آشنایی با بازی های سنتی مردم ابرکوه
محقق ابرکوهی گفت: بازی های سه پایه بازی، اَوَلی نون شَولی (خر قطارک یا هفت کلوخی)، شیر توپُک و کند و کنار هندستون از بازی های قدیم مردم ابرکوه است، که برخی از آنها هنوز هم در تعطیلات نوروز بین مردم رایج است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از سرو ابرکوه، ابرکوه شهری تاریخی و متمدن است که جاذبه های گردشگری بسیار زیبا و جذاب آن چشمان هر بیننده را به خود جلب می کند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, سرو ابرکوه,در کنار این جاذبه ها، بد نیست با برخی از آداب و رسوم مردم ابرکوه در گذشته های نه چندان دور آشنا شوید. یکی از این آداب و رسوم، بازی های قدیمی است که در ایام نوروز به علت متعادل شدن آب و هوا و شروع تفریحات سالم در باغ و صحرا، رواج بسیاری داشت.
حامد اکرمی محقق ابرکوهی در گفتگو با سرو ابرکوه، در خصوص این بازی ها اظهار کرد: با روی کار آمدن ورزش هایی چون فوتبال، والیبال، بیلیارد، شطرنج و... بازی های قدیمی دیگر آن جایگاه قبلی خود را ندارند. ریش سفیدان محلات ابرکوه نیز می گویند: قدیما اوغات فراغت خود را با بازیهای محلی سپری می کردیم.
اکرمی سه پایه بازی، اَوَلی نون شَو لی (خر قطارک یا هفت کلوخی)، کند و کنار هندستون، شیر توپک، را از جمله بازی هایی معرفی کرد که مردم ابرکوه، در مواقعی که دور هم جمع می شدند و برای اینکه لحظاتی را بانشاط و شاد باشند، آنها را اجرا می کردند.
وی در ادامه روش اجرای این بازی ها را به شرح زیر بیان کرد:
سه پایه بازی؛
برای این بازی که بیش از نیم قرن پیش انجام میشد، افراد یک گروه 12 نفره که سن آنها بالای 20 سال بود، تشکیل می دادند. از این 12 نفر، 22 نفرکه قوی تر بودند با نام «استاد»، حاضر می شدند و 5 نفر هم در وسط میدان بازی به صورت حلقه دست بر گردن یکدیگر می انداختند و سرها را به سمت پایین و در کنار هم خم می کردند، که به این کار «سه پایه» می گفتند.
این دو استاد اطراف سه پایه میایستادند و از آنها مواظبت می کردند. پنج نفر دیگر باید اطراف این سه پایه می چرخیدند و هر گاه فرصت مناسب بود جلو بیایند و از موانع استادان رد و بر روی سر سه پایه سوار شوند، که به این ترتیب پیروز و برنده بازی بودند.
ولی اگر در هنگام سوار شدن استاد آنها را غافلگیر میکرد، این گروه بازنده بود و بایستی جای خودش را با گروه سه پایه عوض کند و بازی را به آنها بسپارند. بازی به همین منوال پیش می رفت تا اینکه یکی از آنها امتیاز بیشتری کسب کند و برنده شود.
اَوَلی نون شَولی (خر قطارک یا هفت کلوخی)؛
این بازی به دو صورت انجام می شده است. اول اینکه یک نفر دست خود را بر روی پنجه های پای خود گذاشته و حالت خمیده به خود میگیرد و 99 نفر دیگر از روی او می پریدند و هر کس موفق به انجام این کار نمیشد، بازنده بود و می بایست جای خود را با آن فرد خم شده عوض کند.
اگر تمام افراد موفق به پریدن می شدند برای مرحله دوم، فرد خمیده، دستها را روی زانو میگذاشت و حالت خمیدگی او کمتر میشد و به همین ترتیب در مرحله بعد، دست هایش تا گردن می رسید تا جایی که کمتر کسی می توانست از روی او بپرد.
نوع دیگر این بازی به این صورت بود که تمام افراد خم می شدند و دست را بر روی پنجه پا می گذاشتند. اولی می ایستد و از روی نفر بعدی می پرد و دومی هم همین کار را می کند. این کار ادامه پیدا می کرد تا مرحله ای که افراد دستهایشان را بر گردن می گذارند و بقیه از روی آنها می پریدند، تا اینکه بر طبق روش قبل برنده و بازنده این بازی مشخص می شد.
گفتنی است وحدت میان افراد در این بازی زبانزد عام و خاص بود است و بنا به نقل قول پیشکسوتان، فردی به نام «یوسف سعیدی» قهرمان این بازی بوده است.
