یادداشت
معلم؛ رکن اساسی تربیت اخلاقی در آموزش
از جمله ملاکهایی که در گزینش و ارائۀ محتواهای تربیتی مورد توجه قرار میگیرد، ملاکهای اخلاقی است. اگر یکی از وظایف اساسی تعلیم و تربیت، پرورش اخلاقی متربیان و تحقق کمالات انسانی باشد، باید محتواهایی متناسب با این غایت تهیه و عرضه شود.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ پایگاه اطلاع رسانی سازمان بسیج فرهنگیان- جواد قادریان*: اهتمام به اخلاق در مدارس غیرممکن نیست اما دشوار است. از نظر برخی دانشمندان، کودک اصول اخلاقی خود را تا سن شش سالگی کسب میکند و لذا آموزش رسمی اخلاق در مدرسه به تنهایی چندان تاثیری دراخلاقی کردن وی نخواهد داشت. در واقع اگر آموزش اخلاقی با زیرساختهای فطری و قلبی آدمی سازگار نباشد، حاصلی جز ریا و نفاق ندارد و به آسانی، تربیت شکل ریایی به خود میگیرد واخلاق به ضد اخلاق بدل میشود. واقعیت این است که بچهها آن اندازه که تحت تاثیر رفتار و کردار بزرگترها قرار میگیرند به گفتار هرچند زیبا و اغواکننده آنها وقعی نمینهند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, پایگاه اطلاع رسانی سازمان بسیج فرهنگیان,مقصود از تربیت اخلاقی، فراگیری و عمل به آداب و رسوم اجتماعی نیست زیرا آداب و رسوم غیر از اخلاق است. پایبندی به اخلاق، وجه ممیزه حیات انسانی است. هدف غایی دین اسلام نیز تکمیل مکارم اخلاقی است. اهمیت این مساله در دنیای لجامگسیخته امروز که فساد و جنایت از در و دیوار آن میبارد، بهشدت احساس میشود.
دنیای امروز، اگر چه سرشار از پیشرفت است اما محتاج معنویت است. همینطور مدارس آن، اگرچه خلاقند اما مواجه با کمبود اخلاقند. برای همین است که دنیای حاضر در آینده به مدارس اخلاق محور، نیاز جدی دارد. مدارسی که در آن صلح طلبی، پرهیز از جنگ و انسان دوستی حرف اول را بزند. در این مدارس، معلمان و مربیان قبل از هرچیز مواظب و مراقب رفتار خویش در خانواده خود هستند تا الگوی عملی قابل اعتماد برای بچههای مردم محسوب شوند. مدرسه نیزکم و کیف رفتار و کردار دانشآموز را صرفا در قالب نمرهیی در انتهای کارنامه تحصیلی نمیسنجد. لذا تمامی اعضا و ارکان مدرسه باید عملا برای پرکردن خلأ اخلاقی مدرسه به وسیله؛ پرهیز از تبعیض میان دانشآموزان، ارزش قایل شدن برای تک تک آنها و سعی در الگوی عملی و رفتاری شدن بکوشند.
بنابراین در نظام تعلیم و تربیت، فرآیند تربیت، از یکسری ظرافتها و حساسیتهایی برخوردار است که در توان و حوصله هرمعلمی نیست. برای بهرهمندی از یک نظام آموزشی اخلاقمدار، قبل از هرچیز باید جامعهیی اخلاقی داشت. چراکه اخلاق حتی فراتر از قانون مینشیند و با نهادینه شدن اخلاق است که قانون نیز ثبات خویش را باز مییابد.
زمینهسازی در آموزش و پرورش
محیط تعلیم و تربیت نیز همچون خانواده از مهمترین عوامل مؤثر در تربیت زمینهساز است. همه محیطهای آموزشی _ اعم از مراکز نگهداری کودکان، دبستانها، مدارس راهنمایی و دبیرستانها _ باید عطر و بوی فرهنگ مهدویت داشته باشند. نقش معلم و مربی نیز در شکلگیری شخصیت انسان منتظر و ساختار روحی و رفتاری او نقشی کلیدی است. در واقع، هر اندازه مربیان انسان، واجد کمالات والا باشند، به همان اندازه میتوانند نقش مثبت و کارگشایی را در رشد فکری و اخلاقی انسانها ایفا کنند. روش زمینهسازی دو وجه دارد: یکی ناظر به فراهم آوردن شرایط اوّلیهای است که احتمال بروز رفتارها و حالات مطلوب را بالا میبرد و دیگری ناظر به جلوگیری از شرایط اوّلیهای که احتمال بروز رفتارها و حالات نامطلوب را افزایش میدهد.
