ادبیات تحقیق در پروپزال نویسی

با بررسی ادبیات و سوابق تحقیق نه تنها محقق اطلاعات وحقایق بیشتری نسبت به موضوع مورد علاقه اش به دست می آورد، بلکه به احتمال زیاد باعث ایجاد روش ها و عقاید جدید می شود که می تواند در بهبود فرایند تحقیق موثر باشد.

[

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از روشن خبر، هدف این نوشتار، به قلم دکتر احمد هدایت پناه، بحث حول دانش کارشناسی ارشد است که درنگارش پایان نامه می تواند موثر باشد. همچنین برای نگارش پروپزال در دستگاههای اجرایی ارتباط مستقیم دارد. به بسیاری از سوالهای فنی که درکتب روش تحقیق نیامده به صورت استدلالی و مستند پاسخ داده می شود.

, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, روشن خبر,

گفتار۲۸ ) ادبیات تحقیق

۲۸-۱)اهمیت وضرورت

بررسی ، پیشینه ، سوابق و ادبیات تحقیق یکی از مهمترین وظایف محقق است. کسب آگاهی درباره تحقیقات قبلی، بررسی ادبیات ( پیشینه )[۱] تحقیق خوانده می شود ، با بررسی ادبیات و سوابق تحقیق نه تنها محقق اطلاعات وحقایق بیشتری نسبت به موضوع مورد علاقه اش به دست می آورد، بلکه به احتمال زیاد باعث ایجاد روش ها و عقاید جدید می شود که می تواند در بهبود فرایند تحقیق موثر باشد. با مطالعه اجمالی ادبیات وسوابق مربوط به مساله تحقیق درمورد موضوع تحقیق ، چهارچوب ادراکی مناسب پیدا کرده وراهبردها وروشهای تحقیق را طراحی می کنند . فصل دوم پایان نامه های تحصیلی به بررسی ادبیات ، سوابق وپیشینه تحقیق اختصاص دارد. محقق در بررسی ادبیات وپیشینه تحقیق باید با توجه به اهداف ، سوالات و فرضیه های تحقیق به مطالعه سوابق تحقیق بپردازد و براساس یک نظم منطقی و در چهارچوب مناسب بتواند بین موضوع تحقیق خود و تحقیقات قبلی ارتباط درست برقرار کند.

, [۱],

ناتوانی در برقراری چنین ارتباط مناسب باعث به هدررفتن وقت وهزینه نیروی انسانی محقق می شود. بین سوالات وفرضیه های تحقیق با بررسی ادبیات تحقیق رابطه متقابل ودوسویه وجود دارد، بدین معنی که بررسی ادبیات وپیشینه تحقیق در تدوین سوالات وفرضیه های تحقیق به محقق کمک می کند واز طرف دیگر بررسی ادبیات باید براساس سوالات وفرضیه های تحقیق انجام شوند، که این امر لزوم مراجعه محقق به متون وادبیات تحقیق را ایجاب می کند. ( حسن زاده ، ۱۳۸۸ص ۷۸). بررسی پیشینه پژوهش مستلزم رعایت منطقی مراحلی است است که گال وهمکاران ( ۲۰۰۳) گام های زیر را پیشنهاد داده اند ۱- گام اول : منابع راهنما را جستجو کنید گام دوم : ازمنابع دست دوم استفاده کنید. گام سوم :منابع دست اول را مطالعه کنید . گام چهارم: آثار مورد مطالعه را تلفیق کنید. .( نصر وهمکاران ، ۱۳۹۰ ص۲۰۵ ).

۲۸-۲)دیدگاهها

۱-به نظر جان بست ( ۱۳۷۶ ) بخش دوم مروری است بر ادبیات مهمی که با تحقیق موردنظر رابطه دارد. خلاصه ای از تحقیقات قبلی و نوشته های مهم پژوهشگران و متخصصان زمینه ای که تحقیق در آن صورت می گیرد به اجمال ذکر می شود، بخشی از گزارش تحقیق زمینه را برای پروراندن مطالعه حاضر فراهم می کند و خواننده را با یافته هایی که تا آن تاریخ به دست آمده است آشنا می سازد. چون یک تحقیق خوب بر تمامی یافته هایی که درباره یک مساله به دست آمده است مبتنی است ، بنابراین این بخش از گزارش نشانگر دانش پژوهشگران آن رشته است( شریفی ونجفی ، ۱۳۷۶ ص۴۶۹ ).