بازیگران بازی اَوَلی نون شَولی که نام دیگر آن خر قطارک یا هفت کلوخی بود، در هنگام پریدن این شعر را می خواندند: اولی نون شولی، دومی دمبه میشی، سومی سه نعره آب، چهارمی چهار پارچه آب، پنجمی پنجه های شیر، ششمی شش در بهشت، هفتمی هفت در آسمان، هشتمی حجش روا، نهمی بند تمام.
کند و کنار هندستون؛
در بازی کند و کنار هندستون که حدود 700 سال پیش و یا پیشتر از آن، رواج داشته است بیست نفر شرکت میکردند. دو نفر از آنان به عنوان استاد بودند که در هر دوره تعویض می شدند و دیگر افراد در کنار دیوار چنانچه روی آنها به سمت دیوار بود، قرار میگرفتند.
این افراد دستانشان را به پشت قلاب می کنند و منتظر می مانند تا یکی از استادان که تخم مرغ در دست دارد بیاید و آن را در دست یکی از شرکت کنندگان بگذارد.
استاد دیگر که در بین افراد رو به دیوار قرار دارد، اگر بتواند حدس بزند که تخم مرغ در دست چه کسی است، برنده می شود در غیر این صورت بازنده است و سپس استاد دیگر به او می گوید:
کنـد وکـار هندستـون کلاهت را بیار و دوغ بستون
علی محمدم دوغ ندارم کلاهـت را بیـار تا پر کنـم
یعنی اینکه کار تو بیهوده بوده است.
شیر توپُک؛
این بازی با 4 نفر شرکت کننده بازی شروع می شد و جریمه هم داشت. به این نحو که 22 نفر از افراد پاهای خود را به صورت جفت کنار هم می گذاشتند و 2 نفر دیگر بایستی به صورت لی لی در حالی از پاهای کنار هم قرار گرفته بپرند که به آنها برخورد نکنند.
اگر این مرحله را طی می کردند آن دو نفر که پاهای خود را به هم چسبانده بودند، بایستی پاهایشان را یکی یکی روی هم بگذارند تا دو نفر دیگر باز هم به صورت لی لی از روی آن بپرند و اگر نتوانستند، بازنده محسوب می شدند و بایستی جریمه شوند.
جریمة آن هم به این نحو است که در این مرحله؛ دو نفر قبلی پاهای خود را به عرض شانه باز کرده و دو نفری که بازنده هستند باید از این پل عبور کنند. در هنگام عبور آن دو نفر که پاهایشان را باز کردند، چنان پای خود را به هم می فشارند که عبور بازنده ها مشکل خواهد بود. بازندگان باید این عمل را تکرار کنند تا با هر زحمتی که شده پیروزی نصیبشان شود.
اکرمی در پایان خاطر نشان کرد: بازی های دیگری چون آفتاب و مهتاب، قلنگینه، گو مرغک، پل چفته، جو سیاه، گل بِگو، حمامی ای حمامی، گرد و بازی و بُر یِک، از بازی های محلی در شهرستان ابرکوه به شمار می روند، که امروزه تعداد کمی از آنها فقط در مراسم سیزده به در انجام می شود.
انتهای پیام/
در کنار این جاذبه ها، بد نیست با برخی از آداب و رسوم مردم ابرکوه در گذشته های نه چندان دور آشنا شوید. یکی از این آداب و رسوم، بازی های قدیمی است که در ایام نوروز به علت متعادل شدن آب و هوا و شروع تفریحات سالم در باغ و صحرا، رواج بسیاری داشت.
حامد اکرمی محقق ابرکوهی در گفتگو با سرو ابرکوه، در خصوص این بازی ها اظهار کرد: با روی کار آمدن ورزش هایی چون فوتبال، والیبال، بیلیارد، شطرنج و... بازی های قدیمی دیگر آن جایگاه قبلی خود را ندارند. ریش سفیدان محلات ابرکوه نیز می گویند: قدیما اوغات فراغت خود را با بازیهای محلی سپری می کردیم.
اکرمی سه پایه بازی، اَوَلی نون شَو لی (خر قطارک یا هفت کلوخی)، کند و کنار هندستون، شیر توپک، را از جمله بازی هایی معرفی کرد که مردم ابرکوه، در مواقعی که دور هم جمع می شدند و برای اینکه لحظاتی را بانشاط و شاد باشند، آنها را اجرا می کردند.
