بحران سازی ترکیه در عراق و چشم طمع آنکارا به موصل
روابط بغداد و آنکارا اخیراً به دنبال اصرار ترکیه برای حفظ نیروهایش در شمال عراق و مشارکت در عملیات موصل به تیرگی گراییده و مقامات آنکارا اهداف تجزیهطلبانهای را در عراق دنبال میکنند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از ائل، در آذرماه سال گذشته، ورود نیروهای نظامی ترکیه به منطقه بعشیقه در نزدیکی موصل واقع در شمال عراق به خبر داغ رسانههای جهان تبدیل شد و باعث واکنش گسترده مقامات عراقی شد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, ائل,
حیدر العبادی نخستوزیر عراق در همین خصوص از ترکیه خواست فوراً خاک این کشور را ترک کند و تأکید کرد: «این نیروها بدون اجازه دولت عراق وارد این کشور شدهاند و حاکمیت کشورش را نقض کردهاند.»
,
ترکیه مدعی شد که هدف از استقرار نیروهای نظامی در شمال عراق مشارکت نظامی در قالب ائتلاف بینالمللی علیه داعش به رهبری آمریکاست که واشنگتن ادعای آنکارا مبنی بر عضویت در این ائتلاف را رد کرد و مقامات آمریکایی در این خصوص اعلام کردند که از اعزام نیروهای ترکیه به شمال عراق مطلع بودهاند، اما این اقدام ترکیه جزء فعالیتهای ائتلاف تحت امر آمریکا نیست.
,
این واکنشها و اعتراضات ادامه داشت تا سرانجام دولت ترکیه پذیرفت تا بخشی از نیروهایش را از خاک عراق خارج کند.
,
با خروج این نیروها از خاک عراق و درگیر شدن دولت بغداد به جنگ با تروریستهای داعش و تحولات سوریه، موضوع حضور نیروهای نظامی ترکیه کمرنگ شد تا اینکه اختلاف میان آنکارا و بغداد پس از آن بالا گرفت که در هفتههای گذشته پارلمان ترکیه مجوز حضور نیروهای این کشور را در عراق و سوریه تمدید کرد و مقامات ترکیه اعلام کردند مبنی بر لزوم حضور و مشارکت نیروهای ترکیه در عملیات آزادسازی موصل، بیش از 200 نیروی نظامی ترکیه وارد شمال عراق شدند.
,
در این خصوص رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه اعلام کرد: «کشورش در عملیات بازپسگیری موصل از داعش دخالت میکند و کسی نمیتواند کشورش را از شرکت در این عملیات منع کند.»
,
آنکارا مدعی است برای غلبه بر تروریستها ناچار است در داخل مرزهای همسایگان جنوبیاش حضور نظامی داشته باشد.
,
این اظهارات مقامات ترکیهای در آستانه عملیات موصل، موج مخالفتها علیه اقدام دولت ترکیه را این بار بسیار گستردهتر از قبل کرد.
,
حیدر العبادی، نخستوزیر عراق در کنفرانس مطبوعاتی در بغداد گفت: «ترکیه هیچ نقشی در عملیات نظامی علیه داعش ندارد. ما با حضور نیروهای ترکیه مخالفیم چرا که حضور آنها موجب کارشکنی در تلاشهای عراقیها در جنگ علیه داعش شده است. پافشاری آنکارا بر ماندن این نیروها در شمال عراق غیرقابل توجیه است.»
,
وی تأکید کرد: «هیچ موافقت رسمی یا شفاهی برای ورود نیروهای ترکیه به خاک عراق چه در بعشیقه چه در دیگر مناطق، نداده است و نیروهای ترکیه که به طور مخفیانه وارد شدهاند.»
,
به دنبال آن بنعلی ییلدریم، نخستوزیر ترکیه، درخواست بغداد را برای عقبنشینی نیروهای نظامی ترکیه از خاک عراق "خطرناک" میخواند و میگوید: «هدف حضور سربازان ترک در خاک عراق مبارزه با داعش و مقابله با تغییر ترکیب جمعیتی در عراق است. سربازان ما به وظیفهشان عمل میکنند و این فعالیتها را به نام انسانیت ادامه میدهند.»
,
این جنگ لفظی همچنان ادامه دارد و ترکیه ضمن رد خواسته دولت عراق برای تخلیه شمال این کشور، دولت بغداد را به دلیل آنچه حضور نیروهای کشورهای دیگر با رضایت دولت مرکزی میخواند مورد شماتت قرار میدهد.
,
وزارت خارجه آمریکا نیز در واکنش به اعلام آمادگی ترکیه برای شرکت مستقیم در عملیات آزادسازی موصل و حضور نیروهای این کشور در شمال عراق اعلام کرد عملیات موصل به رهبری عراقیها انجام میشود و همسایگان این کشور باید به حاکمیت و یکپارچگی خاک عراق احترام بگذارند.
