفریح کشاند.

بولاغلار مجموعه ای از چشمه های متعدد با دبی بالا در یک محدوده نه چندان وسیع است. آب تمام چشمه ها در مسیر کوتاهی به یکدیگر پیوسته و از طریق نیر چای ( رودخانه آغلاغان) که از داخل شهر نیر می گذرد به بالخلوچای می پیوندد. این محدوده به سبب نزدیکی به شهر نیر یکی از نقاط بالقوه جهت توسعه گردشگری در شهر نیر است.

مساحت منطقه 285 کیلومتر مربع است که در حدود یک پنجم مساحت نیر را شامل می شود. این منطقه با وجود داشتن مناطق بکر و دیدنی و استخر پرورش ماهی و همچنین برگزاری جشنواره آش و مراسم سنتی چشمه باشی در چهار شنبه سوری، همه ساله مسافران و گردشگران زیادی را جذب خود می کند.
لازم به ذکر است چشمه سار بولاغلار در سال 85 با مصوبه به عنوان منطقه نمونه گردشگری با درجه ملی مورد تصویب دولت قرار گرفته است.

سد یامچی از دیگر قابلیت های گردشگری و توریستی شهرستان نیر است. این سد در 5 کیلومتری شهر نیر قرار دارد، اطراف سد یامچی و طبیعت زیبای اطراف آن مکانی مناسب برای گردشگری، تفریح و استراحت به وجود آورده است و با اندکی سرمایه گذاری و ایجاد تاسیسات گردشگری در حاشیه سد و فراهم آوردن امکانات قایقرانی در دریاچه آن با توجه به قرارگرفتن آن در کنار بزرگراه نیر به اردبیل و واقع شدن در ورودی استان و نزدیکی به شهر توریستی سرعین و دامنه های سر سبز سبلان و چشم انداز های زیبا از آن برای رونق اقتصادی منطقه استفاده کرد.

موارد ذکر شده تنها بخش اندکی از قابیلت ها و توانمندی های شهرستان نیر است؛ تردد روزانه 30 هزار دستگاه خودروی کوچک و بزرگ در عید نوروز و تعطیلات تابستانی نمایانگر اهمیت نیر به عنوان پل ارتباطی استان اردبیل با مناطق شمالغرب کشور است. البته باید خاطر نشان کرد که شهر نیر سال هاست به دلیل عدم وجود جاده کمربندی با مشکل ترافیک سنگین دست به گریبان است و به دلیل تردد خودروهای سنگین در داخل شهر، هر از گاهی شاهد حوادث تلخ و ناگواری از جمله تصادفات خونین هستیم.

در پایان باید گفت شهرستان نیر با وجود برخورداری از منابع عظیم آبی، معدنی و مناطق متنوع تاریخی و گردشگری تاکنون ناشناخته مانده است؛ نیر برخلاف ذهنیت های ایجاد شده محروم نیست بلکه مظلوم است بدین معنا که از سرمایه ها، منابع و توانمندی های طبیعی و انسانی آن به خوبی استفاده نشده است.