در گفتگو با دانا مطرح شد؛
پشت ویترین پرزرقوبرق پلتفرمها چه میگذرد؟/ آرش فهیم از افت محتوایی سریالها میگوید
منتقد سینما، معتقد است پشت ویترین پرزرقوبرق این تولیدات، نوعی بحران هویت و افت کیفی پنهان شده است؛ بحرانی ک، ریشه در غلبه نگاه سودمحور بر دغدغههای فرهنگی دارد.
آرش فهیم، منتقد سینما، در گفتوگو با خبرنگار فرهنگی شبکه اطلاع رسانی راه دانا، درخصوص وضعیت فعلی سریالهای نمایش خانگی اظهار داشت: اگر بخواهیم واقعبینانه و بدون تأثیرپذیری از زرقوبرقهای ظاهری قضاوت کنیم، امروز با نوعی عقبگرد فرهنگی آشکار و بحران جدی معنا و هویت در بسیاری از تولیدات شبکه نمایش خانگی مواجه هستیم. پلتفرمها با ویترینی تجملاتی، تولیدات انبوه و دکورهای پرهزینه، نوعی تهیشدگی فرهنگی را پنهان کردهاند.
وی افزود: گسترش کمّی محصولات در این فضا، همزمان با افت قابل توجه کیفیت محتوایی و ساختاری همراه بوده است. به همین دلیل با نوعی آشفتگی فرهنگی روبهرو هستیم که در آن ارزشهای اصیل اجتماعی و خانوادگی به حاشیه رانده میشود. بنابراین نمیتوان این وضعیت را «دوران طلایی» نامید؛ بلکه بیشتر با دورهای مواجه هستیم که در آن سلیقه فرهنگی مخاطب به سمت سطحینگری سوق داده میشود و به جای ارتقای تفکر، بیشتر بر جذب و مصرفگرایی مخاطب تأکید میشود.
این منتقد سینما در پاسخ به این پرسش که ریشه بحران هویت در پلتفرمها بیشتر ناشی از شکست هنری است یا استراتژی تجاری، تصریح کرد: به نظر میرسد این پدیده بیش از آنکه یک شکست هنری ناخواسته باشد، نوعی استراتژی تجاری حسابشده و سودمحور است. بخشی از سرمایهگذاران و مدیران پلتفرمها فاصله گرفتن از فرهنگ و سبک زندگی بومی را بهعنوان یک مزیت رقابتی در بازار تعریف کردهاند و در نتیجه هنگام تولید آثار، مسائل و نیازهای فرهنگی جامعه در اولویت قرار نمیگیرد و تمرکز اصلی بر بازگشت سرمایه است.
فهیم ادامه داد: در بسیاری از کشورها که صنعت سینما و سریال به شکل حرفهای توسعه یافته، میان ابعاد اقتصادی و ملاحظات فرهنگی و اجتماعی نوعی تعادل برقرار است؛ اما در فضای پلتفرمهای ایرانی هنوز چنین تعادلی شکل نگرفته و توجه به سودآوری اقتصادی اغلب بر توجه به پیامدهای فرهنگی آثار برای مخاطبان غلبه دارد. به همین دلیل گاهی شاهد آثاری هستیم که مملو از خشونت یا نمایش مناسباتی دور از شأن مخاطب ایرانی است.
وی با اشاره به تکرار برخی الگوهای محتوایی در سریالهای شبکه نمایش خانگی گفت: تکرار الگوهای خنثی یا ایجاد جنجالهای زرد، در بسیاری از موارد به ابزاری برای جلب توجه و تضمین بازگشت سرمایه تبدیل شده است؛ رویکردی که در نهایت میتواند به تضعیف هویت فرهنگی منجر شود.
این منتقد سینما درباره رواج نمایش مصرف سیگار، الکل و روابط خارج از چارچوب در برخی سریالها نیز اظهار داشت: به نظر میرسد هم فقر دراماتیک و هم تقلید سطحی از برخی الگوهای سریالهای خارجی در این مسئله نقش دارند. زمانی که نویسنده توانایی خلق گرههای داستانی پیچیده، شخصیتپردازی عمیق و جذابیتهای دراماتیک اصیل را ندارد، سادهترین مسیر را انتخاب میکند؛ یعنی استفاده از هنجارشکنی، نمایش خشونت عریان یا برجسته کردن برخی عناصر جنجالی برای جلب توجه مخاطب.
فهیم در پایان خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی برخی پلتفرمها نیز از این الگوها برای جذب مخاطب، بهویژه مخاطب جوان، استفاده میکنند و با برچسب «مدرن بودن» به این رفتارها نوعی توجیه فرهنگی میدهند؛ در حالی که این روند در بلندمدت میتواند پیامدهایی برای نهاد خانواده و سلامت فرهنگی و روانی جامعه به همراه داشته باشد.
ارسال دیدگاه