, ,
هماهنگی اقلیم کردستان و سنیمذهبهای عراق با ترکیه
,
در همین باره «صفین دزهیی»، سخنگوی دولت اقلیم کردستان در بیانیهای اعلام کرد: «نیروهای ارتش ترکیه در چارچوب ائتلاف بینالمللی ضد داعش وارد عراق شدهاند و برای تعلیم و تجهیز نیروهای عراقی در استان نینوا پایگاه نظامی احداث میکنند.»
,
برخی کارشناسان منطقه معتقدند که بین نیروهای پیشمرگه حکومت خودمختار کردستان عراق، جناحهای سنیمذهب این کشور و ارتش ترکیه هماهنگی وجود دارد و هیچگونه اختلافی بین ترکیه، اقلیم کردستان عراق و سنیمذهبهای عراق بر سر آزادسازی موصل از دست داعش وجود ندارد.
, ,
دلایل ورود ترکیه به مناقشات عراق
,
اکنون پرسش اساسی که در سطح رسانهها و محافل سیاسی مطرح شده است اینکه اهداف و منظور ترکیه از چنین تحرکات نظامی در خاک عراق چیست. آیا آنگونه که مقامهای ترکیه گفتهاند هدف آنها کمک به آزادسازی موصل و مقابله با داعش است یا آنکه پیشینه چشمداشتهای ترکیه به مناطقی چون موصل و کرکوک زمینهساز دخالتها و نقشآفرینی آنکارا در ارتباط با مداخلات نظامی در شمال عراق است.
, ,
اولین مسئله چشمداشت ترکیه به نقشآفرینی در آینده ساختار و بافت سیاسی و اجتماعی در منطقه موصل است. این شهر که ترکمانها نیز در آن سکونت دارند با ترکیه دارای مرزها و تاریخ مشترک است و به همین دلیل برای ترکیه از اهمیت ویژهای برخوردار است. ترکیه بر اساس توافقنامه لوزان تا پایان دهه هشتاد میلادی بخشی از بودجه سالانه خود را از درآمدهای نفتی موصل تأمین میکرد. همچنین ترکیه در سال 1926 میلادی بر اساس معاهده آنکارا که در آن زمان عراق تحت سیطره انگلیس قرار داشت، کفالت شهروندان خود را در شهر موصل عهدهدار بود. ترکیه در آن زمان حق داشت حتی بر مساحت 90 کیلومترمربع در موصل و حتی تا شهر کرکوک و مناطق ترکمان نشین سیطره یابد و حق داشت در صورت تعرض به امنیت مناطقی که شهروندانش در آن سکونت دارند، با این تعرض و تهدید مقابله کند.
, ,
این معاهده یا توافقنامه اکنون نیز به ترکیه حق مداخله در موصل را میدهد و ترکیه بر اساس آن میتواند در صورت نفوذ عناصر پ.ک.ک به اطراف شهر موصل برای انجام عملیات تروریستی، با آنها مقابله کند و بر اساس ماده 51 منشور سازمان ملل متحد، ارتش ترکیه میتواند همانطور که در عملیات سپر فرات در سوریه مداخله کرده بود، در موصل نیز مداخله کند. حتی در پی اشغال عراق از سوی آمریکا طرحی برای الحاق موصل و استان کرکوک به اقلیم کردستان تهیه شده بود، اما ترکیه بر اساس توافقنامه آنکارا مداخله و از اجرای این طرح جلوگیری کرده بود.
, ,
دومین مسئله نگرانیهای استراتژیکی ترکیه نسبت به وضعیت کُردها و آینده فعل و انفعالات در مسئله و مطالبه کُردی در عراق و همچنین در سوریه دارد و این مسئله سبب شده است که ترکیه به سمت دخالتهای مستقیم نظامی گام بردارد؛ این مسئله به خصوص در جریان حملات ماههای گذشته ترکیه در شمال سوریه هم نمایان شد. این احتمال که گروههای وابسته به پ.ک.ک یا کُردهای نزدیک به آن در سوریه و شمال عراق نقشی مشترک در مقابله با داعش داشته باشند، ترکیه را نگران کرده است. به خصوص که ایالاتمتحده آمریکا از کُردهای سوریه حمایت میکند و این یکی از نقاط تقابلی ترکیه با آمریکاست.
,
سومین مسئله این است که آنکارا از نقش برجسته گروههای شیعی در جریان آزادسازی موصل نگران است، عملکرد شیعیان در روند آزادسازی فلوجه و نقشی که احتمالاً در ساختارهای امنیتی آینده عراق ایفا خواهند کرد تا حد زیادی نگرانی مقامات آنکارا را در پی داشته است که ادعای رهبری جهان سنی را دارند.
,
انتهای پیام/م
, انتهای پیام/م]
ارسال دیدگاه