۲- گال و همکاران ( ۲۰۰۳ ) معتقدند که بر پیشینه پژوهش شامل:

الف) بررسی جامعی درباره پیشینه پژوهش ، به منزله بخشی از پیشنهاده پژوهش

ب) ارتباط تحقیقات بررسی شده با تحقیق پژوهشگر ،در این وضع باید نشان داد که چگونه هر مجموعه از تحقیقات یا هر نظریه یا حتی لغزش مربوط به روش در پژوهشهای پیشین بر طرح تحقیق شما بر مشارکت بالقوه آن در مبنای دانش موجه تأثیر می گذارد.

ج) لغزشگاه دیگری که درنوشتن بررسی پیشینه پژوهش باید از آن پرهیز کرد، شیوه ارائه یکسان گزارش تحقیقات است. برای مثال ، برخی از دانشجویان ، هرمقاله ای را درقسمتی جدا معرفی می کنند وبررسی هرمقاله را با نام پژوهشگری آغاز می کنند که آن را نوشته است.( نصر وهمکاران ، ۱۳۹۰ ص۱۳۰ )با وجود اهمیت بررسی کامل پیشینه پژوهشی موجود ، این مرحله از پژوهش بیش از سایر مراحل ، مورد کم توجهی واقع می شود.ویکی از دلایل آن اختصاص وقت کم ، از سوی پژوهشگران برای انجام آن است. براساس تجربه ، سه تا شش ماه ، یا بیشتر برای انجام بررسی پیشینه به شیوه مطلوب لازم است. بویژه اگر درآغاز کار اطلاعات اندکی درباره موضوع مورد پژوهش داشته باشید. این مرحله شایان صرف وقت مناسبی است تا شما بتوانید به درک عمیق تری از مساله مورد نظر برسید ودرمراحل بعدی تحقیق وقت کمتری صرف کنید.

اهداف مختلفی در بررسی پیشینه پژوهش دنبال می شود که عبارتند از:۱- محدود کردن مساله تحقیق ( ) ۲- جستجوی مسیرهای جدید کاوش( برای بررسی پیشینه تحقیق ، باید تعیین کنید که چه پژوهشهایی تاکنون دررمینه مورد علاقه محقق انجام شده است. به همان اندازه باید نسبت به موضوعات تحقیقی بالقوه که نادیده گرفته شده اند، حساس باشید. تجربه وسوابق منحصر به فرد شما ممکن است به شما کمک کند تا جنبه ای از موضوع را ببینید که از دید دیگران پنهان مانده است. این دیدگاه های جدید درموضوعاتی که کمتر درباره آن تحقیق شده بیشتر امکان بروز دارد. ، اماحتی به مسایلی که موضوع پژوهش بسیار بوده است، بعضاً می توان از منظری نو ومبتکرانه نگریست.)۳- پرهیز از رویکردهای بی ثمر ۴- به دست آوردن بصیرتهای روش شناختی ۵-آگاه شدن از پیشنهادهایی که برای تحقیقات بعدی ارائه شده ۶-یافتن موید برای یک نظریه زمینه ای. .( همان منبع،ص۰ ۲۰۵-۲۰۱ )

