آداب و رسوم قدیم مردم کرمان در شب یلدا؛
از دورگردی شبانه تا رؤیت خضر نبی در سپیده دم
تاریخ شناس کرمانی بیان داشت: یکی از باورهایی که در کرمان وجود داشت این بود که 4 برادر دور شهر می گشتند تا سپیده طلوع کند و حضرت خضر را ببینند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از آرمان کرمان؛ انار و هندوانه را که در کنار هم ببینی نمیتوانی یاد چیزی جز یلدا بیفتی. شبی که میگویند خورشید در آن متولد شده است و هر روز که از آن میگذرد، یک دقیقه به طول روز اضافه میشود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, آرمان کرمان,هر چند این روزها برای ما یلدا تولد خورشید است اما برای ایرانیان قدیم بیشتر طولانیترین شب سال بود. شبی نحس که اهریمن تاریکی در آن ترکتازی میکرد.
,برای همین بود که ایرانیها در آن تا تولد خورشید دور آتش جمع میشدند و سفره پهن میکردند. ایرانیان باستان برای آنکه شب یلدا را به رغم اهریمن بدکنش به خوشی بگذرانند، آخرین بازماندههای میوههای پاییزی را جمع میکردند و بر سفرهشان میگذاشتند و آن را نثار اهورامزدا میکردند.
,جشن شب یلدا دیرزمانی است که در شهرهای مختلف ایران و بسیاری از کشورها به شکلهای گوناگون گرامی داشته میشود. شادمانی، گردهمایی خانوادگی و خوردن میوههایی همچون هندوانه و انار و خشکبار از آیینهای ویژه جشن یلداست.
,مردم کرمان تا سحر انتظار میکشند تا از قارون افسانهای استقبال کنند. قارون در لباس هیزمشکن برای خانوادههای فقیر تکههای چوب میآورد. این چوبها به طلا تبدیل میشوند و برای آن خانواده، ثروت و برکت به همراه میآورند.
,قصهگویی، فال حافظ، دورهمنشینی و خوردن «شبچَره» یا خوراکیهای یلدا، حضور در پای کرسی و سفره نمادین یلدا، صحبت از فلسفه یلدا و اجرای برنامههای شاد و مفرح، بخشهایی از این مراسم پرطرفدار کرمان است.
,در این رابطه سید محمدعلی گلابزاده کارشناس کرمان شناسی می گوید : مردم ایران برای برگزاری شب یلدا به خاطر تاثیر گذاری و ارتباط مسائل فرهنگی این سرزمین ارزش زیادی قائل بودند .همان طور که می دانید یلدا بلند ترین شب سال است اما واژه یلدا یک لغت سریانی است اما در شب یلدا که بلندترین شب سال و اولین شب زمستان است همیشه مراسمی برگزار شده و این مسئله مورد توجه ویژه ادیبان و شاعران در طول تاریخ بوده است و هیچ شاعری نداریم که شعر گفته باشد و از واژه یلدا استفاده نکرده باشد.
,گذشت پائیز آمد فصل سرما/ سرآغازش شب زیبای یلدا
,چه شبهای درازی دارد این فصل/یقین زلف سیاه گیسوی یلدا
,در این فصل زمستان یکدلی به / محبت دوستی سیمای یلدا
,اما در فرهنگ الفبایی در گذشته معنای بشارت و پیروزی اهورامزدا بر اهریمن را می دهد طولاتری ترین شب سال یعنی یلدا . در حقیقت مردم دور هم جمع می شدند و معتقد بودند در این شب نور بر تاریکی غلبه می کند و تا بامداد تا زمانی که سپیده در آسمان ظاهر می شد بیدار می ماندند.
,با شاهنامه خوانی دور کرسی اجتماع می کردند گپ و گفتگویی داشتند و داستانهایی را نقل می کردند و در این شب از آجیل و میوه هایی مثل انار و هندوانه رسم بود که بر سر سفره قرار می د ادند و از آنها استفاده می کنند و حتی این باور وجود داشت که کسانی که شب یلدا هندوانه می خورند در تابستان می توانند به راحتی شدت گرمی را تحمل کنند، بنابراین به این امر توجه زیاد داشتند البته یلدا تنها در آیین اسلام و ایرانی نیست کما اینکه مسیحیت هم آغاز سالش را اول زمستان قرار می داد این ایام دید مسیحیت هم هست.
,و اما باور دیگری که در کرمان وجود داشت این بود که 4 برادر دور شهر می گشتند تا سپیده طلوع کند و حضرت خضر را ببینند یا اینکه اعتقاد دیگر اینکه معتقد بودند اگر شب یلدا بیدار بمانند و گپ وگفتگویی داشته باشند وآن شب را به شادی بگذرانند خرم روز در انتظار آنان خواهد بود و دیگر اینکه باران در خانه آنها را به صدا می آورد و از گنج خانه خود برای آنان هدیه می آورد.
,این کارشناس کرمان شناسی در انتهای سخنان بیان داشت: متاسفانه امروزه آن اجتماعات و دور همی ها کم رنگ شده است و وقتی اجتماعی صورت می گیرد برای استفاده بهینه از فرصت ها نیست ، امروزه موبایل این وسایل ارتباط جمعی باعث شده است که مردم کمتر دور همی داشته باشند و آن انس و الفتی که بانی یلدا بوده دیده نمی شود و امید آن داریم که این فرهنگ تغییر کند و ما بتوانیم دوباره آن اصالت های خود را بدست آوریم.
,یلدا آن سوی مرزها
,گفتنی است؛ سنتهای یلدا به درون مرزهای ایران ختم نمیشود. سنت یلدا همراه با ایرانیها در گوشه و کنار دنیا منتشر شده است. از ژاپن گرفته تا آمریکا در شب 30 آذر ماه هر سال عدهای هستند که تولد خورشید را جشن میگیرند.
,در کشورهایی که جمعیت ایرانیها بیشتر است معمولا مغازهها هم اجناس مربوط به سفره یلدا را میفروشند و یلدا هرچند هیچوقت شبیه یلداهای ایران نمیشود اما رنگ و بوی ایران را دارد.
,در کشورهایی که جمعیت ایرانیها اندک است یلدا معمولا بهانهای است برای دور هم جمع شدن. سخن گفتن به زبان مادری و یاد گذشتهها بودن.
,هر چند مردمشناسان نگرانند که آیینها و سنتها و به تبع آن یلدا در ایران کمرنگ شده است اما هنوز هم 30 آذر هر سال شهرها رنگ دیگری به خود میگیرند و در دلها چراغی روشن میشود که به مردم یادآوری کند: خورشید زنده است.
,گفتگو از : مهین نامجو
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه