یادداشت/
شورای شهر و انتخاب ما
فلسفه اصلی شورا محلی برای تفکر و رایزنی و مشورت و تصمیم گیری است اصولا و عقلاً کسانی مورد مشورت ما قرار می گیرند که صاحب تجربه و خرد بالاتری باشند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ مهدی کریمی کارشناس علوم اجتماعی و بهزیستی در پیک هشترود،نوشت: همانطور که تمام ایرانیان می دانند، کشور عزیز ما به لحاظ تاریخی ویژگی های برجسته ی زیادی دارد و یکی از این ویژگی ها، قدرت ادبی و آثار منظوم و منثور در حوزه زبان وادبیات است، از کلیله و دمنه ….گرفته تا سعدی و حافظ و مولانا و شهریار ….. پس با وجود این همه ذخیره ادبی و کلامی اصولا ما ایرانی ها باید به مفاهیم و معانی کلمات بسیار بیشتر از ملل دیگر توجه کنیم و در موضوعات مهم اجتماعی و سیاسی و فرهنگی مفاهیم کلمات و معانی آنها را مد نظر داشته باشیم.
آیا در مقام عمل چنین است؟ آیا ما در مسائل و پدیده های اجتماعی مثل انتخابات به مفاهیم و کلید واژه ها توجه می کنیم و ما مردم و کاندیداهای محترم به مفاهیم مطرح در عنوان این انتخابات توجه خواهند داشت ؟ و آیا این مفاهیم نارسا هستند یا ما انتظارات دیگری از این مقاهیم داریم؟
عمده ترین مفهموم در این انتخابات ، کلمه شورا ، از نوع اسلامی آن است. با این عبارت کلید واژه این انتخابات و این تغییر و تحول اجتماعی – سیاسی چهار ساله ، مفهوم شوراست ، یک لغت عربی ، به معنای همفکری و رایزنی است و معنای اجتماعی و سیاسی آن در قرآن مجید دو بار ، در آیه۱۵۹سوره آل عمران: «وَ شاوِرْهُمْ فِی الْاَمْرِ» و آیه۳۸ از سوره شورى «وَ اَمْرُهُمْ شُورى بَیْنَهُمْ» نیز به معنای کارى است که در آن نظرخواهى مى شود، آمده و این کار به عنوان یکى از اسباب حیات جامعه، و ترک آن یکى از اسباب مرگ جامعه معرّفى شده و عمدتا به معنای یک فعالیت جمعی قابل تحسین آمده است . در مورد اهمیت شورا و مشورت کردن هرچه بگوییم کم است و برای پی برد به اهمیت آن به حدیثی از علی(ع) که فرمودند: «لامظاهره اوثق من المشاره»() هیچ پشتیبانی مطمئن تر از مشورت نیست ،اکتفا می کنیم چراکه هدف این نوشتار ضمن توجه و ارزش دادن به مفهوم شورا و مشورت ، پرداختن به اهمیت و جایگاه واقعی شورا و ویژگی های اصلی آن میباشد.
اگر با نگاهی عملیاتی و عملگرایانه به امر شورا بنگریم و از شعار و کلیشه های موجود در تعاریف و عرف جامعه گذر کنیم ، با تجاربی که در این چند دوره به دست آورده ایم می توان به شرایطی متفاوت و عملی برای انتخاب اعضای شورای شهر و روستا رسید، که به نظر نگارنده ، این رویکرد برای انتخاب افراد مفید تر از رویکردهای شعاری و هیجانی سابق است.