۳- معمولاً پیشینه تحقیق که خود دارای دو بخش است ، شامل بررسی خلاصه ای از تحقیقات قبلی ونوشته های مهم پژوهشگران ومتخصصان در زمینه ای است که تحقیق در آن صورت می گیرد؛ همچنین مبانی نظری ورویکردهای علمی را شامل می شود که تحقیق در دست اجرا برپایه آن استوار است. فصل های اول ودوم تحقیق باهم پیوند ناگسستنی دارند؛ اصولاً همه نوشته های این دوفصل مکمل ودر راستای یکدیگر هستند. شکی نیست که پیشینه تحقیق است که مشخصات طرح را می سازد وراهنمای انتخاب فرضیه ها وسوالات تحقیق است. بدیهی است استفاده از تحقیقات پیشین به این معنا نیست که چکیده گزارش های تحقیق انجام شده پشت سر هم و زیر عنوان فصل دوم رونویسی یا ردیف شود، بلکه بدین معناست که پژوهشگر بایستی بین یافته های تحقیقات مرتبط مرتباً در غور و بررسی باشد و پاسخ هر یک از سؤالات تحقیق خود را در بین نتایج تحقیقات مرتبط انجام شده جستجو کند و در جهت تحکیم نتایج تحقیقات خود و یا رد و تأیید فرضیه مربوط آن را تحلیل و تفسیر نماید. همچنین برای استفاده از مبانی نظری لازم است پژوهشگر فقط آن بخش از نظریه ها و مدل ها و یا رویکردهای نوین مرتبط با طرح را که در ادامه کار برای ساختن ابزار و روش تحقیق و یا تجزیه و تحلیل اطلاعات در فصل های سوم و چهارم از آنها استفاده می شود تبیین نموده و ارتباط چگونگی استفاده از مبانی نظری را دقیقاً شرح دهد.( حج فروش ، ۱۳۸۲ ص۵۱).

۴- فصل ادبیات وپیشینه پژوهشی همانطوری که ازنام آن معلوم است شامل دو بخش ادبیات پژوهش و پیشینه هاست. ادبیات پژوهش به گستره وزمینه موضوع وطرح دیدگاه های کلی در مورد بنیادهای موضوع می پردازد.به عنوان مثال، اگر موضوع محقق « منبع کنترل واحساس شادکامی » است در اینجا باید معلوم کرد منبع کنترل چیست، ازکجا آمده، به چه موضوعی مربوط می شود، وخواستگاههای آن کدام است تا خواننده نا آگاه از موضوع با خواندن این قسمت با بستر وزمینه طرح پژوهشی آشنا شود. درمورد شادکامی نیز همینطور،اما دربخش پیشینه ها ، باید یافته هایی را مستقیم یا غیر مستقیم به موضوع تحقیق مربوط می شوند ارائه نمود.مهمترین و تکنیکی ترین موضوع دراین فصل ،استناد کردن است. منظور از استناد کردن این است که نویسنده چگونگی استفاده از اندیشه های دیگران را به خواننده معرفی نماید، نخستین مطالبی که در این باره باید مشخص شود این است چه چیزی باید مستند شود. مک برنی [۲]( ۱۹۹۰ ) موارد استناد را به شرح ذیل بیان می دارد:

, [۲],

الف)اندیشه هایی را که به دیگران تعلق دارند، مشخص کنید . و با ذکر مأخذ نشان دهید که این اندیشه ها به چه کسانی تعلق دارند.

ب)هر زمان که افکار و اندیشه های شما با چارچوب فکری کسان دیگر همخوانی دارد با ذکر منبع موارد را مشخص کنید.

ج) هرزمان که نظریه ، روش ، یا داده ای را مورد بحث قرار می دهید، منبع آن را ذکر کنید.

به طور کلی هر زمان که سؤالهایی نظیر سؤالهای زیر طرح می شوند. دادن منبع و استناد ضروری است. چه کسی این پدیده را کشف کرد؟ چه روشهایی مورد استفاده قرار گرفتند؟ در چه شرایطی آن پدیده ها اتفاق می افتد؟ به کدام نظریه یا نظریه ها ارتباط دارد؟ نظر دانشمندان دیگر در این باره چیست؟ (وزیری و همکاران ، ۱۳۸۳ ص۷۷-۷۵).

۵-به نظر مکناب (۲۰۰۸) مرور ادبیات یکی از بخش های بسیار مهم در هر پژوهشی است. این مرحله شامل مطالعه وتحلیل انواع مختلفی از منابع شامل کتاب ها ، نشریات حرفه ای ودانشگاهی معتبر، اسناد ومدارک دولتی ومنابعی از این دست می باشد. تاکید در این بخش باید بیشر بر ایده ها ، تفکرات واندیشه هایی باشد که در طول پژوهش به ما کمک خواهد کرد. چه بسا پژوهشگران قبلی درمورد بخشی از متغیر های موجود در پژوهش مورد نظربررسی هایی را انجام داده باشند. برهمین اساس کارکرد مرور ادبیات پژوهش ، گرد آوری ایده ها ومطالب منتشر نشده قبلی ، ارزیابی میزان مفید بودن آنها دررابطه با بخش های مربوط به پژوهش ونیز ارزیابی این است که آیا آنها راهکارهای جدیدی در ارتباط با پژوهش مورد نظر، که ممکن است آنها را نادیده گرفته باشید ارائه می کنند یا نه.(واعظی وآزمندیان ، ۱۳۹۰ ص۱۲۷)