در واقع، فرهنگ زمینهسازی، تلاش مستمر برای شناخت ارزشها و باورها و مشخص کردن اهداف، راهبردها، سیاستگذاریها و برنامهریزیها و اجرای آنها با نظارت و کنترل است.
از جمله ملاکهایی که در گزینش و ارائۀ محتواهای تربیتی مورد توجه قرار میگیرد، ملاکهای اخلاقی است. اگر یکی از وظایف اساسی تعلیم و تربیت، پرورش اخلاقی متربیان و تحقق کمالات انسانی باشد، باید محتواهایی متناسب با این غایت تهیه و عرضه شود.
در حوزۀ آموزش و پرورش، اخلاق و قواعد اخلاقی هم در قالب نوع عمل و رفتاری که از متصدیان و مجریان و نیز مخاطبان آموزش و پرورش انتظار میرود و هم درباره مقررات ناظر به تحقیقات و دانش تعلیم و تربیت، تجلی ویژهای دارد. رفتارهای شایسته و هنجارهای مناسبی است که استاد نسبت به شاگرد و شاگرد نسبت به استاد باید در نظر داشته باشد به آداب آموزشی تعبیر میشود. این آداب نوعی تعامل و رابطۀ عاطفی ویژه را در محیط آموزشی و تربیتی ایجاد میکنند و خود، از مؤثرترین شیوههای آموزشی و ترویج فضایل اخلاقی به شمار میآیند.
تربیت اخلاقی در مدرسه چرا و چگونه؟
جامعه از مدرسه مطالباتی دارد و این مطالبه بخش مهمش اخلاق است. واقعیت این است که در فعالیت های مدارس نیز اهتمام جدی به این امر دیده نمی شود. به عنوان یک شاخص ونشانه ، موفقیت مدرسه در ساحت تربیت اخلاقی مورد توجه قرار نمی گیرد.
از سال ۱۳۰۲ تا کنون تربیت اخلاقی غالبا در قالب دروس تعلیمات دینی و قرآن بوده است. از سال ۵۷ پرورش اخلاقی مبنی بر وفاداری نسبت به نظام حاکم ارائه شده است. مهمترین ویژگی نظام تعلیم و تربیت در ایران عدم برنامه مدون و مشخص تربیتی، ارائه تعلیمات دینی و قرآنی به مثابه تربیت اخلاقی،حفظ ظواهر،مانند پوشش و آرایش ظاهری به عنوان ملاک اخلاق است. تاکید آموزش پرورش در تربیت روی دو موضوع تعلیمات مذهبی و تقویت وفاداری نسبت به نظام است و همچنین به قرآن به عنوان مهمترین منبع مذهبی تاکید میکند در حالی که در قرآن تاکید شده است که ملاک برتری بندگان در برابر خدا تقوا است بنابراین باید زمینه تقوی و پرورش اخلاقی وجود داشته باشد تا قرآن تاثیرگذار باشد.
راهکارهای زمینهسازی تربیت اخلاقی در نظام آموزشی
1. توجه به اهمیت و ارزش اخلاق (اخلاقگرایی)
2. پاکسازی رذایل
3. زیباسازی اخلاقی
توجه به اهداف اخلاقی در تعلیم و تربیت، از مهمترین توصیهها و دغدغههای آموزش و پرورش در جهان است. راهکارهای زمینهسازی تربیت اخلاقی در آموزش و پرورش، در سه دستۀ اخلاقگرایی، پاکسازی اخلاقی و زیباسازی اخلاقی ارائه گردید. نخستین گام در تربیت اخلاقی، تثبیت ارزش و جایگاه اخلاق در دل و جان منتظر است. از جمله اخلاقیاتی که منتظر باید افزون بر اخلاقگرایی شخصی و فردی بدان توجه داشته باشد، «اخلاق اجتماعی» است. رعایت اخلاق اجتماعی میتواند مکر دشمنان و نقشههای شیطانی استعمارگران را از بین ببرد و رضایت خداوند متعال، رسول خدا(ص)، اهلبیت(ع) و بهویژه امام زمان(عج) را به همراه داشته باشد. از جمله راهکارهایی که در زمینۀ اخلاقگرایی مهدوی و در حوزههای اخلاق فردی و اجتماعی مطرح میشود، ایجاد فضای اخلاقی در محیطهای آموزشی و محبت معلم نسبت به دانشآموز است. دومین گام در تربیت اخلاقیِ زمینهساز ظهور، «پاک سازی اخلاقی» است. از بزرگترین موانع تربیت زمینهساز، اخلاق زشت و نکوهیده است که باید از وجود متربیان پاک شود. زیباسازی اخلاقی بدین معناست که انسان پس از آنکه درون خود را از ناراستیها و زشتیها پاک کرد، شروع به آراستن وجود خود به انواع فضایل و نیکیها کند. یکی از وظایف معلم در حوزۀ آموزش و پرورش، کمک و یاری رساندن به متربی برای ایجاد و تقویت آگاهی و بصیرت اخلاقی، پرورش تفکر اخلاقی و گرایشها و عادات مطلوب اخلاقی است. نظام آموزشی، معلمان و سایر دستاندرکاران با توجه و انجام دادن راهکارهای ذکر شده میتوانند وظیفه خود را انجام داده و به دانشآموزان و جامعه برای ایجاد جامعهای منتظر کمک کنند.