حال ، طی چند بند نظر خودرا در این خصوص ذکر می کنم که می تواند برای انتخابات شورای اسلامی شهر و روستا یک جهت نما و به نوعی ایده آل باشد و بیشک این نوشته نظر شخصی بنده و قابل نقد می باشد:
– اگر مفهوم کلمه ی شورا به استناد منابعی که این کلمه از آن استخراج شده است، مشورت و هفکری و رایزنی در قالب فعالیت جمعی برای انتخاب بهترین روش ها و اخذ بهترین تصمیم ها ست ، پس اصلی ترین کارکرد مِصداقی شورای اسلامی شهر و روستا، همفکری و رایزنی در مورد امور شهر و روستایی است که افراد در آن انتخاب شده اند.حال چه لزومی به انتخاب این افراد است؟ و چرا خود مردم در مورد امور شهرشان با یکدیگر مشورت نمی کنند؟ چرایی انتخاب این افراد به عنوان شورا ، از دید جامعه شناسی بسیار ساده و ضروریست و این ضرورت به پیشرفت و تکامل و پیچیدگی روز افزون جوامع برمیگردد که با روند تجدد و مدرنیسم و افزایش نفوس شهرها و پچیدگی امور ، شور و مشورت برای افراد جامعه عملا غیر ممکن بوده و بهترین راه ، انتخاب افرادی است که به عنوان نمایندگان مردم در مورد امور و اداره شهر با یکدیگر رایزنی کنند.
– با روشن شدن فلسفه وجودی و ضرورت شورا، به عنوان نهادی برای رایزنی و هفکری در مورد امور و اداره شهر، این سوال پیش می آید که آیا شورا مثل ادارات و سازمانها و نهادهای دیگر مثل فرمانداری و جهاد کشاورزی و آموزش و پرورش و….. است ؟ پاسخ کاملا مشخص است که شورا نمی تواند مثل سایر نهادهای دولتی و حتی غیر دولتی باشد که کارشان اجرای قوانین و دستورالعملهای جاری دولت است ، نهادی اجرایی تلقی شود. چرا که شورا به عنوان یک مجلس و پارلمان کوچک طرح ها و پیشنهادات را بررسی و مصوب می کند که شهرداری باید آنرا اجرایی کند.با این تفاسیر ، شورا یک نهاد اجرایی نیست و نمی توان از شورای شهر و روستا انتظاراتی اجرایی حتی مدیریتی داشت، به شرطی که شورا را مستقل از شهرداری در نظر بگیریم و اصولا هم شورای اسلامی و شهر و روستا را نباید در امتداد و در راستای شهرداری دید. حال اگر شورا نهادی اجرایی نیست، پس چرا کاندیداهای محترم قول و وعده های اجرایی می دهند؟ با کدام ضمانت اجرا؟ با کدام ابزار و امکانات ؟ شاید خوانندگان محترم بر من خرده بگیرند که بالاخره مصوبات شورا حالت وضمانت اجرایی دارد. بنده هم منکر این ویژگی و این نتیجه نیستم ولی آیا یک کاندیدا می تواند به تنهایی طرحی را مصوب کند؟ مگر یک کانیدا قطعا می تواند پیش بینی کند که سایر اعضا ی شورا چه کسانی خواهند بود و آیا طرح ایشان را قبول خواهند کرد یا نه؟ پس وقتی هدف شورا ، هفکری و رایزنی است و نتیجه آنرا هیچ کسی نمی داند، لذا در مقام اجرا نمی توان وعده ای داد.
– با نگاهی به ترکیب سنی و سوابق و همچنین جایگاه اجتماعی و اقتصادی افراد شرکت کننده در انتخابات شورا، به نظر می رسد افراد با دیدگاههای متفاوتی با این مسئله برخورد کرده و اقدام به ثبت نام نموده اند.عده ای با رویکرد فردی و افرادی با رویکرد جمعی.
گروه اول : به مسائل فردی اولویت داده و ثبت نام کرده اند، در ادبیات خود ،کسب تجربه و یادگیری و تمرین حضور در جایگاههای اجتماعی و سیاسی بزرگ و دست و پا کردن سوابقی برای آینده خود را مد نظر داشته و منافع جمعی و آینده شهر و انتظارات مردم از شورا را در اولویتهای بعدی خود قرار می دهند ولی گروه دوم که عمدتا افراد با تجربه و با سابقه ای هستند ضمن توجه به منافع فردی ، اولویت اصلی خود را بهره وری و استفاده از تجارب وسوابق گذشته خود دانسته و معتقدند با این کارنامه ای که دارند ، برای مدیریت شهر و امور شهری مفید بوده و می توانند مشکلات شهر را حل کنند.