۶-به نظر بلیکی (۲۰۰۰) مرور ادبیات ، بخشی مرسوم درهرگزارش یا رساله تحقیقی است. مقصود از مرور ادبیات این است که پشتوانه وزمینه ای برای پژوهش فراهم آورد وپلی بین پروژه تحقیقاتی ووضع فعلی معرفت در باره موضوع ، ایجاد کند. این مرور ممکن است شامل موارد زیر باشد:

۱-اطلاعات پیشین که وجود مساله ای برای پژوهش را ثابت می کنند.

۲-پژوهش های پیشین در باره موضوع ، یا موضوعات مربوط به آن

۳-نظریه مربوط به پرسش (های ) « چرا »

۴-دیدگاه های نظری به عنوان منبعی برای مفاهیم ونیز مفروضات هستی شناختی ومعرفت شناختی

۵-ملاحظات روش شناختی مربوط به انتخاب یکی یا چند استراتژی پژوهشی

۶-مرور ویا تشریح روش های مورد استفاده

این اجزای مرور ادبیات می توانند درجاهای مختلفی از رساله یا گزارش پژوهش به پایان برسند. اولی ممکن است بخشی از فصل مقدمه باشد؛ ودوتای آخر می توانند درفصل روش شناسی وروش ها به کار روند؛ ویا چهارمی می تواند بخشی از بحث انتخاب استراتژی ( های ) پژوهشی باشد. موارد دوم وسوم ، که در باره نظریه وپژوهش پیشین اند، ربط بیشتری با پرسشهای پژوهش دارند.یکی از معمای های اصلی درهر پروژه تحقیقاتی این است که چه ادبیاتی باید مرور شود . چه ادبیاتی ذیربط ومناسب است. این کار می تواند پر دردسر وگیج کننده باشد، بخصوص برای تازه کارها ، برخی دانشجویان زمان زیادی را صرف مطالعات بی هدف می کنند. برخی از آنها تا وقتی که «همه چیز »را نخوانند، راضی ، نمی شوند. اما مساله این است که بدانیم چه چیزی جزو « همه چیز » است. یکی از راه حل های این مساله ، استفاده از پرسشهای پژوهش برای هدایت وساخت دادن به مرور ومطالعه پژوهش های پیشین ونظریه های مناسب ومربوطه است.هرپرسشی حدومرزی درکل پیکره ادبیات ترسیم می کند،

چه نظریه باشد چه گزارشهای تحقیقی ، مقصود از مرور ادبیات این است که نشان داده شود وضعیت معرفت علمی با توجه به پرسش پژوهشی یا گروه پرسشها، چیست. اگر فرضیه هایی دارید ، این فرضیه ها باید ربطی به این ادبیات داشته باشند. دربرخی موارد شاید بتوان چنین پاسخ هایی را از نظریه های موجود استنتاج کرد، یا شاید ضرورت داشته باشد نظریه تازه ای بدین منظور برساخته شود. ، بدیهی است در استراتژی پژوهشی قیاسی ، پروراندن نظریه های که بتوان فرضیه یا فرضیه هایی استنتاج کرد، بخشی ضروری از فرایند پاسخگویی به پرسشهای «چرا » است. دراستراتژی پس کاوی مرور ادبیات می تواند به برساختن مدل های تبیینی فرضی کمک کند. وقتی از استراتژی پژوهشی استفهامی برای نظریه پردازی استفاده شود، فرضیه ها از شاکله های فرایند مستمر گردآوری وتحلیل داده ها، مشاهده ، تامل وتفکر ، فرضیه سازی وآزمون فرضیه ها هستند. با این حال ، طرفداران این استراتژی معمولاً استدلال می کنند که پژوهش نباید از فرضیه ها آغاز شود. (چاوشیان، ۱۳۹۰ ص۱۰۱-۹۹)

