انسان در محیط زیست/
روابط زنجیر وار عوامل، در تاثیر گذاری بر محیط زیست/ از پوشش زدایی تا نواحی اقیانوسی مرده
محیط زیست یعنی تمام آنچه که ما را احاطه کرده است؛ از هوا و زمین و آب گرفته تا گیاهان و جانوران و حتی سایر انسانها جزو محیط زیست هستند. بنابر این هر عملی که انجام دهیم حداقل یکی از اجزای محیط زیست را متاثر خواهد کرد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از زیتون طی مطلبی به قلم پویا مطیع نوع پرور، کارشناس ارشد مهندسی کشاورزی-بیوتکنولوژی نوشت:
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, زیتون,هر روز سخن از محیط زیست و مسائل مربوط به آن را در مکالمات روزمره، رسانه های گوناگون و حتی قوانین کشور میشنویم و همه ی ما در حمایت از محیط زیست سخنانی را ایراد میکنیم. این در حالی است که اکثر ما حمایت از محیط زیست را در نریختن زباله در طبیعت یا آسیب نرساندن به طبیعت میدانیم. ولی آگاهی از محیط زیست و حمایت از آن یک علم می باشد و جنبه های بسیار زیادی از زندگی بشر را شامل میشود. در این مقاله تلاش میشود تا در حد بضاعت خوانندگان را با محیط زیست و جنبه های مختلف حمایت از آن اشنا کنیم. تغییرات آب و هوایی جهان، مدیریت زباله ها، استفاده از انرژی های پاک و حمایت از عرصه های طبیعی جزو مسائل روزمره و تکراری هستند که گوش ما آشنایی نسبی با انها دارد. با این حال مردم عادی آگاهی کمی در مورد نحوه ی زندگی مسالمت آمیز با محیط زیست دارند و حمایت از آن را وظیفه دولت میدانند.
,محیط زیست یعنی تمام آنچه که ما را احاطه کرده است؛ از هوا و زمین و آب گرفته تا گیاهان و جانوران و حتی سایر انسانها جزو محیط زیست هستند. بنابر این هر عملی که انجام دهیم حداقل یکی از اجزای محیط زیست را متاثر خواهد کرد. این تاثیرات میتوانند مستقیم – مثل دود و سایر آلاینده ها – یا غیر مستقیم – گرمای ناشی از نیروگاههای حرارتی که با عث گرم شدن اب های اطراف میشوند – محیط زیست را متاثر کنند.
,موضوعاتی که به طور عمده در بحث سلامت و آگاهی در مورد محیط زیست مطرح میشوند مربوط به انرژی، آب، زباله ها، حمل و نقل، آلایندگی و انتشار دی اکسید کربن است. برای تولید انرژی از منابع ارزشمند طبیعی استفاده میکنیم که منجر به تولید دی اکسید کربن میشود و به نوبه ی خود گرمایش زمین را در پی دارد. با اینکه آب در همه جا وجود دارد ولی تمام آبها قابل شرب نیستند. زباله ها باید کنترل شوند. حمل و نقل هر روز گسترش میابد که با تولید غذا نیز ارتباط مستقیم دارد. تمام این واحدهای موثر در دایره محیط زیست شکلی پیچیده ای از ارتباطات در هم تنیده را تشکیل میدهند که هر کدام بایستی به نوبه ی خود در مقالات آینده مورد بررسی قرار بگیرند. ولی در حال حاضر مهمترین نکته یعنی آگاهی از مسائل عمومی محیط زیست را در این مقاله ارایه میدهیم؛ به طوری که تک تک افراد جامعه خود را به عنوان محافظان آگاه محیط زیست بشناسند و در ساختن آینده ای روشن برای فرزندانشان سهیم شوند.
,برای تعریف آگاهی از محیط زیست باید مفهوم حرکت های محیط زیستی را دریابیم. محیط زیست گرایییک ایدئولوژی برای تحریک حس ضرورت پنداری و مسئولیت پذیری انسان ها به منظور احترام، محافظت و حفاظت از جهان طبیعی از شر آسیبهای انسانی است.