*معلم شهرستان رباط کریم
انتهای پیام/
مقصود از تربیت اخلاقی، فراگیری و عمل به آداب و رسوم اجتماعی نیست زیرا آداب و رسوم غیر از اخلاق است. پایبندی به اخلاق، وجه ممیزه حیات انسانی است. هدف غایی دین اسلام نیز تکمیل مکارم اخلاقی است. اهمیت این مساله در دنیای لجامگسیخته امروز که فساد و جنایت از در و دیوار آن میبارد، بهشدت احساس میشود.
دنیای امروز، اگر چه سرشار از پیشرفت است اما محتاج معنویت است. همینطور مدارس آن، اگرچه خلاقند اما مواجه با کمبود اخلاقند. برای همین است که دنیای حاضر در آینده به مدارس اخلاق محور، نیاز جدی دارد. مدارسی که در آن صلح طلبی، پرهیز از جنگ و انسان دوستی حرف اول را بزند. در این مدارس، معلمان و مربیان قبل از هرچیز مواظب و مراقب رفتار خویش در خانواده خود هستند تا الگوی عملی قابل اعتماد برای بچههای مردم محسوب شوند. مدرسه نیزکم و کیف رفتار و کردار دانشآموز را صرفا در قالب نمرهیی در انتهای کارنامه تحصیلی نمیسنجد. لذا تمامی اعضا و ارکان مدرسه باید عملا برای پرکردن خلأ اخلاقی مدرسه به وسیله؛ پرهیز از تبعیض میان دانشآموزان، ارزش قایل شدن برای تک تک آنها و سعی در الگوی عملی و رفتاری شدن بکوشند.
بنابراین در نظام تعلیم و تربیت، فرآیند تربیت، از یکسری ظرافتها و حساسیتهایی برخوردار است که در توان و حوصله هرمعلمی نیست. برای بهرهمندی از یک نظام آموزشی اخلاقمدار، قبل از هرچیز باید جامعهیی اخلاقی داشت. چراکه اخلاق حتی فراتر از قانون مینشیند و با نهادینه شدن اخلاق است که قانون نیز ثبات خویش را باز مییابد.
زمینهسازی در آموزش و پرورش
محیط تعلیم و تربیت نیز همچون خانواده از مهمترین عوامل مؤثر در تربیت زمینهساز است. همه محیطهای آموزشی _ اعم از مراکز نگهداری کودکان، دبستانها، مدارس راهنمایی و دبیرستانها _ باید عطر و بوی فرهنگ مهدویت داشته باشند. نقش معلم و مربی نیز در شکلگیری شخصیت انسان منتظر و ساختار روحی و رفتاری او نقشی کلیدی است. در واقع، هر اندازه مربیان انسان، واجد کمالات والا باشند، به همان اندازه میتوانند نقش مثبت و کارگشایی را در رشد فکری و اخلاقی انسانها ایفا کنند. روش زمینهسازی دو وجه دارد: یکی ناظر به فراهم آوردن شرایط اوّلیهای است که احتمال بروز رفتارها و حالات مطلوب را بالا میبرد و دیگری ناظر به جلوگیری از شرایط اوّلیهای که احتمال بروز رفتارها و حالات نامطلوب را افزایش میدهد.
در واقع، فرهنگ زمینهسازی، تلاش مستمر برای شناخت ارزشها و باورها و مشخص کردن اهداف، راهبردها، سیاستگذاریها و برنامهریزیها و اجرای آنها با نظارت و کنترل است.