۷- به نظراسمیت ، ثورب واندی لو(۲۰۰۴)بررسی ادبیات ، یک فعالیت تحقیقی است. دیدن مقالات درخصوص نقد ادبیات موجود درمورد یک زمینه خاص چیز عجیبی نیست. این مقالات همه روی آن دسته از پرسش ها ومسایل تحقیقی که بروز کرده اند متمرکز می باشند ومطالعات تجربی وموهومی اثرگذار واصلی انجام شده درآن حوزه را برجسته می سازند. به روش های مختلف می توان ادبیات تحقیق را مرور کرد. شاید مشخص ترین آنها، کسب اطلاعات از کتابخانه باشد. اما می توان ازمقالات یاکتبی که مستقیماً به ادبیات موضوع مورد تحقیق محقق مربوط می شوند نیز استفاده کرد.یک استراتزی عالی برای دانشجویان این است که شبکه های ارتباطی را جستجو کنند تا بلکه بتوانند عضوی از یک جامعه تحقیقاتی بزرگ تر بشوند.این ها می توانند روش های بسیارمفیدی برای آشنا شدن با همکاران هم فکر درکشور خود ودر تمام کشورهای جهان باشند، محققانی که درحال وهوایی مشابه وروی موضوعی مشابه کارمی کنند . این پژوهشگران یا شبکه های ارتباطی آنها را می توان درکنفرانس ها یا گردهماییهای علمی مشابه پیدانمود.( اعرابی وایزدی ، ۱۳۸۴ ص۲۵۹)

۸- به نظر نیومن (۲۰۰۶) مرور پیشینه نیازمند طرح ریزی ونگارش خوب وروشن است که این امر مستلزم میزان زیادی باز نویسی است. غالباً این مرحله با مرحله سازماندهی یادداشت ها ادغام می شود. همه قوانین مربوط به نگارش مناسب ( مانند ساختار سازماندهی روشن ، مقدمه ونتیجه گیری ، ارتباط میان بخش ها ، وغیره ) درمورد نگارش مرور پیشینه صادق هستند.درهنگام نوشتن هدفتان را در ذهن داشته باشید وروشن وموثر بنویسید. برای انجام مروری مناسب ، مقاله ها ودیگر مآخذ پیشینه را به طور انتقادی مطالعه کنید. به یاد داشته باشید که شکاکیت یکی از هنجارهای علم است. شکاکیت بدین معناست که نباید صرفاً بدان سبب که یک چیز انتشار یافته است آن را بپذیرید. آنچه را می خوانید به بند سوال بکشید.و ارزیابی کنید. نخستین چیزی که باید یرآن فائق آیید این طرز تفکر است.که نوشته پیش رویتان صرفاً به خاطر اینکه چاپ شده است کامل وبی نقص است.

مطالعه نقادانه گزارش های پژوهشی مستلزم مهارتهایی است که شکل گیری آنها نیازمند صرف زمان وتمرین وممارست است.درهنگام خواندن یک مقاله به دقت آن را مطالعه کنید تا دریابید آیا مقدمه وعنوان حقیقتاً با بقیه مقاله سازگارند؟ گاهی اوقات عناوین ، چکیده ها، یا مقدمه مقاله گمراه کننده هستند. ممکن است این موارد کاملاً بیانگر شیوه ونتایج پروژه پژوهشی نباشند. یک مقاله باید از نظر منطقی فخیم بوده وتمامی بخشهای آن نوعی هماهنگی با یکدیگر داشته باشند. باید بین بخشهای مختلف یک استدلال پیوندهای قوی منطقی برقرار باشد. مقاله های ضعیف گسست های منطقی دارند یا ارتباط میان بخش ها را نادیده می گیرند.مضافاً ، مقاله ها همیشه نظریه یا رویکرد خود نسبت به پژوهش را صراحتاً بیان نمی کنند. بنابر این همیشه این آمادگی را داشته باشید که برای درک نظریه یا رویکرد بنیادی یک مقاله آن را بیش از یک بار بخوانید. تقریباً مهمترین قسمت های یک مقاله برای مطالعه ، بخش های شیوه ها ونتایج است.درهنگام مطالعه نتایج به دقت عمل کنید . اینگونه فرض نکنید که نتایج کاملاً با همه داده ها سازگار هستند، بلکه داده ها را شخصاً نیز بررسی کنید. یک نویسنده باید با نحوه سازماندهی ، هدف مرور را به خواننده معرفی کند. روش غلط نگارش مرور پیشینه ، فهرست کردن زنجیر وار گزارش های پژوهشی به همراه خلاصه یافته های هریک از آنهاست. این سبک مرور نویسی هیچ گونه هدفی را ابلاغ نمی کند وهمانند مجموعه ای از یادداشتهاست که کنارهم ردیف شده اند.ممکن است فرد مرور کننده دچار بی نظمی شده وگام مهم سازماندهی یافته ها یا استدلال های مشترک درکنار یکدیگر است. یک رویکرد مناسب این است که ابتدا به پیوند منطقی استدلال ها یا یافته ها به مهمترین ایده ها پرداخته شود وتضادها یا ضعف های موجود در آن پژوهش یادداشت شود ( دانایی فرد وکاظمی ،۱۳۹۴ ص۵۷۹- ۵۷۵).