وی در ادامه روش اجرای این بازی ها را به شرح زیر بیان کرد:
سه پایه بازی؛
برای این بازی که بیش از نیم قرن پیش انجام میشد، افراد یک گروه 12 نفره که سن آنها بالای 20 سال بود، تشکیل می دادند. از این 12 نفر، 22 نفرکه قوی تر بودند با نام «استاد»، حاضر می شدند و 5 نفر هم در وسط میدان بازی به صورت حلقه دست بر گردن یکدیگر می انداختند و سرها را به سمت پایین و در کنار هم خم می کردند، که به این کار «سه پایه» می گفتند.
این دو استاد اطراف سه پایه میایستادند و از آنها مواظبت می کردند. پنج نفر دیگر باید اطراف این سه پایه می چرخیدند و هر گاه فرصت مناسب بود جلو بیایند و از موانع استادان رد و بر روی سر سه پایه سوار شوند، که به این ترتیب پیروز و برنده بازی بودند.
ولی اگر در هنگام سوار شدن استاد آنها را غافلگیر میکرد، این گروه بازنده بود و بایستی جای خودش را با گروه سه پایه عوض کند و بازی را به آنها بسپارند. بازی به همین منوال پیش می رفت تا اینکه یکی از آنها امتیاز بیشتری کسب کند و برنده شود.
اَوَلی نون شَولی (خر قطارک یا هفت کلوخی)؛
این بازی به دو صورت انجام می شده است. اول اینکه یک نفر دست خود را بر روی پنجه های پای خود گذاشته و حالت خمیده به خود میگیرد و 99 نفر دیگر از روی او می پریدند و هر کس موفق به انجام این کار نمیشد، بازنده بود و می بایست جای خود را با آن فرد خم شده عوض کند.
اگر تمام افراد موفق به پریدن می شدند برای مرحله دوم، فرد خمیده، دستها را روی زانو میگذاشت و حالت خمیدگی او کمتر میشد و به همین ترتیب در مرحله بعد، دست هایش تا گردن می رسید تا جایی که کمتر کسی می توانست از روی او بپرد.
نوع دیگر این بازی به این صورت بود که تمام افراد خم می شدند و دست را بر روی پنجه پا می گذاشتند. اولی می ایستد و از روی نفر بعدی می پرد و دومی هم همین کار را می کند. این کار ادامه پیدا می کرد تا مرحله ای که افراد دستهایشان را بر گردن می گذارند و بقیه از روی آنها می پریدند، تا اینکه بر طبق روش قبل برنده و بازنده این بازی مشخص می شد.
گفتنی است وحدت میان افراد در این بازی زبانزد عام و خاص بود است و بنا به نقل قول پیشکسوتان، فردی به نام «یوسف سعیدی» قهرمان این بازی بوده است.
بازیگران بازی اَوَلی نون شَولی که نام دیگر آن خر قطارک یا هفت کلوخی بود، در هنگام پریدن این شعر را می خواندند: اولی نون شولی، دومی دمبه میشی، سومی سه نعره آب، چهارمی چهار پارچه آب، پنجمی پنجه های شیر، ششمی شش در بهشت، هفتمی هفت در آسمان، هشتمی حجش روا، نهمی بند تمام.
کند و کنار هندستون؛
در بازی کند و کنار هندستون که حدود 700 سال پیش و یا پیشتر از آن، رواج داشته است بیست نفر شرکت میکردند. دو نفر از آنان به عنوان استاد بودند که در هر دوره تعویض می شدند و دیگر افراد در کنار دیوار چنانچه روی آنها به سمت دیوار بود، قرار میگرفتند.
این افراد دستانشان را به پشت قلاب می کنند و منتظر می مانند تا یکی از استادان که تخم مرغ در دست دارد بیاید و آن را در دست یکی از شرکت کنندگان بگذارد.
استاد دیگر که در بین افراد رو به دیوار قرار دارد، اگر بتواند حدس بزند که تخم مرغ در دست چه کسی است، برنده می شود در غیر این صورت بازنده است و سپس استاد دیگر به او می گوید:
کنـد وکـار هندستـون کلاهت را بیار و دوغ بستون
علی محمدم دوغ ندارم کلاهـت را بیـار تا پر کنـم
یعنی اینکه کار تو بیهوده بوده است.
شیر توپُک؛
این بازی با 4 نفر شرکت کننده بازی شروع می شد و جریمه هم داشت. به این نحو که 22 نفر از افراد پاهای خود را به صورت جفت کنار هم می گذاشتند و 2 نفر دیگر بایستی به صورت لی لی در حالی از پاهای کنار هم قرار گرفته بپرند که به آنها برخورد نکنند.