از جمله ملاکهایی که در گزینش و ارائۀ محتواهای تربیتی مورد توجه قرار میگیرد، ملاکهای اخلاقی است. اگر یکی از وظایف اساسی تعلیم و تربیت، پرورش اخلاقی متربیان و تحقق کمالات انسانی باشد، باید محتواهایی متناسب با این غایت تهیه و عرضه شود.
در حوزۀ آموزش و پرورش، اخلاق و قواعد اخلاقی هم در قالب نوع عمل و رفتاری که از متصدیان و مجریان و نیز مخاطبان آموزش و پرورش انتظار میرود و هم درباره مقررات ناظر به تحقیقات و دانش تعلیم و تربیت، تجلی ویژهای دارد. رفتارهای شایسته و هنجارهای مناسبی است که استاد نسبت به شاگرد و شاگرد نسبت به استاد باید در نظر داشته باشد به آداب آموزشی تعبیر میشود. این آداب نوعی تعامل و رابطۀ عاطفی ویژه را در محیط آموزشی و تربیتی ایجاد میکنند و خود، از مؤثرترین شیوههای آموزشی و ترویج فضایل اخلاقی به شمار میآیند.
تربیت اخلاقی در مدرسه چرا و چگونه؟
جامعه از مدرسه مطالباتی دارد و این مطالبه بخش مهمش اخلاق است. واقعیت این است که در فعالیت های مدارس نیز اهتمام جدی به این امر دیده نمی شود. به عنوان یک شاخص ونشانه ، موفقیت مدرسه در ساحت تربیت اخلاقی مورد توجه قرار نمی گیرد.
از سال ۱۳۰۲ تا کنون تربیت اخلاقی غالبا در قالب دروس تعلیمات دینی و قرآن بوده است. از سال ۵۷ پرورش اخلاقی مبنی بر وفاداری نسبت به نظام حاکم ارائه شده است. مهمترین ویژگی نظام تعلیم و تربیت در ایران عدم برنامه مدون و مشخص تربیتی، ارائه تعلیمات دینی و قرآنی به مثابه تربیت اخلاقی،حفظ ظواهر،مانند پوشش و آرایش ظاهری به عنوان ملاک اخلاق است. تاکید آموزش پرورش در تربیت روی دو موضوع تعلیمات مذهبی و تقویت وفاداری نسبت به نظام است و همچنین به قرآن به عنوان مهمترین منبع مذهبی تاکید میکند در حالی که در قرآن تاکید شده است که ملاک برتری بندگان در برابر خدا تقوا است بنابراین باید زمینه تقوی و پرورش اخلاقی وجود داشته باشد تا قرآن تاثیرگذار باشد.
راهکارهای زمینهسازی تربیت اخلاقی در نظام آموزشی
1. توجه به اهمیت و ارزش اخلاق (اخلاقگرایی)
2. پاکسازی رذایل
3. زیباسازی اخلاقی
توجه به اهداف اخلاقی در تعلیم و تربیت، از مهمترین توصیهها و دغدغههای آموزش و پرورش در جهان است. راهکارهای زمینهسازی تربیت اخلاقی در آموزش و پرورش، در سه دستۀ اخلاقگرایی، پاکسازی اخلاقی و زیباسازی اخلاقی ارائه گردید. نخستین گام در تربیت اخلاقی، تثبیت ارزش و جایگاه اخلاق در دل و جان منتظر است. از جمله اخلاقیاتی که منتظر باید افزون بر اخلاقگرایی شخصی و فردی بدان توجه داشته باشد، «اخلاق اجتماعی» است. رعایت اخلاق اجتماعی میتواند مکر دشمنان و نقشههای شیطانی استعمارگران را از بین ببرد و رضایت خداوند متعال، رسول خدا(ص)، اهلبیت(ع) و بهویژه امام زمان(عج) را به همراه داشته باشد. از جمله راهکارهایی که در زمینۀ اخلاقگرایی مهدوی و در حوزههای اخلاق فردی و اجتماعی مطرح میشود، ایجاد فضای اخلاقی در محیطهای آموزشی و محبت معلم نسبت به دانشآموز است. دومین گام در تربیت اخلاقیِ زمینهساز ظهور، «پاک سازی اخلاقی» است. از بزرگترین موانع تربیت زمینهساز، اخلاق زشت و نکوهیده است که باید از وجود متربیان پاک شود. زیباسازی اخلاقی بدین معناست که انسان پس از آنکه درون خود را از ناراستیها و زشتیها پاک کرد، شروع به آراستن وجود خود به انواع فضایل و نیکیها کند. یکی از وظایف معلم در حوزۀ آموزش و پرورش، کمک و یاری رساندن به متربی برای ایجاد و تقویت آگاهی و بصیرت اخلاقی، پرورش تفکر اخلاقی و گرایشها و عادات مطلوب اخلاقی است. نظام آموزشی، معلمان و سایر دستاندرکاران با توجه و انجام دادن راهکارهای ذکر شده میتوانند وظیفه خود را انجام داده و به دانشآموزان و جامعه برای ایجاد جامعهای منتظر کمک کنند.