۹- هدف عمده بررسی ادبیات تحقیق برقراری پیوند بین تحقیق مورد نظر با تحقیقات گذشته ومرتبط با موضوع است.سایر اهداف عبارتند از: محدود کردن مساله تحقیق ، انتخاب روش شناسی تحقیق ، اجتناب از دوباره کاری ، قرار دادن یافته های تحقیق درچهارچوب تحقیقات قبلی ، کمک به تدوین سوالات وفرضیه های تحقیق ، کمک در ارائه کاربرد یافته های تحقیق ، (حسن زاده ، ۱۳۸۸ص۹۴- ۷۹)

۱۰- مفهوم « مرور پیشینه تحقیق » مخصوصاً دردوره های ابتدایی تحقیق کاملاً پیچیده به نظر می رسد. مقاله هایی که دانشجویان درپایان ترم های مختلف می نویسند معمولاً محدود به « مرور پیشینه تحقیق » درباره عنوان خاصی است. مهمترین اهداف نگارش « پیشینه تحقیق » عبارتند از:کمک کردن به محقق تا موضوع مورد نظر را به شکل علمی بیان کند. ، هدف بعدی ، پرهیز ازتکرار محض تحقیقات قبلی است. هدف سوم اجتناب از نارسایی های تحقیقات قبلی است.درهرصورت ادبیات تحقیق نقش برجسته ای درتحقیق دارد لذا باید کامل وجامع باشد. ( فرهادی ، ۱۳۸۱ ص۷۱-۶۸)

۱۱- یاد آوری می شود که برای تحقیق ، در اولین گام باید طرح تحقیق را تنظیم کرد. بعد از اطلاع از سرفصل های طرح پیشنهادی ، برای پرداختن به آنها ، باید با پرسش آغازین کاررا شروع کرد. وقتی که پرسش آغازین به مطالعه مقدماتی یا پایلوت ختم شد ، پس از آن طرح مساله و اهداف تحقیق که اولین سرفصل های طرح تحقیق به شمار می روند نوشته می شوند. بعد از عبور از این مرحله ، عملاً وارد تحقیق شده اید. دراین سطح از مطالعه تان باید به سراغ نظریه ها بروید. مطالعه مقدماتی را ادامه دهید. حالا دیگر می دانید به دنبال چه هستید. با کتاب ها ، نظریه ها ونظریه پردازان در مراحل اولیه مقدماتی آشنا شده اید. مراجع کارتان را به صورت مقدماتی می شناسید. به کتابخانه ها وپایان نامه ها وتحقیقات انجام شده باز گردید وکار را ادامه دهید.