هر دو گروه باید به این سوالات جواب دهند، که آیا شورا محل کسب تجربه و پله ای برای صعود به مراحل و مقامات بالاتر است؟ آیا با این رویکرد می توان به نفع شهر تصمیم گرفت؟ آیا شورا محلی برای تمرین مدیریت و تصمیم گیری و اظهار نظر و… است یا جایگاهی برای رایزنی و مشورت و تصمیم گیری؟
– این روزها تعدادی از جوانان تحصیل کرده که عمدتاً تجربه ای در امور دولتی و غیر دولتی نداشته و به تازگی فارغ التحصیل شده اند، در انتخابات شورای اسلامی و شهر و روستا ثبت نام می کنند. بی شک شهامت و قدرت استقلال و تصمیم گیری جسورانه این جوانان برای شرکت در چنین کارزاری ، ستودنی و قابل توجه است. این جوانان عمدتاً بیکار و درصدد کسب تجربه هستند، ولی آیا شورا محل کسب تجربه است؟ آیا مردم به قصد تجربه اندوزی تعدادی جوان بی تجربه به شورای منتخب خود رای می دهند؟ آیا این جوانان بی تجربه می توانند یه عنوان فردی مجرب، طرف مشورت مردم و نهادهای دولتی و غیر دولتی قرار گرفته و به آنها ارائه طریق نموده یا پیشنهاد حل مسئله بدهند؟ و از همه مهمتر تصمیمات کلان گرفته و دست به انتخاب شهردار بزنند؟ و با سایر نهادهای دولتی تعامل و همکاری سازنده داشته باشند؟ چگونه؟
– به نظر نگارنده ، جایگاه شورا آنقدر بلند و حساس و بزرگ است و باید باشد که اصولا به عنوان آخرین پله ، آخرین منزل و آخرین جایگاهی باشد که افراد با تجربه در آن گام می نهند، تا هر آنچه در طول سوابق خدمتی و مدیریتی و اجرایی و آموزشی و…. خود کسب نموده اند را در این مرحله و جایگاه در اختیار مردم و جامعه ی خود قرار داده و مردم کلید اداره شهر را با اطمینان خاطر به چنین افراد مجرب و با سابقه و شناخته شده بسپارند. چه بسا اگر این جایگاه تقویت شده و جایگاه واقعی خود را بدست آورد، بالاتر و مهمتر از نمایندگی مجلس و سایر پستهای حساس مدیریتی قلمداد شده و شوراهای آینده ترکیبی از نمایندگان ، شهرداران ، فرمانداران و مدیران و اساتید …. باسابقه گردد.چرا که فلسفه اصلی شورا محلی برای تفکر و رایزنی و مشورت و تصمیم گیری است اصولا و عقلاً کسانی مورد مشورت ما قرار می گیرند که صاحب تجربه و خرد بالاتری باشند، همانظور که حضرت علی (ع) می فرمایند: « بهترین کسی که می توانی با او مشورت کنی کسی است که دارای علم و تجربه و دوراندیشی باشد . »
– آیا می توان شورا را به عنوان یک شغل در نظر گرفت؟ صرف نظر از امکانات و رانتها و امتیازات احتمالی که این جایگاه می تواند برای اعضای شورا به وجود آورد، قطعا نمی توان عضویت در شورای یک شهر یا روستا را به عنوان شغل در نظر گرفت. چرا که هیچ ردیف و استخدام و حکم و ابلاغی از طرف هیچ نهادی برای این افراد صادر نشده و در آمد آن در حدی نیست که بتوان آن را شغل نامید و برای گذران زندگی به آن متکی شد.