*معلم شهرستان رباط کریم
انتهای پیام/
مقصود از تربیت اخلاقی، فراگیری و عمل به آداب و رسوم اجتماعی نیست زیرا آداب و رسوم غیر از اخلاق است. پایبندی به اخلاق، وجه ممیزه حیات انسانی است. هدف غایی دین اسلام نیز تکمیل مکارم اخلاقی است. اهمیت این مساله در دنیای لجامگسیخته امروز که فساد و جنایت از در و دیوار آن میبارد، بهشدت احساس میشود.
دنیای امروز، اگر چه سرشار از پیشرفت است اما محتاج معنویت است. همینطور مدارس آن، اگرچه خلاقند اما مواجه با کمبود اخلاقند. برای همین است که دنیای حاضر در آینده به مدارس اخلاق محور، نیاز جدی دارد. مدارسی که در آن صلح طلبی، پرهیز از جنگ و انسان دوستی حرف اول را بزند. در این مدارس، معلمان و مربیان قبل از هرچیز مواظب و مراقب رفتار خویش در خانواده خود هستند تا الگوی عملی قابل اعتماد برای بچههای مردم محسوب شوند. مدرسه نیزکم و کیف رفتار و کردار دانشآموز را صرفا در قالب نمرهیی در انتهای کارنامه تحصیلی نمیسنجد. لذا تمامی اعضا و ارکان مدرسه باید عملا برای پرکردن خلأ اخلاقی مدرسه به وسیله؛ پرهیز از تبعیض میان دانشآموزان، ارزش قایل شدن برای تک تک آنها و سعی در الگوی عملی و رفتاری شدن بکوشند.
بنابراین در نظام تعلیم و تربیت، فرآیند تربیت، از یکسری ظرافتها و حساسیتهایی برخوردار است که در توان و حوصله هرمعلمی نیست. برای بهرهمندی از یک نظام آموزشی اخلاقمدار، قبل از هرچیز باید جامعهیی اخلاقی داشت. چراکه اخلاق حتی فراتر از قانون مینشیند و با نهادینه شدن اخلاق است که قانون نیز ثبات خویش را باز مییابد.
زمینهسازی در آموزش و پرورش
محیط تعلیم و تربیت نیز همچون خانواده از مهمترین عوامل مؤثر در تربیت زمینهساز است. همه محیطهای آموزشی _ اعم از مراکز نگهداری کودکان، دبستانها، مدارس راهنمایی و دبیرستانها _ باید عطر و بوی فرهنگ مهدویت داشته باشند. نقش معلم و مربی نیز در شکلگیری شخصیت انسان منتظر و ساختار روحی و رفتاری او نقشی کلیدی است. در واقع، هر اندازه مربیان انسان، واجد کمالات والا باشند، به همان اندازه میتوانند نقش مثبت و کارگشایی را در رشد فکری و اخلاقی انسانها ایفا کنند. روش زمینهسازی دو وجه دارد: یکی ناظر به فراهم آوردن شرایط اوّلیهای است که احتمال بروز رفتارها و حالات مطلوب را بالا میبرد و دیگری ناظر به جلوگیری از شرایط اوّلیهای که احتمال بروز رفتارها و حالات نامطلوب را افزایش میدهد.
در واقع، فرهنگ زمینهسازی، تلاش مستمر برای شناخت ارزشها و باورها و مشخص کردن اهداف، راهبردها، سیاستگذاریها و برنامهریزیها و اجرای آنها با نظارت و کنترل است.
از جمله ملاکهایی که در گزینش و ارائۀ محتواهای تربیتی مورد توجه قرار میگیرد، ملاکهای اخلاقی است. اگر یکی از وظایف اساسی تعلیم و تربیت، پرورش اخلاقی متربیان و تحقق کمالات انسانی باشد، باید محتواهایی متناسب با این غایت تهیه و عرضه شود.