جستجوی منظم جدی ومتفکرانه شما ، به سه سرفصل مهم از طرح تحقیق می انجامد: ادبیات تحقیق ، چارچوب نظری وفرضیه های تحقیق . این سه سرفصل به هم پیوسته اند وفقط هنگام نوشتن طرح تحقیق ازهم جدا می شوند. نظریه عبارت است از یک صورت بندی تبیینی ، که روابط بین دو یا چند متغیر را توضیح می دهد. انواع مختلفی از تبیین درعلوم اجتماعی وجود دارند که عموم نظریه ها از آن تبیین[۳] ها استفاده کرده اند. تبیین علّی[۴] ، که موضوع وپدیده خود را به صورت علت ومعلولی توضیح می دهد. ، تبیین کارکردی[۵] ، کارکردهای یک موضوع یا پدیده اجتماعی را توضیح می دهد. ، تبیین ساختاری[۶] رابطه ساختاری بین دومتغیر را توضیح می دهد. درنگارش چارچوب نظری موارد زیر حائز اهمیت است : ۱- به یک نظریه اکتفا نکنید. ۲-خلاصه ای از هر نظریه تهیه کنید. ۳- سوابق تحقیقات قبلی را که توسط دیگران انجام شده تهیه کنید . ۴-ادبیات تحقیق را نقد وبررسی کنید( باید روشن کنید که چرا یک نظریه مهم تر از سایر نظریه هاست. وچرا آن را با تحقیق خود سازگارتر می دانید. ازکتاب ها ومقاله هایی که درمورد هر نظریه وجود دارد کمک بگیرید. از یافته های پژوهش هایی که خلاصه ای ا ز آن را تهیه کرده اید استفاده کنید. . مدل های نظری راکه تهیه کرده اید ، مقایسه نظریه ( ه) را آسان تر می کند. ساختار وروابطی که بین متغیرها قائل شده اند نقب بزنید. ابهامات ، کاستی ها ، نقاط قوت وضعف ، نو آوری ها ، گویایی تبیین ها وشفاف سازی های هر نظریه را بکاوید ودر باره آنها قضاوت کنید. ودر نهایت بگویید که مدام نظریه را ، به کدام دلایل برمی گزینید و..) ۵-مجدداً به مطالعه آغازین باز گردید. ۶-درصورت امکان ساخت نظریه ترکیبی .( فروغی وحسنی ،۱۳۸۹ ص۵۷- ۴۹ )

, [۳], [۴], [۵], [۶],

۱۲-دربخش ادبیات موضوعی ابتدا، مهمترین عناصر واجزای تشکیل دهنده موضوع تحقیق را انتخاب کنید. سپس ریشه های مفهومی هربخش را تا جایی که کمتر درخصوص آن درکتب بحث شده است را ، ذکر کنید. به عنوان مثال ، به موضوع پایان نامه زیر دقت کنید « بررسی تاثیر سبک رهبری تحول گرا برجامعه پذیری کارکنان سازمان های مجازی » مهمترین عناصر تشکیل دهنده این عنوان تحقیق عبارتند از: « رهبری تحول گرا » « جامعه پذیری کارکنان » و « سازمانهای مجازی » .جهت نگارش ادبیات موضوعی این عنوان ، ابتدا ریشه هریک از عناصر را بررسی می کنیم . ریشه رهبری تحول گرا ، دربحث رهبری قرار داشته وبحث رهبری نیز درموضوع رفتار سازمانی، موضوع رفتار سازمانی نیز از مجموعه موضوعات مدیریت است.سوال این است که نگارنده این پایان نامه ازکدام مبحث شروع نماید تا ادبیات موضوعی خودراکامل کند؟ بهتر است آخرین بحث مرتبط با مبحث رهبری تحول گرا که کمتر از آن صحبت شده است شروع نماید.بعد از مشخص شدن نقطه شروع ، نگارش هریک از اجزای عنوان تحقیق، تعاریف نظری ارائه شده درکتب ونشریات معتبر را می بایست ذکر نماید.

مدلها وابعاد نظری هریک از اجزا دراینجا ذکر می شود .تئوری ها ونظریه های پایه ای هرموضوع ویا مرتبط با آن را نیز می توان درهمین بخش ادبیات موضوع ذکرکرد. درواقع ادبیات باید با ریشه های تحقیق به صورت مفهومی شروع شود. دربحث پیشینه باید به تحقیقاتی پرداخت که قبل از این تحقیق صورت پذیرفته است. بخش پیشینه تحقیق می بایست تحقیقات علمی که در زمینه متغیرهای تحقیق انجام شده است را گزارش نمود. دراین قسمت دانشجویان کارشناسی ارشد حداقل باید ۵ مقاله معتبر از مجلات معتبر مثل نمایه شده در تامسون رویترز و … به عنوان مبنا داشته باشند. و حداقل ۱۰ مقاله معتبر داخلی و۱۰ مقاله معتبر مجلات بین المللی را به عنوان پیشینه تحقیق بررسی کرده باشند. دانشجویان دکترا حداقل باید ۲۰ مقاله مبنا و۳۰ مقاله معتبر داخلی وبین المللی را برای ادبیات موضوعی مرور نمایند( دوستار و اکبری ،۱۳۹۲ ص۳۰-۲۸).