اگر این مرحله را طی می کردند آن دو نفر که پاهای خود را به هم چسبانده بودند، بایستی پاهایشان را یکی یکی روی هم بگذارند تا دو نفر دیگر باز هم به صورت لی لی از روی آن بپرند و اگر نتوانستند، بازنده محسوب می شدند و بایستی جریمه شوند.
جریمة آن هم به این نحو است که در این مرحله؛ دو نفر قبلی پاهای خود را به عرض شانه باز کرده و دو نفری که بازنده هستند باید از این پل عبور کنند. در هنگام عبور آن دو نفر که پاهایشان را باز کردند، چنان پای خود را به هم می فشارند که عبور بازنده ها مشکل خواهد بود. بازندگان باید این عمل را تکرار کنند تا با هر زحمتی که شده پیروزی نصیبشان شود.
اکرمی در پایان خاطر نشان کرد: بازی های دیگری چون آفتاب و مهتاب، قلنگینه، گو مرغک، پل چفته، جو سیاه، گل بِگو، حمامی ای حمامی، گرد و بازی و بُر یِک، از بازی های محلی در شهرستان ابرکوه به شمار می روند، که امروزه تعداد کمی از آنها فقط در مراسم سیزده به در انجام می شود.
انتهای پیام/
در کنار این جاذبه ها، بد نیست با برخی از آداب و رسوم مردم ابرکوه در گذشته های نه چندان دور آشنا شوید. یکی از این آداب و رسوم، بازی های قدیمی است که در ایام نوروز به علت متعادل شدن آب و هوا و شروع تفریحات سالم در باغ و صحرا، رواج بسیاری داشت.
,حامد اکرمی محقق ابرکوهی در گفتگو با سرو ابرکوه، در خصوص این بازی ها اظهار کرد: با روی کار آمدن ورزش هایی چون فوتبال، والیبال، بیلیارد، شطرنج و... بازی های قدیمی دیگر آن جایگاه قبلی خود را ندارند. ریش سفیدان محلات ابرکوه نیز می گویند: قدیما اوغات فراغت خود را با بازیهای محلی سپری می کردیم.
,,
, اکرمی سه پایه بازی، اَوَلی نون شَو لی (خر قطارک یا هفت کلوخی)، کند و کنار هندستون، شیر توپک، را از جمله بازی هایی معرفی کرد که مردم ابرکوه، در مواقعی که دور هم جمع می شدند و برای اینکه لحظاتی را بانشاط و شاد باشند، آنها را اجرا می کردند.
,وی در ادامه روش اجرای این بازی ها را به شرح زیر بیان کرد:
,
سه پایه بازی؛
برای این بازی که بیش از نیم قرن پیش انجام میشد، افراد یک گروه 12 نفره که سن آنها بالای 20 سال بود، تشکیل می دادند. از این 12 نفر، 22 نفرکه قوی تر بودند با نام «استاد»، حاضر می شدند و 5 نفر هم در وسط میدان بازی به صورت حلقه دست بر گردن یکدیگر می انداختند و سرها را به سمت پایین و در کنار هم خم می کردند، که به این کار «سه پایه» می گفتند.
, سه پایه بازی؛, سه پایه بازی؛,
,
این دو استاد اطراف سه پایه میایستادند و از آنها مواظبت می کردند. پنج نفر دیگر باید اطراف این سه پایه می چرخیدند و هر گاه فرصت مناسب بود جلو بیایند و از موانع استادان رد و بر روی سر سه پایه سوار شوند، که به این ترتیب پیروز و برنده بازی بودند.
,ولی اگر در هنگام سوار شدن استاد آنها را غافلگیر میکرد، این گروه بازنده بود و بایستی جای خودش را با گروه سه پایه عوض کند و بازی را به آنها بسپارند. بازی به همین منوال پیش می رفت تا اینکه یکی از آنها امتیاز بیشتری کسب کند و برنده شود.
,
اَوَلی نون شَولی (خر قطارک یا هفت کلوخی)؛
این بازی به دو صورت انجام می شده است. اول اینکه یک نفر دست خود را بر روی پنجه های پای خود گذاشته و حالت خمیده به خود میگیرد و 99 نفر دیگر از روی او می پریدند و هر کس موفق به انجام این کار نمیشد، بازنده بود و می بایست جای خود را با آن فرد خم شده عوض کند.