در حوزۀ آموزش و پرورش، اخلاق و قواعد اخلاقی هم در قالب نوع عمل و رفتاری که از متصدیان و مجریان و نیز مخاطبان آموزش و پرورش انتظار میرود و هم درباره مقررات ناظر به تحقیقات و دانش تعلیم و تربیت، تجلی ویژهای دارد. رفتارهای شایسته و هنجارهای مناسبی است که استاد نسبت به شاگرد و شاگرد نسبت به استاد باید در نظر داشته باشد به آداب آموزشی تعبیر میشود. این آداب نوعی تعامل و رابطۀ عاطفی ویژه را در محیط آموزشی و تربیتی ایجاد میکنند و خود، از مؤثرترین شیوههای آموزشی و ترویج فضایل اخلاقی به شمار میآیند.
تربیت اخلاقی در مدرسه چرا و چگونه؟
جامعه از مدرسه مطالباتی دارد و این مطالبه بخش مهمش اخلاق است. واقعیت این است که در فعالیت های مدارس نیز اهتمام جدی به این امر دیده نمی شود. به عنوان یک شاخص ونشانه ، موفقیت مدرسه در ساحت تربیت اخلاقی مورد توجه قرار نمی گیرد.
از سال ۱۳۰۲ تا کنون تربیت اخلاقی غالبا در قالب دروس تعلیمات دینی و قرآن بوده است. از سال ۵۷ پرورش اخلاقی مبنی بر وفاداری نسبت به نظام حاکم ارائه شده است. مهمترین ویژگی نظام تعلیم و تربیت در ایران عدم برنامه مدون و مشخص تربیتی، ارائه تعلیمات دینی و قرآنی به مثابه تربیت اخلاقی،حفظ ظواهر،مانند پوشش و آرایش ظاهری به عنوان ملاک اخلاق است. تاکید آموزش پرورش در تربیت روی دو موضوع تعلیمات مذهبی و تقویت وفاداری نسبت به نظام است و همچنین به قرآن به عنوان مهمترین منبع مذهبی تاکید میکند در حالی که در قرآن تاکید شده است که ملاک برتری بندگان در برابر خدا تقوا است بنابراین باید زمینه تقوی و پرورش اخلاقی وجود داشته باشد تا قرآن تاثیرگذار باشد.
راهکارهای زمینهسازی تربیت اخلاقی در نظام آموزشی
1. توجه به اهمیت و ارزش اخلاق (اخلاقگرایی)
2. پاکسازی رذایل
3. زیباسازی اخلاقی
توجه به اهداف اخلاقی در تعلیم و تربیت، از مهمترین توصیهها و دغدغههای آموزش و پرورش در جهان است. راهکارهای زمینهسازی تربیت اخلاقی در آموزش و پرورش، در سه دستۀ اخلاقگرایی، پاکسازی اخلاقی و زیباسازی اخلاقی ارائه گردید. نخستین گام در تربیت اخلاقی، تثبیت ارزش و جایگاه اخلاق در دل و جان منتظر است. از جمله اخلاقیاتی که منتظر باید افزون بر اخلاقگرایی شخصی و فردی بدان توجه داشته باشد، «اخلاق اجتماعی» است. رعایت اخلاق اجتماعی میتواند مکر دشمنان و نقشههای شیطانی استعمارگران را از بین ببرد و رضایت خداوند متعال، رسول خدا(ص)، اهلبیت(ع) و بهویژه امام زمان(عج) را به همراه داشته باشد. از جمله راهکارهایی که در زمینۀ اخلاقگرایی مهدوی و در حوزههای اخلاق فردی و اجتماعی مطرح میشود، ایجاد فضای اخلاقی در محیطهای آموزشی و محبت معلم نسبت به دانشآموز است. دومین گام در تربیت اخلاقیِ زمینهساز ظهور، «پاک سازی اخلاقی» است. از بزرگترین موانع تربیت زمینهساز، اخلاق زشت و نکوهیده است که باید از وجود متربیان پاک شود. زیباسازی اخلاقی بدین معناست که انسان پس از آنکه درون خود را از ناراستیها و زشتیها پاک کرد، شروع به آراستن وجود خود به انواع فضایل و نیکیها کند. یکی از وظایف معلم در حوزۀ آموزش و پرورش، کمک و یاری رساندن به متربی برای ایجاد و تقویت آگاهی و بصیرت اخلاقی، پرورش تفکر اخلاقی و گرایشها و عادات مطلوب اخلاقی است. نظام آموزشی، معلمان و سایر دستاندرکاران با توجه و انجام دادن راهکارهای ذکر شده میتوانند وظیفه خود را انجام داده و به دانشآموزان و جامعه برای ایجاد جامعهای منتظر کمک کنند.