خلاصه

نگارش ادبیات تحقیق کاری کاملاً فنی وتخصصی است که هم درنگارش پیشنهاده تحقیق بویژه درمقدمه یا بیان مساله یا تدوین سوالات وفرضیه و هم در نگارش گزارش تحقیق که عموماً جای آن درفصل دوم است به کار می رود . مقصود از مرور ادبیات که نگارش آن باید به ترتیب تاریخ از جدیدترین نظریه وپیشینه نوشته شود، این است که پشتوانه وزمینه ای برای پژوهش فراهم آورد وپلی بین پروژه تحقیقاتی ووضع فعلی معرفت در باره موضوع ، ایجاد کند. استفاده از تحقیقات پیشین به این معنا نیست که چکیده گزارش های تحقیق انجام شده پشت سر هم و زیر عنوان فصل دوم رونویسی یا ردیف شود، بلکه بدین معناست که پژوهشگر بایستی بین یافته های تحقیقات مرتبط مرتباً در غور و بررسی باشد و پاسخ هر یک از سؤالات تحقیق خود را در بین نتایج تحقیقات مرتبط انجام شده جستجو کند و در جهت تحکیم نتایج تحقیقات خود و یا رد و تأیید فرضیه مربوط آن را تحلیل و تفسیر نماید. در ادبیات تحقیق ، مدلها وابعاد نظری و پیشینه پژوهشی وهریک از اجزا آنها بایدمورد بحث ونقادی قرار گیرد. زیرا میزان وسعت دانش پژوهشگر درتحقیق مورد اجرا در همین فصل قابل تشخیص است.

بی جهت نیست که به دانشجویان دوره های تحصیلات تکمیلی تکلیف می شود که به مطالعه دهها کتاب ومقاله در زمینه موضوع پایان نامه خود اقدام کنند. یا اینکه محققان حرفه های گاه تا۶ ماه باید وقت خودشان را صرف تهیه وتدوین ادبیات تحقیق نمایند. تا ضمن احاطه وتسلط ودانش افزایی درادبیات موضوع ، براساس یک نظم منطقی ودرچهارچوب مناسب بتوانند بین موضوع تحقیق خود وتحقیقات قبلی ارتباط درست برقرار کند. پر واضح ست اکثرپژوهشگران حرفه ای به فنون تحقیق آشنا بوده و مسلط هستند درعین حال . یک محقق ماهر وباتجربه وبا دانش با عنایت به موضع تحقیق ، برای اینکه تحقیق خوب ومناسبی به کارفرما ارائه نماید با به استناد کردن توجه ویژه دارد. منظور از استناد کردن این است که نویسنده چگونگی استفاده از اندیشه های دیگران را به خواننده معرفی نماید ، در نگارش ادبیات موضوع تلاش می کند با فرد یا افرادی متخصص درموضوع تحقیق مورد نظر مشورت کرده وحتی او( آنان ) را به همکاری دعوت نماید تا باهمدیگر اقدام به نگارش مرور ادبیات آن موضوع کنند. نوشتن مرور پیشینه دارای مراحل وگامهایی است که دربیان دیدگاهها مورد بررسی قرارگرفت. مهمترین گام های اساسی درنگارش ادبیات تحقیق عبارتند از:۱- گام اول : منابع راهنما را جستجو کنید گام دوم : ازمنابع دست دوم استفاده کنید. گام سوم :منابع دست اول را مطالعه کنید . گام چهارم: آثار مورد مطالعه را تلفیق کنید

[۱] -literature reviev

, [۱],

[۲]

, [۲],

[۳] – Explanation

, [۳],

[۴] -Casual

, [۴],

[۵] – Functional

, [۵],

[۶] -Structurall

, [۶],