– به نظر من شورای یک شهر یا روستا حتی جایگاه مدیریتی هم نیست و افراد منتخب شورای یک شهر یا روستا برای مدیریت یک نهاد یا موسسه یا اداره ای انتخاب نمی شوند ، هر چند سوابق مدیریتی تجارب ارزشمندی در اختیار افراد قرار می دهد ولی اعضای شورا برای مدیریت مستقیم و مدیریت به معنای متعارف آن انتخاب نمی شوند، بلکه بالاتر از مدیریت یک نهاد یا سازمان برای انتخاب یک مدیر دور هم گرد آمده و تصمیم می گیرند و از جایگاه برتر به عملکرد مدیر انتخابی خود که همانا شهردار باشد، نظارت می کنند.
– مسئله دیگر جایگاه تخصص در شورا ست .اعضای شورا برای کار تخصصی به عضویت در شورا انتخاب نمی شوند، بلکه داشتن تخصص و تجربه ی تخصصی برای مشورت دادن و همفکری با کارشناسان ذیربط و سایر اعضاست ، برای گرفتن بهترین تصمیم تخصصی است. برای مثال در کار عمرانی یا شهرسازی اعضای شورایی که در این امور متخصص هستند و تجربه عملی مفید و موفق دارند، برای کار تخصصی عمران یا شهرسازی به شورا نمی روند، بلکه با داشتن تخصص و تجربه بالا، برای مشورت دادن و همفکری برای اخذ تصمیمات تخصصی در شورا حضور دارند و کارهای اجرایی و اجرای تخصصی تصمیمات به عهده کارشناسان عمران و شهرسازی شهرداری است و شورا در مقام تصمیم گیراست نه تصمیم ساز*. پس با توجه به این تفاسیر برای داشتن شورایی موفق نیاز به افرادی است که ضمن داشتن تخصص بالا دارای تجارب و سوابق موفق و مفید باشند که بتوانند از موضعی بالاتر نسبت اخذ تصمیمات کلان سایر اعضا را قانع و به کارشناسان مربوطه مشورت و راهنمایی و نظارت کنند.
*{توضیح دو مفهوم مدیریتی “تصمیم سازی” و “تصمیم گیری” به این بحث کمک می کند: اصولا در سازمانها، کارشناسان مختلف و متعدد در مورد یک مسئله از چند زاویه اقدام به بررسی و تحقیق می کنند و (که تا این مرحله تصمیم سازی گفته می شود ) و نتایج این تحقیق و بررسی را جمع بندی کرده و به مدیران کل یا روسای سازمان ها می دهند که آنها بر اساس نتایج بررسی و تحقیق کارشناسان تصمیم نهایی را می گیرند ( که به مرحله را تصمیم گیری گفته می شود)}
موضوعات و سوالات فوق کلی و به نوعی آرمانی و ایده آل ما هستند، و شاید کاندیدا های محترم چنین عنوان کنند که افرادی که مد نظر نگارنده هستند ، هیچ وقت پیدا نمی شود و یا نگارنده قصد منصرف کردن یا بی اعتبار کردن اقدام این عزیزان را دارد و احتمالات و برداشتهای دیگر… که ممکن است خوانندگان عزیز از این نوشته داشته باشند که برای بنده محترم و قابل توجه است. ولی بنده معتقدم هر فرد و جامعه ای باید یک سری آرمان و ایده آل هایی برای تعیین جهت حرکت خود داشته باشد تا بتواند برای خود و جامعه اش آینده ای روشن ترسیم کند. اگر ما در تعریف و تعیین ایده آل هایمان توجه و همفکری نداشته باشیم، جهت حرکت خود را ندانیم ، ممکن است هر دوره بر اساس یک سری آیتم های هیجانی و احساسی و امواج زود گذر سیاسی و اجتماعی دست به انتخاباتی بزنیم و بعد از چند صباحی که امواج و احساسات و هیجانات فروکش کرد، پیشمان شده و به انتخاب و منتخبین خود بی تفاوت یا واکنش منفی نشان بدهیم، پس شایسته است یک جامعه ی رو به جلو، برای آینده خود ایده آل هایی ترسیم و در نظر بگیرد و برای رسیدن به آن صبورانه تلاش کند.
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
پایان پیام/
]
ارسال دیدگاه