*معلم شهرستان رباط کریم
انتهای پیام/
مقصود از تربیت اخلاقی، فراگیری و عمل به آداب و رسوم اجتماعی نیست زیرا آداب و رسوم غیر از اخلاق است. پایبندی به اخلاق، وجه ممیزه حیات انسانی است. هدف غایی دین اسلام نیز تکمیل مکارم اخلاقی است. اهمیت این مساله در دنیای لجامگسیخته امروز که فساد و جنایت از در و دیوار آن میبارد، بهشدت احساس میشود.
,دنیای امروز، اگر چه سرشار از پیشرفت است اما محتاج معنویت است. همینطور مدارس آن، اگرچه خلاقند اما مواجه با کمبود اخلاقند. برای همین است که دنیای حاضر در آینده به مدارس اخلاق محور، نیاز جدی دارد. مدارسی که در آن صلح طلبی، پرهیز از جنگ و انسان دوستی حرف اول را بزند. در این مدارس، معلمان و مربیان قبل از هرچیز مواظب و مراقب رفتار خویش در خانواده خود هستند تا الگوی عملی قابل اعتماد برای بچههای مردم محسوب شوند. مدرسه نیزکم و کیف رفتار و کردار دانشآموز را صرفا در قالب نمرهیی در انتهای کارنامه تحصیلی نمیسنجد. لذا تمامی اعضا و ارکان مدرسه باید عملا برای پرکردن خلأ اخلاقی مدرسه به وسیله؛ پرهیز از تبعیض میان دانشآموزان، ارزش قایل شدن برای تک تک آنها و سعی در الگوی عملی و رفتاری شدن بکوشند.
,بنابراین در نظام تعلیم و تربیت، فرآیند تربیت، از یکسری ظرافتها و حساسیتهایی برخوردار است که در توان و حوصله هرمعلمی نیست. برای بهرهمندی از یک نظام آموزشی اخلاقمدار، قبل از هرچیز باید جامعهیی اخلاقی داشت. چراکه اخلاق حتی فراتر از قانون مینشیند و با نهادینه شدن اخلاق است که قانون نیز ثبات خویش را باز مییابد.
,زمینهسازی در آموزش و پرورش
, زمینهسازی در آموزش و پرورش,محیط تعلیم و تربیت نیز همچون خانواده از مهمترین عوامل مؤثر در تربیت زمینهساز است. همه محیطهای آموزشی _ اعم از مراکز نگهداری کودکان، دبستانها، مدارس راهنمایی و دبیرستانها _ باید عطر و بوی فرهنگ مهدویت داشته باشند. نقش معلم و مربی نیز در شکلگیری شخصیت انسان منتظر و ساختار روحی و رفتاری او نقشی کلیدی است. در واقع، هر اندازه مربیان انسان، واجد کمالات والا باشند، به همان اندازه میتوانند نقش مثبت و کارگشایی را در رشد فکری و اخلاقی انسانها ایفا کنند. روش زمینهسازی دو وجه دارد: یکی ناظر به فراهم آوردن شرایط اوّلیهای است که احتمال بروز رفتارها و حالات مطلوب را بالا میبرد و دیگری ناظر به جلوگیری از شرایط اوّلیهای که احتمال بروز رفتارها و حالات نامطلوب را افزایش میدهد.
,در واقع، فرهنگ زمینهسازی، تلاش مستمر برای شناخت ارزشها و باورها و مشخص کردن اهداف، راهبردها، سیاستگذاریها و برنامهریزیها و اجرای آنها با نظارت و کنترل است.
,از جمله ملاکهایی که در گزینش و ارائۀ محتواهای تربیتی مورد توجه قرار میگیرد، ملاکهای اخلاقی است. اگر یکی از وظایف اساسی تعلیم و تربیت، پرورش اخلاقی متربیان و تحقق کمالات انسانی باشد، باید محتواهایی متناسب با این غایت تهیه و عرضه شود.
,در حوزۀ آموزش و پرورش، اخلاق و قواعد اخلاقی هم در قالب نوع عمل و رفتاری که از متصدیان و مجریان و نیز مخاطبان آموزش و پرورش انتظار میرود و هم درباره مقررات ناظر به تحقیقات و دانش تعلیم و تربیت، تجلی ویژهای دارد. رفتارهای شایسته و هنجارهای مناسبی است که استاد نسبت به شاگرد و شاگرد نسبت به استاد باید در نظر داشته باشد به آداب آموزشی تعبیر میشود. این آداب نوعی تعامل و رابطۀ عاطفی ویژه را در محیط آموزشی و تربیتی ایجاد میکنند و خود، از مؤثرترین شیوههای آموزشی و ترویج فضایل اخلاقی به شمار میآیند.