,آگاهی زیست محیطی بخشی از موفقیت جنبشهای زیست محیطی به شمار میآید. فرزندان و خانواده ما باید یاد بگیرند که محیط زیست شکننده و حساس است و مواظبت کردن از آن امری واجب به شمار میاید. در این صورت میتوان امیدوار بود که تهدیدهای نشانه گیری شده به سمت محیط زیست روزی از بین بروند.
,منابع بسیاری برای آگاهی زیست محیطی وجود دارد. از آن جمله میتوان آموزش گروهی افراد (در کلاسهای درس یا خارج از آن)، سمینارهای آموزشی و الهام بخش و نشر کتابها و بروشورهای آگاه کننده را به عنوان تعدادی از ابزارهای تشویقی نام برد.
,زمانی که از سلامتی صحبت میکنیم میتوان به راحتی ارزش آن را دریافت برای همین بهتر است برای حفاظت از محیط زیست برای سلامت آن مبارزه کنیم. فرزندان ما نباید جهانی بیمار و پر از مشکلات زیست محیطی را به ارث ببرند و این وظیفهی ماست که ایندهای روشن را به آنها هدیه کنیم. این کار از طریق آگاه شدن و گسترش آگاهی دیگران در رابطه با این موضوع محقق میشود.
,پیش از اینکه شروع به آگاه کردن دیگران کنیم خودمان ابتدا باید دانش کاملی از مسائل زیست محیطی به دست بیاوریم. با اخبار مربوط به محیط زیست به روز بمانید و کتابهایی را بخوانید که به درک شما از محیط زیست، خطراتی که آن را تهدید میکنند و منابعی که از محیط زیست به دست می آید می افزاید. کسانی که میتوانند بیشتر درگیر موضوعات زیست محیطی شوند میتوانند در سمپوزیوم ها و سمینارهای مربوط به چنین مسائلی شرکت کنند.
,از جمله موضوعاتی که در خصوص محیط زیست در جهان ما باید به دنبال راه حل برای آنها باشیم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
,نفت:
,یکی از مسائل اساسی زیست محیطی نفت است. نفت در تمام جنبههای آن از شروع حفاری برای استخراج تا تولید و مصرف محصولات نفتی مثل پلاستیکها و لاستیکهامحیط زیست را دچار تهدید میکند. وابستگی ما به سوختهای فسیلی یک اعتیاد جهانی است. حفاری برای استخراج نفت در اقیانوسها میتواند حیات موجودات در آن ناحیه را دچار تزلزل کند. حفاری در زمینهای خشک نیز مشکلات خاص خود را دارند. تصفیه و جداسازی اجزای نفت از آن و سپس سوختن محصولات نفتی آلایندگی شدیدی در پی دارد که یکی از مشکلات عادی و شناخته شدهی آن آزاد شدن کربن دی اکسید در هوا و افزایش گرمایش جهانی است. پلاستیکها نیز جزو محصولات نفتی به شمار میآیند که قابلیت تجزیه در طبیعت را ندارند. بر این اساس، نفت از جنبه های گوناگونی میتواند در حفظت از محیط زیست مورد توجه قرار گیرد.
,پوشش زدایی:
,منظور از پوشش زدایی از بین رفتن پوشش گیاهی است که شامل از بین رفتن انواع گیاهان علفی، چند ساله، درختچهها و جنگلها میباشد. این معضل، صدمات سنگین وجبران ناپیری بر سلامت جهان میگذارد. بریدن درختان برای اهداف تجاری، آتش سوزی، ایجاد زمینهای زراعی بیشتر، معدن کاریهای مختلف برای استخراج منابع گوناگون، چرای بی رویه و کنترل نشدهی دامها و برداشت گیاهان وحشی به طوری که امکان رشد مجدد نداشته باشند از جمله اعمالی هستند که در تعارض با محیط زیست است و حتی گاهی باعث مهاجرت موجودات یا انقراض گونههای مختلف میشوند. اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) لیستی از گونههای در معرض تهدید را ارایه میدهد که همه ی ما باید از آن آگاهی داشته باشیم تا اگر در نزدیگی ما گونه ی در حال انقراضی از گیاه یا جانوری وجود دارد اطرفیان را نیز ار آن آگاه کرده و مانع از بین رفتن این نعمتهای خدادادی شویم.