, اَوَلی نون شَولی (خر قطارک یا هفت کلوخی)؛, اَوَلی نون شَولی (خر قطارک یا هفت کلوخی)؛,
,
اگر تمام افراد موفق به پریدن می شدند برای مرحله دوم، فرد خمیده، دستها را روی زانو میگذاشت و حالت خمیدگی او کمتر میشد و به همین ترتیب در مرحله بعد، دست هایش تا گردن می رسید تا جایی که کمتر کسی می توانست از روی او بپرد.
,نوع دیگر این بازی به این صورت بود که تمام افراد خم می شدند و دست را بر روی پنجه پا می گذاشتند. اولی می ایستد و از روی نفر بعدی می پرد و دومی هم همین کار را می کند. این کار ادامه پیدا می کرد تا مرحله ای که افراد دستهایشان را بر گردن می گذارند و بقیه از روی آنها می پریدند، تا اینکه بر طبق روش قبل برنده و بازنده این بازی مشخص می شد.
,گفتنی است وحدت میان افراد در این بازی زبانزد عام و خاص بود است و بنا به نقل قول پیشکسوتان، فردی به نام «یوسف سعیدی» قهرمان این بازی بوده است.
,بازیگران بازی اَوَلی نون شَولی که نام دیگر آن خر قطارک یا هفت کلوخی بود، در هنگام پریدن این شعر را می خواندند: اولی نون شولی، دومی دمبه میشی، سومی سه نعره آب، چهارمی چهار پارچه آب، پنجمی پنجه های شیر، ششمی شش در بهشت، هفتمی هفت در آسمان، هشتمی حجش روا، نهمی بند تمام.
,
کند و کنار هندستون؛
در بازی کند و کنار هندستون که حدود 700 سال پیش و یا پیشتر از آن، رواج داشته است بیست نفر شرکت میکردند. دو نفر از آنان به عنوان استاد بودند که در هر دوره تعویض می شدند و دیگر افراد در کنار دیوار چنانچه روی آنها به سمت دیوار بود، قرار میگرفتند.
, کند و کنار هندستون؛, کند و کنار هندستون؛,
,
این افراد دستانشان را به پشت قلاب می کنند و منتظر می مانند تا یکی از استادان که تخم مرغ در دست دارد بیاید و آن را در دست یکی از شرکت کنندگان بگذارد.
,استاد دیگر که در بین افراد رو به دیوار قرار دارد، اگر بتواند حدس بزند که تخم مرغ در دست چه کسی است، برنده می شود در غیر این صورت بازنده است و سپس استاد دیگر به او می گوید:
,
کنـد وکـار هندستـون کلاهت را بیار و دوغ بستون
علی محمدم دوغ ندارم کلاهـت را بیـار تا پر کنـم
,
یعنی اینکه کار تو بیهوده بوده است.
,
شیر توپُک؛
این بازی با 4 نفر شرکت کننده بازی شروع می شد و جریمه هم داشت. به این نحو که 22 نفر از افراد پاهای خود را به صورت جفت کنار هم می گذاشتند و 2 نفر دیگر بایستی به صورت لی لی در حالی از پاهای کنار هم قرار گرفته بپرند که به آنها برخورد نکنند.
, شیر توپُک؛, شیر توپُک؛,
,
اگر این مرحله را طی می کردند آن دو نفر که پاهای خود را به هم چسبانده بودند، بایستی پاهایشان را یکی یکی روی هم بگذارند تا دو نفر دیگر باز هم به صورت لی لی از روی آن بپرند و اگر نتوانستند، بازنده محسوب می شدند و بایستی جریمه شوند.
,جریمة آن هم به این نحو است که در این مرحله؛ دو نفر قبلی پاهای خود را به عرض شانه باز کرده و دو نفری که بازنده هستند باید از این پل عبور کنند. در هنگام عبور آن دو نفر که پاهایشان را باز کردند، چنان پای خود را به هم می فشارند که عبور بازنده ها مشکل خواهد بود. بازندگان باید این عمل را تکرار کنند تا با هر زحمتی که شده پیروزی نصیبشان شود.
,اکرمی در پایان خاطر نشان کرد: بازی های دیگری چون آفتاب و مهتاب، قلنگینه، گو مرغک، پل چفته، جو سیاه، گل بِگو، حمامی ای حمامی، گرد و بازی و بُر یِک، از بازی های محلی در شهرستان ابرکوه به شمار می روند، که امروزه تعداد کمی از آنها فقط در مراسم سیزده به در انجام می شود.
,انتهای پیام/
,]
ارسال دیدگاه