,تربیت اخلاقی در مدرسه چرا و چگونه؟
, تربیت اخلاقی در مدرسه چرا و چگونه؟,جامعه از مدرسه مطالباتی دارد و این مطالبه بخش مهمش اخلاق است. واقعیت این است که در فعالیت های مدارس نیز اهتمام جدی به این امر دیده نمی شود. به عنوان یک شاخص ونشانه ، موفقیت مدرسه در ساحت تربیت اخلاقی مورد توجه قرار نمی گیرد.
,از سال ۱۳۰۲ تا کنون تربیت اخلاقی غالبا در قالب دروس تعلیمات دینی و قرآن بوده است. از سال ۵۷ پرورش اخلاقی مبنی بر وفاداری نسبت به نظام حاکم ارائه شده است. مهمترین ویژگی نظام تعلیم و تربیت در ایران عدم برنامه مدون و مشخص تربیتی، ارائه تعلیمات دینی و قرآنی به مثابه تربیت اخلاقی،حفظ ظواهر،مانند پوشش و آرایش ظاهری به عنوان ملاک اخلاق است. تاکید آموزش پرورش در تربیت روی دو موضوع تعلیمات مذهبی و تقویت وفاداری نسبت به نظام است و همچنین به قرآن به عنوان مهمترین منبع مذهبی تاکید میکند در حالی که در قرآن تاکید شده است که ملاک برتری بندگان در برابر خدا تقوا است بنابراین باید زمینه تقوی و پرورش اخلاقی وجود داشته باشد تا قرآن تاثیرگذار باشد.
,راهکارهای زمینهسازی تربیت اخلاقی در نظام آموزشی
,1. توجه به اهمیت و ارزش اخلاق (اخلاقگرایی)
,2. پاکسازی رذایل
,3. زیباسازی اخلاقی
,توجه به اهداف اخلاقی در تعلیم و تربیت، از مهمترین توصیهها و دغدغههای آموزش و پرورش در جهان است. راهکارهای زمینهسازی تربیت اخلاقی در آموزش و پرورش، در سه دستۀ اخلاقگرایی، پاکسازی اخلاقی و زیباسازی اخلاقی ارائه گردید. نخستین گام در تربیت اخلاقی، تثبیت ارزش و جایگاه اخلاق در دل و جان منتظر است. از جمله اخلاقیاتی که منتظر باید افزون بر اخلاقگرایی شخصی و فردی بدان توجه داشته باشد، «اخلاق اجتماعی» است. رعایت اخلاق اجتماعی میتواند مکر دشمنان و نقشههای شیطانی استعمارگران را از بین ببرد و رضایت خداوند متعال، رسول خدا(ص)، اهلبیت(ع) و بهویژه امام زمان(عج) را به همراه داشته باشد. از جمله راهکارهایی که در زمینۀ اخلاقگرایی مهدوی و در حوزههای اخلاق فردی و اجتماعی مطرح میشود، ایجاد فضای اخلاقی در محیطهای آموزشی و محبت معلم نسبت به دانشآموز است. دومین گام در تربیت اخلاقیِ زمینهساز ظهور، «پاک سازی اخلاقی» است. از بزرگترین موانع تربیت زمینهساز، اخلاق زشت و نکوهیده است که باید از وجود متربیان پاک شود. زیباسازی اخلاقی بدین معناست که انسان پس از آنکه درون خود را از ناراستیها و زشتیها پاک کرد، شروع به آراستن وجود خود به انواع فضایل و نیکیها کند. یکی از وظایف معلم در حوزۀ آموزش و پرورش، کمک و یاری رساندن به متربی برای ایجاد و تقویت آگاهی و بصیرت اخلاقی، پرورش تفکر اخلاقی و گرایشها و عادات مطلوب اخلاقی است. نظام آموزشی، معلمان و سایر دستاندرکاران با توجه و انجام دادن راهکارهای ذکر شده میتوانند وظیفه خود را انجام داده و به دانشآموزان و جامعه برای ایجاد جامعهای منتظر کمک کنند.
,,
*معلم شهرستان رباط کریم
,انتهای پیام/
,]
ارسال دیدگاه