,آلودگی:
,آلودگی میتواند مشاء های متفاوتی داشته باشد. پلاستیکها و آشغالهای سطح خیابان آلودگی هستند و البته آلودگیهای نفتی دریاها و اقیانوسها نیز آلودگی به شمار می آیند. جزیرههای بزرگی که در اقیانوس آرام از زباله ها تشکیل شدهاند گواه و مدرک تاثیر آلودگی بر محیط زیست هستند. دلیل اینکه چرا آلودگی تا این حد کنترل نشده گسترش یافته است را باید در کالا گرایی افراطی انسانها یافت. ما هر چیزی را که تولید شود نسبت به آن احساس نیاز خواهیم کرد و این یعنی دور انداختن کالاهای قدیکی، مصرف انرژی برای تولید کالاهای جدید و تمام فرایندهایی که برای جایگزینی کالای جدید با قدیمی انجام میگیرد.
,از بین رفتن تنوع حیات:
,هر موجود زنده در جهان جایگاهی دارد و وظیفهای را انجام میدهد. ارتباطات موجودات زنده در جهان شبکهی گستردهای دارد و از بین رفتن هر گونه از موجودات زنده میتواندنظم شبکه ی ارتباطی موجودات را به هم بریزد. برای مثال هر موجودی که بمیرد، باکتریها آن را مصرف کرده و تجزیه میکنند. فرض کنید که باکتریهای تجزیه کننده لاشهکلا از روی سیاره محو شوند. عواقب ناشی از آن غیر قابل تصور خواهد بود. دیگر موجودات نیز وظیفهای بر عهده دارند و اگر از بین بروند نمیتوان آنها را جایگزین کرد. انسان با اعمال خود باعث به خطر افتادن و از بین رفتن موجودات زیادی شده است و اکنون نیز در حال نابود کردن موجودات زیادی است. از شکار گونه های در حال انقراض گرفتهتا از بین بردن محل زندگی موجودات مختلف باعث میشود تا ما با دستان خودمان محیط زیست را دچار مریضی و مرگ کنیم.
,آب شدن یخ های قطبی:
,حتما عبارت "تغییرات آب و هوایی" را تا کنون شنیدهاید. تغییر آب و هوای کل کرهی زمین به سمت گرم شدن میانگین هوای هر فصل و هر سال میرود که قابل رویتترین نشانهی آن را میتوان با نگاه کردن به تصاویر ماهوارهای که از قطب تهیه شده است میتوان دریافت. یخهای قطبی در حال آب شدن هستند و هر ساله 9 درصد از مناطق قطبی بهمفهوم واقعی در حال آب رفتن هستند. زیرا با ذوب شدن یخ، سطح آب اقیانوسها بالاتر میآید و این به مفهوم زیر آب رفتن مناطق وسیعی از جهان و در نتیجه مرگ بسیاری از موجودات خشکی است.
,نواحی اقیانوسی مرده:
,در طول سواحلی که جمعیت انسانی زیادی در آن زندگی میکنند نواحی خالی از آبزیان مشاهده میشود. در این نواحی سطح اکسیژن آب به قدری کم است که آبزیان نمیتوانند در آن زنده بمانند. در حال حاضر 146 ناحیه اقیانوسی مرده در اقیانوس های جهان پیدا شده است که به دلیل سطوح بالای مواد شمسایی رها شده در آب به وجود آمده اند. شاید به نظر شما که از اقیانوس دور هستید این سوال برسد که ما نه عامل آلودگی شیمیایی آب ها هستیم و نه این نواحی مرده بر ما تاثیر میگذارند! اینطور نیست. افزایش استفاده از سموم کشاورزی در تمام نواحی جهان، افزایش تولید آنها را نیاز دارد و این سموم به هر حال به نوعی باعث آلودگی خشکی و آب خواهند شد.. از طرفدیگر اگر هر گونه غذای دریایی مصرف میکنید به یاد داشته باشید که خالی شدن نواحی نزدیک ساحل از آبزیان یعنی عدم دسترسی آسان به غذاهای دریایی و این یعنی هزینه بیشتر برای صید و قیمت بالاتر این غذاها.
,آنچه تا کنون بیان شد مسائل عمده در مطالعه محیط زیست هستند ولی جزئیترین اعمال ما محیط زیست را متاثر میکند. با اینکه این مسائل به صورت مجزا بیان شد ولیهیچکدام از آنها به تنهایی اتفاق نمیافتد و به تنهایی قابل حل و فصل نیست. برای مثال اجازه دهید بخشی از یک زنجیره در محیط زیست را با هم مرور کنیم:
,ما در خانه از لوازم مختلفی استفاده میکنیم. یخچال، اجاق گاز، آبگرمکن، ابمیوه گیری و ... که تمام آنها برای اینکه روشن شوند به انرژی و مواد ورودی نیاز دارند. باید آبمیوه گیری را به برق متصل کنیم تا کار کند و برای استفاده از آبمیوه گیری باید میو ه ای وجود داشته باشد! از یک سو، تولید برق در نیروگاهها یعنی تولید گرما، تولید الودگی و .... کشت میوه نیز از طرف دیگر معادل است با مصرف آب، کود و سموم مختلف که هر کدام به نحوی محیط زیست را متاثر خواهند کرد. تولید برق در نیروگاههای حرارتی گرمایزیادیرا نیاز دارد و محیط اطراف را نیز گرمتر میکند و این کار میتواند زندگی جانوران مختلف در آن ناحیه را تحت تاثیر قرار دهد که به نوبهی خود اکوسیستم ناحیه را دچار آسیب میکند.
,آلودگی ناشی از آن نیز به الودگی جهانی میافزاید و سهم خود را در تسریع تغییرات آب و هوایی اعمال میکند. تغیرات اب و هوایی یعنی گرم شدن کرهی زمین و آب شدن یخهای قطبی و نتایج دیگری که قبلا بیان شد. استفاده از سموم کشاورزی میتواند در صورت عدم کنترل باعث آلودگی آبهای سطحی و زیر زمینی شود. آلودگی آبهایسطحی باعث مسمومیت موجودات ساکن در آب میشود و اکوسیستم ناحیه را به هم میریزد و چون آب جاری نهایتا به دریا خواهد ریخت پس حیات آبزیان دریا را نیز متاثرخواهد کرد. این امر به مفهوم افزایش مواد شیمیایی در آبها و الودگیهای ناشی از آن است که توضیح داده شد.
,بر همین اساس نباید تصور کنیم که ما فقط با نریختن آشغال در طبیعت سهم خود را در حفاظت از محیط زیست ادا کرده ایم. بلکه ما وظیفه داریم در تمام جنبه های زندگی خود محیط زیست را نیز در نظر داشته باشم. برای مثال اگر کشاورز هستیم باید از انتخاب زمین زراعی گرفته تا مصرف کود و سم دقت کنیم. اگر مصرف کننده هستیم، نباید کالا گرا باشیم و در حد امکان از لوازمی که قابلیت استفاده دارند بهره ببریم. اگر یک لیوان آب در دست داریم باید مطمئن باشیم که با ریخته شدن این آب بر روی زمین یا جاری شدن آن در جوب باعث آسیب رسیدن به هیچ یک از اجزای جهان نمیشویم. اگر خواهیم سختگیرانه تر به قضیه نگاه کنیم حتی تنفس ما نیز بی تاثیر بر محیط زیست نیست. زمانی که بر بالای کوه یا کرانه طبیعت زیبایی ایستاده ایم و خدا را به خاطر این نعمات شکر گذاریم باید مطمئن باشیم که ما و فرزندانمان آسیبی به این برکات الهی نخواهیم رساند. پس هر عملی انجام میدهیم باید در خود و عملمان نظاره کنیم و آن را با فکر و اندیشه بسنجیم.
,در این مقاله که با هدف آگاهی از کلیات محیط زیست نگاشته شده بود تلاش گردید تا عوامل عمده و مهم در مطالعه محیط زیست ارایه گردد. روابط زنجیر وار عوامل مختلف در تاثیر گذاری بر محیط زیست بررسی شد و در مقالات آینده تلاش خواهد شد تا راه حل و سبک صحیح زندگی برای حفاظت از محیط زیست بیان گردد.
,]
ارسال دیدگاه